Tercih döneminde en sık duyulan cümlelerden biri şudur: "Bu bölümün taban puanı kaç?" Taban puan önemli bir bilgi; ama tek başına yanıltıcı olabilir. Bu yazıda önce iki kavramın ne olduğunu, sonra ÖSYM'nin 2025 ve 2026 yerleştirme tablolarında aynı programın taban puanının bir yılda ne kadar kaydığını kendi verimizle gösteriyoruz. Sonunda da puanı ve başarı sıralamasını tercih listenin içinde nasıl birlikte kullanacağını anlatıyoruz.
Taban Puan Nedir?
Taban puan, bir programa yerleşen son adayın yerleştirme puanıdır. Yani o satıra girebilmek için o yıl gereken en düşük puanı gösterir. ÖSYM'nin yerleştirme sonuçları tablolarında her program satırı için en küçük ve en büyük puan yayımlanır; biz de taban puanlar sayfalarında bu tabloları kullanırız. Bir programın taban puanı o yılın adaylarının tercihlerine, kontenjana ve puan dağılımına bağlıdır; bu yüzden aynı program iki yılda farklı taban puanıyla öğrenci alabilir.
Başarı Sıralaması Nedir?
Başarı sıralaması, adayın kendi puan türündeki adaylar arasındaki yeridir. Sonuç belgende puan türüne göre ayrı sıralamalar görürsün; SAY sıran ile EA sıran birbirinden bağımsız sayılardır ve birbirleriyle kıyaslanmaz (puan türleri). Bir programın taban sırası ise o programa yerleşen son adayın sıralamasıdır. Kılavuzdaki ve YÖK Atlas'taki "başarı sırası" sütunu bu değerdir; yıl etiketini her zaman kontrol et (YÖK Atlas nasıl kullanılır).
Puan Neden Yıldan Yıla Kıyaslanamaz?
YKS puanı ham net değildir. Netler önce standart puana çevrilir, testler puan türüne göre ağırlıklandırılır ve sonuç, o yılki tüm adaylar içinde en küçüğü 100, en büyüğü 500 olacak bir ölçeğe oturtulur. Yani puan, adayın o yılki aday grubuna göre konumunu gösteren bir ölçekte ifade edilir. Bu yüzden 2025'te 450 puanın anlamı ile 2026'da 450 puanın anlamı aynı olmak zorunda değildir. Puanın adım adım nasıl hesaplandığını YKS puanı nasıl hesaplanır yazısında kılavuzdaki tablolarla birlikte anlattık.
Bunun pratik sonucu şu: Geçen yılın taban puanı ile bu yılki puanını yan yana koyup "yetiyor" ya da "yetmiyor" demek, farklı ölçeklerle karşılaştırma yapmaktır. Peki bu fark pratikte ne kadar büyük? Aşağıda ölçtük.
Kendi Verimizle Ölçtük: Aynı Program, İki Yıl
ÖSYM'nin 2026 yerleştirme tablolarında 21.493 program satırı var. Bunlardan 17.185'i iki koşulu sağlıyor: satırın program kodu ve puan türü 2025 yerleştirme tablosundaki satırla aynı ve satırın taban puanı iki yılda da yayımlanmış. Bu satırların 9.190'ı lisans, 7.995'i ön lisans programı. Her satır için 2026 taban puanından 2025 taban puanını çıkardık.
| Puan türü | Eşleşen satır | Ortanca fark | Ortadaki %80 aralığı | Taban puanı artan satır |
|---|---|---|---|---|
| SAY | 4.227 | +14,6 | -4,7 ile +28,7 | %84,9 |
| EA | 2.936 | +13,1 | -2,1 ile +19,5 | %88,8 |
| SÖZ | 1.490 | +19,2 | +9,7 ile +27,4 | %96,0 |
| DİL | 537 | +7,3 | -4,1 ile +26,4 | %80,1 |
| TYT (ön lisans) | 7.995 | +9,3 | -0,5 ile +17,7 | %89,1 |
| Tümü | 17.185 | +11,4 | -1,4 ile +23,5 | %88,3 |
Tabloyu şöyle oku: "Ortadaki %80 aralığı", satırların en düşük %10'unu ve en yüksek %10'unu dışarıda bırakır. SAY'da örneğin, satırların ortadaki %80'inin taban puanı farkı -4,7 ile +28,7 puan arasında kaldı. Genel olarak satırların %61,7'sinde fark 10 puandan büyük, %20,0'sinde 20 puandan büyük oldu.
Aynı yıl, farklı yönler
Kontenjanı 100 ve üzeri olan lisans satırlarından (burslu, indirimli ve ücretli satırlar hariç) fark en küçük ve en büyük üçer satırı seçtik. Bunlar uç örneklerdir, tipik durum değil; ama aynı yıl içinde farklı programların ne kadar farklı yöne gidebildiğini gösteriyorlar:
| Üniversite | Program (SAY) | Kontenjan | 2025 taban puan | 2026 taban puan | Fark |
|---|---|---|---|---|---|
| Trakya Üniversitesi | Bilgisayar Mühendisliği | 100 | 388,88 | 377,50 | -11,38 |
| Orta Doğu Teknik Üniversitesi | Bilgisayar Mühendisliği (İngilizce) | 105 | 534,57 | 531,79 | -2,78 |
| Yıldız Teknik Üniversitesi | Bilgisayar Mühendisliği | 100 | 509,09 | 506,82 | -2,27 |
| İnönü Üniversitesi | Hemşirelik | 180 | 374,69 | 407,67 | +32,98 |
| Sağlık Bilimleri Üniversitesi | Hemşirelik | 120 | 384,56 | 417,77 | +33,21 |
| Akdeniz Üniversitesi | Hemşirelik | 180 | 395,75 | 429,67 | +33,92 |
Bilgisayar Mühendisliği örneklerinde taban puanı düşerken, Hemşirelik örneklerinde yaklaşık 33 puan yükseldi. Bu veriyle nedenini söylemiyoruz: puan ölçeğinin kayması mı, programlara olan talebin değişmesi mi, ikisinin birleşimi mi, bu tablolardan ayırt edilemez. Önemli olan sonuç: taban puanın yönü ve büyüklüğü programa ve yıla göre değişiyor.
Bu veri neyi söylemez?
- ›Gelecek yılı tahmin etmez. 2026'daki kaymanın 2027'de aynı yönde tekrar edeceğini söyleyemeyiz; yön ve büyüklük yıldan yıla değişebilir.
- ›Sıranın kararlı olduğunu kanıtlamaz. Elimizdeki ÖSYM 2026 tablolarında başarı sırası yok; sitemizde gösterdiğimiz sıra 2025 yılına aittir ve bu etiket sayfalarımızda yazar (metodoloji). Sıranın puandan daha kararlı olduğu, ölçeğin tanımından çıkan bir beklentidir; bu yazıda ölçmedik.
- ›Her satırı kapsamaz. 21.493 satırın 17.185'i eşleşti; geri kalanında taban puanı iki yıldan birinde yayımlanmamış, program kodu değişmiş ya da puan türü farklı olabilir.
Lisans ve Ön Lisansta Fark
Aynı hesabı lisans ve ön lisans için ayrı yaptık. Lisans satırlarında (9.190 satır) ortanca fark +14,5 puan, farkın 10 puandan büyük olduğu satır oranı %72,9, 20 puandan büyük olduğu satır oranı %30,0 çıktı. Ön lisans satırlarında (7.995 satır) ortanca fark +9,3, 10 puandan büyük fark %48,7, 20 puandan büyük fark %8,5. Yani kayma hem lisansta hem ön lisansta yukarı yönlüydü, ama lisansta daha büyük ve daha dağınıktı. Ön lisansa bakan aday için geçen yılın taban puanı biraz daha yakın bir tahmin verdi; lisansa bakan aday için daha geniş bir hata payı bırakmak gerekiyor.
Peki Puan Ne Zaman İşe Yarar?
Tercih dönemi başladığında elinde yalnızca bir önceki yılın taban değerleri vardır; bu yılın taban puanları ancak yerleştirme sonuçlarıyla birlikte açıklanır. Yani geçen yılın taban puanını bu yılki puanınla karşılaştırmak çoğu zaman zorunlu bir ilk adımdır. Burada önemli olan, bu karşılaştırmayı kesin bir hüküm değil, hata payı olan bir tahmin olarak okumak.
Bu yılın verisi, o hata payının büyüklüğü hakkında fikir veriyor: SAY satırlarında ortadaki %80'in farkı -4,7 ile +28,7 puan arasında kaldı. Yani 2025 taban puanı 450 görünen bir SAY programının 2026'da taban puanının yaklaşık 445 ile 479 arasında olması olağandı. Böyle bir aralıkta "puanım 460, yetiyor" demek riskli; "puanım 460, bu satır yakın bölgede" demek daha doğru. Bu aralığı daraltmanın yolu sıralamayı yanına koymak, sonra da listede hem yakın hem güvenli satırları birlikte bulundurmaktır.
Başarı Sıralamasını Nasıl Kullanırsın?
Sıralama, puanın aksine ölçek kaymasından etkilenmez; çünkü tanımı gereği adayın o yılki adaylar arasındaki yeridir. Bunun "sıra hiç değişmez" anlamına gelmediğini de bil: aday sayısı, tercih eğilimleri ve kontenjanlar değiştikçe bir programın taban sırası da kayabilir. Bu yüzden sıralamayı da tek yıla değil, mümkünse birkaç yıla bakarak oku.
- 1.Sonuç belgendeki puan türü sıralamasını bul. Hangi puan türünde hangi programlara bakacağını bu belirler.
- 2.Hedef programların taban sıralarını aynı puan türü içinde karşılaştır. Kendi sıranın bunların neresine düştüğüne bak. Yerleşme garantisi yok; bu bir bölge okumasıdır. Üç bölgeli yaklaşımı tercih listesi nasıl yapılır yazısında kendi verimizle gösterdik.
- 3.Puanı ikincil kontrol olarak kullan. Bu yılki puanını aynı yılın taban puanıyla karşılaştırmak anlamlıdır; farklı yılların puanını karşılaştırmak anlamlı değildir.
- 4.Satırı doğru seç. Aynı bölümün burslu, indirimli ve ücretli satırlarının taban değerleri farklıdır (devlet mi, vakıf mı).
- 5.Boşluk bırakma, ama dengeyi de bozma. En rekabetli satırların nerede yoğunlaştığını en rekabetli bölümler yazısında, boş kalan kontenjanların nerede toplandığını boş kalan bölümler yazısında inceledik.
Kendi puanın ya da sıran için kaba bir aralık görmek istersen puanıma göre ve sıralamama göre araçlarını kullanabilirsin.
Sık Yapılan Hatalar
- ›Geçen yılın taban puanını bu yılki puanınla kıyaslamak. Farklı ölçekleri karşılaştırıyorsun.
- ›Tek bir satırın sayısını bölümün sayısı sanmak. Aynı bölümün onlarca satırı olabilir.
- ›Sıralamayı puan türlerini karıştırarak okumak. SAY sırası ile EA sırasını yan yana koymak anlamsızdır.
- ›Sıranın yılını okumamak. Kılavuzdaki, YÖK Atlas'taki ve bizdeki sıra hangi yıla aitse etiketi oku.
- ›Geçmiş veriyi garanti saymak. Hiçbir taban değeri bu yıl için yerleşme sözü vermez.
Kısa Kontrol Listesi
- 1.Puan türünü ve sıranı not et.
- 2.Hedef satırların kodlarını ve taban sıralarını aynı yıl etiketiyle yaz.
- 3.Puanları yalnızca aynı yıl içinde karşılaştır.
- 4.Listenin dengesini sıra bölgeleriyle kontrol et.
- 5.Son kontrolü ÖSYM kılavuzundan ve YÖK Atlas'tan yap.
Kaynaklar ve Erişim Tarihi
Aşağıdaki kaynaklara 31 Ekim 2026'da erişildi. Sayılar bu tarihteki veri tabanımızdan hesaplanmıştır.
- ›ÖSYM 2026 YKS yerleştirme sonuçları, en küçük ve en büyük puanlar, Tablo 3
- ›ÖSYM 2026 YKS yerleştirme sonuçları, en küçük ve en büyük puanlar, Tablo 4
- ›ÖSYM, 2026-YKS Yerleştirme Sonuçları Açıklandı duyurusu (18 Ağustos 2026)
- ›YÖK Atlas
Yöntem notu. Her satır için 2026 taban puanından 2025 taban puanı çıkarıldı; yalnızca program kodu ve puan türü iki yılda aynı olan, taban puanı iki yılda da yayımlanmış satırlar sayıldı (17.185 satır). 2025 değerleri ÖSYM 2025 yerleştirme tablolarından, 2026 değerleri ÖSYM 2026 tablolarından alınmıştır. Ortanca ve yüzdelik değerler bizim hesabımızdır ve betiği `scripts/blog-puan-kayma-veri.mjs` olarak tutuyoruz. Verinin nasıl derlendiği metodoloji sayfasında anlatılır.
