Deri Teknolojisi, ham derinin kimyasal ve mekanik işlemlerle dayanıklı bir malzemeye dönüştürülmesini, kürk işlemeyi, finisajı ve mamul derinin kalite denetimini konu edinen iki yıllık bir önlisans programıdır. Mezunun içinde çalışacağı üretim tesisinin kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 2872 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 235,88–247,38
- Üniversite
- 3
- Genel kontenjan
- 60
- Meslek çıktısı
- 9
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Deri Teknolojisi Nedir?
Deri Teknolojisi, hayvansal ham derinin bozulmaya açık bir organik atık olmaktan çıkarılıp yıllarca dayanan, biçimlendirilebilen ve kullanılabilen bir malzemeye dönüştürülmesini konu edinen iki yıllık bir önlisans programıdır. Alanın çekirdeğindeki dönüşüm hem kimyasal hem mekaniktir: derinin protein yapısı kontrollü biçimde değiştirilir, istenmeyen bileşenler uzaklaştırılır, geriye kalan lif ağı çapraz bağlanır ve elde edilen malzeme kalınlık, yumuşaklık, renk ve yüzey özellikleri bakımından hedeflenen kullanıma göre ayarlanır. Bu iş bir zanaat geleneğinden gelir, ama bugün laboratuvar denetimli bir proses mühendisliği pratiğidir; programın bir meslek yüksekokulu programı olması da tam olarak bu ikili karakterden gelir.
Alanın birinci ayağı derinin kendisini tanımaktır. Ham deri, geldiği hayvana, hayvanın yaşına, beslenmesine, kesim ve muhafaza koşullarına göre bölge bölge farklı davranan, tek parça içinde bile eş dağılımlı olmayan bir malzemedir. Bu rehberde okunan ders planlarında Genel Deri Teknolojisi dersinin iki yarıyıla yayılması, Büyükbaş Deri Teknolojisi ile Küçükbaş Deri Teknolojileri derslerinin ayrı ayrı okutulması ve Kürk Teknolojileri dersinin üç yarıyıl boyunca sürmesi bu ayağı kurar. Aynı işlemin büyükbaş bir deride ve küçükbaş bir deride aynı sonucu vermemesi bu alanın en temel gerçeğidir; bu yüzden ham madde bilgisi burada bir giriş konusu değil, sürekli geri dönülen bir eksendir.
İkinci ayak kimyadır. Deri işleme, art arda gelen banyolarda gerçekleşen bir kimyasal işlem dizisidir; her aşamanın kendi reaktifi, kendi asitlik aralığı, kendi sıcaklığı ve kendi süresi vardır. Bu rehberde okunan planlarda Genel Kimya dersinin birinci yarıyılda gelmesi ve Deri Kimyası dersinin dört yarıyılın dördünde de yer alması bu ayağın ağırlığını gösterir. Deri Yardımcı Maddeleri dersinin ayrıca okutulması ise şunu anlatır: bu alanda sonucu belirleyen yalnızca ana işlem maddesi değil, ona eşlik eden yardımcı kimyasallardır.
Üçüncü ayak makinedir. Deri işleme, banyo makineleri, yarma, tıraşlama, kurutma, zımpara ve pres gibi mekanik işlem basamaklarını içerir; kimyasal olarak doğru işlenmiş bir deri, yanlış ayarlanmış bir makinede geri dönülemez biçimde bozulabilir. Bu rehberde okunan birinci kaynakta ders adının Deri Makineları biçiminde basılı olduğu görülmüştür; sayfadaki bu yazım burada düzeltilmemiş, olduğu gibi aktarılmıştır.
Dördüncü ayak finisajdır, yani yüzey işlemleridir. Mamul derinin görünen yüzü boyama, kaplama, baskı ve perdahlama gibi işlemlerle oluşturulur; aynı yarı mamul deriden, finisaj kararlarıyla birbirine benzemeyen ürünler elde edilebilir. Planlarda Finisaj dersinin iki yarıyıl sürmesi bu ayağın ayrı bir uzmanlık olduğunu gösterir. İkinci yarıyılın ders adı bir kaynakta Finisaj II, aynı kaynağın başka bir okumasında ve ikinci kaynakta FİNİSAJ II biçiminde bildirilmiştir; bu yazım farkı tek biçime getirilmemiştir.
Beşinci ayak kalite ve denetimdir. Deri, doğal bir malzeme olduğu için ölçülmeden satılamaz; kopma dayanımı, yırtılma direnci, renk haslığı, su alma davranışı ve kalınlık düzgünlüğü gibi başlıklar laboratuvar ölçümüyle belirlenir. Planlarda Deride Kalite ve Kontrol ile Mamul Deri Tipleri derslerinin ikinci sınıfta yer alması, öğrencinin önce üretimi, sonra üretimin denetimini öğrendiğini gösterir. Araştırma Teknikleri dersinin iki yarıyıl boyunca okutulması da bu ölçme kültürünün parçasıdır.
Altıncı ayak çevre ve iş güvenliğidir. Bu alan su ve kimyasal yoğunluğu yüksek, katı ve sıvı çıktı üreten bir imalat alanıdır; bu yüzden çevresel sorumluluk burada bir yan başlık değil, prosesin kendisine ait bir kısıttır. Planlarda Endüstri Toksinleri ve Çevre Koruma ile İş Güvenliği derslerinin bulunması bu ayağı taşır. Alanın kamusal çerçevesi bu rehberin bir sonraki başlığında ele alınmaktadır.
Yedinci ayak iş yeri pratiğidir. Planlarda Staj, İş Yeri Eğitimi ve İş Yeri Uygulaması adlı satırların bulunması, bu programın öğreniminin sınıfta bitmediğini gösterir. Girişimcilik ile Bilgisayar Uygulamaları derslerinin de aynı dönemlerde yer alması, mezunun yalnızca üretim hattında değil, üretimi planlayan ve belgeleyen konumlarda da çalışabileceğine işaret eder.
Bu yedi ayak programı hem [ayakkabı tasarım ve üretimi](/bolum/ayakkabi-tasarim-ve-uretimi) ve [tekstil teknolojisi](/bolum/tekstil-teknolojisi) gibi malzemeyi ürüne çeviren alanlara, hem [kimya teknolojisi](/bolum/kimya-teknolojisi) ve [laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi) gibi proses ve ölçüm alanlarına, hem de [çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol) ve [su ve atık yönetimi teknikerliği](/bolum/su-ve-atik-yonetimi-teknikerligi) gibi çıktının yönetildiği alanlara yakın kılar.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 2872 Sayılı Kanun
Bir deri işleme tesisi kurulmadan önce, kurulduktan sonra ve işletildiği sürece teknik olmayan bir çerçeveye tabidir. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 2872 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta ÇEVRE KANUNU olarak okunmuştur ve bu ad sözcük düzeyinde iki okumanın mutabakatıyla verilmektedir. Üçüncü okuma aynı satırı sözcüğe bitişik bir rakam çiftiyle bildirdiği için satır biçimi doğrulanmamış sayılmıştır; o rakamların satırın parçası mı, kaynağın dipnot işaretinin metne dönüştürme sırasında sözcüğe kaynaması mı olduğuna dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır ve rakamlı biçim bu rehbere alınmamıştır.
Künye değerleri üç okumada da özdeştir: kanun numarası 2872, kabul tarihi 9/8/1983, Resmî Gazete değeri Tarih: 11/8/1983 Sayı: 18132 ve Düstur değeri Tertip: 5 Cilt: 22 Sayfa: 499. Künyenin taşıdığı Tertip: 5 bilgisi, belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır; bu, adresin doğru tertipten açıldığının belge içi teyididir. Satır dizgisinde bu belgede bir asimetri vardır: dış etiketlerde iki noktadan önce boşluk bulunurken, iç etiketlerde bulunmamaktadır. Bu asimetri üç okumada da aynı geldiği için mutabakatla elenememiştir ve kaynağın basılı biçimi hakkında bir kanıt sayılmamıştır.
Kanunun birinci maddesi alanın en genel ölçütünü kurar. Madde, başlığı Amaç: biçiminde basılı olarak, Madde 1 – (Değişik: 26/4/2006-5491/1 md.) işaretiyle açılır ve gövdesi şudur: Bu Kanunun amacı, bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunmasını sağlamaktır. Bu cümlenin bir deri işleme tesisi bakımından anlamı, korumanın bir istisna değil bir ilke olarak kurulmuş olmasıdır.
İkinci madde tanımları verir. Başlığı Tanımlar: biçiminde basılıdır, Madde 2 – (Değişik: 26/4/2006-5491/2 md.) işaretiyle açılır ve Bu Kanunda geçen terimlerden; cümlesiyle tanımlara girer. Doğrulanan tanımlar şunlardır. Çevre: Canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları biyolojik, fiziksel, sosyal, ekonomik ve kültürel ortamı, Çevre korunması: Çevresel değerlerin ve ekolojik dengenin tahribini, bozulmasını ve yok olmasını önlemeye, mevcut bozulmaları gidermeye, çevreyi iyileştirmeye ve geliştirmeye, çevre kirliliğini önlemeye yönelik çalışmaların bütününü, Çevre kirliliği: Çevrede meydana gelen ve canlıların sağlığını, çevresel değerleri ve ekolojik dengeyi bozabilecek her türlü olumsuz etkiyi, Atık: Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü maddeyi, Kirleten: Faaliyetleri sırasında veya sonrasında doğrudan veya dolaylı olarak çevre kirliliğine, ekolojik dengenin ve çevrenin bozulmasına neden olan gerçek ve tüzel kişileri, ve Sürdürülebilir çevre: Gelecek kuşakların ihtiyaç duyacağı kaynakların varlığını ve kalitesini tehlikeye atmadan, hem bugünün hem de gelecek kuşakların çevresini oluşturan tüm çevresel değerlerin her alanda (sosyal, ekonomik, fizikî vb.) ıslahı, korunması ve geliştirilmesi sürecini, ifade eder. Bu altı tanım üç okumanın tamamında birebir aynı gelmiştir.
Aynı maddenin bir tanımı ise yalnızca iki okumanın mutabakatıyla verilmektedir: Alıcı ortam: Hava, su, toprak ortamları ile bu ortamlarla ilişkili ekosistemleri, Üçüncü okuma bu tanımın etiketini başka bir sözcükle bildirmiştir; iki okumanın ortaklaştığı biçim burada kullanılmış, ayrışan biçim ne düzeltilmiş ne de bu rehbere taşınmıştır ve hangisinin basılı olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamaktadır. Tanımların belgedeki diziliş sırası doğrulanmamıştır, çünkü üç okuma tanımları birbirinden farklı sıralarla dökmüştür; bu rehberde tanımların sırası hakkında bir iddia yoktur.
Bu tanımların bir deri işleme tesisi bakımından okunması gereken yeri şudur: Atık tanımı faaliyet türünden bağımsızdır ve herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan her türlü maddeyi kapsar; Kirleten tanımı sorumluluğu yalnızca faaliyet sırasına değil, sonrasına da bağlar; Alıcı ortam tanımı ise hava, su ve toprağı birlikte sayarak deşarjın hukuki muhatabını tarif eder. Yani kanun, prosesin çıktısını hangi ad altında adlandırırsanız adlandırın, aynı çerçeveye sokar.
Üçüncü madde ilkeleri sayar. Başlığı İlkeler: biçiminde basılıdır ve madde Madde 3 –(Değişik: 26/4/2006-5491/3 md.) işaretiyle açılır. Tirenin ardından boşluk bulunmaması üç okumada da aynıdır ve düzeltilmemiştir; aynı belgenin birinci, ikinci ve onuncu maddelerinde ise boşluk vardır ve bu asimetri de düzeltilmemiştir. Maddenin giriş cümlesi Çevrenin korunmasına, iyileştirilmesine ve kirliliğinin önlenmesine ilişkin genel ilkeler şunlardır: biçimindedir. Bentlerden a) bendi başta idare, meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları olmak üzere herkesi çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli sayar ve alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlü kılar; b) bendi Bakanlık ve yerel yönetimlerin gerekli hallerde meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yapacağını söyler; c) bendi arazi ve kaynak kullanım kararlarını veren ve proje değerlendirmesi yapan yetkili kuruluşların karar alma süreçlerinde sürdürülebilir kalkınma ilkesini gözeteceğini yazar; d) bendi ekonomik faaliyetlerin faydası ile doğal kaynaklar üzerindeki etkisinin uzun dönemli olarak değerlendirileceğini söyler; e) bendi çevre politikalarının oluşmasında katılım hakkını esas sayar.
Bu maddenin alanla en doğrudan örtüşen bendi f) bendidir ve gövdesi şudur: Her türlü faaliyet sırasında doğal kaynakların ve enerjinin verimli bir şekilde kullanılması amacıyla atık oluşumunu kaynağında azaltan ve atıkların geri kazanılmasını sağlayan çevre ile uyumlu teknolojilerin kullanılması esastır. Bu cümle, bir deri işleme tesisinde proses seçiminin yalnızca maliyet ve kalite sorusu olmadığını, bir hukuki esasa da bağlı olduğunu gösterir. Onu izleyen g) bendi ise sorumluluğu parasal olmayan bir biçimde adreslendirir: Kirlenme ve bozulmanın önlenmesi, sınırlandırılması, giderilmesi ve çevrenin iyileştirilmesi için yapılan harcamalar kirleten veya bozulmaya neden olan tarafından karşılanır. Kirletenin kirlenmeyi veya bozulmayı durdurmak, gidermek veya azaltmak için gerekli önlemleri almaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca doğrudan alınması nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan gerekli harcamalar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre kirletenden tahsil edilir.
Maddenin h) bendi (Değişik:29/11/2018-7153/1 md.) işaretiyle gelir ve çevrenin korunması, çevre kirliliğinin önlenmesi ve giderilmesi, sıfır atığın yaygınlaştırılması, döngüsel ekonomi ilkelerinin uygulanması ve iklim değişikliği ile mücadele edilmesi için uyulması zorunlu standartlar ile bir dizi ekonomik aracı ve teşviki sayar; bunların arasında vergi, harç, katılma payı, yenilenebilir enerji kaynaklarının ve temiz teknolojilerin teşviki, atıkların geri kazanımı ile arıtılmış atıksuların yeniden kullanımının teşviki, geri kazanım katılım payı, depozito uygulaması, emisyon ücreti, kirletme bedeli ve kirliliğin önlenmesine yönelik teminat alınması gibi başlıklar bulunur. Bu bent söz konusu araçları yalnızca adlandırmaktadır ve hiçbir tutar içermemektedir; bu rehbere de hiçbir para tutarı aktarılmamıştır. Bendin son cümlesi (Değişik cümle:24/12/2020-7261/12 md.) işaretiyle gelir ve iki okumanın mutabakatıyla Bu bentteki uygulamalara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. biçimindedir; üçüncü okuma aynı cümledeki bir sözcüğü şapkalı yazmıştır ve o biçim tek okumada kaldığı için kullanılmamıştır.
Maddenin ı) bendi uluslararası anlaşmalardan doğan ulusal hak ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi için gerekli teknik, idarî, malî ve hukukî düzenlemelerin Bakanlığın koordinasyonunda yapılacağını, gerçek ve tüzel kişilerin bu düzenlemeler sonucu ortaya çıkabilecek maliyetleri karşılamakla yükümlü olduğunu söyler. j) bendi ise çevre sorunlarının çözümüne yönelik gerekli teknik, idarî, malî ve hukukî düzenlemelerin yine Bakanlığın koordinasyonunda yapılacağını, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu kapsamındaki konuların Türkiye Atom Enerjisi Kurumu tarafından yürütüleceğini yazar. Kaynaktaki şapkalı yazımlar burada düzeltilmemiştir.
Onuncu madde, bir tesisin kurulabilmesinin ön koşulunu yazdığı için bu rehberin en somut yeridir. Başlığı Çevresel etki değerlendirilmesi: biçiminde basılıdır ve madde Madde 10 – (Değişik: 26/4/2006-5491/7 md.) işaretiyle açılır. Birinci fıkra şudur: Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. İkinci fıkra iki okumanın mutabakatıyla şu biçimde verilmektedir: Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı (…) alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. (Ek cümle:19/7/2025-7554/1 md.) Ancak, bu durum söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel teşkil etmez. Bu fıkradaki üç nokta işareti kaynakta göründüğü hâliyle taşınmıştır ve neyin çıkarıldığına dair hiçbir yorum yapılmamaktadır; üçüncü okuma aynı yeri parantezine bitişik bir rakam çiftiyle bildirmiş, o biçim tek okumada kaldığı için kullanılmamıştır. Maddenin bir sonraki fıkrasının yerinde (İptal üçüncü fıkra: Anayasa Mahkemesi'nin 15/1/2009 tarihli ve E.:2006/99, K.:2009/9 sayılı Kararı ile.) ibaresi bulunmaktadır; iptal edilmiş fıkranın gövdesi hiçbir okumadan istenmemiş ve bu rehberde alıntılanmamıştır. Maddenin son fıkrası ise Çevresel Etki Değerlendirmesine tâbi projeler ve Stratejik Çevresel Değerlendirmeye tâbi plân ve programlar ve konuya ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir. biçimindedir.
Örtüşmenin dolaylı olduğu ayrıca ve açıkça yazılmalıdır. Bu kanun deri işleme sanayisinin çevresel çerçevesini kurar; programı kurmaz. Bağ, kanunun deri sektörünü adıyla anmasından değil, tanımlarının ve ilkelerinin faaliyet türünden bağımsız biçimde genel olmasından doğar. Bu oturumda okunan bölümde deri sektörünü, tabakhaneyi ya da bu programın mezununu adıyla anan bir hüküm iki okumada teyit edilmemiştir; bu, böyle bir hükmün belgede bulunmadığı iddiası değildir, yalnızca okunan bölümde iki okumada teyit edilmiş böyle bir hükme rastlanmadığının kaydıdır.
Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun Deri Teknolojisi programını kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir üniversite, meslek yüksekokulu, program ya da diploma hükmü yoktur. Bu programın ders planını belirlemez: bir ders adının bir kanun ilkesiyle örtüşmesi o dersi kanunun belirlediği anlamına gelmez. Programın süresini, puan türünü ve yerleştirme koşullarını düzenlemez. Mezunun meslek tanımını, unvanını ya da yetkisini de düzenlemez: doğrulanan hükümler yükümlülüğü işletmeye ve kirletene bağlar, bireysel teknik personelin mesleki statüsünü düzenlemez. Mezunun sahada karşılaşacağı somut deşarj sınırları, arıtma standartları ve izin süreçleri bu kanunda değil, kanunun kendisinin atıf yaptığı Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerde aranacaktır; bu rehber o yönetmeliklerin içeriği hakkında hiçbir şey söylemez. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı ve değişiklik zincirinin bugünkü durumu hakkında da bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır ve tek okumada kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. İki okumadan gelen öğelerin hangi iki okumaya dayandığı da yazılmalıdır: kanunun adı ile onuncu maddenin ikinci fıkrası birinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla verilmektedir, yani bu iki kalemde ikinci okuma tanık değildir, çünkü ikinci okuma her ikisini de sözcüğe ya da paranteze bitişik bir rakam çiftiyle bildirmiştir; buna karşılık Alıcı ortam tanımı ile üçüncü maddenin h) bendinin son cümlesi birinci ve ikinci okumanın mutabakatıyla verilmektedir, yani bu iki kalemde üçüncü okuma tanık değildir, çünkü üçüncü okuma tanım etiketini başka bir sözcükle, cümledeki bir sözcüğü de şapkalı bildirmiştir. Bu dört kalemin hiçbirinde ayrışan biçim düzeltilmemiş, silinmemiş ve doğru ilan edilmemiştir. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa aralıkta yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu belgede bunun somut örnekleri görülmüştür: ad satırına ve bir fıkranın parantezine bitişik gelen rakam çiftleri tam da böyle bir kaynaşmanın görünümüdür, künye bloğundaki iki nokta asimetrisi ile üçüncü maddenin başındaki boşluksuz tire ise üç okumada da aynı geldiği için mutabakatla elenememiştir. Belgenin metne dönüştürme çıktısı Madde 20 numarasında bitmektedir ve bu üç okumada da aynı bildirilmiştir; bu bir kapsam eksikliğidir, o numaradan sonrasının yokluğu değildir ve bu rehberde kanunun madde sayısı hakkında hiçbir iddia yoktur. Para tutarı taşıyan hiçbir madde istenmemiştir: belgenin idari nitelikteki cezalar bölümü hiç doğrulamaya sokulmamış, içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. İkinci maddenin yedi tanım dışındaki bölümü hiç istenmemiştir; bu bir kapsam kararıdır. Tanımların ve bentlerin belgedeki diziliş sırası doğrulanmamıştır. Üç okuma başlık satırı ile madde satırını üç farklı biçimde birleştirdiği için birleştirici işaret hiç taşınmamış, başlık ile madde ayrı ayrı alıntılanmıştır ve aralarındaki dizgi hakkında iddia kurulmamıştır. Bölüm başlığı yalnızca bir okumada geldiği için kullanılmamıştır; belgede bölüm başlığı bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamıştır. Kesme işaretinin düz mü tipografik mi olduğu hiçbir okumada ayırt edilememiş, karakter olduğu gibi bırakılmıştır. Adres ilk denemede açıldığı için bu numaranın başka tertip adresleri hiç denenmemiştir ve yedek olarak atanan numara hiç denenmemiştir; bu adreslerin ölü olduğuna dair hiçbir iddia yoktur, yalnızca denenmemişlerdir. Bu oturumda hiçbir adres için curl, wget, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı, şapka ve noktalama düzeltilmemiştir. Doğrulanan gövdelerin hiçbiri mülga ibaresi taşımamaktadır; yalnızca onuncu maddede iptal ibaresi olduğu gibi aktarılmış, iptal edilmiş fıkranın gövdesi alınmamıştır. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı alınmamıştır.
Deri Teknolojisi ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman malzemenin ortak olmasıdır. En sık karıştığı yer deriden ürün üreten alanlardır. [Ayakkabı tasarım ve üretimi](/bolum/ayakkabi-tasarim-ve-uretimi) ile [giyim üretim teknolojisi](/bolum/giyim-uretim-teknolojisi) deriyi hazır bir girdi olarak alır ve onu kalıp, kesim, dikim ve montaj yoluyla ürüne çevirir. Bu programda ise deri bir girdi değil, üretilen şeyin kendisidir. Bu rehberin ders planı taramasında Deri Konfeksiyon ve Ayakkabı Tasarım ve Üretimi adlarını basan sayfalar ayrı program sayılmış ve bu kaydın kaynağı olarak kullanılmamıştır.
İkinci karışma noktası tekstildir. [Tekstil teknolojisi](/bolum/tekstil-teknolojisi), [tekstil mühendisliği](/bolum/tekstil-muhendisligi) ve [tekstil ve moda tasarımı](/bolum/tekstil-ve-moda-tasarimi) lif, iplik ve kumaş üzerinden ilerler; boyama ve terbiye aşamalarında deri ile yöntemsel yakınlıkları vardır. Ancak tekstilde başlangıç malzemesi insan tarafından üretilmiş ya da işlenmiş bir liftir; burada başlangıç malzemesi düzensiz, bölgesel farklılıklar taşıyan doğal bir dokudur ve bu fark bütün prosesi değiştirir.
Üçüncü karışma noktası kimyadır. [Kimya teknolojisi](/bolum/kimya-teknolojisi) ve [kimya mühendisliği](/bolum/kimya-muhendisligi) prosesin kendisini genel bir çerçevede ele alır. Bu rehberde okunan planlarda Genel Kimya ve dört yarıyıla yayılan Deri Kimyası derslerinin bulunması, programı bir kimya programına dönüştürmez; buradaki kimya tek bir malzemenin davranışına odaklanmış uygulamalı bir kimyadır.
Dördüncü karışma noktası çevredir. [Çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol), [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi) ve [su ve atık yönetimi teknikerliği](/bolum/su-ve-atik-yonetimi-teknikerligi) kirliliğin ölçülmesi, arıtılması ve yönetilmesiyle uğraşır. Planlarda Endüstri Toksinleri ve Çevre Koruma dersinin bulunması ve alanın kamusal çerçevesinin bir çevre kanunu olması, bu programı bir çevre programı yapmaz; burada çevre bilgisi prosesin bir kısıtı olarak öğretilir.
Beşinci karışma noktası hayvansal üretimdir. [Zootekni](/bolum/zootekni), [hayvansal üretim ve teknolojileri](/bolum/hayvansal-uretim-ve-teknolojileri) ve [et ve ürünleri teknolojisi](/bolum/et-ve-urunleri-teknolojisi) hayvanın yetiştirilmesi ve etin işlenmesiyle ilgilenir. Bu program zincirin daha sonrasına, kesim sonrası ortaya çıkan derinin işlenmesine bakar; ham maddenin niteliği bu alanların kararlarına bağlıdır ama iş bambaşkadır.
Altıncı karışma noktası el sanatlarıdır. [Geleneksel el sanatları](/bolum/geleneksel-el-sanatlari) ve [halıcılık ve kilimcilik](/bolum/halicilik-ve-kilimcilik) malzemeyi bir zanaat ve tasarım geleneği içinde ele alır. Deri işlemenin de köklü bir zanaat geçmişi vardır; ancak bu program o geleneği değil, endüstriyel ölçekte denetimli üretimi öğretir.
Yedinci karışma noktası malzeme ve polimer alanlarıdır. [Polimer teknolojisi](/bolum/polimer-teknolojisi) ve [malzeme bilimi ve mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-muhendisligi) malzemenin yapısını genel olarak konu edinir. Derinin bir protein ağı olması ve finisajda polimer esaslı kaplamaların kullanılması bu alanlarla temas kurar, ama buradaki bilgi tek bir malzemenin üretim hattına bağlıdır.
Sekizinci karışma noktası ölçme ve denetimdir. [Laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi) ve [üretimde kalite kontrol](/bolum/uretimde-kalite-kontrol) ölçümü ve kalite sistemini merkeze alır. Planlarda Deride Kalite ve Kontrol ile Araştırma Teknikleri derslerinin bulunması bu tarafa değer; fark, buradaki ölçümün yalnızca deriye özgü ölçütler üzerinden yapılmasıdır. Bu rehber hangi programın daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz; yalnızca kapsamların aynı olmadığını kaydeder.
Bir Üniversitenin Ders Planları: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için aynı kurumun iki ayrı ana makine adında yayımlanan iki ders katalogu sayfası okundu. İki adres aynı üniversiteye ait olsa da bu rehberde birleştirilmemiştir: aynı kuruma ait olmak birleştirme gerekçesi sayılmamış, iki adres ayrı ana makine gözlemi olarak ayrı ayrı raporlanmıştır ve biri diğerinin doğrulaması olarak sunulmamaktadır. Her iki sayfada da üniversitenin tam adı Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi biçiminde yayımlanmıştır; ad alan adından çıkarım değildir. Buna karşılık öğretim düzeyi iki sayfanın hiçbirinde basılı değildir ve dört dönem bloğundan ve sayfalardaki meslek yüksekokulu ifadesinden çıkarılmıştır.
Birinci adres, programın kendi alt sitesinde yayımlanan ders katalogudur. Program adı bu sayfada Deri Teknolojisi biçiminde, beklenen yazımla birebir basılıdır. Sayfa dört dönem bloğu basmaktadır. Birinci sınıf güz döneminin satırları Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi I, Büyükbaş Deri Teknolojisi I, Deri Kimyası I, Genel Deri Teknolojisi I, Genel Kimya, Matematik, Türk Dili I, Yabancı Dil I (İngilizce), bir yer tutucu satır olan Seçmeli: DERİ TEKNOLOJİSİ 1.SINIF GÜZ DÖNEMİ ve Deri Makineları olarak yayımlanmıştır. Alanın ham madde, kimya ve makine ayaklarının daha ilk dönemde birlikte gelmesi dikkat çekicidir.
Birinci sınıf bahar döneminin satırları Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi II, Bilgisayar I, Büyükbaş Deri Teknolojisi II, Deri Kimyası II, Genel Deri Teknolojisi II, Kürk Teknolojileri I, Türk Dili II, Yabancı Dil II (İngilizce), bir yer tutucu satır olan Seçmeli: DERİTEKNOLOJİSİ 1.SINIF BAHAR DÖNEMİ ve Yaşam Becerileri ve Sosyal Etkinlik olarak yayımlanmıştır. Bu yer tutucu satırdaki program adının bitişik yazılmış olması sayfada bu biçimdedir ve düzeltilmemiştir.
İkinci sınıf güz döneminin satırları Deri Kimyası III, Finisaj I, Küçükbaş Deri Teknolojileri I, Kürk Teknolojileri II, bir yer tutucu satır olan Seçmeli: DERİ TEKNOLOJİSİ 2.SINIF GÜZ DÖNEMİ, Araştırma Teknikleri I, Endüstri Toksinleri ve Çevre Koruma, Endüstri Toksinleri ve Çevre Koruma, Girişimcilik, İş Güvenliği, Mamul Deri Tipleri ve bir yer tutucu satır olan Üniversite Seçmeli Ders Havuzundan olarak yayımlanmıştır. Endüstri Toksinleri ve Çevre Koruma satırı burada iki kez yazılmıştır, çünkü sayfanın bu satırı iki kez bastığı ikinci okumada bildirilmiştir; satır tekilleştirilmemiştir ve okumaların bu noktada ayrıştığı aşağıda ayrıca yazılmaktadır.
İkinci sınıf bahar döneminin satırları Staj, bir yer tutucu satır olan Seçmeli: DERİ TEKNOLOJİSİ 2.SINIF BAHAR DÖNEMİ, Araştırma Teknikleri II, Bilgisayar Uygulamaları, Deride Kalite ve Kontrol, Deri Kimyası IV, Deri Yardımcı Maddeleri, FİNİSAJ II, İş Yeri Eğitimi, İş Yeri Uygulaması, Küçükbaş Deri teknolojileri II ve Kürk Teknolojileri III olarak yayımlanmıştır. Son dönemde staj, iş yeri eğitimi ve iş yeri uygulamasının bir arada durması, öğrenimin son bölümünün büyük ölçüde iş yerinde geçtiğini gösterir.
İkinci adres, meslek yüksekokulunun ana sitesinde yayımlanan katalogdur ve başlığı Deri Teknolojisi Ders Kataloğu biçimindedir; bu ek kırpılmamıştır. Bu sayfada da dört dönem bloğu basılıdır. Blok başlıklarının yazımı iki okumada ayrışmıştır: birinci okuma başlıkları 1. SINIF GÜZ YARIYILI (2025-2026) biçiminde, ikinci okuma ise 2025-2026 Güz Yarıyılı (1. Sınıf) biçiminde bildirmiştir; bu fark tek biçime getirilmemiştir.
Bu adreste birinci sınıf güz döneminin satırları Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi I, Büyükbaş Deri Teknolojisi I, Deri Kimyası I, Genel Deri Teknolojisi I, Genel Kimya, Matematik, Türk Dili I, Yabancı Dil I (İngilizce) ve Deri Makineları olarak yayımlanmıştır. Birinci sınıf bahar döneminin satırları Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi II, Bilgisayar I, Büyükbaş Deri Teknolojisi II, Deri Kimyası II, Genel Deri Teknolojisi II, Kürk Teknolojileri I, Türk Dili II, Yabancı Dil II (İngilizce) ve Yaşam Becerileri ve Sosyal Etkinlik olarak yayımlanmıştır.
Aynı adreste ikinci sınıf güz döneminin satırları Deri Kimyası III, Finisaj I, Küçükbaş Deri Teknolojileri I, Kürk Teknolojileri II, Araştırma Teknikleri I, Endüstri Toksinleri ve Çevre Koruma, Girişimcilik, İş Güvenliği ve Mamul Deri Tipleri olarak yayımlanmıştır; bu adreste söz konusu satır bir kez görünmektedir. İkinci sınıf bahar döneminin satırları ise Staj, Araştırma Teknikleri II, Bilgisayar Uygulamaları, Deride Kalite ve Kontrol, Deri Kimyası IV, Deri Yardımcı Maddeleri, FİNİSAJ II, İş Yeri Eğitimi, İş Yeri Uygulaması, Küçükbaş Deri teknolojileri II ve Kürk Teknolojileri III olarak yayımlanmıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. İki adresin her biri, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış ikişer ayrı okumayla okunmuştur; hiçbir adres için üçüncü bir okuma yapılmamıştır. Birinci adresten toplanan satır sayısı dört dönem boyunca otuz dokuz ders adı satırıdır; bu sayı, sayfanın iki kez bastığı bildirilen satırı iki kez içermektedir ve o satır tekilleştirilmemiştir, tekilleştirilseydi otuz sekiz olurdu. Aynı adreste beş yer tutucu satır ders adı olarak sayılmamış, sayfanın bastığı satır metniyle taşınmıştır. İkinci adresten toplanan ders adı sayısı otuz sekizdir ve bu adreste hiçbir okuma yer tutucu satır döndürmemiştir; bu, sayfanın havuz satırı basmadığı anlamına gelmez, yalnızca okumaların böyle bir satır döndürmediği anlamına gelir. Hiçbir ders adı düşürülmemiştir ve okunamayan dönem yoktur. Öğretim düzeyi iki adreste de sayfada yazılı değildir: iki okuma da düzey ifadesinin basılı olmadığını bildirmiştir ve düzey dört dönemlik yapı ile sayfalardaki meslek yüksekokulu ifadesinden çıkarılmıştır; bu bir çıkarımdır, doğrulanamadı değildir ve düzeyin sayfada yazılı olduğu iddia edilmemektedir. Üniversite adı ise iki adreste de sayfada yayımlıdır ve iki okuma bu noktada uyuşmuştur; ad ne alan adından çıkarımdır ne de yayımlayan başka bir sayfadan alınmıştır. Seçmeli havuzlar doldurulmamıştır: birinci adresteki üniversite seçmeli ders havuzunun içeriği bilerek taşınmamış, iki okumanın havuz içi ders sayısı için verdiği tahminler de alınmamıştır. Sayfaların aynı ders adını iki kez basması konusunda karar açıktır: iki kez basıldığı bildirilen satır iki kez yazılmıştır. Okumalar arasındaki satır düzeyi ayrışmaları düzeltilmemiştir: yabancı dil derslerinin adı bir okumada parantezli, öbür okumada parantezsiz bildirilmiştir ve parantezli biçim yazılmıştır; küçükbaş deri derslerinin ikinci yarıyılı bir okumada büyük harfle, öbür okumada küçük harfle bildirilmiştir; finisaj dersinin ikinci yarıyılı bir okumada normal, öbür okumada tamamı büyük harfle bildirilmiştir; dönem başlığı yazımı ikinci adreste iki biçimde bildirilmiştir. Sayfalardaki yazım biçimleri de düzeltilmemiştir: makine dersinin adı sayfada göründüğü hâliyle, yer tutucu satırlardaki bitişik program adı da sayfada göründüğü hâliyle bırakılmıştır. Ders kodu, teori ve uygulama saati ile iş yükü sütunları iki sayfada da basılıydı; hiçbiri alınmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Sayfalar puan türü, taban puan ve kontenjan yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfalara dayandırılmamıştır. Birinci adresin sunduğu geçmiş yıl katalogları bilerek açılmamıştır; buradaki listeler sayfanın öntanımlı olarak bastığı katalog yılına dayanmaktadır. Bu program için aday olarak görünen bir başka kurumun iki adresi açılmış, ancak yanıt yalnızca bir güvenlik doğrulama ekranından ibaret kaldığı için tek bir ders adı alınamamıştır; o kurumun ders planı yayımlamadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Aramada çıkan bir lisans mühendislik bölümü sayfası ile bir sertifika programı sayfası farklı program adları bastıkları için hiç açılmamıştır ve içerikleri hakkında hiçbir iddia yoktur. Kaynak listesindeki yükseköğretim program tanıtım adresi bu batch'in aramalarında defalarca çıkmış, ders planı kaynağı olarak hiç açılmamıştır; o adres yalnızca okuyucuya yönlendirmedir, ders planı kanıtı değildir. Engellenen ya da boş dönen hiçbir adres başka bir yolla çekilmemiş, hiçbir aşamada curl, wget, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır. Son olarak bu iki plan tek bir kurumun iki adresidir ve öteki kurumların planları hakkında hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı deri işleme hattıdır. Ham derinin hazırlanması, banyo işlemlerinin sırayla yürütülmesi, işlem parametrelerinin izlenmesi ve sapmaların düzeltilmesi bu işin gövdesidir. Planlarda Genel Deri Teknolojisi, Büyükbaş Deri Teknolojisi ve Küçükbaş Deri Teknolojileri derslerinin bulunması bu alanla doğrudan ilişkilidir.
İkinci alan kürk işlemedir. Kürkün deriden farklı bir işlem rejimi gerektirmesi, planlarda Kürk Teknolojileri dersinin üç yarıyıl boyunca okutulmasıyla karşılık bulur. Bu, alan içinde ayrışmış bir uzmanlık yönüdür.
Üçüncü alan finisajdır. Yüzey kaplama, boyama, baskı ve perdah işlemlerinin yürütülmesi, reçetelerin uygulanması ve yüzey kusurlarının giderilmesi ayrı bir hat ve ayrı bir bilgi alanıdır; planlardaki Finisaj dersleri bu tarafa hazırlar.
Dördüncü alan laboratuvar ve kalite kontroldür. Mamul derinin fiziksel ve kimyasal özelliklerinin ölçülmesi, tip ayrımının yapılması ve numunelerin raporlanması bu işin içeriğidir. Planlarda Deride Kalite ve Kontrol, Mamul Deri Tipleri ve Araştırma Teknikleri derslerinin bulunması bu alana açılır.
Beşinci alan kimyasal ve yardımcı madde tarafıdır. Deri kimyasalları üreten ya da satan kuruluşlarda teknik destek, numune çalışması ve uygulama denemeleri yürütmek mezunun çalışabileceği yerlerden biridir; planlardaki Deri Kimyası ve Deri Yardımcı Maddeleri dersleri bu tarafa değer.
Altıncı alan çevre ve iş güvenliği desteğidir. Kanun metninde işletmelere Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlama yükümlülüğü getirildiği ve olumlu karar alınmadıkça onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemeyeceği yazılıdır. Bu, tesis içinde çevresel yükümlülüklerin izlenmesine ve belgelenmesine dönük bir çalışma alanına işaret eder; planlardaki Endüstri Toksinleri ve Çevre Koruma ile İş Güvenliği dersleri bu tarafa hazırlar.
Yedinci alan makine ve bakım tarafıdır. Deri işleme makinelerinin ayarlanması, ürün tipine göre parametrelerin değiştirilmesi ve arızaların erken fark edilmesi üretim sürekliliğinin koşuludur; planlardaki makine dersi bu tarafa açılır.
Sekizinci alan ürün geliştirme, satın alma ve satış desteğidir. Mamul deri tiplerini tanımak, müşterinin istediği özelliği bir işlem reçetesine çevirebilmek ve gelen partiyi değerlendirebilmek ticari tarafta aranan bir yetkinliktir; planlardaki Girişimcilik ve Bilgisayar Uygulamaları dersleri bu tarafa değer.
Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru kimyayla ilişkisidir. Planlarda genel kimyanın ardından dört yarıyıla yayılan bir deri kimyası dizisi vardır ve buna yardımcı maddeler dersi eklenir. Kimyayı sevmeyen ya da laboratuvar çalışmasından kaçınan bir öğrenci burada sürekli bir dirençle karşılaşır, çünkü alanın gündelik dili banyo, reaktif ve ölçüm dilidir.
İkinci soru doğal malzemeyle çalışabilmektir. Bu alanda iki parça deri hiçbir zaman tam olarak aynı değildir; aynı reçete aynı sonucu vermeyebilir ve karar çoğu zaman gözlemle ayarlanır. Her şeyin baştan belirlenmiş olmasını isteyen bir öğrenci bu değişkenliği yorucu bulabilir.
Üçüncü soru üretim ortamıdır. Deri işleme tesisi ıslak, kokulu, gürültülü ve fiziksel bir çalışma ortamıdır. Bu ortamı baştan reddeden bir öğrenci alanın en temel çalışma yerini kendine kapatmış olur. Planlarda staj, iş yeri eğitimi ve iş yeri uygulaması adlı satırların bulunması, öğrenimin bir bölümünün doğrudan bu ortamda geçeceğini gösterir.
Dördüncü soru çevresel sorumluluktur. Bu alanın kamusal çerçevesi bir çevre kanunudur ve kanun kirlenmenin giderilmesi için yapılan harcamaları kirletene yükler, atık oluşumunu kaynağında azaltan teknolojilerin kullanılmasını esas sayar. Kendi prosesinin çıktısını izlemeyi ve belgelemeyi gereksiz gören bir öğrenci teknik olarak güçlü olsa bile işin yarısını yapmış olur.
Beşinci soru ölçme sabrıdır. Bu alanda bir kararın doğru olup olmadığı gözle değil, ölçümle anlaşılır; bir renk, bir dayanım ya da bir kalınlık farkı ancak deneyle gösterilebilir. Ölçüm ve kayıt işini angarya sayan bir öğrenci burada zorlanır.
Altıncı soru el becerisi ve dikkattir. Makine ayarı, numune hazırlama ve yüzey işlemleri ince el işleridir; küçük bir dikkatsizlik geri dönülemez bir kusura yol açabilir. Bu tür işlerden hoşlanan bir öğrenci alanın uygulamalı derslerinde kendini rahat hisseder.
Yedinci soru sürekliliktir. Bu programın ders planı üst üste binen bir yapıdadır: birinci sınıfta öğrenilen ham madde ve kimya bilgisi ikinci sınıfın finisaj ve kalite derslerinin ön koşuludur. Baştaki dersleri geçiştiren bir öğrenci ikinci sınıfta aynı konularla çok daha zor bir biçimde yeniden karşılaşır. Son olarak bunun iki yıllık bir önlisans programı olduğu ve uygulama yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı ile yakın adlar birbirine karıştırılmamalıdır. Aynı sektöre bakan Deri Konfeksiyon ve Ayakkabı Tasarım ve Üretimi gibi adlar ayrı programlardır ve ders planları belirgin biçimde ayrışır; ayrıca lisans düzeyinde açılan mühendislik programları ile sürekli eğitim merkezlerinin sertifika programları da bu programla aynı şey değildir. Tercih listesi yapılırken adın çağrıştırdığına değil, ilgili kurumun kendi yayımladığı ders planına bakılmalıdır.
İkinci not: Aynı kurumun farklı adreslerde yayımladığı planlar birbirinin aynısı olmayabilir. Bu rehberde okunan iki adres aynı kuruma aittir ve büyük ölçüde aynı ders adlarını basmaktadır; buna karşılık biri seçmeli havuz başlığı satırları içerirken öbürü içermemekte, biri bir satırı iki kez basmaktadır. Öğrencinin tercihten önce kurumun güncel ve tam öğretim planını doğrudan ilgili birimden istemesi yerinde olur.
Üçüncü not: Uygulama altyapısı bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Kurumun kendi deri işleme atölyesinin ve laboratuvarının bulunup bulunmadığı, banyo ve finisaj makinelerine öğrencinin erişip erişemediği, uygulamalı derslerde grup mevcudunun kaç kişi olduğu, staj düzeninin nasıl kurulduğu ve iş yeri eğitiminin hangi işletmelerde yürütüldüğü tercihten önce sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planlarda seçmeli havuz satırları bulunmakta, ancak havuzların içeriği bu rehbere taşınmamıştır; hangi seçmelilerin fiilen açıldığı da ayrıca sorulmalıdır.
Dördüncü not: Bu bir önlisans programıdır ve mezunlar için lisans düzeyine geçiş yolu Dikey Geçiş Sınavı ile açıktır; bu yolun hangi lisans programlarına açık olduğu ve koşulları kaynak listesindeki resmi adreslerden öğrenilmelidir. Alanın en yakın komşularına bakmak isteyen öğrenci için [ayakkabı tasarım ve üretimi](/bolum/ayakkabi-tasarim-ve-uretimi), [tekstil teknolojisi](/bolum/tekstil-teknolojisi) ve [giyim üretim teknolojisi](/bolum/giyim-uretim-teknolojisi); tasarım tarafına ilgi duyan öğrenci için [moda tasarımı](/bolum/moda-tasarimi), [tekstil ve moda tasarımı](/bolum/tekstil-ve-moda-tasarimi) ve [endüstriyel tasarım](/bolum/endustriyel-tasarim); kimya ve proses tarafına ilgi duyan öğrenci için [kimya teknolojisi](/bolum/kimya-teknolojisi), [kimya](/bolum/kimya), [kimya mühendisliği](/bolum/kimya-muhendisligi) ve [polimer teknolojisi](/bolum/polimer-teknolojisi); ölçme ve kalite tarafına ilgi duyan öğrenci için [laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi) ve [üretimde kalite kontrol](/bolum/uretimde-kalite-kontrol); çevre ve atık tarafına ilgi duyan öğrenci için [çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol), [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi), [su ve atık yönetimi teknikerliği](/bolum/su-ve-atik-yonetimi-teknikerligi) ve [çevresel ölçüm ve izleme sistemleri teknikerliği](/bolum/cevresel-olcum-ve-izleme-sistemleri-teknikerligi); iş güvenliği tarafına ilgi duyan öğrenci için [iş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi); hayvansal üretim zincirine ilgi duyan öğrenci için [zootekni](/bolum/zootekni), [hayvansal üretim ve teknolojileri](/bolum/hayvansal-uretim-ve-teknolojileri) ve [et ve ürünleri teknolojisi](/bolum/et-ve-urunleri-teknolojisi); zanaat ve el sanatları tarafına ilgi duyan öğrenci için [geleneksel el sanatları](/bolum/geleneksel-el-sanatlari) ve [halıcılık ve kilimcilik](/bolum/halicilik-ve-kilimcilik); üretimin ticari tarafına ilgi duyan öğrenci için [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi), [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret), [pazarlama](/bolum/pazarlama) ve [lojistik](/bolum/lojistik) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 3 üniversitede, 3 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.