Tercih Listesi Nasıl Yapılır? Sıralama Mantığı ve Sık Yapılan Hatalar

Tercih listesi yapmak, çoğu öğrencinin sandığından daha teknik bir iş. Listeyi "en çok istediğimden en az istediğime" diye sıralamak doğru mantıktır; ama bu mantığı uygularken yapılan hatalar her yıl aynı: aynı bölümün farklı satırlarını karıştırmak, tek bir yılın taban puanına güvenmek, listeyi tek bir bölgeye yığmak. Bu yazıda önce yerleştirmenin listeyi nasıl okuduğunu, sonra kendi ÖSYM verimizden örnek bir adayla listenin nasıl dengelenebileceğini gösteriyoruz.

Yerleştirme Listeni Nasıl Okur?

Merkezî yerleştirme, adayın tercih sırasına göre çalışır: sıralaman ve puanın birinci tercihindeki programa yetiyorsa o programa yerleşirsin, yetmiyorsa ikinci tercihine bakılır ve bu böyle sürer. Yerleştirmenin ayrıntısı için merkezî yerleştirme nasıl çalışır ve YKS sonrası süreç yazılarımıza bakabilirsin. Buradan iki pratik sonuç çıkıyor:

• ›Zor bir tercihi üste yazmak alttakilere zarar vermez. Sıran o programa yetmiyorsa liste bir alttakine geçer; kaybettiğin tek şey o satırdaki bir tercih hakkıdır.
• ›Listede olmayan programa yerleştirilemezsin. Yerleşmek istemediğin bir satırı listeye yazma; ama yerleşmeyi kabul edeceğin bir güvenli satırı da eksik bırakma. Ne kadar tercih yapılabileceği ÖSYM'nin o yılki kılavuzundaki sınıra bağlıdır, bu yüzden sayıyı kılavuzdan kontrol et.

"Bilgisayar Mühendisliği" Tek Bir Tercih Değildir

Tercih ekranında bir bölümün adını yazdığında karşına tek satır değil, onlarca satır çıkar. Örnek olarak ÖSYM 2026 tablolarında "Bilgisayar Mühendisliği" adıyla geçen 332 satırı saydık:

Aynı okulun aynı bölümü burslu, %50 indirimli, ücretli ya da İngilizce satırlarıyla ayrı kontenjanlar hâlinde açılabilir ve her satırın kendi kodu, kontenjanı ve taban değeri vardır. Burs koşullarının puana etkisini devlet mi, vakıf mı yazısında kendi verimizle gösterdik. Tercih listesinde hata, çoğu zaman bölümü yanlış seçmekten değil, doğru bölümün yanlış satırını yazmaktan çıkar: kodu ve satır adını ÖSYM kılavuzundaki satırla birebir eşleştir.

Puana Değil Sıralamaya Bak

Taban puan, o yılın sınavına ve o yılın adaylarına bağlı bir ölçeğin değeridir; başarı sırası ise adayın kendi puan türündeki konumunu doğrudan verir. Bu yüzden iki yılı karşılaştırırken sıra daha kararlı bir ölçüttür. Farkı ayrıntılı anlattığımız taban puan mı, sıralama mı yazısına bakabilirsin. İki not:

• ›Sıra yalnızca kendi puan türü içinde anlamlıdır. Sayısaldaki 30.000. sıra ile eşit ağırlıktaki 30.000. sıra aynı şey değildir; hangi bölümlerin hangi puan türünde kapandığını en rekabetli bölümler yazısında puan türüne göre ayırdık.
• ›Bu yazıdaki tabloda iki farklı yıl var. ÖSYM'nin 2026 yerleştirme tablolarında başarı sırası yayımlanmıyor. Tabloda programlar, kontenjanlar ve taban puanlar 2026'dan; taban başarı sıraları ise ÖSYM'nin 2026 Kontenjan Kılavuzu'ndaki 2025 YKS değerleridir. Bu yüzden puan sütunu sıra sırasını birebir izlemez.

Örnek: 30.000. Sıradaki Bir Sayısal Aday

Varsayımsal bir sayısal adayı düşün: sıran 30.000 ve Bilgisayar Mühendisliği istiyorsun. Devlet, örgün, Türkçe ve İngilizce satırlarını (burslu, indirimli, ücretli, KKTC uyruklu, uzaktan ve UOLP satırları olmadan) taban sırasına göre dizdik: 110 satır çıkıyor. Bunların 13'ünün taban sırası 30.000'den daha iyi; yani 2025'te o programlara yerleşen son aday senden daha iyi bir sıradaydı. 9 satır 30.000 ile 45.000 arasında, 8 satır 45.000 ile 60.000 arasında, 80 satır 60.000 ve üzerinde kapanmış.

Aşağıdaki tablo her bölgeden birkaç satırı gösteriyor. Bu bir yerleşme tahmini değil, taban sıralarının aday sırasına göre okunmasıdır:

Şekilden iki şey çıkıyor. Birincisi, aynı bölümün taban sıraları kısa bir aralıkta toplanmıyor: en iyi programlar 20.000'in altında, listenin büyük bölümü ise 60.000'in üzerinde kapanıyor. İkincisi, sıran 30.000 iken bölgelerin her birinde gerçek seçenek var; yani bölümü seçmek tek başına yetmiyor, hangi okulları hangi sırayla yazacağını da seçiyorsun.

Listeni Nasıl Dengelersin?

Sıralama isteğinle yapılır; bölgeler ise listeyi kontrol ettiğin bir araçtır. Pratik bir yol:

1. 1.Önce istediğin her satırı yaz, isteğine göre sırala. En çok istediğin satır en üstte. Taban sırası senden iyi görünen bir satır, listenin üstünde kalmasının bedelini yalnızca o satırdaki hakkınla öder.
2. 2.Sonra listeye bölgeleriyle bak. Hiçbir satırın taban sırası sana yetecek görünmüyorsa, listen yalnızca "hayal" satırlardan oluşuyor demektir. Sırana yakın ve sırandan geride kapanan satırları ekle.
3. 3.Güvenli bir alt kısım bırak. Sıranın rahatlıkla yetebileceği ve yerleşirsen gerçekten okumayı kabul edeceğin satırlar listenin sonunda olsun. "Yerleşirsem okumam" dediğin bir satırı güvenlik diye yazma.
4. 4.Tek yıla güvenme. Taban sıraları kontenjana, sınavın yapısına ve o yılın tercih eğilimine göre yıldan yıla oynar. Bu yüzden bir satırın sınırdaki konumuna ("30.452'de kapanmış, bende 30.000") kesin gözle bakma.
5. 5.Farklı kentleri ve türleri de dene. Aynı bölümün devlet satırı yanında vakıf satırı, farklı şehirdeki devlet satırı gibi seçenekleri taban puanlar sayfasında yan yana görebilirsin.

Vakıf Satırlarını Listeye Katarken

Devlet satırlarının taban sıraları sana yetmiyorsa ya da listeni çeşitlendirmek istiyorsan vakıf üniversitelerinin satırları da aynı kurala tabidir: sıra, puan ve tercih sırası. Farkı satırın koşulu yaratır. Devlet mi, vakıf mı yazısında kendi verimizle gösterdiğimiz gibi, aynı vakıf okulunda aynı bölümün burslu satırı, ücretli satırından ortanca olarak 126 ile 132 puan arasında daha yüksek bir puanla kapanıyor; yani "vakıf" demek, "puan eşiği düşük" demek değildir. Burslu satırlar devlet satırlarıyla aynı düzeyde ya da üzerinde, %50 indirimli ve ücretli satırlar ise çoğu bölümde belirgin biçimde daha düşük puanlarda doluyor.

Pratikte bu, listede aynı okulun aynı bölümünü birden fazla satırla yazabileceğin anlamına gelir: önce burslu satırı, sonra indirimli satırı. Burada iki şeye dikkat et. Birincisi, ÖSYM tablolarında ücret tutarı yoktur; tutarı ve burs şartlarını (süre, not şartı) okulun kendi ilanından öğren. İkincisi, "güvenli" satır diye yazdığın bir vakıf satırı için ücreti ödemeyi gerçekten kabul ediyor olmalısın; yerleştiğin satırı sonradan değiştirmek kolay değildir.

Listeyi Kâğıda Dökmek: Basit Bir Çalışma Sayfası

Listeni ekrana girmeden önce şu kolonlarla bir tabloya dök: program kodu, okul, tam satır adı (burslu/ücretli/dil), kontenjan, taban sırası ve yılı, kendi sıranla farkı, ve "yerleşirsem okur muyum?" sütunu. Son sütun dürüstçe doldurulmadığında liste sessizce zayıflar. Taban sırası sırana çok yakın olan ve kontenjanı küçük satırlar sınır bölgesindedir; bunları listenin ortasında tut, ama tek güvencen yapma. Tabloyu tamamladığında her satırı bölgesine göre işaretle: sıranın üstünde kapananlar, sırana yakın olanlar ve rahat yetenler. Sıralamayı bölgelere göre değil önceliklerine göre yap; bölgeler yalnızca listenin dengesini göstersin.

Sık Yapılan Hatalar

Satır adını okumamak. "Bilgisayar Mühendisliği (İngilizce)" ile "Bilgisayar Mühendisliği" farklı kontenjanlardır; burslu ve ücretli satırlar da öyle. Kodu ve adı ÖSYM listesindeki satırla eşleştir.

Hiç yerleşeni olmayan satırı ölçüt sanmak. Bir satıra hiç kimse yerleşmediyse ÖSYM taban puan ve sıra yayımlamaz; bu da o satıra ne kadar yaklaşman gerektiğini bilemeyeceğin anlamına gelir. 2026 tablolarında 756 satırda hiç yerleşen yok. Boş kalmış bir satır "kolay giriş" değildir; bilgisiz bir tercihtir.

Küçük kontenjanı büyük kontenjanla karıştırmak. Tablodaki örnekte İstanbul Üniversitesi'nin satırı 35 kişilik, Ege Üniversitesi'nin satırı 120 kişiliktir. Küçük kontenjanlı satırların taban değeri tek bir adayın tercihinden daha fazla etkilenir; sınıra yakın satırı bu yüzden kesin saymamak gerekir.

Tek kaynağa güvenmek. Tercih robotları ve hazır listeler yol gösterir ama yerine geçmez; ne kadar güvenebileceğini tercih robotları ne kadar güvenilir yazısında tarttık. Kesin kontenjan ve şartlar için ÖSYM kılavuzunu, program verileri için YÖK Atlas sayfasını esas al.

Son güne bırakmak. Listeyi son güne bırakırsan bir hata fark ettiğinde düzeltmeye vakit kalmaz. Listeyi erken oluştur, üzerinden birkaç gün sonra tekrar geç.

Bu Sayılar Neyi Söylemez?

• ›Yerleşeceğini söylemez. Bölgeler, 2025 taban sıralarının senin sıranla ilişkisini gösterir; bu yıl hangi sıranın yeteceğini önceden bilmek mümkün değildir.
• ›Okulun kalitesini söylemez. Taban sırası bir satıra olan talebi gösterir; eğitimin kalitesini değil.
• ›Bütün bölümleri temsil etmez. Örnek tek bir bölüm ve tek bir puan türü için kurulmuştur; başka bölümlerin dağılımı çok farklı olabilir. Başka bölümler için kendi sıranla sıralamama göre ve puanıma göre araçlarını kullanabilirsin.

Tercih Öncesi Kontrol Listesi

1. 1.Puan türünü ve sıranı netleştir; hesap için hesaplama sayfasını kullanabilirsin.
2. 2.Her istediğin bölüm için hangi satırların (devlet/vakıf, burslu/ücretli, dil) açıldığını listele.
3. 3.Her satırın kodunu, kontenjanını ve taban sırasını yaz; hiç yerleşeni olmayan satırları işaretle.
4. 4.Listeyi isteğine göre sırala, sonra üç bölgeye göre dengesini kontrol et.
5. 5.Yerleşirsen okumak istemediğin hiçbir satır listede kalmasın.
6. 6.Listeyi erken gir, birkaç gün sonra gözden geçir; yerleşemezsen ek yerleştirme sürecini bil.

Tercih dönemi stresli bir dönem, bu normal. Ama bu, hayatının geri kalanını belirleyen tek karar değil: yatay geçiş, çift anadal ve yandal gibi düzeltme imkânları yolun devamında var.

Kaynaklar ve Erişim Tarihi

Aşağıdaki kaynaklara 31 Ekim 2026'da erişildi. Sayılar bu tarihteki veri tabanımızdan hesaplanmıştır.

• ›ÖSYM 2026 YKS yerleştirme sonuçları, en küçük ve en büyük puanlar, Tablo 3
• ›ÖSYM 2026 YKS yerleştirme sonuçları, en küçük ve en büyük puanlar, Tablo 4
• ›ÖSYM 2026 Kontenjan Kılavuzu (taban başarı sıraları, 2025 YKS)
• ›YÖK Atlas (program ve üniversite verileri)

Yöntem notu. Satır sayıları ve kontenjanlar ÖSYM'nin 2026 yerleştirme tablolarından, taban başarı sıraları 2026 Kontenjan Kılavuzu'ndan alınmıştır; sıra yalnızca program kodu ve puan türü iki kaynakta da aynı olan satırlara bağlanmıştır. Bölgelere ayırma, satır sayıları ve örnek aday bize aittir; örnek aday varsayımsaldır ve bir yerleşme tahmini değildir. Verinin nasıl derlendiği metodoloji sayfasında anlatılır.