Ağız ve Diş Sağlığı

Ağız ve Diş Sağlığı, sağlık hizmetleri meslek yüksekokulları bünyesinde yürütülen iki yıllık bir ön lisans programı. ÖSYM tercih kılavuzunda TYT puan türüyle listelenir. Mezun ağız ve diş sağlığı teknikeri unvanını alır.

Program, diş hekimliği kliniğinin işleyişini öğretir: ünitenin hazırlanması, sterilizasyon ve dezenfeksiyon, muayene ve tedavi sırasında hekime yardım, klinikteki sarf malzemesinin tedariki ve takibi. Kliniğin dört ana branşı — ortodonti, protetik diş tedavisi, konservatif diş tedavisi, periodontoloji — ve ağız-diş-çene cerrahisi ile radyolojisi ders başlıklarında ayrı ayrı geçer.

Bu üçü sık karıştırılır; birbirinin kısa yolu değildir.

• ›Diş Hekimliği beş yıllık bir lisans programıdır, SAY puan türüyle alınır ve mezununa

teşhis koyma ve tedavi planlama yetkisi verir. Ağız ve Diş Sağlığı ön lisans programı bu yetkiyi vermez ve bu programa geçişin kısa yolu değildir.

• ›Ağız ve Diş Sağlığı (bu bölüm) iki yıllık ön lisanstır; mezun **kliniğin içinde,

hekimin yanında** çalışır.

• ›Diş Protez Teknolojisi de iki yıllık ön lisanstır ama mezun laboratuvarda

çalışır; hasta başında değil, model ve protez üzerinde. İki programın görev tanımları yönetmelikte ayrı ayrı yazılıdır ve aşağıda karşılaştırılmıştır.

Ders planı üniversiteye göre değişir. Aşağıdaki liste Çukurova Üniversitesi Ağız ve Diş Sağlığı ön lisans programının eğitim bilgi sisteminde yayımlanan ders planından alınmıştır:

• ›1. yarıyıl: Baş ve Boyun Anatomisi, Fizyoloji, Meslekte Temel İlke ve Uygulamalar,

Ortodontide Klinik Yardımcılığı, Protetik Diş Tedavisinde Klinik Yardımcılığı, Ağız, Diş ve Çene Cerrahisinde Klinik Yardımcılığı, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Türk Dili I, İngilizce I

• ›2. yarıyıl: Fizyoloji, Farmakoloji, İlk Yardım, Alet Bakımı ve Koruması, Konservatif

Diş Tedavisinde Klinik Yardımcılığı, Periodontolojide Klinik Yardımcılığı, Ağız, Diş ve Çene Radyolojisinde Klinik Yardımcılığı, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Türk Dili II, İngilizce II, alan dışı seçmeli ders

• ›3. yarıyıl: Klinik Uygulama
• ›4. yarıyıl: Klinik Uygulama, alan dışı seçmeli ders

Bu planın en dikkat çekici tarafı ikinci yıl: üçüncü ve dördüncü yarıyıl neredeyse tamamen klinik uygulamadan oluşuyor. Teori birinci yılda veriliyor, ikinci yıl klinikte geçiyor. Tercih yaparken üniversitenin kliniğinin büyüklüğü ve hasta yoğunluğu bu yüzden ders listesinden daha belirleyici olabilir.

Görev tanımı yönetmelikte yazılı

Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 22.05.2014, sayı 29007), ağız ve diş sağlığı teknikerinin görevlerini şöyle sayıyor:

> a) "Diş ünitelerini muayene ve diğer işlemlere hazır hale getirir, kullanılan > malzemelerin ön yıkamasını, yüzey dezenfeksiyonunu ve sterilizasyonunu yapar." > > b) "Hasta muayenesinde hekime yardımcı olur." > > c) "Hekimin uygulayacağı tedavi şekline göre gerekli malzemeleri temin eder, hazırlar, > tedavi işlemleri esnasında tedaviyi yürüten hekime yardım eder." > > ç) "Klinikteki tedavi ve sarf malzemelerinin tedarik ve kontrolünde görev alır." > > d) "Koruyucu diş hekimliği uygulamalarında diş hekimine yardımcı olur."

Beş bendin dördünde geçen ifade aynı: "hekime yardımcı olur", "hekime yardım eder". Tanımın tamamı hekimin yürüttüğü bir işe destek üzerine kurulu; bağımsız teşhis veya tedavi yetkisi bu listede yok. Bölümü tercih ederken beklentiyi buna göre kurmak gerekir.

Diş protez teknikeriyle karşılaştırma

Aynı yönetmelik diş protez teknikerinin görevlerini ayrıca sayıyor:

> a) "Laboratuardaki cihazların ve araçlarının kullanım öncesi kontrollerini yapıp düzenli > aralıklar ile kalibrasyonlarını yaptırır." > > b) "Diş hekimince alınan ölçüye göre hastaya özel modelini hazırlar." > > c) "Diş hekimince alınan ölçüler ile verilen talimatlara göre protezleri, ortodontik > apareyleri, porselen işlemlerini ve protezlerin tamirini yapar." > > ç) "Laboratuvar araç - gereçlerinin temizlik ve dezenfeksiyonunu yapar ve cihazların > günlük bakımını sağlar."

Fark açık: birinde hasta ve ünite, diğerinde model ve laboratuvar var. Hasta başında çalışmak istemeyen ama el işçiliğine yatkın biri için ikinci program daha uygundur; ikisi ayrı ÖSYM programı olduğu için tercih listesinde de ayrı ayrı yazılır.

Nerede çalışılır

Görev tanımı kliniği merkeze aldığı için istihdam da klinik odaklıdır: ağız ve diş sağlığı merkezleri, hastanelerin diş hekimliği birimleri, diş hekimliği fakültesi klinikleri, özel ağız ve diş sağlığı poliklinikleri ve muayenehaneler. Kamuda istihdam, ilgili kurumun o yıl açtığı kadro ve ilanla sınırlıdır.

Lisans tamamlama

İki yıllık programdan sonra Dikey Geçiş Sınavı (DGS) ile lisans programına geçmek mümkündür — ancak Diş Hekimliği DGS ile geçilen bir program değildir; diş hekimi olmak isteyen aday YKS ile Diş Hekimliği Fakültesi'ni tercih etmek durumundadır. Hangi ön lisans programından hangi lisans programlarına geçilebileceği her yıl ÖSYM'nin DGS kılavuzunda ilan edilir; bu rehberde hedef program listesi verilmiyor, çünkü liste yıldan yıla değişir.

Bu bölüm, titizlik ve düzen isteyen bir profile uygundur: sterilizasyon zinciri, malzeme takibi ve hekimin bir sonraki hareketini önceden tahmin etmek işin çekirdeğidir. El becerisi, ayakta uzun süre çalışma dayanıklılığı ve hasta iletişimi önemlidir; kan ve ağız içi işlemlere karşı hassasiyeti olan biri için zorlayıcı olur.

Diş hekimi olmak isteyen bir aday bu programı ara adım olarak düşünmemelidir; iki meslek arasında geçiş yolu bu değildir.

• ›Üniversitenin kendi diş hekimliği kliniği veya ağız ve diş sağlığı merkezi var mı,

uygulama nerede yapılıyor — bilgi paketinden ve fakülte sayfasından kontrol edin.

• ›Programın adının "Ağız ve Diş Sağlığı" olduğundan emin olun; **"Diş Protez

Teknolojisi"** ayrı bir programdır.

• ›Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan için tek geçerli kaynak ÖSYM tercih kılavuzu

ile [YÖK Atlas](https://yokatlas.yok.gov.tr/)'tır.

Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.