Deniz Ulaştırma ve İşletme, gemide güverte tarafında çalışacak gemiadamını yetiştiren iki yıllık bir ön lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 854 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 223,22–412,27
- Üniversite
- 11
- Genel kontenjan
- 476
- Meslek çıktısı
- 6
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Deniz Ulaştırma ve İşletme Nedir?
Deniz Ulaştırma ve İşletme, bir geminin güverte tarafında çalışacak kişiyi yetiştiren iki yıllık bir ön lisans programıdır. Alanın konusu geminin bulunduğu yerden gitmesi gereken yere emniyetli biçimde ulaşmasıdır: rotanın hesaplanması, geminin sevk ve idaresi, yükün taşınması, vardiyanın usulüne uygun tutulması ve seyir sırasında ortaya çıkan her durumun kurallı biçimde karşılanması. Bu iş büyük ölçüde uluslararası kurallarla çerçevelenmiştir ve programın planı da bu kuralların diline göre kurulur.
Alanın birinci ayağı seyirdir. Geminin konumunun belirlenmesi, rotanın çizilmesi, harita ve seyir yayınlarının kullanılması ve elektronik seyir sistemlerinin işletilmesi bu ayağın konularıdır. Plan içinde seyir dersleri birbirini izleyen basamaklar hâlinde durur; alanın omurgası budur.
İkinci ayak gemicilik ve gemi işleridir. Halat ve donanım işleri, güverte bakımı, demirleme ve bağlama işlemleri, geminin yapısı ve dengesi ile manevra bu ayağın konularıdır. Bu ayak alanın el işidir ve gemide ilk günden itibaren kullanılır.
Üçüncü ayak denizde güvenliktir. Can kurtarma araçlarının kullanımı, yangınla mücadele, ilk yardım, kişisel güvenlik ve gemide sağlık bu ayağın konularıdır. Denizde güvenlik dersleri plan içinde tek bir ders değil, birbirini izleyen bir dizi ders olarak durur; bunun nedeni alanın kendi risk yapısıdır.
Dördüncü ayak vardiya ve haberleşmedir. Vardiya standartlarının bilinmesi, köprüüstü düzeninin sürdürülmesi ve denizde haberleşme kurallarının uygulanması bu ayağın konularıdır. Denizde haberleşme kendi terminolojisi ve kendi usulü olan ayrı bir alandır ve programın içinde ayrı dersler hâlinde okutulur.
Beşinci ayak denizcilik İngilizcesidir. Bu alan, mesleğin dilinin İngilizce olduğu az sayıdaki alandan biridir. Genel yabancı dil derslerinin yanında denizcilik İngilizcesi dersleri ayrıca bulunur; liman, acente, kılavuz ve diğer gemilerle kurulan iletişimin dili budur.
Altıncı ayak temel bilimler ile hukuk ve işletmedir. Matematik, fizik, denizcilik kimyası ve meteoroloji seyrin arkasındaki hesabı; deniz hukuku ve teknik işletmecilik ise geminin içinde bulunduğu hukukî ve ticarî düzeni verir. Bir gemi hem teknik bir sistem hem bir işletme birimidir ve bu ayak o ikinci yüzü gösterir.
Bu altı ayak alanı hem mühendislik hem işletme programlarına komşu kılar. Aynı işin dört yıllık ve mühendislik unvanlı hâline ilgi duyan öğrenci için [deniz ulaştırma işletme mühendisliği](/bolum/deniz-ulastirma-isletme-muhendisligi), geminin makine tarafına ilgi duyan öğrenci için [gemi makineleri işletme mühendisliği](/bolum/gemi-makineleri-isletme-muhendisligi), karadaki liman ve işletme tarafına ilgi duyan öğrenci için [deniz ve liman işletmeciliği](/bolum/deniz-ve-liman-isletmeciligi) ile [denizcilik işletmeleri yönetimi](/bolum/denizcilik-isletmeleri-yonetimi) bu alanın en yakın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 854 Sayılı Kanun
Gemide çalışmak, karadaki çalışma ilişkisinden ayrı bir kanunla düzenlenmiştir. Bu düzenlemeyi kuran metin 854 sayılı kanundur. Kanunun künyesi kaynakta "DENİZ İŞ KANUNU" adıyla, "Kanun Numarası: 854" ve "Kabul Tarihi: 20/4/1967" biçiminde yayımlanmıştır; Resmî Gazete bilgisi "Tarih: 29/4/1967 Sayı: 12586", Düstur bilgisi ise "Tertip: 5 Cilt: 6 Sayfa: 1849" olarak verilmiştir.
Kanunun birinci maddesinin kenar başlığı kaynakta "Kanun kapsamı" biçiminde basılmıştır ve maddenin ilk bendi şöyledir: "Bu kanun denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonilatoluk gemilerde bir hizmet akti ile çalışan gemiadamları ve bunların işverenleri hakkında uygulanır." Bu tek cümle alanın çerçevesini gösterir: kanun yalnızca denizi değil gölleri ve akarsuları da anar, bayrağı ve gemi büyüklüğünü ölçü alır ve ilişkiyi "hizmet akti" üzerinden kurar.
Kanunun ikinci maddesi bu alanın tarif maddesidir; kenar başlığı kaynakta "İşveren, gemiadamı, kaptan ve işveren vekilinin tarifi" biçiminde basılmıştır. Maddenin bentleri kaynakta şöyledir: "A) Gemi sahibine veya kendisinin olmıyan bir gemiyi kendi adına ve hesabına işleten kimseye "işveren" denir.", "B) Bir hizmet aktine dayanarak gemide çalışan kaptan, zabit ve tayfalarla diğer kimselere "gemiadamı" denir.", "C) Gemiyi sevk ve idare eden kimseye veya zorunlu sebeplerle görevi başında bulunmaması halinde ona vekalet eden kimseye "kaptan" denir." ve "Ç) Kaptan veya işveren adına ve hesabına harekete yetkili olan kimseye "işveren vekili" denir." Bu programın mezununun kanundaki karşılığı B bendindeki "gemiadamı" tarifidir; bentlerin harflendirmesi kaynakta Türk alfabesi sırasıyla A, B, C, Ç biçimindedir ve bu rehber o sırayı değiştirmez.
Kanunun beşinci maddesinin kenar başlığı kaynakta "Yazılı akit" biçiminde basılmıştır ve madde şöyledir: "Hizmet akti işveren veya işveren vekiliyle gemiadamı arasında yazılı olarak iki nüsha yapılır ve taraflardan her birine birer nüsha verilir." Bu tek cümle, gemide çalışmanın sözlü bir anlaşmaya bırakılmadığını kanunun kendi diliyle söyler.
Kanunun altıncı maddesinin kenar başlığı kaynakta "Yazılı aktin şekli" biçiminde basılmıştır ve madde "Bu kanuna göre yapılacak yazılı akitlerde aşağıdaki hususların bulunması gerekir:" cümlesiyle açılır. Maddenin aktarılabilen bentleri şöyledir: "1. İşverenin adı ve soyadiyle ikametgah adresi,", "2. Gemiadamının adı, soyadı, doğum tarihi ve yeri, sicil numarası ve ikametgah adresi,", "3. Gemiadamının çalışacağı geminin ismi, sicil numarası, grostonilatosu ve kaydedildiği sicil dairesi (Gemiadamının aynı işverenin muhtelif gemilerinde çalışması ihtimali mevcutsa, bu hizmet aktinde ayrıca belirtilir.)" ve "9. Ücretin ödeme zamanı ve yeri ile zorunlu tutulan işverenler için gemiadamının ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının ödeneceği banka özel hesap numarası,". Maddede bu dört bentten başka bentler de basılıdır; onlar aşağıda açıklanan nedenle buraya alınmamıştır ve bu yüzden yukarıdaki bent listesi tam değildir.
Kanunun yedinci maddesinin kenar başlığı kaynakta "Belirli süre veya sefer için akit" biçiminde basılmıştır ve maddenin açılış cümlesi şöyledir: "Hizmet akti belirli bir süre veya sefer için yahut süresiz olarak yapılabilir." Bu cümle, denizcilikte sık karşılaşılan sefer esaslı çalışma biçiminin kanun tarafından tanındığını gösterir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Künyedeki kanun adının yanında bir dipnot rakamı basılı olup olmadığı okumalar arasında farklı çıktığı için kanun adı buraya bu rakam olmadan yazılmıştır. Birinci maddenin ilk bendinden sonra gelen bentler yalnızca tek okumada elde edildiği için aktarılmamıştır; bu nedenle birinci maddenin burada verilen kısmı maddenin tamamı değildir. İkinci maddenin bentlerden önce gelen giriş satırı ile bentlerden sonra gelen kapanış fıkrası da tek okumaya dayandığı için buraya alınmamıştır. Altıncı maddenin yukarıda sayılmayan bentleri tek okumada elde edildiği için hiç aktarılmamıştır ve o bentlerin konuları hakkında burada hiçbir şey söylenmemektedir. Aynı maddenin numarasının yanında bir değişiklik işareti bulunduğu yolundaki bilgi okumalar arasında farklı çıktığı için hiçbir değişiklik işareti aktarılmamıştır. Dokuzuncu bendin sonundaki dipnot rakamı tek okumaya dayandığı için yeniden basılmamıştır. Yedinci maddenin açılış cümlesinden sonra gelen bentleri de tek okumaya dayandığı için aktarılmamıştır. Kanunun ücret, çalışma süresi, izin, fesih ve ceza hükümlerine ilişkin maddeleri bu rehbere alınmamıştır; burada kanunun özeti verilmemektedir. Kanunda geçen parasal büyüklükler bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Kanunun bu programı, bu programın ders planını ya da mezununun yeterliklerini düzenlediği yönünde hiçbir iddia kurulmamıştır; gemiadamlarının yeterlikleri ayrı bir mevzuatın konusudur ve o mevzuat bu rehberde incelenmemiştir. Kanunun güncel hâli ve sonraki değişiklikleri için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Deniz Ulaştırma ve İşletme ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştığı yer aynı işin dört yıllık hâlidir. [Deniz ulaştırma işletme mühendisliği](/bolum/deniz-ulastirma-isletme-muhendisligi) aynı seyir ve gemicilik omurgasını taşır, ancak lisans düzeyinde ve mühendislik dersleriyle birlikte okutulur. İki programın gemide karşılık geldiği yeterlik basamakları ve kariyer hızı aynı değildir; bu fark tercihten önce ilgili mevzuattan öğrenilmelidir ve bu rehber o konuda bir iddia kurmaz.
İkinci karışma noktası geminin makine tarafıdır. [Gemi makineleri işletme mühendisliği](/bolum/gemi-makineleri-isletme-muhendisligi) makine dairesinin, ana makinenin ve yardımcı sistemlerin işletilmesi üzerine kuruludur; bu program ise köprüüstü tarafında durur. Aynı gemide çalışan iki ayrı meslek yoludur ve birbirinin yerine geçmez.
Üçüncü karışma noktası karadaki denizcilik işleridir. [Deniz ve liman işletmeciliği](/bolum/deniz-ve-liman-isletmeciligi) ve [denizcilik işletmeleri yönetimi](/bolum/denizcilik-isletmeleri-yonetimi) limanın, acentenin ve gemi işletmesinin karadaki tarafını merkeze alır. Denizde çalışmak istemeyen ama sektörde kalmak isteyen öğrenci için bu iki alan doğrudan seçenektir.
Dördüncü karışma noktası taşımacılığın bütünüdür. [Lojistik](/bolum/lojistik), [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi) ve [uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik) yükün kapıdan kapıya akışını; [ulaştırma ve trafik hizmetleri](/bolum/ulastirma-ve-trafik-hizmetleri) ise ulaştırmanın kara tarafını merkeze alır. Bu program yükün yalnızca deniz ayağında ve geminin içinde durur.
Beşinci karışma noktası gemi üretimi ve deniz kaynaklarıdır. [Gemi inşaatı](/bolum/gemi-insaati) geminin yapımına, [su ürünleri mühendisliği](/bolum/su-urunleri-muhendisligi) denizin canlı kaynaklarına yoğunlaşır. Bu program üretilmiş bir gemiyi işletmeyi öğretir; onu tasarlamayı ya da denizin kaynaklarını yönetmeyi değil.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Nişantaşı Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Nişantaşı Üniversitesi'nin ders bilgi paketi sayfası okundu. Sayfa üniversite adını kendi metninde "Nişantaşı Üniversitesi", program adını "Deniz Ulaştırma ve İşletme" ve derecenin düzeyini "Derecenin Düzeyi" alanında "Ön Lisans" biçiminde yayımlar.
Bu sayfanın dikkat çeken bir özelliği vardır: ders adları sayfada, standart Türkçe yazımda "i" bulunan yerlerin bir bölümünde noktasız "ı" harfiyle basılmıştır. Aşağıdaki ders adları sayfada göründükleri gibi aktarılmıştır; bu rehber kaynağın yazımını düzeltmez.
Sayfa dersleri "0. Dönem", "1. Dönem" ve "2. Dönem" başlıkları altında toplar. Sıfırıncı dönemin dersleri sayfa sırasıyla İngılızce Hazırlık ve Türkçe Hazırlık olarak yayımlanmıştır. Bu dönemin varlığı programın hazırlık basamağı taşıdığını gösterir; hazırlığın zorunlu mu isteğe bağlı mı olduğu sayfada bu listeye eklenmiş bir bilgi değildir ve bu rehber bu konuda bir şey söylemez.
Birinci dönemin dersleri sayfa sırasıyla Atatürk İlkelerı ve İnkılap Tarıhı I, Bılgı ve İletışım Teknolojılerı, Matematık I, Denızcılık Kımyası, Seyır I, Fızık I, Gemıcılık I, Denızde Güvenlık I, Türk Dılı I ve Yabancı Dıl I olarak yayımlanmıştır. Bu liste alanın karakterini ilk dönemden gösterir: seyir, gemicilik ve denizde güvenlik dersleri daha ilk dönemde birlikte başlar; matematik, fizik ve denizcilik kimyası ise bu üçlünün arkasındaki hesabı kurar.
İkinci dönemin dersleri sayfa sırasıyla Atatürk İlkelerı ve İnkılap Tarıhı II, Matematık II, Fızık II, Seyır II, Gemıde Sağlık, Vardıya Standartları I, Denızde Güvenlık II, Gemıcılık II, Türk Dılı II ve Yabancı Dıl II olarak yayımlanmıştır. Bu dönemde seyir, gemicilik ve denizde güvenlik derslerinin ikinci basamakları gelir ve bunlara vardiya standartları ile gemide sağlık eklenir. Yukarıda anlatılan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü ayakların plandaki doğrudan karşılığı bu iki dönemde görülür.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Üniversite adı, program adı, derecenin düzeyi, üç dönem başlığı ve bu üç dönemin ders adları sayfanın birbirinden farklı istemlerle alınmış iki okumasında harfi harfine aynı ve aynı sırada çıktığı için aktarılmıştır. Sayfanın üçüncü ve dördüncü dönem listeleri ise okumalar arasında birbirinden farklı çıkmıştır: bir okuma bu iki döneme başka ders adları döndürmüş ve sayfayı ayrı bir müfredat yılıyla etiketlemiştir. Bu nedenle üçüncü ve dördüncü dönemin ders adları bu rehbere hiç alınmamıştır ve bu iki dönemin içeriği hakkında burada hiçbir şey söylenmemektedir; yukarıdaki liste programın tamamı değildir. Sayfanın program adını çevreleyen birim ve öğretim türü ibareleri de okumalar arasında farklı çıktığı için yalnızca program adının kendisi aktarılmıştır. Derslerin zorunlu mu seçmeli mi olduğu bu rehberde söylenmemektedir. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bilgisi bu sayfaya dayandırılmamıştır. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez; kaynak listesindeki bağlantıdan güncel hâli okunmalıdır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve asıl yerleşme alanı gemidir. Güverte tarafında vardiya tutmak, seyir hazırlığını yapmak, yük ve balast işlemlerine katılmak, güverte bakımını yürütmek ve limanda gemi ile kara arasındaki işlemleri yürütmek bu işin gövdesidir. Gemide çalışmanın kendi yeterlik belgesi düzeni vardır; bu düzen ayrı bir mevzuatın konusudur ve bu rehber o düzen hakkında bir iddia kurmaz.
İkinci alan gemi işletme şirketlerinin karadaki birimleridir. Operasyon, sefer planlama, teknik işletme destek ve emniyet yönetimi birimlerinde denizde çalışmış kişilere ihtiyaç duyulur; denizde geçirilen sürenin karadaki işte doğrudan karşılığı vardır.
Üçüncü alan liman ve terminal işletmeleridir: yükün gemiye alınması ve gemiden boşaltılması sırasındaki planlama ve saha işleri bu tarafa girer. Dördüncü alan acente ve brokerlik işleridir; geminin limandaki bütün resmî ve ticarî işlemlerinin yürütülmesi bu tarafta durur.
Beşinci alan denetim, sörvey ve sigorta tarafıdır. Geminin, yükün ve belgelerin kontrolü ile ilgili işlerde deniz tecrübesi aranır. Altıncı alan yat ve gezi tekneleri ile balıkçılık dışındaki diğer deniz taşımacılığı biçimleridir; bu alanların her birinin kendi belge ve tonaj koşulları vardır.
Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez. Bunlar gemi tipine, sefer bölgesine, şirkete, kişinin belgelerine ve deniz tecrübesine göre değişir; bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: aylarca evden ve karadan uzak kalmayı gerçekten kabul ediyor musunuz? Bu alanın en belirleyici özelliği çalışma biçimidir; iş gemide yaşanır ve sefer süresince kişi hem çalıştığı hem yaşadığı yerde bulunur. Bu düzen bazı kişiler için alanın en çekici yanı, bazıları için ise sürdürülemez bir yüktür.
İkinci soru sağlık ve fiziksel uygunlukla ilgilidir. Gemide çalışmanın kendi sağlık koşulları ve belgelendirme gerekleri vardır; bu koşullar ayrı bir mevzuatla belirlenir. Programı düşünen öğrencinin bu koşulları tercihten önce ilgili kurumdan öğrenmesi gerekir ve bu rehber bu koşulların içeriği hakkında bir iddia kurmaz.
Üçüncü soru İngilizce ile ilgilidir. Bu alanda İngilizce bir yan beceri değil, mesleğin gündelik çalışma dilidir. Plan içinde denizcilik İngilizcesi ayrı bir ders dizisi olarak durur ve dile kapalı bir öğrenci bu alanda hem eğitimde hem işte zorlanır.
Dördüncü soru kurallılıkla ilgilidir. Denizcilik yazılı usullerin ve kontrol listelerinin alanıdır; doğaçlamaya değil, usule uymaya dayanır. Kurala uymayı kısıtlayıcı bulan bir kişi bu alanda hem zorlanır hem risk yaratır. Son olarak bu programın ön lisans olduğu ve lisans tamamlama yolunun ayrı bir sınavla yürüdüğü baştan bilinmelidir; bu rehber o yolun kolay ya da zor olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında aynı olsa da ders planları farklılaşır ve bazı planlar hazırlık sınıfı taşır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ve hazırlık düzeni ayrı ayrı okunmalıdır; bu rehberdeki plan yalnızca bir örnektir.
İkinci not: Programın uygulama olanakları sorulmalıdır. Bu alanda eğitim gemi, simülatör ve deniz stajı olmadan tamamlanmış sayılmaz. Kurumun hangi simülatörlere sahip olduğu, staj için hangi şirketlerle çalıştığı ve öğrencinin deniz stajını nasıl tamamlayacağı tercihten önce öğrenilmelidir.
Üçüncü not: Bu alanda mezuniyet tek başına yeterli değildir; gemide çalışmak için ayrıca belge ve yeterlik koşulları aranır. Bu koşulların hangi mevzuatla belirlendiği ve programın bu koşulları karşılayıp karşılamadığı doğrudan kurumdan sorulmalıdır. Bu rehber bu konuda hiçbir güvence vermez ve hiçbir yeterlik iddiasında bulunmaz.
Dördüncü not: Aynı işin dört yıllık hâline ilgi duyan öğrenci için [deniz ulaştırma işletme mühendisliği](/bolum/deniz-ulastirma-isletme-muhendisligi); geminin makine tarafına ilgi duyan öğrenci için [gemi makineleri işletme mühendisliği](/bolum/gemi-makineleri-isletme-muhendisligi) ve [makine](/bolum/makine); karadaki denizcilik işlerine ilgi duyan öğrenci için [deniz ve liman işletmeciliği](/bolum/deniz-ve-liman-isletmeciligi) ve [denizcilik işletmeleri yönetimi](/bolum/denizcilik-isletmeleri-yonetimi); yükün bütün yolculuğuna ilgi duyan öğrenci için [lojistik](/bolum/lojistik), [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi) ve [uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik); ulaştırmanın kara tarafına ilgi duyan öğrenci için [ulaştırma ve trafik hizmetleri](/bolum/ulastirma-ve-trafik-hizmetleri); geminin üretimine ilgi duyan öğrenci için [gemi inşaatı](/bolum/gemi-insaati); denizin canlı kaynaklarına ilgi duyan öğrenci için [su ürünleri mühendisliği](/bolum/su-urunleri-muhendisligi); havacılık tarafındaki benzer çalışma düzenine ilgi duyan öğrenci için [sivil hava ulaştırma işletmeciliği](/bolum/sivil-hava-ulastirma-isletmeciligi) ve [sivil havacılık kabin hizmetleri](/bolum/sivil-havacilik-kabin-hizmetleri); haberleşme tekniğine ilgi duyan öğrenci için [elektronik haberleşme teknolojisi](/bolum/elektronik-haberlesme-teknolojisi); hukuk ve işletme taraflarına ilgi duyan öğrenci için [hukuk](/bolum/hukuk), [işletme](/bolum/isletme) ve [turizm ve seyahat hizmetleri](/bolum/turizm-ve-seyahat-hizmetleri) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 11 üniversitede, 19 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.