Tercih yaparken bütün dikkat okula ve bölüme gider; şehir çoğu zaman sonradan düşünülür. Oysa şehir iki şeyi birden belirler: listene hangi bölümleri yazabileceğini ve aynı puanın nerede yettiğini. Bu yazıda önce ÖSYM'nin 2026 yerleştirme tablolarından üç şeyi saydık: kontenjan hangi illerde toplanıyor, aynı bölümün taban puanı şehre göre ne kadar değişiyor ve boş kalan koltuklar nerede. Ardından ÖSYM verisinin ölçemediği başlıkları (barınma, ulaşım, maliyet, ev uzaklığı) kendi başına nasıl kontrol edeceğini anlattık.
1. Seçenek nerede toplanıyor?
2026 ÖSYM tablolarında 81 ilde örgün lisans kontenjanı toplam 354.232. Bunun %27,2'si İstanbul'da, %43,3'ü İstanbul, Ankara ve İzmir'de toplanıyor; devlet üniversitelerine bakınca bu üç ilin payı %25,1. İl başına tabloyu yan yana koyduğumuzda şöyle görünüyor:
| İstanbul | Ankara | İzmir | Diğer 78 il | |
|---|---|---|---|---|
| Üniversite sayısı | 56 | 21 | 9 | 116 |
| Örgün lisans kontenjanı | 96.510 | 38.857 | 17.886 | 200.979 |
| Toplam içindeki pay | %27,2 | %11,0 | %5,0 | %56,7 |
| Vakıf üniversitesi payı | %72,8 | %40,0 | %21,4 | %5,3 |
| Farklı bölüm adı | 245 | 211 | 149 | ilde ortanca 50 |
| Kontenjanın boş kalan payı | %19,1 | %4,9 | %2,6 | %1,5 |
İki sonuç öne çıkıyor. Birincisi, seçenek genişliği ildir: yalnızca bir üniversitesi olan 56 ilde örgün lisans programı veren farklı bölüm adı sayısının ortancası 42 (en az 17, en çok 82); birden fazla üniversitesi olan 25 ilde ortanca 80. İstanbul'da bu sayı 245. Hedefin yaygın bir bölümse (İşletme, Hemşirelik) şehir kararını sen verirsin; hedefin nadir bir bölümse bölüm, şehri senin yerine seçer. İkincisi, İstanbul'un kontenjanının %72,8'i vakıf üniversitelerinde. Yani "İstanbul'da okumak" çoğu zaman "vakıf üniversitesinde okumak" demektir; devlet ile vakıf arasındaki ücret ve burs farkını devlet mi, vakıf mı yazısında ayrıca ele aldık.
Bölümün kaç ilde devlet üniversitesinde okutulduğuna da bakmak gerekir; çünkü şehir seçiminin ilk adımı, bölümün olduğu illerin listesidir:
| Bölüm (puan türü) | Taban puanı açıklanan devlet lisans programı olan il sayısı |
|---|---|
| Tıp (SAY) | 64 |
| Bilgisayar Mühendisliği (SAY) | 71 |
| Hemşirelik (SAY) | 81 |
| İşletme (EA) | 77 |
| Psikoloji (EA) | 46 |
Psikoloji'yi devlette 46 ilde okuyabilirsin; geri kalan 35 ilde devlet üniversitesinde bu bölüm yok. Bir bölümün hangi illerde olduğunu bölümler sayfasından, her ilin kendi sayfasından (İstanbul, Ankara, İzmir, tüm iller) görebilirsin.
2. Aynı bölümün taban puanı şehre göre ne kadar değişiyor?
Bunu ölçmek için devlet üniversitelerinin örgün lisans satırlarını aynı bölüm ve aynı puan türüne göre gruplandırdık (en az 8 satır, en az 5 ilde bulunan 137 grup, toplam 5.316 satır). Her satırın taban puanını kendi grubunun ortancasıyla karşılaştırdık; sonra her il için o ildeki satırların farklarının ortancasını aldık. En az 40 satırı olan 55 il çıktı ve bunların 24'ünde fark sıfırın üstünde.
Okuması basit: aynı bölüm ve puan türünde, İstanbul'daki bir devlet programının taban puanı ülke ortancasının tipik olarak 69,6 puan üstünde; Karabük'te 28,1 puan altında. Aradaki uçurum yaklaşık 98 puandır. Sonuç, yalnızca iki büyük ile ait değil: Eskişehir, Kocaeli, Bursa, İzmir ve Antalya da +27 ile +36 arasında. Bu farkın bir kısmını yerleşke ve dil ekleri oluşturabilir diye, yalnızca yerleşke ya da dil eki taşımayan satırlarla da hesabı yineledik (129 grup, 4.503 satır, 48 il): İstanbul ve Ankara yine ilk iki sırada kaldı: İstanbul +63,1, Ankara +49,2, Bursa +35,3, Eskişehir +35,2, Antalya +30,1; en altta Yozgat -22,9.
Bu fark "şehrin etkisi" değil. İstanbul ve Ankara'daki devlet üniversitelerinin kendi adlarının, öğrenci tercihlerinin ve bölüm kadrolarının etkisini şehrin etkisinden ayıramıyoruz; tablodaki şey yalnızca "o şehirdeki devlet programları aynı bölümlerde ülke ortancasına göre nerede kapanıyor"un sayımıdır. Ayrıca ortanca, her ildeki en yüksek programı ya da en düşük programı göstermez; İstanbul'da da düşük puanla kapanan satırlar vardır.
Aynı sayımı birkaç bölüm üzerinde, il bazında görmek için:
| Bölüm (puan türü) | İstanbul | Ankara | İzmir | Diğer illerin ortancası | En düşük ilin ortancası |
|---|---|---|---|---|---|
| Tıp (SAY) | 517 | 530 | 517 | 503 | 497 (Ağrı) |
| Bilgisayar Mühendisliği (SAY) | 483 | 470 | 462 | 348 | 304 (Batman) |
| Hemşirelik (SAY) | 431 | 448 | 408 | 393 | 373 (Hakkari) |
| İşletme (EA) | 421 | 403 | 357 | 285 | 226 (Hakkari) |
| Psikoloji (EA) | 412 | 418 | 391 | 362 | 341 (Ağrı) |
Tablodaki her hücre, o ildeki devlet lisans satırlarının taban puanı ortancasıdır; "diğer illerin ortancası", İstanbul, Ankara ve İzmir dışındaki illerin il ortancalarının ortancasıdır. En düşük ildeki değerler çoğunlukla tek programa dayanır; bu yüzden onlara değil, satırlara bakmak gerekir.
Üç gözlem var. Birincisi, fark bölümden bölüme çok değişiyor: Bilgisayar Mühendisliği'nde İstanbul'daki ortanca diğer illerin ortancasından 135, İşletme'de 136 puan yüksek; Tıp'ta ise bu fark 15 puan civarında. Taban puanlar tavana yaklaştıkça şehir farkı daralıyor gibi görünüyor, ama bunun nedenini ölçmedik, yalnızca farkın küçük olduğunu söylüyoruz. İkincisi, büyük il her zaman en yüksek değil: Hemşirelik'te İstanbul 431 iken Ankara 448; en yüksek il ortancası tek satırlık Diyarbakır'ın (450). Üçüncüsü, İşletme'de İzmir ile diğer iller arasında bile 72 puan var; "büyük şehir" ayrımı yalnızca İstanbul ile sınırlı değil.
Bunun tercih listesine anlamı şu: puanın bir bölümde İstanbul programına yetmiyorsa, aynı bölümün başka bir ilde kapandığı puanlara bakmak çoğu zaman mümkün. Dikkat edeceğin bir şey var: taban puan, o yıl yerleşen son adayın puanıdır ve yıldan yıla değişir. Aynı kodlu programların taban puanı 2025'ten 2026'ya ortanca 11,4 puan yükselmiştir; ayrıntıyı taban puan mı, başarı sıralaması mı yazısında verdik. Bu yüzden şehir farkını bir kesinlik değil, tercih sıralamanda kullanacağın bir yön olarak oku.
3. Boş kalan koltuk şehir seçimi için ne söylüyor?
2026'da 81 ilde örgün lisansta 23.695 koltuk boş kaldı (satır bazında hesap; yöntemi boş kalan bölümler yazısında anlattık). Bunun 21.805'i, yani %92,0'ı vakıf üniversitelerinde. İstanbul'daki boş koltuk 18.419; bu, boş koltukların %77,7'si. İstanbul'da kontenjanın %19,1'i boş kalmış, İstanbul dışındaki 80 ilde ise %2,0'ı. Devlet üniversitelerinin tamamında boş koltuk 1.890; vakıfta 21.805.
Pratik sonuç: puanın düşükse ve "yerleşmek" öncelikliyse, boş kalan kontenjanların neredeyse hepsinin vakıf programlarında olduğunu bilmelisin; devlet programlarında 81 ilin tamamında toplam boş koltuk 1.890 olduğu için boş kontenjan aramak devlette pek işe yaramaz. Bu sayılar 18 Ağustos tarihli merkezî yerleştirme sonucuna aittir; ek yerleştirmede hangi koltukların açık kaldığını ek yerleştirme yazısında anlattığımız gibi ayrıca ÖSYM'nin ek yerleştirme kılavuzundan kontrol etmelisin.
4. ÖSYM verisinin ölçmediği şeyler: kendi başına kontrol et
ÖSYM tabloları kira, yurt kapasitesi, ulaşım süresi ya da yaşam maliyeti vermez; bu yüzden bu başlıklar için sayı vermiyoruz. Onları sen şu sorularla kontrol edebilirsin:
- ›Barınma: Yurt başvurusu ve yurt ücretleri ilgili kurumun (KYK ya da üniversitenin) kendi sayfasında yazar; özel yurt ve kiralık ev için ilan sitelerinde kampüse yakın mahallelerde en az on ilanın fiyatına bak. Ayrıntılı karşılaştırma için yurt mu, ev mi yazısına başvurabilirsin.
- ›Ulaşım: Kampüsün şehir merkezine ve kalacağın mahalleye uzaklığı, dört yıl boyunca her gün karşına çıkar. Şehir dışı bir kampüs geniş ve sakin olabilir, ama sosyal hayata ve merkeze ulaşım zahmetli olabilir; şehir içindeki kampüs pratiktir ama daha kalabalıktır. Haritada kampüs ile kalmayı düşündüğün mahalle arasındaki gerçek ulaşım süresini kontrol et.
- ›Memlekete uzaklık: Eve ne sıklıkla gideceğini, yol süresini ve yol masrafını hesapla. Kimi öğrenci için uzaklık bağımsızlık fırsatı, kimi için ek bir yük; kendine dürüst ol.
- ›Sosyal hayat ve iklim: Küçük bir ilde odaklanmayı kolay bulan da var, büyük şehrin hareketini isteyen de. Bunu mümkünse bir hafta sonu giderek, olmuyorsa orada okuyan birine sorarak anla.
- ›Staj ve iş: Okuduğun alanda sektör hangi şehirlerde yoğunlaşmışsa staj ve ilk iş fırsatlarına orada daha kolay ulaşırsın. Bölümün bu alanda ne yaptığını üniversitenin kariyer sayfasından ve o bölümden mezun olanların profillerinden kontrol et.
- ›Burs ve bütçe: Aynı bursla bir ilde rahat edip başka bir ilde zorlanabilirsin. Burs ve destek türleri için burs ve öğrenci destekleri yazımıza bakabilirsin.
5. Tercih listene nasıl yansıtırsın?
- 1.Önce bölümü sabitle. Hedef bölümün hangi illerde devlet ve vakıf üniversitesinde okutulduğunu listele.
- 2.Puanını il dağılımında konumla. Yukarıdaki tabloya benzer bir bakışla, bölümün illerdeki taban puanlarının senin puanının neresinde kaldığını gör. Kendi puanının hangi programlara yettiğini puanıma göre sayfasından ya da hesaplama aracından kontrol edebilirsin.
- 3.Barınma ve bütçe sorularını her il için yanıtla. Yukarıdaki altı soruyu, listene girmeyi düşündüğün her il için kısa bir notla yanıtla.
- 4.Aynı bölümü farklı illerde dengeli sırala. Büyük ildeki yüksek puanlı programı üstte, yakın puanlı ikinci ildeki programı ortada, daha düşük puanla kapanan ildeki programı altta tut. Sıralama mantığı için tercih listesi nasıl yapılır yazısına bak.
- 5.Gidebileceğini kabul etmediğin ili listeye yazma. Yerleştirme sonucunda listendeki sıraya göre sonuç çıkar; gitmeyi düşünmediğin bir program, doğru yere yerleşmeni engelleyebilir.
Sık yapılan hatalar
- ›Şehri bir marka gibi görmek. "İstanbul'da okuyacağım" demek, hangi üniversitede ve hangi bölümde okuyacağını söylemez. İstanbul'da kontenjanın %72,8'i vakıfta olduğu için bu cümle bütçeni de belirler.
- ›Taban puanı tek yıl üzerinden kesinleştirmek. Aynı kodlu programların ortanca taban puanı 2025'ten 2026'ya 11,4 puan arttı; şehir farkı da tek yıllık bir fotoğraftır.
- ›Şehir farkını şehrin etkisi saymak. Aynı bölümde İstanbul'un 69,6 puan yüksek çıkması, İstanbul'un "daha kaliteli" olduğu anlamına gelmez; yalnızca daha rekabetli kapandığını gösterir.
- ›Ev uzaklığını sonradan düşünmek. İlk dönemin ardından fark edilen yol masrafı, bütçeyi bozan nedenlerin başında gelir; baştan hesapla.
Kaynaklar ve yöntem
- ›ÖSYM 2026 YKS yerleştirme sonuçları, en küçük ve en büyük puanlar, Tablo 3
- ›ÖSYM 2026 YKS yerleştirme sonuçları, en küçük ve en büyük puanlar, Tablo 4
- ›YÖK Atlas (program ve üniversite verileri)
- ›unileniyorum.com metodoloji
Yöntem notu. Kapsam 81 ildeki örgün lisans satırlarıdır; KKTC ve yurt dışındaki üniversiteler ile uzaktan öğretim, açıköğretim, KKTC uyruklu ve UOLP satırları sayılmamıştır. Yurt dışı üniversiteler çıkarıldığı için boş kalan bölümler yazısındaki toplamlardan (devlette 2.309, vakıfta 21.963 boş koltuk) küçük bir farkla ayrışırız. Boş koltuk, satır başına kontenjandan yerleşenin çıkarılmasıdır (sıfırın altına inmez). Şehir farkı için burslu, indirimli ve ücretli satırlar dışarıda bırakıldı; farklar hesaplanırken aynı bölüm ve puan türünde en az 8 satır ve en az 5 il aranmış, il için en az 40 satır şartı konmuştur. Hesaplar bize aittir, ÖSYM'nin yayımladığı bir sıralama değildir. Kira, yurt kapasitesi, ulaşım ve yaşam maliyeti ÖSYM tablolarında yer almadığı için yazıda sayıyla verilmemiştir.
