Tercih Terimleri Sözlüğü

Bir programa o yıl yerleşen son öğrencinin puanı. ÖSYM tablolarında “en küçük puan” olarak geçer.

Taban puan gelecek yıl için bir eşik değil, geçmiş yılın sonucudur. Kontenjan değişir, sınav zorluğu değişir, tercih eğilimleri değişir — bu yüzden aynı programın taban puanı yıldan yıla oynar. “Bu puanla yerleşirim” değil, “geçen yıl bu puanla yerleşilmiş” diye okunmalı.

Aynı programa yerleşen en yüksek puanlı öğrencinin puanı. Programın çektiği aralığın üst ucunu gösterir.

Taban ve tavan arasındaki mesafe programın ne kadar geniş bir puan bandından öğrenci aldığını anlatır. Aralık darsa program belirli bir seviyeyi çekiyor; genişse hem yüksek hem düşük puanlı adaylar yerleşmiş.

Adayın kendi puan türünde Türkiye genelinde kaçıncı olduğu. Puandan farklı bir ölçüdür ve tercihte genellikle daha güvenilir kabul edilir.

Puanlar her yıl sınavın zorluğuna göre kayar; sıralama kaymaz, çünkü aday sayısına göre tanımlıdır. Bu yüzden yıllar arası karşılaştırmada sıralama daha sağlamdır. ÖSYM'nin yerleştirme sonucu tablolarında başarı sırası sütunu YOKTUR — bu sitede de bu yüzden gösterilmez; uydurma sıralama göstermek yerine YÖK Atlas'a yönlendiriyoruz.

Sınav puanına ortaöğretim başarı puanı katkısı eklendikten sonra oluşan, yerleştirmede kullanılan puan.

Tercih tablolarındaki taban/tavan puanlar yerleştirme puanı üzerindendir. Yani sınavdan aldığın ham puanla değil, OBP katkısı eklenmiş hâliyle karşılaştırılır.

Lise diploma notundan hesaplanan ve yerleştirme puanına belirli bir katsayıyla eklenen puan.

ÖSYM'nin tercih kılavuzunda yer alan kural şudur: bir yükseköğretim programına merkezî yerleştirmeyle yerleşen (ek yerleştirme ve ÖZYES dâhil) ya da özel yetenek sınavıyla kayıt olan adayların, sonraki YKS'ye girmeleri hâlinde OBP'lerinin çarpılacağı katsayı yarıya düşürülür. Katsayının kendisi ve diploma notundan OBP'ye geçiş, ÖSYM'nin yıllık YKS kılavuzunda yayımlanır; bu sitede hesaplama yapılmaz.

Bir programa merkezî yerleştirmeyle alınacak öğrenci sayısı.

Özel koşullu kontenjanlar (okul birincisi, şehit-gazi yakını vb.) bu sayının dışında ayrı ayrı ilan edilir.

O programa gerçekten yerleşen aday sayısı.

Yerleşen sayısı genel kontenjandan FAZLA olabilir: ek yerleştirme aynı programa yeni öğrenci ekler ve ÖSYM tablosu bunu toplamda gösterir. Bu yüzden yerleşen ÷ kontenjan işlemi %100'ü aşan anlamsız oranlar üretir — bu sitede doluluk oranı gösterilmemesinin sebebi tam olarak budur.

Vakıf üniversitelerinde öğrenim ücreti alınmayan kontenjan. ÖSYM program adına “(Burslu)” olarak yazar.

Bursun kapsamı (yalnızca öğrenim ücreti mi, yurt ve nakit desteği de var mı) ve devam koşulları üniversiteye göre değişir; ÖSYM etiketi yalnızca ücret muafiyetini ifade eder. Koşulları okulun kendi sayfasından doğrulaman gerekir.

Öğrenim ücretinin belirtilen oranda alınmadığı vakıf kontenjanı. Kalan kısmı öğrenci öder.

Öğrenim ücretinin tamamının ödendiği kontenjan.

Ücretin miktarı ÖSYM verisinde yer almaz; üniversitenin kendi duyurusundan öğrenilir. Bu sitede öğrenim ücreti rakamı gösterilmez.

Yalnızca belirli bir koşulu taşıyan adayların başvurabildiği kontenjan: KKTC uyrukluluk, cinsiyet koşulu, bakanlık adına okuma, M.T.O.K. kökeni gibi.

Normal bir aday bu satırlara başvuramaz; listelerde normal program gibi görünmesi yanıltıcı olur. Bu sitede bu satırlar kırmızı etiketle işaretlenir ve tek tıkla gizlenebilir.

Bir programın hangi alandaki puanla öğrenci aldığını gösterir: Sayısal, Eşit Ağırlık, Sözel, Yabancı Dil ya da yalnızca TYT.

Önlisans programlarının büyük kısmı TYT puanıyla öğrenci alır. Aynı bölüm farklı üniversitelerde farklı puan türünde açılabilir; karşılaştırma yaparken puan türünün aynı olduğundan emin ol — farklı türlerin puanları kıyaslanamaz.

Lisans dört yıllık (bazı alanlarda daha uzun), önlisans iki yıllık programdır.

Önlisans mezunu, DGS (Dikey Geçiş Sınavı) ile ilgili lisans programına geçiş yapabilir.

Mesleki ve Teknik Ortaöğretim Kurumu kökenli adaylar için ayrılmış kontenjan.

Bu satırlara yalnızca ilgili meslek lisesi alanından mezun adaylar başvurabilir. Genel kontenjandan ayrıdır ve taban puanı genellikle daha düşüktür — ama koşulu taşımayan aday için erişilebilir değildir.

Bir Türk üniversitesi ile yurt dışındaki bir üniversitenin ortak yürüttüğü lisans programı.

Öğrenim süresinin bir kısmı yurt dışındaki ortak kurumda geçer ve genellikle her iki kurumdan diploma alınır. Ücret, dil şartı ve yurt dışı dönemin koşulları programa göre çok değişir; ÖSYM etiketi yalnızca ortak kurumun adını verir.

Yalnızca Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti uyruklu adaylara ayrılmış kontenjan.

Devam zorunluluğu olmayan, uzaktan yürütülen program. Sınavlar belirlenen merkezlerde yapılır.

Dersleri çevrim içi yürütülen örgün program. Açıköğretimden farkı, kontenjanının ve akışının örgün programa daha yakın olmasıdır.

Programın hangi dilde okutulduğu. ÖSYM program adına “(İngilizce)”, “(Almanca)” gibi ek koyar.

Yabancı dilde okutulan programlarda genellikle bir hazırlık sınıfı ya da dil yeterlilik şartı bulunur; bu koşul ÖSYM verisinde değil, üniversitenin kendi kılavuzunda yazılıdır.

Merkezî yerleştirme yerine üniversitenin kendi yaptığı sınavla öğrenci alan programlar (spor, müzik, sahne sanatları, bazı tasarım alanları).

Bu programlara ÖSYM tercih formuyla değil, üniversitenin ilan ettiği takvime göre doğrudan başvurulur. Taban puan tablolarında yer almazlar.

Her programın ÖSYM'deki tekil numarası. Tercih formuna yazılan değer bu koddur.

Program adı benzer olabilir ama kod tekildir: aynı okulda aynı bölümün burslu, ücretli ve İngilizce sürümlerinin kodları farklıdır. Tercih yaparken adı değil kodu kontrol et.

ÖSYM'nin her yıl yayımladığı, programların kontenjanlarını ve koşullarını içeren resmî belge. Tercih döneminde esas alınan kaynaktır.

Kılavuzdaki koşul kodları (yaş sınırı, sağlık şartı, cinsiyet koşulu, yurt dışı zorunluluğu gibi) tercihi geçersiz kılabilir. Bir programı listene almadan önce ilgili koşul kodlarını kılavuzdan okumak, sonradan iptal yaşamamanın tek yolu.

Tercihlerin resmî olarak girildiği ÖSYM sistemi. Tercih yalnızca burada yapılır.

Başka hiçbir site — bu site dâhil — senin adına tercih yapamaz. Buradaki tercih listesi yalnızca hazırlık ve yazdırma amaçlıdır.

Merkezî yerleştirmeden sonra boş kalan kontenjanlar için yapılan ikinci yerleştirme.

Ek yerleştirmeye genellikle hiçbir programa yerleşmemiş adaylar katılabilir. Bir programa yerleşmiş olmak, sonraki yıl OBP katsayısının yarıya düşmesi gibi sonuçlar doğurur — ek yerleştirme de bu kapsamdadır.

Önlisans mezunlarının ilgili lisans programlarına geçiş yapmak için girdiği sınav.

Her önlisans programının geçiş yapabileceği lisans programları ÖSYM tarafından belirlenmiştir; her bölümden her yere geçilemez.