E-Ticaret ve Pazarlama

E-Ticaret ve Pazarlama, satışın fiziki mağaza yerine çevrim içi kanallarda kurulduğu iş modelini yürütecek personeli yetiştiren iki yıllık bir önlisans programıdır. Puan türü TYT'dir. Programın kapsamı, ürünün pazaryerine ya da kendi sitesine yüklenmesinden başlar; fiyatlama, kampanya, reklam, müşteri iletişimi, sipariş ve iade süreçlerini içerir.

Kanun elektronik ticareti şöyle tanımlar: "Fiziki olarak karşı karşıya gelmeksizin, elektronik ortamda gerçekleştirilen çevrim içi iktisadi ve ticari her türlü faaliyeti". Bu tanım programın neden geniş olduğunu da açıklar: alan tek bir sektöre değil, satışın kendisine bağlıdır.

Programın iki yüzü vardır. Birinci yüz operasyondur: ürün verisi, stok, kargo, ödeme, iade, pazaryeri kuralları. İkinci yüz pazarlamadır: reklam bütçesi, arama motoru görünürlüğü, sosyal medya, marka, ölçüm. Müfredatlar bu iki yüzü aynı iki yıl içinde vermeye çalışır ve bu, programın hem güçlü hem riskli tarafıdır; öğrenci hangi tarafta derinleşeceğine kendi karar vermek zorundadır.

Bu iki program aynı ekranda çalışır ama farklı işi yapar. Web tasarımı ve kodlama, siteyi ve arayüzü kuran tarafı yetiştirir; kod, şablon, performans ve entegrasyon onun alanıdır. E-ticaret ve pazarlama ise kurulmuş kanalın üzerinde satışı yürütür; ürün verisi, kampanya, reklam bütçesi ve müşteri süreci onun alanıdır. İkisini karıştıran aday, iki yıl boyunca istemediği bir işe hazırlanır. Karşılaştırma için [Web Tasarımı ve Kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama) sayfasına bakabilirsiniz.

İkinci karışıklık lojistik tarafındadır. Siparişin depodan çıkıp müşteriye ulaşması ayrı bir disiplindir ve [Lojistik](/bolum/lojistik) programının alanıdır; e-ticaret mezunu bu süreci yönetir ama depo ve taşıma planlamasının teknik derinliği başka bir müfredattadır.

Üçüncüsü sınır ötesi satıştır. Yurt dışına satış, gümrük ve ihracat mevzuatını devreye sokar; bu taraf [Dış Ticaret](/bolum/dis-ticaret) programının konusudur. Genel işletme yönetimi ve muhasebe tarafını merak edenler için [İşletme Yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi), reklam ve marka iletişiminin klasik tarafı için [Halkla İlişkiler ve Reklamcılık](/bolum/halkla-iliskiler-ve-reklamcilik) alternatif okuma noktalarıdır.

Ders planları üniversiteye göre değişir. Pamukkale Üniversitesi'nin e-ticaret ve pazarlama programı, dördüncü yarıyılın tamamını işletmede mesleki eğitime ayıran üç artı bir modelini uyguladığı için burada örnek olarak veriliyor.

Birinci yarıyıl zemini kurar: E-Ticaret, İşletme Yönetimi, Pazarlama İlkeleri, Bilgi ve İletişim Teknolojileri ile ortak dersler ve seçmeli havuz.

İkinci yarıyıl uygulamaya geçer: Dijital Pazarlama, E-Ticaret Uygulamaları, Girişimcilik, E-Müşteri İlişkileri Yönetimi.

Üçüncü yarıyıl alanı daraltır: Sosyal Medya Yönetimi, Marka Yönetimi, Pazarlama Araştırması, Arama Motoru Pazarlaması ve Optimizasyonu, Pazarlama ve Yapay Zekâ, Kariyer Planlama.

Dördüncü yarıyılın tek dersi İşletmede Mesleki Eğitim'dir; öğrenci dönemin tamamını bir işletmede geçirir.

Bu plana bakarken iki noktayı değerlendirin. Birincisi, arama motoru pazarlaması ve yapay zekâ derslerinin üçüncü yarıyılda yer alması, müfredatın piyasadaki değişimi takip etmeye çalıştığını gösterir; ancak bu derslerin gerçek içeriği okula ve öğretim elemanına göre büyük ölçüde değişir. İkincisi, üç artı bir modeli bu alanda ciddi bir avantajdır: mezuniyet öncesi bir dönem gerçek bir işletmede çalışmak, diplomanın kapı açmadığı bir alanda referans üretir. Tercih etmeden önce hedeflediğiniz okulun bu modeli uygulayıp uygulamadığını ve staj yerleştirme desteğinin nasıl işlediğini sorun.

Birinci alan pazaryeri operasyonudur: ürün girişi, içerik, fiyat ve kampanya yönetimi, satıcı panelinin günlük işletilmesi. Bu, mezunun en hızlı girdiği kapıdır.

İkinci alan dijital pazarlama tarafıdır: reklam kampanyalarının kurulması ve izlenmesi, sosyal medya yönetimi, arama motoru görünürlüğü, e-posta ve bildirim iletişimi. Buradaki yükseliş, sertifikalar ve ölçülebilir sonuçlarla olur.

Üçüncü alan müşteri deneyimi ve satış sonrası süreçlerdir: sipariş, iade, şikâyet yönetimi ve mevzuata uygun bilgilendirme. Kanunun bilgi verme yükümlülüğü bu işi doğrudan ilgilendirir.

Dördüncü alan kendi işini kurmaktır. Kanun diploma şartı koymadığı için bu alanda girişimcilik gerçek bir yoldur; ama aynı kanun bilgi verme, onaylı ileti ve sözleşme yükümlülüklerini de aynı gün yükler. Kendi işini kuran mezunun ilk öğrenmesi gereken şey pazarlama değil, bu yükümlülük listesidir.

Devlet kadrosu hedefleyenler için yol KPSS önlisans oturumundan geçer; bu programın adına bağlı özel bir kadro garantisi yoktur. Lisansa geçmek isteyen için yol DGS'dir ve hangi lisans programlarına geçilebileceği ÖSYM'nin her yıl yayımladığı önlisans programları tablosunda yazılıdır. Bu sayfa hiçbir pozisyon için ücret, puan ya da sıralama rakamı vermez.

Bu bölüm, sayıyla düşünmekten rahatsız olmayan adaylar için uygundur. İşin merkezinde ölçüm vardır: kaç kişi gördü, kaç kişi tıkladı, kaç kişi satın aldı, maliyet neydi. Rakamla ilişkisi zayıf bir aday bu alanda sezgiyle karar vermeye çalışır ve zorlanır.

İkinci ölçüt öğrenmeye devam etme isteğidir. Platform kuralları, reklam araçları ve algoritmalar hızla değişir; iki yıl önce öğrenilen bir arayüz bugün yoktur. Bu alanda diplomadan çok güncel kalma alışkanlığı belirleyicidir.

Üçüncüsü yazma ve iletişimdir. Ürün metni, kampanya mesajı, müşteri yanıtı: işin çoğu yazıyla yapılır.

Şu adaylar için uygun değildir: kod yazmak ve sistem kurmak isteyenler (doğru adres yazılım ve web programları); mevzuatın diplomaya bağladığı korumalı bir unvan arayanlar; portföy ve kanıt üretmeye zaman ayırmak istemeyenler.

Birinci not: bu alanda mevzuat sizi korumaz. 6563 sayılı Kanun diploma istemediği için mezun, sertifikalı ama diplomasız adaylarla aynı havuzda yarışır. Bunu bir dezavantaj değil, bir gerçeklik olarak planlayın: iki yıl boyunca gerçek bir mağaza, gerçek bir kampanya ve gösterilebilir sonuç üretin.

İkinci not: programın adı okullar arasında farklılaşır; kılavuzda benzer adlı ama içeriği farklı programlar bulunur. Ders planına bakmadan yalnızca ada göre tercih yapmayın.

Üçüncü not: üç artı bir modeli ya da güçlü staj programı olan okullar bu alanda ölçülebilir bir fark yaratır. Şehirdeki e-ticaret işletmesi ve ajans yoğunluğu da doğrudan staj imkânına dönüşür.

Dördüncü not: yükümlülükleri öğrenmeyi mezuniyet sonrasına bırakmayın. Onaysız ticari elektronik ileti, eksik tanıtıcı bilgi ve hatalı mesafeli satış bilgilendirmesi, küçük işletmelerin en sık düştüğü kalemlerdir; bu bilgi diplomanın en somut getirisidir.

Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.