YKS puanının nasıl hesaplandığı, tercih döneminin en çok yanlış anlatılan konularından biridir. Çoğu anlatım "netini şu katsayıyla çarp, şu sayıyı ekle" diyerek bitiyor; oysa ÖSYM'nin kendi kılavuzuna göre sınav puanı, o yıl sınava giren adayların tamamının sonuçlarına bağlıdır ve sınavdan önce kesin hesaplanamaz. Bu yazıda zinciri ÖSYM'nin 2026-YKS Kılavuzu'ndaki ifadelere dayanarak adım adım açıklıyoruz, kendi hesaplayabileceğin kısımlar için çalışılmış bir örnek veriyoruz ve hesaplanamayan kısmın neden hesaplanamadığını gösteriyoruz.
Adım 1: Doğru ve Yanlıştan Net (Ham Puan)
Kılavuzun 3.10.1 numaralı bölümü ilk adımı şöyle tarif eder: her adayın testlere verdiği doğru ve yanlış cevap sayıları belirlenir, doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte biri çıkarılarak adayın o testten aldığı ham puan bulunur. Günlük dilde bu sayıya net deriz. Yani kılavuzda "ham puan" ile "net" aynı şeydir; bu iki kelimeyi farklı kavramlar gibi anlatan kaynaklar kafa karıştırır.
Net = doğru sayısı − (yanlış sayısı ÷ 4)
Boş bırakılan soru neti etkilemez. Her test ayrı hesaplanır. Testlerin soru sayıları (kılavuz Tablo 1B) şöyledir:
| Sınav | Test | Soru sayısı |
|---|---|---|
| TYT | Türkçe | 40 |
| TYT | Sosyal Bilimler | 20 |
| TYT | Temel Matematik | 40 |
| TYT | Fen Bilimleri | 20 |
| AYT | Türk Dili ve Edebiyatı – Sosyal Bilimler-1 | 40 |
| AYT | Sosyal Bilimler-2 | 40 |
| AYT | Matematik | 40 |
| AYT | Fen Bilimleri | 40 |
| YDT | Yabancı Dil | 80 |
AYT Sosyal Bilimler-2 testinde, ortaöğretimde zorunlu Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi almayan adaylar için soru sayısı kılavuzda farklı düzenlenmiştir; kendi durumunu başvuru formundaki seçeneğe göre kılavuzdan kontrol et.
Çalışılmış örnek: bir adayın TYT netleri
Aşağıdaki sayılar bir örnek adaya aittir; gerçek bir sonuç değildir.
| Test | Soru | Doğru | Yanlış | Boş | Net |
|---|---|---|---|---|---|
| Türkçe | 40 | 31 | 6 | 3 | 29,50 |
| Sosyal Bilimler | 20 | 13 | 4 | 3 | 12,00 |
| Temel Matematik | 40 | 26 | 8 | 6 | 24,00 |
| Fen Bilimleri | 20 | 11 | 4 | 5 | 10,00 |
| Toplam | 120 | 81 | 22 | 17 | 75,50 |
Türkçe için 31 − 6 ÷ 4 = 29,50; toplamda 81 − 22 ÷ 4 = 75,50. Bu aşamaya kadar her şeyi kesin olarak kendin hesaplayabilirsin.
Adım 2: Standart Puan — Ve Neden Sınavdan Önce Hesaplanamaz
Netler doğrudan sıralamaya girmez. Kılavuz, son sınıfta okumakta olan tüm adayların bir testten aldıkları ham puanlar kullanılarak o testin ortalama ve standart sapmasının bulunacağını ve bu değerlerle tüm adaylar için ortalaması 50, standart sapması 10 olan standart puanların hesaplanacağını söyler. İstatistikteki karşılığı şudur:
Standart puan = 50 + 10 × (net − test ortalaması) ÷ test standart sapması
Buradaki kritik nokta, test ortalamasının ve sapmasının sınava giren herkesin sonucuna bağlı olmasıdır. Sınav zorsa ortalama düşer ve aynı net daha yüksek bir standart puana dönüşür; sınav kolaysa tersi olur. Bu yüzden aynı net farklı yıllarda farklı puan eder ve bu yüzden sınavdan önce netten puana kesin dönüşüm yapılamaz. Netten doğrudan YKS puanı veren hesap araçları, sınav öncesinde ancak bir tahmin üretebilir.
Sınavdan sonra ÖSYM tarafından iptaline karar verilen sorular değerlendirme dışı bırakılır ve geçerli soruların puan değeri yeniden belirlenir; cevabı değişen sorularda güncellenen cevap anahtarı esas alınır. Yani puanlama, sınav günü işaretlenen cevap kâğıdından sonra da değişebilir.
Çalışılmış örnek: varsayımsal bir dağılımla standart puan
Gerçek ortalama ve sapma sınavdan sonra ÖSYM tarafından belli olur. Mantığı göstermek için aşağıdaki ortalama ve sapmaları varsayımsal aldık; bunlar gerçek bir yıla ait değildir ve puan tahmini değildir.
| Test | Net | Varsayımsal ortalama | Varsayımsal sapma | Standart puan |
|---|---|---|---|---|
| Türkçe | 29,50 | 18,0 | 9,0 | 62,78 |
| Sosyal Bilimler | 12,00 | 8,0 | 4,5 | 58,89 |
| Temel Matematik | 24,00 | 11,0 | 9,5 | 63,68 |
| Fen Bilimleri | 10,00 | 7,0 | 4,0 | 57,50 |
Türkçe için: 50 + 10 × (29,50 − 18,0) ÷ 9,0 = 62,78. Aynı net, ortalama 22 olan bir sınavda 50 + 10 × (29,50 − 22,0) ÷ 9,0 = 58,33 eder; yani sınav zorluğu puanı doğrudan değiştirir.
Adım 3: Ağırlıklı Standart Puan
Standart puanlar, puan türüne göre belirlenmiş ağırlıklarla birleştirilir. TYT için ağırlıklar kılavuzun Tablo 1C'sinde, SAY, EA, SÖZ ve DİL için Tablo 1E'sindedir. Ağırlıklar yüzdedir ve netlere değil, standart puanlara uygulanır:
Örneğin SAY puan türünde TYT %40, AYT Matematik %30, AYT Fizik, Kimya ve Biyoloji ise %10'ar ağırlık taşır. Eşit ağırlık puan türünde AYT Matematik %30 iken Türk Dili ve Edebiyatı %18'dir. Bu yüzden aynı AYT netleri farklı puan türlerinde birbirinden çok farklı sonuç verir.
Bir ağırlıklı puanın hesaplanabilmesi için ham puan şartı da vardır (Tablo 1D): TYT için Türkçe ve Temel Matematik testlerinin en az birinden 0,5 ya da daha fazla ham puan almak gerekir; SAY, SÖZ, EA ve DİL için de ilgili testlerin en az birinden 0,5 ya da daha fazla ham puan gerekir. TYT puanı hesaplanmayan adayın, AYT ve YDT'ye girmiş olsa bile SAY, SÖZ, EA ve DİL puanı hesaplanmaz.
Çalışılmış örnek: TYT ağırlıklı standart puanı
Yukarıdaki varsayımsal standart puanlara TYT ağırlıklarını (%33, %17, %33, %17) uyguladığımızda katkılar 20,72, 10,01, 21,02 ve 9,78 olur; yüzdelik ağırlıklı ortalama 61,52 bulunur. Kılavuz ağırlıklı puanın hangi ölçekte toplandığını ayrıca yazmaz; bu örnek yalnızca mantığı gösterir. Önemli olan, ağırlıkların bir adayın tüm adaylar içindeki sırasını belirlemesidir.
Adım 4: 100–500 Aralığına Dönüştürme
Kılavuzun ifadesiyle ağırlıklı puanlar (A-TYT, A-SAY, A-SÖZ, A-EA, A-DİL), her biri kendi içinde en küçüğü 100, en büyüğü 500 olan puanlara dönüştürülerek TYT, SAY, SÖZ, EA ve DİL puanları oluşturulur. "Kendi içinde" ifadesi önemlidir: dönüşüm tüm adayların ağırlıklı puanlarına göre yapılır. En düşük ağırlıklı puan 100, en yüksek 500 olur. Bu yüzden 61,52 gibi bir ara değerin nihai puana karşılık gelen sayısını, o yılın bütün adayları bilinmeden kimse hesaplayamaz. Hesaplanamayan adım tam olarak budur.
Adım 5: OBP ve Yerleştirme Puanı
Kılavuzun 4.1 numaralı bölümüne göre ortaöğretim diploma notu 5 ile çarpılarak Ortaöğretim Başarı Puanına (OBP) dönüştürülür. OBP'nin en küçüğü 250, en büyüğü 500'dür: diploma notu 50'nin altında olanlar ve diploma notu bildirilmeyenler için not 50 sayılır, bu da OBP'yi 250 yapar; 100 olan diploma notu 500 OBP verir. OBP hesabında okul bazında işlem yapılmaz, Türkiye geneli dikkate alınır. Son sınıftaki adayların diploma notu bilgisi, ÖSYM tarafından MEB e-okul sisteminden haziran ayında Aday İşlemleri Sistemine aktarılır; hatalı not varsa değişikliği ÖSYM değil, okulun e-okul üzerinden yapması gerekir.
4.2 numaralı bölüm, yerleştirme puanının nasıl bulunacağını söyler: OBP 0,12 katsayısıyla çarpılarak sınav puanlarına eklenir. Bu, OBP'nin yerleştirme puanına en az 30 (250 × 0,12), en çok 60 (500 × 0,12) puan eklediği anlamına gelir.
İki özel durum vardır:
- ›Mesleki ortaöğretim mezunları. Bir mesleğe yönelik program uygulayan ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar, kılavuzun Tablo 3A, 3B.1, 3C ve 3D'sinde belirtilen programlara yerleşirken OBP × 0,06 ek puan da alır. Tablo 3A ve 3B.1 için ek koşul, ilgili ortaöğretim kurumundan 30.03.2012 tarihi itibarıyla mezun olmak ya da bu tarihte ve öncesinde öğrenim görmekte olmaktır; bu tarihten sonra kayıt olanlara ek puan hesaplanmaz.
- ›Önceki yıl yerleşenler. Bir önceki yılın YKS puanıyla bir programa ÖSYM tarafından merkezî olarak yerleştirilen (kayıt olsun veya olmasın) adayların OBP katsayıları yarıya düşürülür (kılavuzda bu kuralın istisnaları ayrıca tanımlıdır).
Çalışılmış örnek: OBP katkısı
Diploma notu 84,5 olan bir adayın OBP'si 84,5 × 5 = 422,5'tir.
| Durum | Hesap | Yerleştirme puanına katkı |
|---|---|---|
| Normal aday | 422,5 × 0,12 | 50,70 |
| Önceki yıl yerleşmiş aday | 422,5 × 0,06 | 25,35 |
| Mesleki lise mezunu, ilgili programa yerleşirken ek puan | 422,5 × 0,06 | 25,35 (ek) |
Bu üç satırın hepsini kendin hesaplayabilirsin; çünkü OBP hiçbir adayın sonucuna bağlı değildir.
Sonuç Belgesinde Ne Göreceksin, Puan Tercihte Nasıl Kullanılır?
Kılavuzun 3.10.3 numaralı bölümüne göre adaylara sonuç belgesi gönderilmez; sonuçlar T.C. Kimlik Numarası ve şifreyle ÖSYM'nin sonuç sayfasından ya da mobil uygulamasından öğrenilir. Sonuçlarda şu bilgiler bulunur: testlerdeki doğru ve yanlış cevap sayıları, TYT puanı ve başarı sırası, varsa AYT ile YDT puanları ve başarı sıraları, OBP, yerleştirme puanları ve başarı sıraları. Yani bu yazıdaki zincirin her halkasını sonuç ekranında görebilirsin; ilk karşılaştırman, kendi hesapladığın netle ekrandaki doğru ve yanlış sayısı arasında olmalıdır.
Puanın tercihte nasıl kullanılacağını 3.10.2 numaralı bölüm anlatır: TYT, SAY, SÖZ, EA ve DİL sınav puanı hesaplanan adaylar, bu puan türleriyle öğrenci alan ön lisans ve lisans programlarını tercih edebilir. İlgili sınav puanı hesaplanmayan aday, o puan türünde öğrenci alan programları tercih edemez. Başarı sırası şartı aranan programları ise yalnızca o şartı sağlayan, yani en düşük başarı sırasına sahip adaylar tercih edebilir. Bu yüzden puan hesabının hangi puan türünde yapıldığını bilmek, hangi programlara tercih yazabileceğini de belirler.
Kendi Başına Neleri Hesaplayabilirsin?
Zincirin yalnızca iki ucu kesin hesaplanabilir: başta net, sonda OBP katkısı. Bunlar için hesaplama sayfamızdaki araçları kullanabilirsin: doğru ve yanlış sayından net, diploma notundan OBP ve OBP katkısı ile baraj kontrolü tek yerde. Ortadaki üç adımı (standart puan, ağırlıklı standart puan, 100–500 dönüşümü) hesaplamıyoruz, çünkü bunlar sınavdan sonra belli olan dağılıma bağlı; netten tek bir puan yazan bir araç sana kesin olmayan bir sayıyı kesinmiş gibi sunar.
Puanın belli olduktan sonra yapılacak ilk iş, o puanla geçen yıl hangi satırlara yerleşildiğine bakmaktır: puanıma göre bölüm bul aracı ÖSYM 2026 yerleştirme sonuçlarını puanına göre süzer, sıralaman belliyse sıralamama göre sayfasını kullanabilirsin. Puanın mı sıralamanın mı daha güvenilir olduğunu taban puan mı sıralama mı yazımızda, barajların ne anlama geldiğini YKS barajları yazımızda ele aldık.
Sık Yapılan Hatalar
- ›Ham puanı net sanmamak ya da netten ayrı bir şey sanmak. Kılavuzda ham puan, doğru eksi yanlışın dörtte biridir; yani nettir.
- ›Netten kesin puan beklemek. Standart puan sınav zorluğuna bağlıdır; aynı net iki yılda iki farklı puan eder.
- ›Ağırlıkları netlere uygulamak. Ağırlıklar standart puanlara uygulanır; netleri doğrudan ağırlıkla çarpmak yanlış sonuç verir.
- ›OBP'yi okulun başarı ortalamasına göre tahmin etmek. OBP okul bazında değil Türkiye geneli üzerinden hesaplanır ve doğrudan diploma notundan gelir.
- ›Diploma notunu kontrol etmemek. E-okuldaki notun ÖSYM'ye aktarıldığı tarihten sonra yalnızca okul düzeltebilir; süre bittikten sonra gelen düzeltmeler kabul edilmez.
- ›Önceki yıl yerleşmenin OBP'yi yarıya düşürdüğünü unutmak. Bu durumda OBP katkısı 0,12 değil, 0,06 katsayısıyla hesaplanır.
Kaynaklar ve Erişim Tarihi
Aşağıdaki kaynakların hepsine 26 Ekim 2026'da erişildi. Bu yazıdaki ağırlıklar, katsayılar ve alıntılar kılavuzun 6 Şubat 2026 tarihli metnindendir; her yıl yayımlanan yeni kılavuzda değerler değişebilir, bu yüzden başvurduğun yılın kılavuzunu esas al.
- ›ÖSYM 2026-YKS Kılavuzu (6 Şubat 2026); bölüm 3.10.1, 4.1, 4.2 ve Tablo 1B, 1C, 1D, 1E, 3A–3D
- ›ÖSYM ana sayfası (güncel kılavuz ve duyurular)
- ›ÖSYM Sonuç sistemi (sınav sonuçları, kılavuz bölüm 3.10.3)
- ›ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (diploma notu kontrolü, kılavuz bölüm 4.1)
- ›YÖK Atlas (programların geçmiş yıl verileri)
Yöntem notu. Tablolardaki "çalışılmış örnek" sayıları bu yazı için uydurulmuş örnek bir adaya ve varsayımsal bir sınav dağılımına aittir; gerçek bir sonucu ya da puan tahminini göstermez. Ağırlıklar, katsayılar ve alıntılar doğrudan kılavuzdan alınmıştır.
