Bulut Bilişim Operatörlüğü

Bulut Bilişim Operatörlüğü, bir kurumun bilgi işlem kaynaklarının kendi binasındaki bir odada değil, uzaktaki bir veri merkezinde kurulup işletilmesini konu edinen iki yıllık bir ön lisans programıdır. Adın içindeki "operatörlük" sözcüğü işin niteliğini anlatır: burada asıl konu yeni bir sistemin sıfırdan tasarlanması değil, var olan bir altyapının kurulması, ayarlanması, izlenmesi, yedeklenmesi ve arıza anında ayağa kaldırılmasıdır.

Alanın birinci ayağı ağdır. Bilgisayar ağlarının nasıl kurulduğu, verinin bir noktadan diğerine hangi katmanlardan geçerek gittiği, adresleme ve yönlendirmenin nasıl çalıştığı bu ayağın konularıdır. Bulut kavramının tamamı ağın üzerinde durur; ağı bilmeyen bir kişi için bulut bir kara kutu olarak kalır.

İkinci ayak işletim sistemleridir. Bir sunucunun üzerinde çalışan işletim sisteminin nasıl kurulduğu, kullanıcı ve yetki düzeninin nasıl kurulduğu, hizmetlerin nasıl başlatıldığı ve sistemin nasıl sertleştirildiği bu ayağın konularıdır. Bu alanda özellikle açık kaynaklı işletim sistemi yöneticiliği ayrı bir ders çizgisi olarak yürür, çünkü veri merkezlerindeki sunucuların önemli bir bölümü bu sistemlerle işletilir.

Üçüncü ayak sanallaştırmadır. Tek bir fiziksel makinenin üzerinde birden çok bağımsız makinenin çalıştırılması, kaynakların bu makineler arasında paylaştırılması ve bir makinenin başka bir donanıma taşınması bu ayağın konularıdır. Bulut bilişimin teknik temeli budur; sanallaştırma olmadan bulut diye bir şey olmazdı.

Dördüncü ayak veridir. Veritabanı yönetim sistemlerinin kurulması ve işletilmesi, verinin yedeklenmesi, sorgulanması ve büyüdükçe nasıl davrandığı bu ayağın konularıdır. Buna veri bilimi ve yapay zeka tarafına açılan dersler eşlik eder; bulut altyapısının bugün en çok talep gören kullanım alanlarından biri budur.

Beşinci ayak güvenliktir. Veri güvenliği ve işletim sistemi güvenliği bu planda ayrı başlıklar olarak görünür. Kaynakların kurum dışındaki bir merkezde durması, yetkilendirme, şifreleme, kayıt tutma ve erişim denetimi konularını bu alanda zorunlu kılar.

Altıncı ayak programlamadır. Bu programın planında programlama iki dönem sürer ve üzerine nesne tabanlı programlama eklenir. Buradaki amaç öğrenciyi bir uygulama geliştiricisine dönüştürmek değildir; bulut ortamında yapılan işlerin büyük bölümü elle değil betikle yürütülür ve bir operatörün kendi işini otomatikleştirebilmesi beklenir.

Yedinci ayak temel derslerdir. Matematik, bilgi teknolojileri ve iki dönem süren yabancı dil bu ayağı oluşturur. Bu alanda İngilizce bir not değil, doğrudan bir çalışma aracıdır; belgelerin, hata mesajlarının ve arayüzlerin önemli bir bölümü bu dildedir.

Bu yedi ayak alanı hem ağ programlarına hem de yazılım programlarına yakın kılar. Ağ tarafına ilgi duyan öğrenci için [internet ve ağ teknolojileri](/bolum/internet-ve-ag-teknolojileri), yazılım tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi), güvenlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [siber güvenlik](/bolum/siber-guvenlik), veri tarafına ilgi duyan öğrenci için [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) bu alanın en yakın komşularıdır.

Bu program adı yeni olduğu için birçok bilişim programıyla karıştırılır. En sık karıştığı yer ağ programlarıdır. [İnternet ve ağ teknolojileri](/bolum/internet-ve-ag-teknolojileri) ağın kendisini, kablolamayı, yönlendirmeyi ve yerel ağ kurulumunu merkeze alır. Bu program ağı bir ön koşul olarak alır ve asıl ağırlığı ağın ucundaki sunucu ve depolama kaynaklarına verir. Fark, kabloyla sunucu arasındaki ağırlık dağılımıdır.

İkinci karışma noktası programcılık programlarıdır. [Bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi), [yazılım geliştirme](/bolum/yazilim-gelistirme) ve [web tasarımı ve kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama) uygulamanın kendisini üretir. Bu programın mezunu ise çoğunlukla başkalarının yazdığı uygulamanın çalıştığı ortamı kurar ve ayakta tutar. İkisi aynı ekipte yan yana çalışır, ama sorumluluk alanları farklıdır.

Üçüncü karışma noktası güvenlik programlarıdır. [Siber güvenlik](/bolum/siber-guvenlik), [bilişim güvenliği teknolojisi](/bolum/bilisim-guvenligi-teknolojisi) ve [bilgi güvenliği teknolojisi](/bolum/bilgi-guvenligi-teknolojisi) saldırıyı, savunmayı ve güvenlik yönetimini bütün olarak ele alır. Bu programın planında veri güvenliği ve işletim sistemi güvenliği dersleri bulunması, programı bu alanların yerine geçirmez; buradaki güvenlik, işletilen altyapının güvenliği kadardır.

Dördüncü karışma noktası veri programlarıdır. [Veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ve [büyük veri analistliği](/bolum/buyuk-veri-analistligi) verinin çözümlenmesine, [yapay zeka operatörlüğü](/bolum/yapay-zeka-operatorlugu) ise modelin işletilmesine bakar. Bu programın planındaki veri bilimi ve yapay zeka dersleri bu alanlara bir kapı aralar; ancak burada veri, üzerinde çalışılan nesne değil, altyapının taşıdığı yüktür.

Beşinci karışma noktası kurumsal bilişim programlarıdır. [Bilişim sistemleri ve teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri), [kurumsal bilişim uzmanlığı](/bolum/kurumsal-bilisim-uzmanligi) ve [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) bilişimi kurumun iş süreçleri açısından ele alır. Bu program teknik işletmeye, yani makinenin başına daha yakındır.

Altıncı karışma noktası lisans programlarıdır. [Bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi), [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) ve [bilişim sistemleri mühendisliği](/bolum/bilisim-sistemleri-muhendisligi) dört yıllık programlardır ve tasarım, modelleme ve sistem kurma tarafında dururlar. Bu program iki yıllıktır ve kurulum, işletim, izleme ve bakım tarafında yoğunlaşır.

Yedinci karışma noktası haberleşme tarafıdır. [Elektronik haberleşme teknolojisi](/bolum/elektronik-haberlesme-teknolojisi) hattın ve sinyalin kendisiyle, [posta hizmetleri](/bolum/posta-hizmetleri) ise başka bir taşıma düzeniyle ilgilenir. Bu program hattın üzerinde taşınan hizmetle ilgilenir; hattı kuran değil, hattı kullanan taraftadır.

Bu programın mezununun ilk ve en yaygın çalışma alanı kurumların bilgi işlem birimleridir. Sunucuların ve sanal makinelerin kurulması, kullanıcı ve yetki düzeninin işletilmesi, yedeklerin alınması ve sistemin izlenmesi bu işin gündelik gövdesidir.

İkinci alan veri merkezleri ve barındırma hizmeti veren firmalardır. Fiziksel ve sanal kaynakların kurulması, müşteri taleplerine göre kaynak ayrılması, kesinti anında müdahale edilmesi ve bakım pencerelerinin yürütülmesi bu tarafa girer. Bu işler çoğu zaman vardiya düzeninde ve kesintisiz çalışan bir hizmet olarak yürür.

Üçüncü alan sistem ve ağ desteğidir. Bir kurumun ağının ve sunucularının gündelik sorunlarını çözmek, bağlantı ve erişim sorunlarını ele almak ve kayıt tutmak bu işin biçimidir. Dördüncü alan teknik destek ve yardım masasıdır; kullanıcıdan gelen talebin karşılanması, sınıflandırılması ve doğru ekibe iletilmesi bu tarafa girer.

Beşinci alan veritabanı destek işleridir. Veritabanlarının yedeklenmesi, kullanıcı yetkilerinin düzenlenmesi ve performans sorunlarının fark edilip bildirilmesi bu tarafa girer. Altıncı alan güvenlik destek işleridir; erişim denetimlerinin uygulanması, kayıtların takip edilmesi ve olağandışı durumların bildirilmesi bu tarafa girer.

Yedinci alan bulut hizmeti satan ve kuran çözüm ortaklarıdır; müşterinin var olan sistemlerinin buluta taşınması, taşıma sonrası ayarların yapılması ve kullanıcıya öğretilmesi bu işin bir biçimidir. Ayrıca bu programın mezunu ayrı bir sınavla lisans programlarına geçiş yapma yolunu kullanabilir ve bu rehber o yolun kolay ya da zor olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz.

Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: bir şeyin bozulduğu anı sıkıntı olarak mı, yoksa çözülecek bir bilmece olarak mı görüyorsunuz? Bu alanın işi büyük ölçüde arıza, kesinti ve beklenmedik davranış üzerine kuruludur. Sorunla karşılaşınca sistemli biçimde eleyen bir öğrenci bu alanda hızla ilerler.

İkinci soru komut satırıyla ilgilidir. Bu planda işletim sistemi yöneticiliği ayrı bir ders olarak yer alır ve bu alanın gündelik işi çoğunlukla grafik arayüz yerine metin arayüzünde yürür. Yalnızca düğmeye tıklayarak çalışmak isteyen bir öğrenci bu alanda kendini kısıtlanmış hisseder.

Üçüncü soru yabancı dille ilgilidir. Bu planda İngilizce iki dönem sürer. Bu alanda belgelerin, hata mesajlarının, yönetim arayüzlerinin ve topluluk kaynaklarının büyük bölümü İngilizcedir; dile isteksiz bir öğrenci bu alanın en görünür avantajını kullanamaz.

Dördüncü soru kodla ilgilidir. Bu planda programlama iki dönem sürer ve üzerine nesne tabanlı programlama gelir. Kod yazmayı baştan reddeden bir öğrenci, bu alanda tekrarlayan işleri otomatikleştiremez ve elle çalışmaya mahkûm kalır.

Beşinci soru sorumlulukla ilgilidir. Bu alanın işi çoğu zaman kesintisiz hizmet vermeyi gerektirir; nöbet, vardiya ve gece bakım pencereleri bu işin olağan parçasıdır. Yapılan küçük bir yanlışın çok sayıda kullanıcıyı aynı anda etkileyebileceği bir alandır ve bu, dikkat ve kayıt tutma alışkanlığı ister. Son olarak bu programın ön lisans olduğu ve lisans tamamlama yolunun ayrı bir sınavla yürüdüğü baştan bilinmelidir.

Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik bilgisayar programcılığı, internet ve ağ teknolojileri, bilişim sistemleri ya da veri tabanı ve ağ yönetimi başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden ayrışabilmektedir. Bu program adı ayrıca yenidir; aynı adı taşıyan iki programın planı bile birbirinden uzak durabilir. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.

İkinci not: Altyapı bu alanda belirleyicidir. Bulut bilişim anlatılırken öğrencinin gerçekten kendi sanal makinesini kurup söküp yeniden kurabilmesi gerekir. Bu nedenle bölümün sunucu ve laboratuvar imkânı, öğrenci başına düşen kaynak, sanallaştırma ortamının bulunup bulunmadığı ve derslerin ne kadarının uygulamalı yürüdüğü tercihten önce sorulmalıdır. Ayrıca sertifika programlarına ve bunların ders planıyla ilişkisine bakılması yerinde olur; bu rehber hangi sertifikanın hangi işte arandığı konusunda bir iddia kurmaz.

Üçüncü not: Staj düzeni ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda staj ayrı bir satır olarak yer almaktadır. Stajın hangi dönemde yapıldığı, kaç iş günü sürdüğü, hangi kurumlarla yürütüldüğü ve öğrencinin gerçek bir sistem odasına ya da veri merkezine girip girmediği öğrenilmelidir.

Dördüncü not: Ağ ve altyapı tarafına ilgi duyan öğrenci için [internet ve ağ teknolojileri](/bolum/internet-ve-ag-teknolojileri), [bilgisayar teknolojisi](/bolum/bilgisayar-teknolojisi) ve [elektronik haberleşme teknolojisi](/bolum/elektronik-haberlesme-teknolojisi); yazılım tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi), [yazılım geliştirme](/bolum/yazilim-gelistirme), [web tasarımı ve kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama), [oyun geliştirme ve programlama](/bolum/oyun-gelistirme-ve-programlama) ve [dijital oyun tasarımı](/bolum/dijital-oyun-tasarimi); güvenlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [siber güvenlik](/bolum/siber-guvenlik), [bilişim güvenliği teknolojisi](/bolum/bilisim-guvenligi-teknolojisi) ve [bilgi güvenliği teknolojisi](/bolum/bilgi-guvenligi-teknolojisi); veri ve yapay zeka tarafına ilgi duyan öğrenci için [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi), [büyük veri analistliği](/bolum/buyuk-veri-analistligi), [yapay zeka operatörlüğü](/bolum/yapay-zeka-operatorlugu) ve [robotik ve yapay zeka](/bolum/robotik-ve-yapay-zeka); kurumsal bilişim tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilişim sistemleri ve teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri), [kurumsal bilişim uzmanlığı](/bolum/kurumsal-bilisim-uzmanligi), [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) ve [ofis teknolojileri ve veri yönetimi](/bolum/ofis-teknolojileri-ve-veri-yonetimi); donanım ve saha tarafına ilgi duyan öğrenci için [elektronik teknolojisi](/bolum/elektronik-teknolojisi), [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi) ve [mekatronik](/bolum/mekatronik); verinin uygulama alanlarına ilgi duyan öğrenci için [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri), [sağlık bilgi sistemleri teknikerliği](/bolum/saglik-bilgi-sistemleri-teknikerligi) ve [tıbbi veri işleme teknikerliği](/bolum/tibbi-veri-isleme-teknikerligi); sayı ve yöntem tarafına ilgi duyan öğrenci için [istatistik](/bolum/istatistik) ve [matematik](/bolum/matematik); satış ve müşteri tarafına ilgi duyan öğrenci için [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama), [elektronik ticaret ve yönetimi](/bolum/elektronik-ticaret-ve-yonetimi) ve [çağrı merkezi hizmetleri](/bolum/cagri-merkezi-hizmetleri); dört yıllık yola bakan öğrenci için [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi), [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi), [bilişim sistemleri mühendisliği](/bolum/bilisim-sistemleri-muhendisligi) ve [elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.