Arıcılık, bal arısının biyolojisini, kovan yönetimini, arı ürünlerinin üretimini ve arı hastalıklarıyla mücadeleyi öğreten, iki yıllık bir ön lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 4342 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 231,08–249,02
- Üniversite
- 6
- Genel kontenjan
- 155
- Meslek çıktısı
- 6
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Arıcılık Nedir?
Arıcılık, bal arısını bir üretim varlığı olarak ele alan, kovanın kurulmasından ürünün hasadına kadar uzanan zinciri öğreten iki yıllık bir ön lisans programıdır. Programın konusu tek başına bal değildir: arının kendisi, arının yaşadığı koloni düzeni, koloninin beslendiği bitki örtüsü, kovanın mevsimlere göre yönetimi ve arıdan elde edilen bütün ürünler aynı planın içinde yan yana durur. Bu genişlik alanın karakterini belirler; burada yetişen kişi bir hayvanı değil, birlikte davranan bir topluluğu yönetmeyi öğrenir.
Alanın birinci ayağı arının biyolojisidir. Arının anatomisi ve fizyolojisi, koloninin iş bölümü, ana arının, işçi arının ve erkek arının rolleri, oğul verme davranışı ve kolonideki iletişim biçimleri bu ayağın konularıdır. Bu ayak alanı hayvancılığın diğer kollarından ayırır: burada tek tek bireyler değil, bir bütün olarak koloni yönetilir.
İkinci ayak bitki örtüsü ve çevredir. Nektar ve polen veren bitkilerin hangileri olduğu, hangi bitkinin hangi mevsimde ve hangi rakımda çiçek açtığı, arının bulunduğu yerin bitki takviminin nasıl çıkarılacağı ve kovanın nereye konulacağı bu ayağın konularıdır. Arıcılıkta yer seçimi, üretimin miktarını ve ürünün niteliğini doğrudan belirler.
Üçüncü ayak kovan yönetimi ve mevsimsel uygulamalardır. İlkbaharda kolonilerin geliştirilmesi, yaz boyunca üretimin izlenmesi, sonbaharda kışa hazırlık yapılması ve kışlatma koşullarının sağlanması bu ayağın konularıdır. Arıcılıkta takvim, tarımın kendisi kadar bağlayıcıdır; zamanında yapılmayan bir işlem sonraki mevsimin tamamını etkiler.
Dördüncü ayak arı sağlığı ve zararlılarla mücadeledir. Kolonide görülen hastalıkların tanınması, parazitlerin ve zararlıların izlenmesi, koruyucu uygulamaların yapılması ve arı ürünlerine kalıntı bırakmayan yöntemlerin seçilmesi bu ayağın konularıdır. Bu ayak alanın en teknik ve en çok bilgi isteyen tarafıdır; bir kolonide başlayan sorun bütün arılığa yayılabilir.
Beşinci ayak arı ürünleri ve teknolojisidir. Balın hasadı, süzülmesi, dinlendirilmesi ve saklanması; polenin, propolisin, arı sütünün ve balmumunun elde edilmesi; ürünün niteliğinin korunması ve ambalajlanması bu ayağın konularıdır. Üretimin kovanda bittiği sanılır; oysa ürünün değeri hasat sonrasındaki işlemlerde kaybedilir ya da korunur.
Altıncı ayak yetiştiricilik ve ıslahtır. Ana arı yetiştirmenin yöntemleri, kolonilerin çoğaltılması, verimli hatların seçilmesi ve yapay tohumlama uygulamaları bu ayağın konularıdır. Bu ayak, arıcılığı toplayıcılıktan bir üretim tekniğine dönüştüren yerdir.
Bunlara işletme tarafı eklenir: üretimin planlanması, maliyetin izlenmesi, ürünün pazarlanması ve kayıtların düzenli tutulması bu alanın ayrılmaz parçasıdır. Hayvan sağlığı tarafına ilgi duyan öğrenci için [veteriner hekimliği](/bolum/veterinerlik) ve [laborant ve veteriner sağlık](/bolum/laborant-ve-veteriner-saglik), bitki tarafına ilgi duyan öğrenci için [bitki koruma](/bolum/bitki-koruma) ve [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), ürünün gıda tarafına ilgi duyan öğrenci için [gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi) ve [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi) bu alanın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 4342 Sayılı Kanun
Arıcılık, üretimin büyük bölümünü kendi mülkü olmayan arazide yapan az sayıda üretim dalından biridir. Kovanlar çoğu zaman mera, yaylak, kışlak ya da umuma ait çayır ve otlak sayılan alanların yakınına kurulur; gezginci arıcılıkta ise kovanlar mevsim boyunca bu alanlar arasında taşınır. Bu nedenle kamuya ait otlatma alanlarının hukuki durumu, arıcının fiilen içinde çalıştığı çerçeveyi belirleyen metinlerden birini oluşturur. Bu çerçeveyi kuran kanunlardan biri 4342 sayılı kanundur.
Kanunun künyesi kaynakta "MERA KANUNU" adıyla, "Kanun Numarası: 4342" ve "Kabul Tarihi: 25/2/1998" biçiminde yayımlanmıştır; Resmî Gazete bilgisi "Tarih: 28/2/1998 Sayı: 23272", Düstur bilgisi ise "Tertip: 5 Cilt: 38" olarak verilmiştir. Bu satırların hepsi sayfanın iki ayrı okumasında harfi harfine aynı çıkmıştır.
Kanunun birinci maddesi amacı tek bir uzun cümlede toplar: "Bu Kanunun amacı; daha önce çeşitli kanunlarla tahsis edilmiş veya kadimden beri kullanılmakta olan mera, yaylak, kışlak ve kamuya ait otlak ve çayırların tespiti, tahdidi ile köy veya belediye tüzel kişilikleri adına tahsislerinin yapılmasını, belirlenecek kurallara uygun bir şekilde kullandırılmasını, bakım ve ıslahının yapılarak verimliliklerinin artırılmasını ve sürdürülmesini, kullanımlarının sürekli olarak denetlenmesini, korunmasını ve gerektiğinde kullanım amacının değiştirilmesini sağlamaktır." Kapsam ise ikinci maddede şöyle çizilmiştir: "Bu Kanun, mera, yaylak ve kışlak alanları ile umuma ait çayır ve otlak alanları kapsar."
Kanun kendi kavramlarını üçüncü maddede tanımlar. Kaynakta "Bu Kanunda geçen;" cümlesinin ardından bentler sıralanır ve bunlardan bir bölümü şöyledir: "c) Çayır: Taban suyunun yüksek bulunduğu veya sulanabilen yerlerde biçilmeye elverişli, yem üretilen ve genellikle kuru ot üretimi için kullanılan yeri,", "d) Mera: Hayvanların otlatılması ve otundan yararlanılması için tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullanılan yeri,", "e) Yaylak: Çiftçilerin hayvanları ile birlikte yaz mevsimini geçirmeleri, hayvanlarını otlatmaları ve otundan yararlanmaları için tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullanılan yeri,", "f) Kışlak: Hayvanların kış mevsiminde barındırılması ve otundan yararlanılması için tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullanılan yeri," ve "m) Otlak: Mera ile aynı niteliklere sahip yeri,". Aynı maddede otlatmanın ölçüsünü veren iki tanım da yer alır: "g) Otlatma Hakkı: Bir veya birden fazla köy veya belediyeye tahsis edilmiş olan mera, yaylak ve kışlaklarda, çiftçilerin her birinin müşterek otlatabileceği büyükbaş hayvan birimi sayısını," ve "h) Otlatma Kapasitesi: Belli bir alanda ve eşit zaman aralıkları ile uzun yıllar bitki örtüsüne, toprak, su ve diğer tabii kaynaklara zarar vermeden otlatılabilecek büyükbaş hayvan birimi miktarını,". Fıkra kaynakta "ifade eder." ile kapanır.
Bu alanların hukuki durumu ise dördüncü maddede kurulmuştur. Maddenin ilk cümleleri şöyledir: "Mera, yaylak ve kışlakların kullanma hakkı bir veya birden çok köy veya belediyeye aittir. Bu yerler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır." Maddenin devamındaki fıkra ise sınırı çizer: "Mera, yaylak ve kışlaklar; özel mülkiyete geçirilemez, amacı dışında kullanılamaz, zaman aşımı uygulanmaz, sınırları daraltılamaz. Ancak, kullanım hakkı kiralanabilir. Kiralama ilkeleri yönetmelikle belirlenir." Aynı maddenin son fıkrası da şöyledir: "Umuma ait çayır ve otlak yerlerinin kullanılmasında ve bunlardan faydanılmasında mera yaylak ve kışlaklara ilişkin hükümler uygulanır." Bu cümleler, kırsal alandaki üretimin neden yalnızca teknik değil aynı zamanda idari bir çerçeve içinde yürüdüğünü gösterir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıda aktarılan bölümlerde bu programın adı, ders planı ya da mezununun görev tanımı geçmez. Bu başlık, alanın içinde çalıştığı kamusal ve hukuki ortamı tarif eder; programı düzenleyen bir metni değil. Bu rehber kanunun bu programı, bu programın müfredatını, mezununun unvanını ya da kovan yerleştirme uygulamalarını düzenlediği yönünde hiçbir iddia kurmaz. Kanunun tahsis edilecek yerlere ilişkin beşinci maddesi ile tahsis amacının değiştirilmesine ilişkin on dördüncü maddesi yalnızca tek bir okumada elde edilebildiği için buraya alınmamıştır; bu maddelerin varlığı belirtilmekte, içerikleri aktarılmamaktadır. Üçüncü maddenin burada anılmayan bentleri ile kanunun geri kalan maddeleri de bu rehbere alınmamıştır; burada kanunun tamamının özeti verilmemektedir. Kanunun güncel hâli ve sonraki değişiklikleri için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Arıcılık ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştığı yer hayvan sağlığı tarafıdır. [Veteriner hekimliği](/bolum/veterinerlik) uzun bir lisans programıdır ve hayvan hastalıklarının teşhisi ile tedavisini, hekimlik yetkisiyle birlikte konu edinir; [veteriner](/bolum/veteriner) ve [laborant ve veteriner sağlık](/bolum/laborant-ve-veteriner-saglik) programları ise hayvan sağlığı hizmetinin yardımcı ve laboratuvar tarafındadır. Arıcılık programı ise tek bir türün üretim yönetimine odaklanır ve mezununa hekimlik yetkisi vermez; bu rehber bu konuda hiçbir yetki iddiası kurmaz.
İkinci karışma noktası hayvancılığın diğer kollarıdır. [Süt ve besi hayvancılığı](/bolum/sut-ve-besi-hayvanciligi) büyükbaş ve küçükbaş hayvanın beslenmesine, barındırılmasına ve verimine bakar. Aradaki fark yalnızca tür farkı değildir: orada birey olarak izlenen bir hayvan varken, arıcılıkta izlenen birim kolonidir ve koloninin kendisi mevsim boyunca büyüyüp küçülür.
Üçüncü karışma noktası bitki tarafıdır. [Bitki koruma](/bolum/bitki-koruma) zararlılar ve hastalıklarla mücadeleye, [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri) ve [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri) yetiştiriciliğin kendisine, [tıbbi ve aromatik bitkiler](/bolum/tibbi-ve-aromatik-bitkiler) ise özel bir bitki grubuna bakar. Arıcılık bu alanların hepsiyle temas eder çünkü kolonisinin beslendiği kaynak bitkidir; ama programın merkezinde bitki değil, bitkiden yararlanan hayvan durur. Bitki örtüsünün üretimle ilişkisine ilgi duyan öğrenci için [organik tarım](/bolum/organik-tarim), [seracılık](/bolum/seracilik) ve [peyzaj ve süs bitkileri yetiştiriciliği](/bolum/peyzaj-ve-sus-bitkileri-yetistiriciligi) karşılaştırılmaya değer alanlardır.
Dördüncü karışma noktası ürünün gıda tarafıdır. [Gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi) gıdanın işlenmesinin ve korunmasının bilimine, [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi) üretim hattındaki uygulamaya, [gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi) ise ürünün ölçülüp belgelenmesine bakar. Arıcılıkta ürünün işlenmesi vardır ama programın konusu bir fabrika hattı değil, kovandan çıkan ürünün niteliğinin korunmasıdır. Arının kendisinin bilimine ilgi duyan öğrenci için [biyoloji](/bolum/biyoloji) ve [moleküler biyoloji ve genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik), üretimin ekonomi tarafına ilgi duyan öğrenci için [tarım ekonomisi](/bolum/tarim-ekonomisi) ve [işletme](/bolum/isletme), tarımın teknoloji tarafına ilgi duyan öğrenci için [tarımsal biyoteknoloji](/bolum/tarimsal-biyoteknoloji) ve [dijital tarım teknolojileri](/bolum/dijital-tarim-teknolojileri) ayrı yollardır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Adnan Menderes Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Adnan Menderes Üniversitesi'nin ders bilgi paketi sayfası ile aynı programın bilgi sayfası okundu. Sayfa üniversite adını "Adnan Menderes Üniversitesi", program adını kendi metninde "Çine Meslek Yüksekokulu - Arıcılık" biçiminde ve öğretim düzeyini "Önlisans" olarak yayımlar. Program adının bu basılı hâli burada olduğu gibi aktarılmaktadır; sayfa program adını okul adıyla birlikte yazmaktadır. Sayfa dersleri "1. Yarıyıl", "2. Yarıyıl", "3. Yarıyıl" ve "4. Yarıyıl" başlıkları altında toplar. Bu bilgilerin tamamı sayfanın iki ayrı okumasında harfi harfine aynı çıkmıştır.
Birinci yarıyılın dersleri Genel Ekonomi, Genel Entomoloji, Arıcılığa Giriş, Temel Biyokimya, Botanik, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Türk Dili I, İngilizce Dil Becerileri I, Türkçe İletişim, Tarımsal İşletmecilik ve Pazarlama, Kalite Güvencesi ve Standartları, Genetik, Girişimcilik, Halkla İlişkiler, Sera Salon Süs Bitkileri, Etkili Sunum Teknikleri, Trafik Bilgisi, Organik Tarım ve Temel Fotoğrafçılık olarak yayımlanmıştır. Bu ilk liste alanın iki yönünü birden gösterir: bir yanda böcek bilimi, biyokimya ve botanik gibi alanın bilimsel tabanını kuran dersler, diğer yanda ekonomi, işletmecilik ve iletişim gibi üretimin satılabilir hâle gelmesiyle ilgili dersler aynı dönemde durur.
İkinci yarıyılın dersleri Uygulamalı Arıcılık I, Arı Anatomi ve Fizyolojisi, Arı Davranışları, Arıcılık Araç ve Gereçleri, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Türk Dili II, İngilizce Dil Becerileri II, Temel Bilgi Teknolojileri, Üretim Planlamaları, Laboratuar Teknikleri ve Arılıkta İlkbahar Uygulamaları olarak yayımlanmıştır. Alan bu dönemde kendi konusuna girer: arının yapısı, davranışı, kullanılan araç gereç ve mevsimin ilk uygulamaları aynı yarıyılda toplanmıştır. Ders adları sayfada yazıldığı gibi verilmiştir; bu rehber kaynağın yazımını düzeltmez.
Üçüncü yarıyılın dersleri Bal Teknolojisi, Arı Islahı, Uygulamalı Arıcılık II, Tarımsal Savaş ve Arıcılık, Arı Beslenmesi, Arılıkta Sonbahar Uygulamaları, Arıcılıkta Yapay Tohumlama, İşletme Yönetimi I ve Proje Hazırlama olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyıl planın üretim tarafının ağırlaştığı yerdir: ürünün teknolojisi, koloninin ıslahı, beslenmesi ve mevsimin ikinci yarısındaki uygulamalar burada yan yana gelir. Yukarıda anlatılan üçüncü, beşinci ve altıncı ayakların plandaki doğrudan karşılığı budur.
Dördüncü yarıyılın dersleri Arı Hastalık ve Zararlıları, Arı ve Arıcılık Ürünleri, Arı Ekolojisi, Ana Arı Yetiştirme, Nektar ve Polen Bitkileri, Staj, Meslek Etiği ve Çevre Koruma olarak yayımlanmıştır. Son dönem alanın en teknik başlıklarını sona bırakmıştır: hastalıklar, ürün çeşitliliği, arının çevresiyle ilişkisi ve ana arı yetiştirme aynı yarıyılda durur ve staj bu dönemde plana girer.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki dört listenin tamamı sayfanın iki ayrı okumasında harfi harfine aynı çıkan ders adlarından oluşur. Birinci okuma ikinci, üçüncü ve dördüncü yarıyıllarda ayrıca Girişimcilik, Halkla İlişkiler, Sera Salon Süs Bitkileri, Etkili Sunum Teknikleri, Trafik Bilgisi, Organik Tarım ve Temel Fotoğrafçılık başlıklarını da döndürmüş, ikinci okuma bu yedi başlığı o yarıyıllarda döndürmemiştir; bu nedenle söz konusu başlıklar yalnızca iki okumanın da verdiği birinci yarıyılda gösterilmiştir. Bu rehber bu farkın nedeni konusunda hiçbir açıklama ya da çıkarım yapmaz. Ders adları çevrilmemiş, kısaltmaları açılmamış ve yazımları düzeltilmemiştir; sayfa bu iki okumada dersleri zorunlu ve seçmeli olarak ayırmadan döndürdüğü için ders adları böyle bir ayrım kurulmadan verilmiştir. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Sayfa bir puan türü ve bir öğrenim süresi yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü ve süre bilgisi bu sayfaya dayandırılmamıştır. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez; kaynak listesindeki bağlantılardan güncel hâli okunmalıdır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk yerleşme alanı kendi işletmesidir. Arıcılık, sermayesi görece küçük başlayabilen ve üreticinin kendi kovanlarıyla iş kurabildiği az sayıda alandan biridir. Kovanların kurulması, mevsimlik takvimin uygulanması, ürünün hasadı ve satışa hazırlanması bu işin gündelik gövdesidir.
İkinci alan büyük arıcılık işletmelerinde ve ana arı üretim merkezlerinde çalışmaktır. Burada iş, çok sayıda kolonisi bulunan bir arılığın düzeninin korunması, ana arı üretim sürecinin yürütülmesi ve kayıtların tutulmasıdır. Üçüncü alan bal paketleme ve arı ürünleri işleyen tesislerdir: gelen ürünün kabulü, dinlendirilmesi, ambalajlanması ve niteliğinin korunması bu tarafın işleridir.
Dördüncü alan arıcılık ekipmanı üreten ya da satan firmalardır; kovan, çerçeve, süzme ekipmanı ve koruyucu donanım konusunda teknik bilgi vermek burada işin merkezindedir. Beşinci alan üretici birlikleri ve kooperatiflerdir; üyelerin üretiminin izlenmesi, eğitim çalışmalarının yürütülmesi ve ortak satış süreçlerine destek verilmesi bu tarafa düşer. Altıncı alan tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetleridir; sahadaki üreticinin sorununun teknik dile çevrilmesiyle başlayan bir iştir. Kamu kurumlarında ve araştırma enstitülerinde çalışmanın kendi giriş koşulları vardır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.
Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı, üretim geliri ya da kariyer hızı vermez. Bunlar bölgeye, mevsime, koloni sayısına, ürün çeşidine ve kişinin kendi birikimine göre değişir; bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır. Bu programın mezunu için yasa ile kurulmuş bir unvan ve yetki çerçevesi de bu rehberde iddia edilmemektedir.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: arıyla, açık havada ve mevsimin dayattığı bir takvimle çalışmak size uygun mu? Bu alanın işi kolonideki hareketliliğe göre şekillenir; ilkbaharda yoğunlaşır, kışın biçim değiştirir ve ertelenmeye pek izin vermez. Arı sokmasına karşı ciddi bir hassasiyeti olduğunu bilen öğrencinin bu durumu tercihten önce bir hekimle konuşması yerinde olur.
İkinci soru gözlemle ilgilidir. Arıcılık, kovanın içindeki küçük değişikliklerin fark edilmesine dayanır; koloninin gücünü, ana arının varlığını ve hastalık belirtilerini görebilmek zamanla kazanılan bir alışkanlıktır. Sabırlı gözlem burada teorik başarıdan daha belirleyici olabilir.
Üçüncü soru biyoloji ile ilgilidir. Böcek bilimi, biyokimya, botanik ve genetik bu alanın dilidir. Bu derslerden uzak durmak isteyen bir öğrenci planın ilk yarıyılında zorlanır.
Dördüncü soru bölgeyle ve işin kurulma biçimiyle ilgilidir. Bitki örtüsünün zengin olduğu bölgelerde alanın karşılığı daha görünürdür; gezginci arıcılıkta ise iş, kovanlarla birlikte yer değiştirmeyi gerektirir. Ayrıca bu alanda çalışmanın önemli bir bölümü kendi işini kurmak biçiminde yürür; bu, düzenli bir işyerinde çalışmayı bekleyen bir öğrenci için baştan bilinmesi gereken bir farktır. Son olarak bu programın ön lisans olduğu ve lisans tamamlama yolunun ayrı bir sınavla yürüdüğü baştan bilinmelidir; bu rehber o yolun kolay ya da zor olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında aynı olsa da ders planları farklılaşır. Bazı planlar arı sağlığını, bazıları ürün teknolojisini, bazıları işletmecilik tarafını ağırlıklandırır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ayrı ayrı okunmalıdır; bu rehberdeki plan yalnızca bir örnektir.
İkinci not: Programın uygulama arılığı olup olmadığı sorulmaya değer. Kendi kovanlarında öğrencinin mevsim boyunca çalıştığı bir program ile bu konuları yalnızca anlatım üzerinden geçen bir program aynı eğitimi vermez. Arıcılıkta el alışkanlığı ancak kovanın başında kurulur ve bu alışkanlık bir dönemde değil, bir mevsim döngüsü içinde oluşur.
Üçüncü not: Staj ve işletmede eğitim düzeni de sorulmalıdır. Bazı programlarda öğrencinin bir dönemi işletmede geçirdiği düzenler uygulanır; bu düzenin olup olmadığı, hangi işletmelerle yürütüldüğü ve öğrenciye ne kadar saha zamanı bıraktığı tercihten önce öğrenilmelidir. Arıcılıkta stajın hangi mevsime denk geldiği de ayrıca sorulmaya değer.
Dördüncü not: Hayvan sağlığının hekimlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [veteriner hekimliği](/bolum/veterinerlik), [veteriner](/bolum/veteriner) ve [laborant ve veteriner sağlık](/bolum/laborant-ve-veteriner-saglik); hayvancılığın diğer kollarına ilgi duyan öğrenci için [süt ve besi hayvancılığı](/bolum/sut-ve-besi-hayvanciligi); bitki tarafına ilgi duyan öğrenci için [bitki koruma](/bolum/bitki-koruma), [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri) ve [tıbbi ve aromatik bitkiler](/bolum/tibbi-ve-aromatik-bitkiler); yetiştiriciliğin örtü altı ve süs bitkileri tarafına ilgi duyan öğrenci için [seracılık](/bolum/seracilik) ve [peyzaj ve süs bitkileri yetiştiriciliği](/bolum/peyzaj-ve-sus-bitkileri-yetistiriciligi); üretim biçiminin kendisine ilgi duyan öğrenci için [organik tarım](/bolum/organik-tarim) ve [dijital tarım teknolojileri](/bolum/dijital-tarim-teknolojileri); ürünün gıda tarafına ilgi duyan öğrenci için [gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi), [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi) ve [gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi); arının kendisinin bilimine ilgi duyan öğrenci için [biyoloji](/bolum/biyoloji), [moleküler biyoloji ve genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik) ve [tarımsal biyoteknoloji](/bolum/tarimsal-biyoteknoloji); toprağın ve bitki beslemenin tarafına ilgi duyan öğrenci için [toprak bilimi ve bitki besleme](/bolum/toprak-bilimi-ve-bitki-besleme); üretimin ekonomi ve işletme tarafına ilgi duyan öğrenci için [tarım ekonomisi](/bolum/tarim-ekonomisi) ve [işletme](/bolum/isletme); orman ve kırsal alanın bütününe ilgi duyan öğrenci için [orman mühendisliği](/bolum/orman-muhendisligi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 6 üniversitede, 6 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.