Çini Sanatı ve Tasarımı

Bu başlıktaki kanun bilgisi, 5362 sayılı kanunun resmî mevzuat adresinden okunan metnine dayanır. Bu metin üç ayrı okumayla karşılaştırılmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır ve okumalar arasındaki önbellek, okuma hatasını ve çıkarım hatasını elemekle birlikte PDF metne dönüştürme hatasını elemez. Bu sınırı baştan yazmak gerekir: üç okumanın aynı dizgiyi vermesi, o dizginin kâğıttaki halinden dönüştürülürken bozulmadığını kanıtlamaz, yalnızca üç okumanın da aynı dönüştürülmüş metni gördüğünü gösterir.

Kanunun adı üç okumanın tamamında aynı biçimde geldi: ESNAF VE SANATKÂRLAR MESLEK KURULUŞLARI KANUNU. Künye satırları da üç okumada birebir örtüştü: Kanun Numarası 5362; Kabul Tarihi 7/6/2005; yayımlandığı Resmî Gazete için Tarih 21/6/2005 ve Sayı 25852; yayımlandığı Düstur için Tertip 5 ve Cilt 44. Düstur satırının sayfa değeri hiçbir okumada gelmedi; bu bir kapsam boşluğudur, yani istenmemiş ya da dönüştürülmemiş bir alandır, sayfa değerinin yokluğu değildir. Kabul tarihinin yayım tarihinden önce gelmesi üç okumada da tutarlıdır.

Metnin yapısal başlıkları da üç okumada örtüştü: BİRİNCİ KISIM altında Amaç, Kapsam ve Tanımlar; İKİNCİ KISIM altında Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları; onun BİRİNCİ BÖLÜM başlığı altında Esnaf ve Sanatkârlar Odası. Madde kenar başlıkları Amaç, Kapsam, Tanımlar, Odaların kuruluşu ve Odaların çalışma bölgesi olarak geldi. Madde numaralarının önündeki dizgi biçimi ise yalnızca iki okumada aynıydı; üçüncü okuma madde numarasını kalınlaştırılmış biçimde teslim ettiği için madde önekinin düz metin hali iki okumanın örtüşmesine dayanır.

Kanunun tam gövdeleri açısından durum şudur: dört madde gövdesi üç okumanın tamamında birebir örtüştü. Bunlar amaç maddesi, kapsam maddesi, odaların kuruluşuna dair madde ve odaların çalışma bölgesine dair maddedir. Tanımlar maddesinin girişi, on beş tanım bendi ve kapatma ibaresi de üç okumada örtüştü; ancak bu maddedeki bir bent, içeriğinde bu rehberin yazmadığı türden bir bedel ifadesi geçtiği için düşürülmüştür. Bu yüzden tanımlar maddesi tam gövde sayılmamıştır ve hedeflenen beş tam gövdenin biri eksik kalmıştır. Eksikliğin nedeni erişim değildir; nedeni bu rehberin kendi bedel yazmama kuralıdır. Bunu açıkça yazmak gerekir, çünkü aksi halde eksikliğin kaynağa mal edilmesi gibi bir yanlış izlenim doğar.

Okumaların kendine özgü tuhaflıkları da kayda geçirilmiştir. Bir okuma metni sistematik biçimde markdown biçimlendirmesiyle teslim etti; bir başka okuma, açıkça istenmediği halde metne yatay çizgi ayırıcıları ekledi; bir okuma İngilizce bir editör satırı üretti ve bu satır tanık olarak kabul edilmedi, çünkü kaynak metnin bir parçası değil okumanın kendi eklentisidir. Bir okuma PDF satır sonlarını korudu; bu okumada yalnızca satır sonları ve boş satırlar normalize edilmiş, kelimelere ve noktalama işaretlerine dokunulmamıştır. Hiçbir okuma bütünüyle reddedilmemiştir; her okuma yalnızca örtüşmediği noktalarda ayrı ayrı raporlanmıştır.

Bu kanunun programla ilişkisi, doğrulanmış gövdelerden çıkan tek bir mantık üzerinden kurulur. Kanun, esnaf ve sanatkâr sayılan kişilerin meslek kuruluşlarını düzenler; kapsam maddesi bu kuruluşların kimleri kapsadığını çizer; kuruluş ve çalışma bölgesi maddeleri bu yapıların nasıl kurulduğunu ve hangi coğrafi sınır içinde çalıştığını belirler. Çini üretimi, atölye ölçeğinde ve el emeğiyle yürüyen bir üretim biçimi olarak bu düzenlemenin ilgi alanına giren üretim biçimlerinden biridir. Yani bir çini atölyesi işleten kişi, bu kanunun kurduğu meslek kuruluşları düzeninin muhatabı olabilir.

Bu örtüşmenin sınırını da yazmak gerekir. Kanunun doğrulanmış gövdelerinde çini, seramik ya da herhangi bir sanat dalı adı geçmez; kanun bir üretim dalını adıyla saymaz, üretim biçimini ve kişinin niteliğini tarif eder. Dolayısıyla bu kanun ne bir çini müfredatı belirler, ne bir mesleki yetki dağıtır, ne de bu programdan mezun olan kişinin hangi kuruluşa kaydolacağını söyler. Kanun, atölye ölçeğindeki üretimin kamusal örgütlenme çerçevesini kurar; programın kendisiyle doğrudan bir bağı yoktur. Örtüşme, program mezununun ileride girebileceği üretim biçiminin kamusal çerçevesiyle sınırlıdır ve bu rehber bu sınırın ötesine geçmez.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Birincisi, kanunun beşinci maddesinden sonraki maddeleri hiç istenmemiştir; bu yüzden o maddelere dair hiçbir şey yazılmamıştır ve orada ne olduğu bilinmemektedir. İkincisi, tanımlar maddesinin bedel ifadesi taşıyan bir bendi düşürülmüştür ve o bendin gövdesi hiçbir yerde aktarılmamıştır; bu yüzden tanımlar maddesi tam sayılmamış, hedeflenen beş tam gövde bir gövde eksik kalmıştır. Üçüncüsü, madde numarası önekinin düz metin hali yalnızca iki okumanın örtüşmesine dayanır, üç okumanın tamamına değil; çünkü üçüncü okuma bu öneki kalınlaştırılmış olarak verdi. Dördüncüsü, Düstur satırının sayfa değeri hiçbir okumada gelmediği için yazılmamıştır. Beşincisi, kanunun resmî adresi ilk denemede açıldığı için başka tertip numaralarıyla adres denemesi hiç yapılmamıştır ve o adreslerin durumu bilinmemektedir. Altıncısı, bu oturum için atanan yedek kanun numarası hiç çekilmemiştir; o numaraya dair hiçbir şey doğrulanmamıştır. Yedincisi, mülga madde gövdeleri bu rehberde hiçbir koşulda alıntılanmaz; doğrulanan gövdelerde böyle bir işaret görülmemiştir, ama bu kural yine de geçerlidir.

Bu başlıkta iki ayrı üniversitenin kendi yayımladığı ders planından ders adları aktarılır. İki plan iki farklı kurumun iki farklı planıdır; birleştirilmemiş, uzlaştırılmamış ve tek bir müfredat gibi sunulmamıştır. Her iki plan da iki ayrı okumayla karşılaştırılmıştır.

Birinci plan Uludağ Üniversitesi, İznik Meslek Yüksekokulu tarafından yayımlanmıştır. Sayfada program adı Çini Sanatı ve Tasarımı Programı biçiminde yazılıdır ve sondaki ek kaldırılmamıştır. Programın düzeyi sayfada basılı olarak yer alır; yani düzey çıkarımla değil sayfanın kendi yazdığı haliyle bilinmektedir. Ancak düzeyin yazım biçimi iki okumada ayrıldı: bir okuma tek bir biçim verdi, diğer okuma üç farklı yazım biçimini birlikte bildirdi. Bu ayrılık birleştirilmemiştir. Üniversitenin adı da sayfada basılı olarak yayımlanmıştır; alan adından çıkarılmış değildir. Plan dört yarıyıldan oluşur ve iki okuma da yarıyıl başına on, sekiz, beş ve beş olmak üzere toplam yirmi sekiz ders adı bildirdi; iki okuma da doldurulmamış seçmeli havuz satırı bildirmedi.

Bu planda geçen ders adlarından bazıları şunlardır: Çini Teknolojisi I ve II, Temel Tasarım Eğitimi I ve II, Motif ve Desen Bilgisi, Çini ve Seramik Terminolojisi, Teknik Resim, Desen Tasarım ve Uygulama, Çini ve Seramik Tarihi, Bilgisayar Destekli Tasarım, Çini Laboratuvarı I ve II, Çini Şekillendirme I ve II, Tasarım ve Alçı Şekillendirme I ve II, Çini Bezeme I ve II. Bunların yanında Atatürk ilkeleri, Türk dili ve yabancı dil satırları da planda yer alır.

İkinci plan Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya Güzel Sanatlar Meslek Yüksekokulu tarafından yayımlanmış bir ders tablosu belgesidir. Belgede program adı Çini Sanatı ve Tasarımı biçiminde, ek almadan yazılıdır. Üniversitenin adı belgenin içinde yayımlanmıştır. Bu belgede programın düzeyi yazılı değildir; iki okuma da düzey dizgisinin belgede bulunmadığını bildirdi. Düzey bu yüzden belgedeki dört yarıyıllık yapıdan çıkarımla anlaşılmıştır ve bu bir çıkarımdır, belgede basılı bir bilgi değildir. Belgeye ulaşmak için önce bir bölüm tanıtım sayfası açılmıştır; o sayfa kanıt olarak sayılmamış, yalnızca belgeye giden adım olarak kullanılmıştır. Belgedeki yarıyıl blok başlıkları yarıyıl numarasından sonra boşluk bırakmayan bir noktayla yazılıdır ve bu yazım düzeltilmemiştir.

Bu ikinci plan dört yarıyıldan oluşur ve iki okuma da yarıyıl başına on iki, on üç, on bir ve on iki olmak üzere toplam kırk altı ders adı bildirdi. Doldurulmamış seçmeli havuz satırı sayısı ise iki okumada ayrıldı: bir okuma hiç bildirmedi, diğer okuma dört tane bildirdi ve bunların adlarını yabancı dil seçmeli ders grubu ile ikinci sınıf güz ve bahar seçmeli ders grupları olarak verdi. Bu ayrılık birleştirilmemiş, iki sayı da olduğu gibi yazılmıştır. Yabancı dil satırları da bir okumada tek bir satırda eğik çizgiyle birleşik, diğer okumada dört ayrı satır olarak geldi.

Bu planda geçen ders adlarından bazıları şunlardır: Çini Desen Tasarımı I, II, III ve IV, Çini Atölye Uygulama I, II, III ve IV, Temel Sanat Eğitimi I ve II, Seramik Sanat Tarihi, Türk Sanat Tarihi, Çini Seramik Teknolojisi I, Çini Üretim Teknolojisi, Kariyer Planlaması, Teknik Resim, Mesleki Teknik Resim, Endüstriye Dayalı Eğitim, Ebru I ve II, Proje I ve II, Serigrafi I ve II, Laboratuvar I ve II, Çamur Torna I ve II, Şekillendirme ve Kalıp Teknolojisi I ve II, Dekorlama Yöntemleri I ve II, Bilgisayar Destekli Tasarım I ve II. Yabancı dil satırlarında birden çok dil adı geçer.

İki noktayı ayrıca yazmak gerekir. Birincisi, burada aktarılan her plan tek bir üniversitenin kendi planıdır; ülke çapında geçerli bir müfredat değildir ve başka üniversitelerin planlarının böyle olduğu ya da olmadığı anlamına gelmez. İkincisi, bu plan sayfalarının hiçbiri puan türü yayımlamaz; bu rehberdeki puan türü bilgisi bu sayfalara dayanmaz, ÖSYM tarafındaki kaynaklara dayanır.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Birincisi, her iki plan için de yalnızca iki okuma yapılmıştır; üçüncü bir okuma yapılmamıştır. İkincisi, birinci plandan yirmi sekiz, ikinci plandan kırk altı ders adı doğrulanmıştır ve bu rehberde bunların hepsi tek tek yazılmamış, bir bölümü aktarılmıştır. Üçüncüsü, birinci planda düzey sayfada basılıdır ama yazım biçimi iki okumada ayrılmıştır ve ayrılık eşitlenmemiştir; ikinci planda düzey belgede hiç basılı değildir ve yarıyıl sayısından çıkarımla anlaşılmıştır. Dördüncüsü, üniversite adı birinci planda sayfada yayımlanmıştır, ikinci planda belgenin içinde yayımlanmıştır; hiçbirinde alan adından çıkarım yapılmamıştır. Beşincisi, ikinci planda doldurulmamış seçmeli havuz satırı sayısı iki okumada sıfır ve dört olarak ayrılmıştır; iki sayı da yazılmış, aralarında seçim yapılmamıştır ve bu havuzların içindeki dersler hiçbir yerde doldurulmamıştır. Altıncısı, iki planın hiçbirinde müfredat yılı sorulmamıştır; hangi yılın planı olduğu bilinmemektedir. Yedincisi, iki plan sayfası da puan türü yayımlamaz ve bu rehberin puan türü bilgisi bu sayfalara dayanmaz. Sekizincisi, bu iki kurumun dışındaki üniversitelerin planları hiç istenmemiştir.