Ameliyathane Hizmetleri

Ameliyathane Hizmetleri, iki yıllık bir önlisans programıdır, TYT puanıyla tercih edilir ve mezununa ameliyathane teknikeri unvanı kazandırır. Programın çalışma alanı tek bir odadır ama o oda hastanenin en yüksek riskli ve en kurallı yeridir: ameliyathane.

Bu mesleğin ne olduğunu anlamanın en doğru yolu, boş bir ameliyat odasının bir ameliyata hazır hâle nasıl geldiğini düşünmektir. Doğru alet setinin doğru sırayla hazırlanması, masanın ve destek parçalarının kontrol edilmesi, sterilizasyonun gerçekten sağlanmış olması, ameliyat bittikten sonra odanın yeniden kullanıma hazırlanması — bunların hiçbiri kendiliğinden olmaz. Ameliyathane teknikeri bu işin sorumlusudur.

Ameliyat odasında aynı anda birkaç farklı meslek çalışır ve aday bunları sık sık karıştırır. Ayrımı en sağlam kuran yer yine aynı yönetmelik. Anestezi teknisyeni ve teknikerinin görevleri şöyle sayılıyor:

> "a) Anestezide kullanılacak tüm cihaz ve ekipmanı kontrol eder ve anestezi uygulamasına hazırlar. > b) Merkezi gaz kaynaklarının bağlantılarının doğru olup olmadığını, oksijen, azot protoksit, tüplerinin doluluğunu ve bağlantılarını kontrol eder. > c) Uygulanacak anestezi yöntemine göre gerekli ilaç ve malzemeleri hazırlar. > ç) Anestezi cihazındaki arızaları, anestezik maddelerle, anestezide kullanılan bütün yardımcı ilaç ve malzeme ihtiyacını anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanına zamanında haber verir. > d) Anestezi uygulamaları ve monitörizasyon için hastayı hazırlar. > e) Anestezinin güvenli bir şekilde uygulanabilmesinde, sürdürülebilmesinde ve sonlandırılmasında anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanına yardımcı olur. > f) Anestezi uygulamasında hastaya ilişkin anestezi kayıtlarını tutar. > g) Hasta ve anestezi işlemine ait takip bilgilerini anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanıyla paylaşır. > ğ) Anestezinin sonlandırılmasından itibaren hastanın derlenme odasına güvenli bir şekilde teslim edilmesine yardımcı olur."

İki listeyi yan yana koyunca fark nettir. Ameliyathane teknikerinin dünyası alet, set, sterilizasyon ve cerrahi saha; anestezi teknikerinin dünyası cihaz, gaz, ilaç, monitörizasyon ve hastanın uyutulup uyandırılma süreci. Biri cerrahın yanında, diğeri anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanının yanında çalışır. İkisi aynı odada olsa da farklı hekime, farklı sürece ve farklı riske bakar. Bu ayrımı seviyorsanız, hangi programı tercih ettiğinize dikkat etmeniz gerekir: [Anestezi](/bolum/anestezi) ayrı bir önlisans programıdır.

Hemşirelikle ilişki ise daha temelden farklıdır. [Hemşirelik](/bolum/hemsirelik) dört yıllık bir lisans programıdır, kendi kanunu ve kendi görev alanı vardır, hasta bakımı ameliyathane dışında da sürer. Ameliyathane teknikerliği ise iki yıllık bir önlisans programıdır ve görev tanımı ameliyathanenin işleyişi üzerine kuruludur. "İki yılda hemşire olmak" diye bir şey yoktur; bu program o kapıyı açmaz.

Program iki yıl, dört yarıyıldır ve zorunlu staj içerir. Aşağıdaki dersler Kocaeli Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi'nin (vakıf üniversitesi) yayımladığı Ameliyathane Hizmetleri ders planından alınmıştır. Yarıyıl dağılımı üniversiteler arasında belirgin biçimde değiştiği için burada dersler yarıyıla göre değil öğrettikleri işe göre gruplanmıştır; tercih edeceğiniz okulun kendi bilgi paketindeki yarıyıl sırasına bakmanız gerekir.

Temel tıp bilimleri: Anatomi, Fizyoloji, Tıbbi Terminoloji, Mikrobiyoloji.

Ameliyathane çekirdeği: Ameliyathane Teknolojisi, Sterilizasyon ve Dezenfeksiyon, Ameliyathane Uygulamaları I ve II, Tıbbi Atık Yönetimi, Anestezi Uygulamaları.

Klinik bilgi: Cerrahi Hastalıkları Bilgisi I ve II, Dahili Hastalıklar Bilgisi, Enfeksiyon Hastalıkları, Sağlıkta Temel Beceriler.

Mesleki ve uygulama dersleri: Mesleki Yabancı Dil, Staj, Bitirme Projesi, Üniversite Kültürü.

Bu planın ağırlık merkezi açıktır: sterilizasyon ve enfeksiyon kontrolü, programın en çok tekrarlanan konusudur. Bunun sebebi mesleğin doğasında: ameliyathanede yapılan bir sterilizasyon hatası, hastanın ameliyattan sonra karşılaştığı en ciddi risklerden birine dönüşür. Cerrahi Hastalıkları Bilgisi'nin iki döneme yayılması da tesadüf değil — hangi ameliyatta hangi setin gerektiğini bilmek, ameliyatın kendisini anlamayı gerektirir.

Mezunun ana istihdam yeri ameliyathanesi olan sağlık kuruluşlarıdır: kamu ve üniversite hastaneleri, özel hastaneler, cerrahi tıp merkezleri. Ameliyathane dışında da doğal bir alan vardır: hastanelerin merkezi sterilizasyon üniteleri, çünkü programın çekirdek yetkinliği zaten alet, set ve sterilizasyon döngüsüdür. Doğum salonları, endoskopi ve girişimsel işlem üniteleri gibi steril alan yönetimi gerektiren birimler de mezunun çalışabildiği yerler arasındadır.

Kamu hastanelerinde çalışmak diplomanın tek başına verdiği bir hak değildir; Sağlık Bakanlığı ve üniversite hastanelerinin kadroları merkezi yerleştirme ve ilan şartlarına tabidir. Özel sektörde ise işe alım doğrudan kurumla yapılır ve ameliyathane deneyimi zamanla en belirleyici kriter hâline gelir.

Bu mesleğin en gerçekçi kariyer eğrisi şudur: ilk yıllar alet ve sürece hâkim olmakla geçer, sonrasında belirli cerrahi branşlarda (ortopedi, kalp-damar, beyin cerrahisi, robotik cerrahi gibi) uzmanlaşma başlar. Branş bilgisi bu meslekte doğrudan pazarlık gücüne dönüşür.

Lisans tamamlamak isteyen mezun için Dikey Geçiş Sınavı yolu açıktır; hangi önlisans programından hangi lisans programlarına başvurulabileceği her yıl ÖSYM'nin DGS kılavuzunda yayımlanır ve liste değişebilir. Bu rehber o programları saymıyor, güncel kılavuza yönlendiriyor.

Bu bölüm için gereken ilk nitelik soğukkanlılıktır. Ameliyathane, kanlı ve gergin bir yerdir; açık bir cerrahi sahaya bakmak, aciliyeti yüksek bir anda elinizin titremesini engellemek öğrenilebilir ama mide bulantısıyla baş etmek zorunda kalmayacak biri için çok daha kolaydır.

İkinci nitelik titizliktir — hem de saplantı düzeyinde. Bir setin eksik olması, bir aletin sterilizasyon döngüsünü tamamlamamış olması, bir sayının yanlış tutulması bu meslekte "küçük hata" sayılmaz. Kurallara harfiyen uymayı sıkıcı bulan biri burada mutsuz olur.

Üçüncüsü fiziksel dayanıklılık ve düzensiz saatlere tahammüldür. Ameliyatlar uzayabilir, nöbet ve acil vaka düzeni vardır, iş büyük ölçüde ayakta yapılır.

Buna karşılık şu beklentiyle gelinmemeli: bu program cerrah yetiştirmez, hemşire yetiştirmez ve ameliyathanede bağımsız karar verme yetkisi vermez. Mevzuatın diliyle iş "hekimin uygun gördüğü durum ve şekilde" yapılır. Ekip içinde çalışmayı sevmeyen, hiyerarşiyi baştan rahatsız edici bulan biri için bu iş yorucudur.

İlk kontrol noktası uygulama hastanesidir. Bu bölümde teori kadar önemli olan şey, gerçek bir ameliyathanede geçirilen saattir. Programın bağlı olduğu okulun anlaşmalı olduğu hastanenin büyüklüğü, ameliyat çeşitliliği ve öğrenciyi ameliyat odasına gerçekten sokup sokmadığı mezuniyet kalitesini doğrudan belirler. Bunu okulun bilgi paketinden ve mümkünse öğrencilerinden teyit edin.

İkincisi program adının doğru okunmasıdır. Ameliyathane Hizmetleri, Anestezi, Tıbbi Görüntüleme Teknikleri, İlk ve Acil Yardım gibi programlar aynı meslek yüksekokulunun aynı bölümü altında yer alabilir ama farklı mesleklerdir. ÖSYM kılavuzundaki tam program adına bakın.

Üçüncüsü sağlıkla ilgili beklentinin gerçekçi tutulmasıdır. Bu programın açtığı kapı ameliyathane teknikerliğidir; başka bir sağlık mesleğine geçmek isteyen aday için yol DGS'dir ve o yol da ilgili yılın kılavuzuna bağlıdır.

Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.