Ceza İnfaz ve Güvenlik Hizmetleri

Ceza İnfaz ve Güvenlik Hizmetleri, mahkemenin verdiği cezanın fiilen yerine getirildiği yerde çalışacak ara kademe personeli yetiştiren bir ön lisans programıdır. Programın konusu suçun kovuşturulması değil, kesinleşmiş bir kararın günlük hayatta nasıl uygulandığıdır. Bu ayrım alanın tamamını açıklar: dava aşaması bittiğinde, hükümlü bir kurumun kapısından girer ve o andan itibaren işin muhatabı yargılama makamları değil infaz teşkilatıdır.

Alanın birinci ekseni güvenliktir. Bir ceza infaz kurumunda güvenlik, kapıların kilitli olmasından çok daha geniş bir iştir: sayım, arama, nakil, ziyaret düzeni, kuruma giren ve çıkan her nesnenin kaydı, kalabalığın yönetimi, olağan dışı bir olayda uygulanacak müdahale sırası. Bu işlerin hepsi yazılı bir usule bağlıdır ve usulün dışına çıkmak hem hukuki hem de fiili sonuç doğurur. Programın ders planında yakın savunma, mesleki müdahale teknik ve taktikleri, kalabalık yönetimi ve yangın güvenliği gibi başlıkların bulunması bu eksenin karşılığıdır.

İkinci eksen hukuktur. İnfaz personeli, cezanın hangi rejim içinde çekildiğini, hükümlünün hangi haklara sahip olduğunu, hangi işlemin hangi mercie bağlı olduğunu bilmek zorundadır. Bu yüzden müfredat yalnızca güvenlik teknikleri değil, hukukun temel kavramları, ceza hukuku, ceza muhakemesi hukuku, infaz hukuku, anayasa hukuku ve idare hukuku üzerine kuruludur. Alanın kendine özgü tarafı da buradadır: bu meslek, hukuku dava salonunda değil koridorda uygular.

Üçüncü eksen insan tarafıdır. Ceza infaz kurumu bir yandan güvenlik tesisi, öte yandan uzun süre kapalı bir topluluğun yaşadığı yerdir. Bağımlılık, psikolojik kriz, aile bağının kopması, kuruma yeni gelenin uyum sorunu ve tahliye sonrası hayata hazırlık bu topluluğun gündelik gerçeğidir. Programın planında ceza infaz kurumlarında psikososyal yaklaşımlar, etkili iletişim, bağımlılık ve bağımlılıkla mücadele, çalışma psikolojisi ve suç sosyolojisi gibi başlıkların yer alması bu nedenledir.

Dördüncü eksen kayıt ve yazışmadır. İnfaz teşkilatı yazıyla çalışır: her işlem bir kayda, her kayıt bir sisteme bağlıdır. Ulusal Yargı Ağı Projesi'nin ayrı bir ders olarak müfredatta bulunması, mesleğin bu tarafının ne kadar somut olduğunu gösterir. Adli yazışma ve doküman yönetimi bilgisi olmayan bir personel, sahada doğru davransa bile işini tamamlamış olmaz.

Alan, [adalet](/bolum/adalet) ve [mahkeme büro hizmetleri](/bolum/mahkeme-buro-hizmetleri) ile hukuk zemini paylaşır, [özel güvenlik ve koruma](/bolum/ozel-guvenlik-ve-koruma) ile güvenlik tekniğini paylaşır, [sosyal hizmetler](/bolum/sosyal-hizmetler) ve [psikoloji](/bolum/psikoloji) ile insan tarafını paylaşır. Paylaşmak aynı olmak değildir; ayrım başlığı bu farkı açar.

[Adalet](/bolum/adalet) programı yargı sürecinin kendisini merkeze alır: dava dosyasının açılması, işlemlerin yürütülmesi, kalem hizmetleri ve yargılama usulü onun konusudur. Ceza İnfaz ve Güvenlik Hizmetleri ise yargılama bittikten sonra başlayan aşamayı merkeze alır. İki programın hukuk dersleri geniş biçimde örtüşür; ayrım, çalışılan yerin mahkeme mi yoksa infaz kurumu mu olduğudur.

[Mahkeme büro hizmetleri](/bolum/mahkeme-buro-hizmetleri) ile ayrım daha da nettir. O program tamamen kalem ve yazışma düzeni üzerine kuruludur ve fiziki güvenlik onun konusu değildir. Bu programda ise yazışma bilgisi işin bir parçasıdır, tamamı değildir.

[Özel güvenlik ve koruma](/bolum/ozel-guvenlik-ve-koruma) ile ayrım yetkinin kaynağındadır. Özel güvenlik, özel hukuk ilişkisi içinde belirli bir alanı ve kişiyi korur. Ceza infaz ve güvenlik hizmetleri ise kamu gücünün kullanıldığı, kişinin özgürlüğünün kanunla sınırlandığı bir ortamda çalışır. Yakın savunma ve müdahale teknikleri iki alanda da bulunur; ancak bu programda o teknikler infaz mevzuatının çizdiği sınır içinde öğretilir.

[Sosyal hizmetler](/bolum/sosyal-hizmetler) ve [psikoloji](/bolum/psikoloji) ile ayrım rol ayrımıdır. Kurumda psikososyal destek veren meslek grupları ayrıdır; bu programın mezunu o rolün yerine geçmez. Buna karşın gündelik teması en yoğun olan personel odur; bu yüzden iletişim ve psikososyal yaklaşım dersleri müfredatta yer alır.

[Hukuk](/bolum/hukuk) ile ayrım düzey ayrımıdır. Hukuk lisans programıdır ve avukatlık, hâkimlik, savcılık gibi yollara açılır. Bu ön lisans programı hukukun infaz alanındaki uygulamasına hazırlar; hukuk mesleklerine giriş yolu değildir. [Kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi) ve [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) ile temas noktaları ise sırasıyla idari yapı ve suç olgusudur.

Aşağıdaki ders listeleri Pamukkale Üniversitesi Honaz Meslek Yüksekokulu'nun bu program için yayımladığı ders planı sayfasından alınmıştır. Kaynak sayfada birim adı HONAZ MESLEK YÜKSEKOKULU olarak, derecenin seviyesi ise ÖNLİSANS olarak yazılıdır. Kazanılan derece aynı sayfada "Ceza İnfaz ve Güvenlik Hizmetleri alanında Önlisans Diploması derecesi" biçiminde yazılmıştır. Kabul koşulu ise sayfada ortaöğretim mezunu olma koşulu ile merkezi yerleştirme esasına bağlanmıştır. Öğretim süresi bu sayfada yazılı olmadığı için süreye ilişkin hiçbir bilgi bu kaynaktan çıkarılmadı.

Kaynak sayfada program adı, önünde bir sayı bulunacak biçimde "559 CEZA İNFAZ VE GÜVENLİK HİZMETLERİ" olarak yazılıdır. Bu yazım düzeltilmedi; buradaki sayının ne anlama geldiği kaynakta açıklanmadığı için bu konuda hiçbir iddia yapılmıyor.

Sayfa her yarıyıl için zorunlu dersleri ve seçmeli dersleri ayrı başlıklar altında yayımlar; bu ayrım burada da korunmuştur.

Birinci yarıyıl zorunlu dersleri şöyle yazılıdır: ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ - I, TÜRK DİLİ - I, HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI, SİYASET BİLİMİ - I, KAMU YÖNETİMİ, ADLİ YAZIŞMA VE DÖKÜMAN YÖNETİMİ, BİLGİSAYAR I, OZD İNGİLİZCE - I. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri YAKIN SAVUNMA –I ve MEDENİ HUKUK olarak yazılıdır.

İkinci yarıyıl zorunlu dersleri şöyle yazılıdır: ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ - II, TÜRK DİLİ - II, KARİYER PLANLAMA, İDARE HUKUKU, ANAYASA HUKUKU, UYAP- ULUSAL YARGI AĞI PROJESİ, MESLEK STAJI I, OZD İNGİLİZCE - II. Seçmeli dersleri ise BİLGİSAYAR II, ETKİLİ İLETİŞİM, BAĞIMLILIK VE BAĞIMLILIKLA MÜCADELE, SİYASİ TARİH, SİYASET BİLİMİ - II, KAMU POLİTİKASI VE ANALİZİ olarak yazılıdır.

Üçüncü yarıyıl zorunlu dersleri şöyle yazılıdır: İNFAZ HUKUKU, İLK YARDIM VE SAĞLIK, MESLEKİ MÜDAHALE TEKNİK VE TAKTİKLERİ, CEZA HUKUKU. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri şöyle yazılıdır: CEZA İNFAZ KURUMLARI YÖNETİMİ, GÖNÜLLÜLÜK ÇALIŞMALARI, PROTOKOL VE SOSYAL DAVRANIŞ KURALLARI, DENETİMLİ SERBESTLİK, YARGI ÖRGÜTÜ, GÜNCEL EDEBİYAT, İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ, ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ, ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ, PSİKOLOJİYE GİRİŞ, SUÇ SOSYOLOJİSİ, UYUŞTURUCU MADDELER VE KAÇAKÇILIK, CEZA ÖZEL HUKUKU, KRİMİNOLOJİ, HALKLA İLİŞKİLER VE İLETİŞİM.

Dördüncü yarıyıl zorunlu dersleri şöyle yazılıdır: CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU, CEZA İNFAZ KURUMLARINDA PSİKOSOSYAL YAKLAŞIMLAR, YAKIN SAVUNMA -II, MESLEK ETİĞİ, MESLEK STAJI II. Seçmeli dersleri ise şöyle yazılıdır: CEZA İNFAZ KURUMLARINDA İNSAN HAKLARI VE İHLALLER, KLAVYE KULLANIM TEKNİKLERİ-I, YANGIN GÜVENLİĞİ VE TABİİ AFETLERE MÜDAHALE, YARATICI DRAMA, ÇAĞDAŞ KAMU YÖNETİMİ, KAMU PERSONEL YÖNETİMİ, CEZA İNFAZ KURUMLARINDA GÜVENLİK, TÜRKİYE'NİN TOPLUMSAL YAPISI, SOSYOLOJİ, KALABALIK YÖNETİMİ, İŞARET DİLİ, ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİ, İŞ VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU, İDARİ YARGI, BİLİŞİM HUKUKU.

Bu listelerle ilgili sınırlar açıkça yazılmalıdır. Ders adları kaynakta büyük harfle yayımlandığı için küçük harfe çevrilmedi. Kaynaktaki "DÖKÜMAN" yazımı düzeltilmedi. Aynı sayfada birinci yarıyılda "YAKIN SAVUNMA –I" yazımı uzun çizgiyle, dördüncü yarıyılda "YAKIN SAVUNMA -II" yazımı kısa çizgiyle geçtiği için bu tutarsızlık birbirine uydurulmadı. "OZD" ve "UYAP" kısaltmaları kaynakta açıldıkları biçimin dışında açılmadı. Ders kodu, kredi, teorik ve uygulama saatleri ile AKTS değerleri bilerek aktarılmadı; staj ve meslek stajı derslerinin süresine ilişkin hiçbir bilgi yazılmadı. Seçmeli derslerin tamamının her öğrenci tarafından alındığı iddia edilmiyor; seçmeli havuzun nasıl işlediği kaynakta yazılı olmadığı için bu konuda iddia yapılmadı. Bu liste tek bir üniversitenin ders planıdır ve her üniversitenin planı farklıdır.

Listelerin akışı programın mantığını gösterir: birinci yıl hukukun temel kavramları, anayasa ve idare hukuku ile yazışma ve bilgisayar zemini; ikinci yılın güzü infaz hukuku, ceza hukuku ve mesleki müdahale; ikinci yılın baharı ceza muhakemesi, psikososyal yaklaşım, meslek etiği ve staj.

Programın hedeflediği ana istihdam alanı ceza infaz kurumlarıdır. Kurum içinde güvenlik ve gözetim hizmetleri, kuruma kabul ve nakil işlemleri, ziyaret ve arama düzeni, kayıt ve yazışma işleri bu alanın gündelik işleridir. Denetimli serbestlik birimleri ise ikinci bir alan oluşturur; burada iş, kurum dışında yürütülen yükümlülüklerin izlenmesi ve raporlanması etrafında döner.

Kamu kurumlarında çalışmak için ilgili mevzuatın öngördüğü sınav, nitelik ve atama usullerine uymak gerekir. Bu rehberde hangi kadroya hangi sınavla ve hangi koşullarla girildiği anlatılmıyor, çünkü bu usuller yıllara göre değişir ve tek geçerli kaynağı ilgili kurumun ilanı ile mevzuattır. Programı bitirmenin herhangi bir kadroya atanma hakkı verdiği iddia edilmiyor.

Mezunların bilgi ve becerisinin kısmen karşılık bulduğu başka alanlar da vardır. Adliye ve yargı çevresindeki büro ve kayıt işleri, güvenlik hizmeti veren kurum ve kuruluşların idari birimleri, sosyal hizmet ve rehabilitasyon alanında çalışan kurumların destek kadroları bu alanlar arasında sayılabilir. Bu alanların her birinde ayrı belge, sertifika ya da nitelik koşulu bulunabilir; bu rehber böyle bir koşulun bulunup bulunmadığı hakkında iddia yapmıyor.

Ön lisans mezunları için sürekliliğin ana yolu dikey geçiştir. ÖSYM'nin Dikey Geçiş Sınavı ile lisans programlarına geçiş için başvuru yapılabilir. Hangi ön lisans programından hangi lisans programlarına geçiş yapılabileceği listesi yıllara göre değiştiği için bu sayfada hedef program listesi verilmiyor; ÖSYM dikey geçiş kılavuzu esas alınmalıdır.

Bu rehberde hiçbir pozisyon için maaş aralığı, istihdam oranı ya da iş bulma süresi verilmiyor. Bu rakamlar yıla, şehre ve kuruma göre değişir ve doğrulanmış kaynak olmadan yazılması yanlış bilgi üretmek olur.

Program, kural ve usul içinde çalışmayı sıkıcı bulmayan öğrenciye uygundur. Bu meslekte doğaçlama davranışın bedeli yüksektir: bir işlemin sırası, bir kaydın zamanı ve bir müdahalenin ölçüsü yazılı kurala bağlıdır. Kuralı gereksiz ayrıntı sayan bir öğrenci alanla uyuşmaz.

İkinci koşul soğukkanlılıktır. Ceza infaz kurumu, gerginliğin sıradan olduğu bir ortamdır. Sesin yükseldiği, tartışmanın büyüdüğü ya da beklenmeyen bir olayın çıktığı anda kişinin kendi tepkisini yönetebilmesi mesleki bir gerekliliktir. Yakın savunma ve kalabalık yönetimi derslerinin amacı da kuvvet kullanmayı öğretmek değil, kuvvetin gerekli olduğu andaki davranışı önceden kurala bağlamaktır.

Üçüncü koşul insan tarafına dayanıklılıktır. Bu meslek, hayatının zor bir bölümünü yaşayan insanlarla uzun süre aynı mekânı paylaşmak demektir. Karşısındakini yalnızca bir dosya numarası olarak görmeyen, buna karşın mesleki mesafesini de koruyabilen bir tutum ister. Kanunun ikinci maddesindeki ayırım yasağı ve onur kırıcı davranış yasağı bu tutumun hukuki karşılığıdır.

Dördüncü koşul yazma ve kayıt düzenidir. Adli yazışma, doküman yönetimi ve klavye kullanımı derslerinin müfredatta bulunması boşuna değildir; bu işte yapılan iş ancak yazıya geçtiği ölçüde yapılmış sayılır. Ayrıca fiziksel ve psikolojik dayanıklılık gerektiren bir alan olduğu için kişinin kendi sağlık ve uygunluk koşullarını önceden değerlendirmesi yerinde olur; bu rehber herhangi bir sağlık koşulu ya da beden ölçüsü koşulu bulunduğunu iddia etmiyor.

Birinci not: Program adı ve ders planı üniversiteler arasında farklılaşır. Bazı programlar hukuk derslerini, bazıları güvenlik ve müdahale derslerini, bazıları da psikososyal başlıkları ağırlıklandırır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ayrı ayrı okunmalıdır.

İkinci not: Aynı aile içindeki [adalet](/bolum/adalet), [mahkeme büro hizmetleri](/bolum/mahkeme-buro-hizmetleri) ve [özel güvenlik ve koruma](/bolum/ozel-guvenlik-ve-koruma) programlarıyla karşılaştırma yapılması yerinde olur. Bu programlar bu programla örtüşür; hangisinin uygun olduğu öğrencinin hedeflediği çalışma ortamına göre değişir.

Üçüncü not: Lisans düzeyinde hukuk alanında ilerlemek isteyen öğrenci için [hukuk](/bolum/hukuk) ayrı bir yol oluşturur ve farklı bir puan türüyle öğrenci alır. Bu ön lisans programı TYT puanıyla öğrenci alır. Bu ayrım tercih stratejisini doğrudan etkiler.

Dördüncü not: Bu alanın çalışma ortamı kapalı bir kurumdur ve vardiya düzeni yaygındır. Çalışma saatlerinin gündüzle sınırlı olmadığı bir işe hazır olup olmadığını tercih aşamasında düşünmek, mezuniyetten sonra düşünmekten daha iyidir. Bu rehber belirli bir çalışma saati ya da vardiya düzeni bulunduğunu iddia etmiyor; yalnızca kurumun kapalı bir tesis olmasının böyle bir olasılık ürettiğini belirtiyor.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.