Doğal Yapı Taşları Teknolojisi

Doğal yapı taşları işinin en belirgin yanı, bu işin serbestçe girilip çıkılan bir üretim alanı olmamasıdır. Bir taşın yerinden alınabilmesi, bir ocağın açılabilmesi ve o ocakta üretim yapılabilmesi belirli bir ruhsat ve izin rejimine bağlıdır. Bu rejimin çerçevesine değen metinlerden biri 3213 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta "MADEN KANUNU" olarak yayımlanmıştır ve bu ad, belgenin üç ayrı okumasında karakter düzeyinde aynı görülmüştür.

Kanunun künye satırları da üç okumada birebir aynı çıktığı için satır olarak aktarılabilmektedir: "Kanun Numarası : 3213", "Kabul Tarihi : 4/6/1985", "Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 15/6/1985 Sayı : 18785" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 24 Sayfa : 446". Etiketlerdeki ve iki nokta önündeki boşluklar kaynakta bu hâldedir ve düzeltilmemiştir. İki okuma ilk iki satırı sonda fazladan bir boşlukla vermiştir; bu görünmez karakter farkı alıntıya dahil edilmemiştir.

Birinci maddenin kenar başlığı kaynakta "Amaç:" biçimindedir; sonundaki iki nokta kaynağa aittir. Maddenin gövdesi kaynakta şöyledir: "Madde 1 – Bu Kanun madenlerin milli menfaatlere uygun olarak aranması, işletilmesi, üzerinde hak sahibi olunması ve terk edilmesi ile ilgili esas ve usulleri düzenler." Bu tek cümlede sayılan dört aşama, bir doğal taş ocağının yaşam döngüsünün tamamıdır: arama, işletme, hak sahipliği ve terk. Cümledeki "milli" sözcüğü kaynakta şapkasız gelmiştir ve düzeltilmemiştir. İki okuma bu cümleyi sondaki noktaya kaynamış bir rakamla bitirmiştir; o rakam bir dipnot işareti olarak teşhis edilip gövde alıntısına alınmamıştır.

İkinci maddenin kenar başlığı iki okumada "Madenler:" biçiminde görülmüştür. Madde bir değişiklik ibaresiyle açılır ve alanın en temel tanımını verir: "Madde 2 – (Değişik: 26/5/2004 – 5177/1 md.)" ve ardından "Yer kabuğunda ve su kaynaklarında tabii olarak bulunan, ekonomik ve ticarî değeri olan petrol, doğal gaz, jeotermal ve su kaynakları dışında kalan her türlü madde bu Kanuna göre madendir." Bunu izleyen cümle bu rehberin en önemli göndermesidir: "Madenler aşağıda sıralanan gruplara göre ruhsatlandırılır:" Yani taş, kanunun gözünde tek bir kategori değildir; kullanım amacına göre ayrı ayrı ruhsatlandırılan gruplara bölünmüştür.

Birinci grup kaynakta "I. Grup madenler" başlığı altında iki bentle verilmiştir: "a) İnşaat ile yol yapımında kullanılan ve tabiatta doğal olarak bulunan kum ve çakıl." ve "b) Tuğla-kiremit kili, Çimento kili, Marn, Puzolanik kayaç (Tras) ile çimento ve seramik sanayilerinde kullanılan ve diğer gruplarda yer almayan kayaçlar."

Bu rehberin omurgası ikinci gruptur. Kaynakta grup başlığı, değişiklik notu başlığın ortasına girmiş hâlde, "II. (Değişik: 10/6/2010-5995/1 md.) Grup madenler" biçiminde yayımlanmıştır; bu yerleşim düzeltilmemiştir. Grubun bentleri şöyledir: "a) (Değişik: 4/2/2015-6592/1 md.) Kalsit, Dolomit, Kalker, Granit, Andezit, Bazalt gibi kayaçlardan agrega, hazır beton ve asfalt yapılarak kullanılan kayaçlar.", "b) Mermer, Traverten, Granit, Andezit, Bazalt gibi blok olarak üretilen taşlar ile dekoratif amaçla kullanılan doğal taşlar." ve "c) (Ek: 4/2/2015-6592/1 md.) Kalsit, Dolomit, Kalker, Granit, Andezit, Bazalt gibi kayaçlardan entegre çimento, kireç ve kalsit öğütme tesisinde kullanılan kayaçlar."

Bu üç bendin bir arada okunması bu programın çekirdek bilgisidir. Aynı kayaç adları üç bentte de geçmektedir; ayrımı yapan şey kayacın kendisi değil, ne için kullanıldığıdır. Agrega ve hazır beton için işletilen bir kalker ile blok olarak üretilen bir kalker, kanunun kurduğu düzende ayrı bentlerin konusudur. Programın adında geçen ifade ise doğrudan b bendinde durmaktadır: "dekoratif amaçla kullanılan doğal taşlar". Aynı bentte geçen "blok olarak üretilen taşlar" ibaresi de bu alanın en ayırt edici teknik konusunu, yani blok üretimini kanunun kendi diliyle adlandırmaktadır.

Üçüncü grup iki okumada doğrulanmıştır ve kaynakta "III. Grup madenler" başlığı altında şöyle geçer: "Deniz, göl, kaynak suyundan elde edilecek eriyik halde bulunan tuzlar, karbondioksit (CO2) gazı (jeotermal, doğal gaz ve petrollü alanlar hariç) Hidrojen Sülfür (7/3/1954 tarihli ve 6326 sayılı Petrol Kanunu hükümleri mahfuz kalmak kaydıyla)." Bu satırdaki kısaltma kaynakta olduğu gibi bırakılmış, açılmamıştır.

Üçüncü madde alanın sözlüğünü kurar. Kenar başlığı iki okumada "Tanımlar :" biçiminde, yani iki nokta önünde bir boşlukla görülmüştür; aynı belgedeki öteki kenar başlıklarında bu boşluk yoktur ve bu asimetri düzeltilmemiştir. Madde "Madde 3 – (Değişik: 26/5/2004 – 5177/2 md.)" ibaresiyle açılır ve "Kanunda geçen deyimler aşağıda açıklanmıştır:" cümlesiyle listeye geçer. Üç okumada birebir doğrulanan iki kalem şunlardır: "Bakanlık : Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı." ve "Genel Müdürlük: (Değişik:14/2/2019-7164/5 md.) Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü." Bu iki satır arasındaki boşluk farkı kaynakta bu hâldedir.

İki okumada doğrulanan öteki tanımlar, bir ocak teknikerinin gündelik dilinin tamamına yakınıdır: "Arama Ruhsatı : Belirli bir alanda maden arama faaliyetlerinde bulunulabilmesi için verilen yetki belgesi.", "İşletme Ruhsatı : İşletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen yetki belgesi.", "İşletme İzni : Bir madenin işletmeye alınabilmesi için izin.", "Ruhsat: (Değişik:14/2/2019-7164/5 md.) Madenlerin aranması ve işletilmesi için yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde Genel Müdürlükçe verilen belge.", "Görünür Rezerv : (Değişik: 4/2/2015-6592/2 md.) Kaynağın üç boyutu ile belirlenmiş olan ve bu boyutlar içerisinde sürekliliği konusunda en az risk taşıyan, jeolojik, madencilik, metalürjik, ekonomik, pazarlama, hukuki, çevresel, sosyal, mali etkenlerin altında ve günün şartlarında işletilebilir kısmı.", "Pasa : Mevcut ekonomik ve teknik şartlara göre işletilmesi mümkün olmayan, ancak işletme gereği istihsal edilen cevher." ve "Prospeksiyon : Madencilik arama faaliyetlerine mesnet teşkil edecek ön bilgilerin toplanması işi."

Bu tanımların üçü bu programla doğrudan ilgilidir. Prospeksiyon, bir sahada ilk bilgilerin toplanması işidir ve ocak açılmadan önceki bütün saha çalışmasının kanuni adıdır. Görünür rezerv tanımı, bir rezervin yalnızca jeolojik değil aynı zamanda ekonomik, hukuki ve çevresel etkenlerle birlikte değerlendirileceğini yazar; doğal taşta bir yatağın kaç metreküp taş içerdiği kadar, o taşın renk ve damar sürekliliğinin de sonucu belirlemesi bu tanımla aynı mantıktadır. Pasa ise ocakta çıkarılan ancak işletilemeyen malzemedir ve doğal taş ocaklarında pasa yönetimi mesleğin en bilinen teknik sorunudur; okunan ders planında mermer artıklarının değerlendirilmesi adlı bir dersin bulunması bu sorunun eğitimdeki karşılığıdır.

Dördüncü maddenin kenar başlığı iki okumada "Devletin hüküm ve tasarrufu:" biçimindedir ve gövdesi şöyledir: "Madde 4 – Madenler Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, içinde bulundukları arzın mülkiyetine tabi değildir." Bu tek cümle, bir arazinin sahibi olmakla o arazideki taşı işletme hakkına sahip olmanın aynı şey olmadığını kurar; sahada çalışan biri için bu ayrım soyut bir hukuk bilgisi değil, işin başlangıç koşuludur.

Beşinci maddenin kenar başlığı üç okumada "Hakların bölünmezliği, devir ve intikali:" olarak görülmüştür ve birinci fıkrası şöyledir: "Madde 5 – (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/6 md.) Madenler üzerinde tesis olunan ilk müracaat (takaddüm), arama ruhsatı, buluculuk, görünür rezerv geliştirme ve işletme ruhsatı haklarının hiçbiri hisselere bölünemez. Her biri bir bütün hâlinde muameleye tabi tutulur." Bir ocağın kim adına, hangi belgeyle ve hangi bütünlükle işletilebileceği bu fıkrada belirlenmiştir.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir üniversite, meslek yüksekokulu, bölüm, program ya da diploma hükmü geçmemektedir. Bu kanun bu programın ders planını da belirlemez: arama, işletme, prospeksiyon ve görünür rezerv ibareleri hukuki tanımlardır, müfredat başlıkları değildir. Bu kanun mezunun meslek tanımını da düzenlemez; doğrulanan maddelerde ruhsat ve izin belgeleri düzenlenmekte, ancak bu programın mezununa herhangi bir unvan, yetki belgesi, sicil kaydı, atanma koşulu ya da meslek icrası şartı getirilmemektedir. Arama ruhsatı ve işletme ruhsatı burada birer yetki belgesi türüdür, birer mesleki yeterlik kategorisi değildir; bu belgeleri kimin alabileceğine ilişkin nitelik koşulları bu oturumda okunan kapsamın dışında kalmıştır ve orada ne yazdığına dair hiçbir iddia kurulmamaktadır. Mermer ve traverten gibi taş adlarının kanunda ayrıca tanımlanıp tanımlanmadığı konusunda da bir iddia kurulmuyor: bu oturumun okumalarında böyle bir tanım iki okumada birebir teyit edilmemiştir; bulunup bulunmadığına dair olumlu ya da olumsuz bir şey söylenmemektedir. Kanunun bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu ve değişiklik zinciri hakkında da hiçbir iddia yoktur; güncel hâl için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır, dolayısıyla tek okumada kalan hiçbir kalem ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Üç okuma da aynı zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı kısa süre önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu sınırın somut kanıtı bu belgede görülmüştür: birinci maddenin sonundaki kaynamış dipnot rakamı iki okumada birebir aynı yerde durmuş, tanım listesindeki boşluk asimetrisi ve değişiklik ibarelerindeki uzun tire ile kısa tire karışıklığı üç okumada da aynı görünmüştür. Bunların kaynakta böyle basılı olduğu iddia edilmemektedir. Bu programa atanan yedek bir kanun numarası vardır ve hiç denenmemiştir; birincil numara ilk denemede açıldığı ve konu örtüşmesi tuttuğu için yedeğe geçme koşulu doğmamıştır. O numaranın adı, künyesi, içeriği ve erişilebilirliği hakkında bu rehberde hiçbir bilgi ve hiçbir iddia yoktur. Üçüncü bir numara aranmamıştır. Tertip 3 ve tertip 4 adresleri hiç denenmemiştir; denenme koşulu doğmamıştır ve denenmemiş adreslerin ölü olduğuna dair hiçbir şey söylenmemektedir. Kanunun altıncı ve sonraki maddeleri hiçbir okumada istenmemiş ve getirilmemiştir; bu maddeler hakkında bu rehberde hiçbir malzeme yoktur ve varlıkları ya da içerikleri hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. İkinci maddenin dördüncü ve beşinci grup blokları yalnızca tek bir okumada göründüğü için bütünüyle alınmamıştır; bu bloklar yüzde ifadeleri de içeriyordu ve yöntem gereği o ifadeler silinmek ya da başka bir biçime çevrilmek yerine kalem bütünüyle kullanılmamıştır. Grup listesinin kaç gruptan oluştuğuna dair bir iddia kurulmamıştır. Üçüncü maddenin beş tanım kalemi de yalnızca tek okumada göründüğü için alınmamıştır; listenin kaç kalemden oluştuğu ve hangi terimleri kapsadığı konusunda bir iddia yoktur. Beşinci maddenin ikinci ve sonraki fıkraları da tek okumada kalmıştır ve alınmamıştır; bu blok içinde bir mülga ibaresi ile bir devir bedeli hükmü görülmüş, mülga durumu teyit edilmiş sayılmamış, söz konusu cümlenin varlığı ya da yokluğu hakkında hiçbir iddia kurulmamış ve hiçbir para tutarı bu rehbere alınmamıştır. Dipnot gövdeleri hiç istenmemiştir; belgede yalnızca sözcüklere kaynamış dipnot işaretleri görülmüş, dipnotların içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Bir okumanın belge sırasını bozduğu, beşinci maddeyi üçüncü maddenin önüne aldığı ve dördüncü maddeyi hiç getirmediği kaydedilmiştir; bu nedenle hiçbir öğenin belgedeki sırası o okumaya dayandırılmamıştır. Bir başka okuma ikinci maddenin grup listesini ve üçüncü maddenin tanım listesini erken kesmiştir. Yürürlük durumu, güncel kurum adları ve değişiklik zinciri hiç araştırılmamıştır; metinde geçen kurum adları kaynakta olduğu gibi bırakılmış, bugünkü karşılıkları hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiş, tire türleri değiştirilmemiştir. Taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve istihdam oranı hiç toplanmamıştır; hiçbir para tutarı toplanmamış ve kanunun ceza ile yaptırım maddeleri hiçbir okumada istenmemiştir. Doğrulanan madde gövdelerinde yüzde ifadesi geçmemiştir ve yorum olarak yüzde üretilmemiştir. Aynı oturumda ikinci bir kanun numarası daha okunmuştur; onun künye satırlarının yalnızca iki okuma düzeyinde doğrulanabildiği, künyesinde bir alanın hiçbir okumada görünmediği, tanım listesinin ve bazı bentlerinin eksik alındığı ve bir terim hakkında okuyucunun kendiliğinden ürettiği olumsuz bir iddia cümlesinin kaynak metin sayılmayıp reddedildiği raporda ayrıca kaydedilmiştir; o numaraya ilişkin hiçbir malzeme bu rehbere alınmamıştır ve o numara hakkında burada hiçbir iddia yoktur. Son olarak, bu doğrulama oturumu sıfırdan yapılmıştır: başka bir kaydın metnine, başka bir rapora ya da hatıraya dayanan tek bir alıntı yoktur.

Bu programın somut bir örneği için Dokuz Eylül Üniversitesi'nin yayımladığı ders kataloğu sayfası okundu. Sayfa programı "Doğal Yapı Taşları Teknolojisi" adıyla basmaktadır ve bu dizge sayfada birebir bulunmaktadır. Üniversitenin adı sayfada yayımlanmıştır; alan adından çıkarım değildir. Programı yürüten birim de sayfada basılıdır: Torbalı Meslek Yüksekokulu. Öğretim düzeyi de sayfada yazılıdır ve "Önlisans Derecesi" biçiminde geçmektedir; dönem sayısı bu tespitin destekleyicisidir, kaynağı değil. Plan dört dönem üzerine kuruludur ve dönem başlıkları sayfada güz ve bahar ayrımıyla basılmıştır. Ders adları Türkçe yayımlanmıştır ve bu rehberde sayfadaki yazımıyla bırakılmıştır. Sayfanın program adını ayrık yazarken bazı ders adlarında aynı kökü bitişik yazması bir tutarsızlık olarak işaretlenmiş, tek biçime getirilmemiştir.

Birinci dönemin dersleri sayfada şöyle yayımlanmıştır: FİZİK I, Kariyer Planlama, Türk Dili, MATEMATİK I, İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ VE İLK YARDIM, DOĞAL YAPITAŞLARI TEKNOLOJİSİNE GİRİŞ, Yabancı Dil I (İngilizce), GENEL KİMYA, TEMEL SANAT EĞİTİMİ VE UYGULAMALARI, GENEL JEOLOJİ, TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ ve TEKNİK RESİM. İlk dönem alanın üç ayağını aynı anda açar: jeoloji, kimya ve çizim. Sanat eğitiminin daha ilk dönemde yer alması bu programın malzemeye yalnızca teknik bir gözle bakmadığını gösterir.

İkinci dönemin zorunlu dersleri MATEMATİK II, DOĞALTAŞ ATÖLYE TEKNOLOJİLERİ, BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM UYGULAMALARI, STAJ (20 İş Günü), DOĞALTAŞ FABRİKA TEKNOLOJİLERİ, Yabancı Dil II (İngilizce) ve Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi olarak yayımlanmıştır. Aynı dönemin seçmeli bloğunda sayfa şu ders adlarını yayımlamaktadır: LİDERLİK VE GRUP DİNAMİĞİ, AFET EĞİTİMİ VE KÜLTÜRÜ, SİBER GÜVENLİĞİN TEMELLERİ, KRİTİK VE ANALİTİK DÜŞÜNME TEKNİKLERİ, BAĞIMLILIKLA MÜCADELE, MESLEKİ DEĞERLER VE ETİK, İLERİ TABLOLAMA ARAÇLARI, BİLGİSAYAR DESTEKLİ TEKNİK ÇİZİM, SATRANÇ, FİZİKSEL AKTİVİTE VE SAĞLIK I, TİYATRO I, FOTOĞRAFÇILIK, MESLEKİ İNGİLİZCE, İLETİŞİM TEKNİKLERİ ve RESİM SANATI I. Atölye ve fabrika teknolojilerinin aynı dönemde yer alması, öğrencinin üretim hattını daha birinci sınıfta görmesini sağlar.

Üçüncü dönemin zorunlu dersleri DOĞALTAŞ İŞLETMELERİ VE PAZARLAMA, CAD-CAM VE CNC, DOĞALTAŞ VE MERMER OBJE TASARIM UYGULAMALARI, DOĞALTAŞ OCAK ÜRETİM TEKNOLOJİLERİ, BİÇİMLENDİRME TEKNİKLERİ ve DOĞALTAŞ YONTU TEKNİKLERİ I olarak yayımlanmıştır. Aynı dönemin seçmeli bloğu sayfada şu adlarla yayımlanmıştır: SEKTÖREL KURUMLAR VE YARDIM FONLARI, MERMER MİNERALOJİSİ VE PETROGRAFİSİ, AGREGA MADENCİLİĞİ, DOĞAL YAPITAŞLARINDA BOZULMA, MERMER ARTIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ, MERMERLERDE YÜZEY İŞLEM, MERMERDE KALİTE KONTROL, MONTAJ TEKNİKLERİ, BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM, ÜRETİM YÖNETİMİ VE ORGANİZASYONU, GEMOLOJİ, RESİM SANATI II, FİZİKSEL AKTİVİTE VE SAĞLIK II, DOĞADA HAYATTA KALMA TEKNİKLERİ, ÇEVRE KORUMA, MALZEME BİLGİSİ, Gönüllülük Çalışmaları ve TİYATRO II. Bu dönem planın en yoğun mesleki bloğudur: ocak üretimi, yüzey işlem, kalite kontrol ve sayısal tezgâh aynı yarıyılda buluşur.

Dördüncü dönemin zorunlu dersleri STAJ (20 İş Günü), DOĞALTAŞ MOZAİK TASARIM VE UYGULAMALARI, TÜRKİYE'DE VE DÜNYADA MERMER YATAKLARI VE CİNSLERİ ile DOĞAL YAPI TAŞLARI VE STANDARTLARI olarak yayımlanmıştır. Aynı dönemin seçmeli bloğunda sayfa şu ders adlarını yayımlamaktadır: DOĞALTAŞ KORUMA VE BAKIM, YÖNETİM VE ORGANİZASYON, JEOFİZİK, DOĞALTAŞ YONTU TEKNİKLERİ II, MADEN HUKUKU, İNOVASYON YÖNETİMİ, UYGULAMALI GİRİŞİMCİLİK EĞİTİMİ, MERMER SARF MALZEMELERİ, MERMER EKONOMİSİ, JEOLOJİK HARİTA BİLGİSİ, KAYA MEKANİĞİ DENEYLERİ, MOZAİK TASARIM VE UYGULAMALARI, TEKNOLOJİ VE TASARIM, İŞ HUKUKU VE İŞ GÜVENLİĞİ, İLK YARDIM VE SAĞLIK BİLGİSİ, ANADOLU UYGARLIKLARI, ESKİ ÇAĞ MİMARLIĞINDA TAŞ, ESKİ ÇAĞ YONTU SANATINDA TAŞ, İHRACAT-İTHALAT, İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE AFET YÖNETİMİ, RAPOR HAZIRLAMA, ÇEVRE VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK, OCAK TASARIMLARININ SAYISALLAŞTIRILMASI, ENERJİ KAYNAKLARI, DEPREM BİLGİSİ ve MİMARİDE DOĞAL TAŞ. Son dönem standardı, hukuku, pazarı ve taşın kültürel geçmişini bir arada kurar; öğrenci mezun olmadan önce hem ürünün nasıl sınıflandırıldığını hem hangi hukuki çerçevede üretildiğini görür.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sayfa için bir aday bulma adımı yapılmış, ancak bu adım okuma sayılmamıştır; ders dökümü için üç ayrı okuma yapılmıştır. Birinci okuma bütün dönemlerin zorunlu ve seçmeli bloklarını dökmüş, ikinci okuma program adını, düzey ifadesini ve üniversite adını birebir doğrulamış ancak yalnızca zorunlu blokları dökmüştür; bu bir çelişki değil, eksik dökümdür ve seçmeli blokların ikinci teyidi için aynı sayfaya üçüncü ve hedefli bir okuma yapılmıştır. Üçüncü okuma üç seçmeli bloğu da eksiksiz dökmüş ve birinci okumayla satır satır birebir örtüşmüştür. Böylece yukarıdaki her ders adı en az iki ayrı okumada görünmüştür: zorunlu dersler birinci ve ikinci okumada, seçmeli dersler birinci ve üçüncü okumada. Hiçbir ders adı için okumalar arasında çelişen bir yazım çıkmamıştır. Toplanan ders adı satırı sayısı seksen sekizdir ve hiçbiri düşürülmemiştir; staj satırı ikinci ve dördüncü dönemde ayrı satırlar olarak yayımlandığı için bu sayıya iki kez girmiştir ve sayfadaki bu tekrar korunmuştur. Öğretim düzeyi bu sayfada yazılıdır ve çıkarım değildir; üniversite adı da sayfada yayımlanmıştır ve alan adından çıkarım değildir; birim adı da sayfada basılıdır. Seçmeli havuzların içeriği sayfada yayımlanmış olduğu için alınmıştır; hiçbir havuz dışarıdan doldurulmamış, hiçbir havuz içeriği tahmin edilmemiş, hiçbir ders adı bir havuza eklenmemiştir. Havuzdan kaç ders seçileceği ve seçmeli bloklar için sayfada basılı olan iş yükü koşulları bilerek yazılmamıştır; yalnızca blok başlıkları korunmuştur. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri sayfada basılı olduğu hâlde toplanmamıştır ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Ders adları çevrilmemiş, hiçbir kısaltma açılmamış, imla, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir; sayfanın bazı ders adlarını tümü büyük harfle, bazılarını normal yazımla yayımlaması bu nedenle olduğu gibi bırakılmıştır. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır ve bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır. Kullanılan sayfa belirli bir katalog yılına aittir; aynı sitede başka yılların katalogları da bulunmakla birlikte yalnızca bu yılın sayfası okunmuştur ve öteki yıllar hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Bu program için ikinci bir üniversite kaynağı bulunamamıştır: dört ayrı kurumun sayfası açılmış, ancak bunlarda dönem başlıklı bir ders adı listesi yayımlanmamış ya da ders adları metin olarak erişilebilir durumda olmamıştır; bir sayfada ders adları yalnızca bir belge bağlantısının arkasındaydı ve o belge başka bir araçla indirilmeye çalışılmamıştır, bir kurumun sayfası ise programı başka bir adla yayımladığı için kullanılmamıştır. Bunların hiçbiri o kurumlarda bu programın bulunmadığı anlamına gelmez ve öyle bir iddia kurulmamaktadır; yalnızca erişilebilen ikinci bir yayımlanmış ders planı sayfası bulunamadığı kaydedilir. Bazı adaylar teknik olarak açılamamıştır ve bu adresler hiçbir arşiv, önbellek ya da ayna üzerinden yeniden denenmemiştir. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve öteki üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez; burada sayılan ders adlarının başka planlarda bulunup bulunmadığına dair de hiçbir iddia yoktur.