Dış Ticaret

Dış Ticaret, meslek yüksekokulları bünyesinde yürütülen iki yıllık bir ön lisans programı. ÖSYM tercih kılavuzunda TYT puan türüyle listelenir.

Programın konusu bir malın ülke sınırını geçerken ürettiği evrak ve süreç zinciri: ihracat ve ithalat işlemleri, gümrük mevzuatı ve beyanname süreci, dış ticarette teslim şekilleri (Incoterms) ve ödeme şekilleri, akreditif ve kambiyo işlemleri, taşıma ve sigorta belgeleri, uluslararası pazarlama. Mezun bu zincirin operasyon tarafında çalışır: dosyayı açar, belgeyi hazırlar, beyanname sürecini takip eder, banka ve gümrük arasındaki yazışmayı yürütür.

Bu yüzden bölümün gerçek becerisi "ticaret yapmak" değil, süreci hatasız yürütmek. Dış ticarette bir belgedeki tek satır hata malı limanda bekletir; işin niteliği budur.

ÖSYM envanterinde bu ailede birbirine çok benzeyen adlar var ve öğrenciler tercih listesine yanlış kodu yazıyor:

• ›Dış Ticaret — ön lisans, TYT, 2 yıl. Bu rehberin konusu.
• ›Uluslararası Ticaret, Uluslararası Ticaret ve Lojistik, **Uluslararası Ticaret ve

İşletmecilik — ağırlıklı olarak lisans** programlarıdır, girişleri farklı puan türündendir ve dört yıllıktır. Ön lisans Dış Ticaret ile aynı program değildir.

• ›Lojistik — ön lisans düzeyinde ayrı bir program; odağı taşıma, depolama ve tedarik

zinciridir, gümrük evrakı değil. Ayrı bir rehberi var: `/bolum/lojistik`.

• ›Gümrük İşletme, Dış Ticaret ve Avrupa Birliği gibi adlar da ayrı program

kodlarıdır.

Tercih listesine yazarken program adını, kodunu ve seviyesini kılavuzdan birlikte doğrula; ad benzerliğine güvenme.

Bursa Uludağ Üniversitesi'nin Dış Ticaret ön lisans programı bilgi paketindeki plan (toplam 120 AKTS, mezuna "Dış Ticaret Ön Lisans derecesi") programın omurgasını yarıyıl yarıyıl gösteriyor:

• ›1. yarıyıl: Dış Ticaret İşlemleri I, Genel İşletme, Genel Muhasebe, Hukuka Giriş,

İktisat I, Kariyer Planlama ve ortak zorunlu dersler

• ›2. yarıyıl: Dış Ticaret İşlemleri II, Ticaret Hukuku, İktisat II, Pazarlama Yönetimi
• ›3. yarıyıl: Uluslararası İktisat I, Gümrük İşlemleri, E-İhracat, Mesleki Yabancı Dil I,

Staj I

• ›4. yarıyıl: Bankacılık Kambiyo İşlemleri, Uluslararası İktisat II, Uluslararası

Pazarlama, Mesleki Yabancı Dil II, Staj II

Bu plandan üç şey okunuyor. Birincisi program hukuk ve iktisat temeline oturuyor: Hukuka Giriş, Ticaret Hukuku ve iki dönem İktisat rastgele değil, gümrük ve kambiyo mevzuatını okuyabilmek için var. İkincisi staj iki dönem ve zorunlu — bu sektörde ilk iş neredeyse her zaman staj yapılan firmadan gelir. Üçüncüsü mesleki yabancı dil ayrı bir ders olarak iki dönem duruyor; dış ticaret İngilizcesi olmadan yürüyen bir iş değildir.

Her okulun planı farklıdır. Tercih edeceğin okulun kendi bilgi paketini açıp Gümrük İşlemleri, kambiyo ve mesleki yabancı dil derslerinin planda gerçekten olup olmadığını kontrol etmelisin.

Klasik istihdam alanı ihracatçı ve ithalatçı firmaların dış ticaret departmanları, gümrük müşavirlik firmaları, lojistik ve taşımacılık şirketleri, bankaların dış işlemler birimleri, serbest bölge firmaları ve ihracatçı birlikleri.

Bu alanın ayırt edici tarafı, kanunla düzenlenmiş bir kariyer basamağı olması. Gümrük müşavirliği serbestçe girilen bir meslek değil; 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 227. maddesi kimin gümrük müşavir yardımcısı olabileceğini tek tek sayıyor.

Ön lisans burada yeterli — ama koşullu. Kanun, dört yıllık fakülte mezunlarının yanında iki yıllık meslek yüksekokulu mezunlarına da bu kapıyı açıyor; koşul, bitirilen iki yıllık programın "gümrük, dış ticaret ve Avrupa Topluluğu/Birliği" konularında uzmanlık eğitimi vermesi. Yani her ön lisans programı bu şartı karşılamıyor; program adı ve içeriği belirleyici. Dört yıllık taraf için kanun alanları ayrıca sayıyor: hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi, siyasal bilgiler ve endüstri mühendisliği.

Öğrenim koşulunu karşılamak tek başına yetmiyor. Sıralama şöyle işliyor:

1. Öğrenim koşulu sağlanır. 2. Gümrük müşavirinin yanında bir yıl staj yapılır. 3. Gümrük müşavir yardımcılığı sınavı kazanılır ve izin belgesi alınır. 4. Yardımcı olarak en az iki yıl çalışılır. 5. Gümrük müşavirliği sınavı kazanılır.

Yani diploma bu mesleğe giriş bileti değil, sadece başvuru hakkı. Rehber sınav içeriğini ve tarihlerini yazmıyor; bunlar Ticaret Bakanlığı duyurularıyla değişir ve kaynak listesindeki resmî gümrük rehberi sayfasından takip edilmelidir.

Ön lisansı ilk adım olarak kuruyorsan DGS yolu da var: Dikey Geçiş Sınavı'yla lisans programına geçilebilir. Hangi ön lisans programından hangi lisans programlarına geçilebileceği her yıl DGS kılavuzunda ayrı bir tabloda yayımlanır; bu rehber o listeden tek bir hedef program adı bile yazmıyor — kılavuzu kendin açıp doğrulamalısın.

• ›Evrak ve prosedürle çalışmayı sıkıcı değil düzenli bulan öğrenciler; bu işte dikkat,

yaratıcılıktan daha çok para eder

• ›Yabancı dile yatırım yapmaya hazır olanlar — dış ticaret yazışmasının dili İngilizce
• ›Mevzuat okumayı öğrenebilecek olanlar; gümrük mevzuatı sık değişir ve mezun onu takip eder
• ›Gümrük müşavirliğini uzun vadeli hedef olarak koyup staj + iki sınavlık yolu göze alanlar
• ›İhracat yoğun bir sanayi bölgesinde okuyup staj ve iş bağlantısı kurmak isteyenler

• ›Seviyeyi ve adı karıştırma. Uluslararası Ticaret adlı lisans programları bu program

değildir; kılavuzda seviye ve kod sütununu kontrol et.

• ›Müşavirlik hedefin varsa programın içeriğine bak. Kanun iki yıllık programdan

gümrük/dış ticaret/AB konularında uzmanlık eğitimi istiyor; ders planında Gümrük İşlemleri ve dış ticaret mevzuatı derslerinin bulunması bu yüzden önemli.

• ›Stajı olan planı tercih et. İki dönem zorunlu staj bu bölümde işe giriş kapısıdır.
• ›Şehri işin olduğu yere göre seç. Liman, sınır kapısı, serbest bölge ya da ihracatçı

sanayi bölgesi yakınındaki okullar staj ve iş bulmada belirgin biçimde avantajlı.

• ›Yabancı dil desteğini sor. Mesleki yabancı dil dersinin kaç dönem olduğu ve seçmeli

ikinci dil imkânı okullar arasında en çok değişen kalem.

Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.