Geoteknik

Geoteknik işinin en belirgin yanı, ürettiği sonucun özel bir teknik merak konusu olmamasıdır. Bir zeminin ya da bir yapının riskli sayılması, o taşınmazın hukuki durumunu, üzerindeki tasarruf yetkisini ve orada oturanların durumunu doğrudan etkiler. Bu çerçeveye değen metinlerden biri 6306 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta "AFET RİSKİ ALTINDAKİ ALANLARIN DÖNÜŞTÜRÜLMESİ HAKKINDA KANUN" olarak görülmüştür. Bu ad üç okumanın ikisinde karakter düzeyinde aynı çıkmıştır; üçüncü okuma aynı satırda bir harfi farklı vermiştir ve o varyant burada hiç kullanılmamıştır. Ad satırının kaynakta tek satır mı yoksa iki satır hâlinde mi basıldığı doğrulanamamıştır; bu nedenle satır kırılması hakkında burada bir iddia kurulmamaktadır.

Kanunun künye satırları iki okumada birebir aynı çıktığı için satır olarak aktarılabilmektedir: "Kanun Numarası : 6306", "Kabul Tarihi : 16/5/2012", "Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 31/5/2012 Sayı : 28309" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 52". Bu satırlardaki değerler üç okumada da aynıdır. Etiket öneklerindeki ve iki nokta önündeki boşluklar kaynakta göründüğü hâldedir ve düzeltilmemiştir. Düstur satırında bir sayfa değeri hiçbir okumada görünmemiştir; bu, yalnızca iki okumada birebir teyit edilemediği anlamına gelir, kaynakta bulunup bulunmadığına dair bir iddia kurulmuyor.

Belgenin bölüm başlıkları üç okumada da aynıdır: "BİRİNCİ BÖLÜM" ve alt başlığı "Amaç ve Tanımlar", ardından "İKİNCİ BÖLÜM" ve alt başlığı "Uygulama". Madde kenar başlıklarında ise bir güçlük vardır ve burada olduğu gibi bırakılmaktadır. Birinci maddenin kenar başlığı üç okumada da "Amaç" biçimindedir. Buna karşılık öteki dört kenar başlığı, iki okumada sonuna boşluksuz kaynamış bir rakamla, yani "Tanımlar1", "Tespit, taşınmaz devri ve tescil4", "Tasarrufların kısıtlanması8" ve "Tahliye ve yıktırma10" biçiminde görülmüştür; üçüncü okuma dördünü de rakamsız vermiştir. Mutabakat kuralı işletildiğinde eşiği geçen biçim rakamlı olandır; bu nedenle başlıklar burada rakamıyla birlikte aktarılmıştır. Bu rakamların dipnot işareti olduğu iddia edilmemektedir ve sessizce silinmeleri bir düzeltme olacağı için yapılmamıştır.

Birinci maddenin gövdesi üç okumada da aynıdır ve kanunun bu alana bakan çerçevesini tek cümlede kurar: "MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı; afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemektir." Bu cümledeki "fen ve sanat norm ve standartlarına uygun" ibaresi, bir geoteknik teknikerinin gündelik işinin standarda uygunluk boyutunu hukuk dilinde adlandırır.

İkinci madde tanımları verir. Giriş cümlesi ve ilk bendi üç okumada, öteki bentler iki okumada birebir aynı çıkmıştır: "MADDE 2- (1) Bu Kanunun uygulanmasında;", "a) Bakanlık: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını,", "b) İdare: Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeleri, bu sınırlar dışında il özel idarelerini, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerini ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmesi hâlinde büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyelerini,", "c) Rezerv yapı alanı: Bu Kanun uyarınca gerçekleştirilecek uygulamalarda (…)1 kullanılmak üzere, TOKİ'nin veya İdarenin talebine bağlı olarak veya resen Bakanlıkça belirlenen alanları,2", "ç) Riskli alan: Zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan, Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan alanı,3", "d) Riskli yapı: Riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmî ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıyı,", "e) TOKİ: Toplu Konut İdaresi Başkanlığını," ve "f) (Ek:7/11/2023-7471/6 md.) Başkanlık: Kentsel Dönüşüm Başkanlığını,". Bu bentlerin içindeki çıkarma işaretleri ile bent sonlarındaki rakamlar iki okumada aynı yerde durmaktadır; içerikleri hiçbir okumada gelmediği için ne oldukları hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır ve dizgeler düzeltilmemiştir.

Bu programın kanunla kurduğu bağın çekirdeği bu iki bentte durur. "Riskli alan" tanımında riskin kaynağı olarak ilk sırada zemin yazılıdır: "Zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle". Yani bu programın çekirdek nesnesi olan zemin yapısı, burada alan ölçeğinde bir idari kararın maddi şartı hâline gelmektedir. "Riskli yapı" tanımında ise tespitin dayanağı olarak "ilmî ve teknik verilere dayanılarak" ibaresi geçer; bu, geoteknik ve yapı alanında üretilen ölçüm ve hesap verisinin hukuki karşılığıdır.

Üçüncü madde bu teknik işin kurumsal çerçevesini kurar. Maddenin birinci fıkrasının açılış cümlesi üç okumada, fıkranın tamamı iki okumada aynı çıkmıştır: "MADDE 3- (1) (Değişik:7/11/2023-7471/7 md.) Riskli yapıların tespiti, Başkanlıkça hazırlanacak yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde masrafları kendilerine ait olmak üzere, öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından, Başkanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlara yaptırılır ve sonuç Başkanlığa veya İdareye bildirilir. Başkanlık/İdare riskli yapıların tespitini resen yapabileceği gibi süre vererek maliklerden veya kanuni temsilcilerinden de isteyebilir. Verilen süre içinde maliklerce tespit yaptırılmadığı takdirde, tespitler Başkanlıkça veya İdarece yapılır veya yaptırılır. Başkanlık, belirlediği alanlardaki riskli yapıların tespitini süre vererek İdareden de isteyebilir. Riskli yapı tespiti yapılmasının engellenmesi durumunda; Başkanlıkça/İdarece talep edilmesi halinde, mülki idare amiri tarafından verilecek yazılı izine istinaden yeterli kolluk kuvveti marifetiyle kapalı kapıları/alanları açmak veya açtırmak suretiyle resen tespit yapılır/yaptırılır. Riskli yapı tespitlerine karşı maliklerce veya kanuni temsilcilerince on beş gün içinde itiraz edilebilir. Bu itirazlar, Başkanlığın talebi üzerine, üniversitelerce ilgili meslek disiplini öğretim üyeleri arasından görevlendirilecek dört ve Bakanlıkta/Başkanlıkta görevli üç kişinin iştiraki ile teşkil edilen teknik heyetler tarafından incelenip karara bağlanır." Bu fıkrada iki şey aynı anda görülür: tespit lisanslı bir teknik hizmettir ve teknik uyuşmazlık teknik heyetle çözülür.

Aynı maddenin ikinci fıkrası tespitin sonucunun nereye yazıldığını gösterir ve iki okumada birebir aynıdır: "(2) (Değişik:7/11/2023-7471/7 md.) Riskli yapılar, tapu kütüğünün beyanlar hanesinde belirtilmek üzere, tespit tarihinden itibaren en geç on iş günü içinde Başkanlık veya İdare tarafından ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir ve ayni ve şahsi hak sahiplerine tebliğ yerine kaim olmak üzere, tespite ilişkin bilgileri ihtiva eden tutanak yapıya asılır, maliklere e-Devlet Kapısı üzerinden bildirilir ve ilgili muhtarlıkta on beş gün süre ile ilan edilir. Riskli yapı tespit işlemi, muhtarlıkta yapılan ilanın son günü ayni ve şahsi hak sahiplerine tebliğ edilmiş sayılır. Riskli yapılar, ayrıca Başkanlığın internet sayfasında on beş gün süre ile ilan edilir." Bir teknik raporun tapu kütüğüne kadar giden bir sonucunun olması, bu meslekte belge disiplininin neden bu kadar önemsendiğini açıklar.

Dördüncü madde bu tespitin hukuki sonuçlarını gösterir. Birinci fıkranın açılışı üç okumada, üç fıkranın tamamı iki okumada aynıdır: "MADDE 4- (1) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 27/2/2014 tarihli ve E.: 2012/87, K.: 2014/41 sayılı Kararı ile. Yeniden düzenleme: 14/4/2016-6704/22 md.) Başkanlık veya uygulamayı yürütmesi hâlinde TOKİ veya İdare, riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarında her türlü imar ve yapılaşma işlemlerini iki yıl süre ile geçici olarak durdurabilir. Uygulamanın gerektirmesi hâlinde imar ve yapılaşma işlemlerinin geçici olarak durdurulması bir yıl daha uzatılabilir.", "(2) 3 üncü maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen taşınmazlar, (…)8 devir işlemleri sonuçlandırılıncaya kadar satılamaz, kiraya verilemez, tahsis edilemez, ön izne veya irtifak hakkına konu edilemez.9" ve "(3) Uygulama sırasında Başkanlık, TOKİ veya İdare tarafından talep edilmesi hâlinde, hak sahiplerinin de görüşü alınarak, bu Kanun kapsamında bulunan alanlardaki yapılar ile riskli yapılara elektrik, su ve doğal gaz verilmez ve verilen hizmetler kurum ve kuruluşlar tarafından durdurulur."

Beşinci madde ise sürecin sonunu düzenler. Birinci fıkranın açılışı üç okumada, fıkranın tamamı iki okumada aynı çıkmıştır: "MADDE 5- (1) Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. (Değişik cümle:29/11/2018-7153/22 md.) Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı ve yapım için yardım yapılabilir. (Ek cümle:7/11/2023-7471/9 md.) Yapım için yapılacak yardımın usul ve esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir." Aynı maddenin üçüncü fıkrası iki okumada birebir aynıdır: "(3) (Değişik birinci ve ikinci cümleler:7/11/2023-7471/9 md.) Riskli yapıların yıktırılması için, bu yapıların maliklerine doksan günden fazla olmamak üzere süre verilir. Bu süre içinde yapı, malik tarafından yıktırılmadığı takdirde, yapının idari makamlarca yıktırılacağı bildirilir. Verilen bu süre içinde de maliklerince yıktırma yoluna gidilmediği takdirde, bu yapıların insandan ve eşyadan tahliyesi ve yıktırma işlemleri, yıktırma masrafı ile gereken diğer yardım ve krediler öncelikle dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanmak üzere, mahallî idarelerin de iştiraki ile mülki amirler tarafından yapılır veya yaptırılır." Bu iki fıkra, teknik bir raporun ucunun nereye vardığını gösterdiği için burada aktarılmaktadır.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun geoteknik programını kurmaz: doğrulanan maddelerde hiçbir yükseköğretim, bölüm, program, müfredat ya da diploma hükmü yoktur. Bu kanun bu programın ders planını belirlemez: "ilmî ve teknik veriler" ile "fen ve sanat norm ve standartları" ibareleri birer ölçüt tarifidir, bir ders listesi değildir. Bu kanun mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerde lisans, kurum ve kuruluşlara verilmektedir, kişiye değil; bu maddelerde bir geoteknik teknikerine unvan, yetki belgesi, sicil ya da meslek icrası şartı getirilmemektedir. Zemin etüdü, geoteknik ve tekniker gibi terimlerin bu kanunda ayrıca tanımlanıp tanımlanmadığı bu oturumun okumalarında görülmemiştir; bulunup bulunmadığına dair bir iddia kurulmuyor. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı ve yürürlük durumu için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir; bu rehber bu konularda hiçbir hüküm vermez.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır, dolayısıyla mutabakatsız kalan öğeler ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Çözülemeden bırakılan bu ayrışmalar arasında ad satırındaki harf çatışması ve dört kenar başlığına kaynamış rakamlar vardır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı kısa süre önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme üzerinde çalışmıştır; dolayısıyla okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Kenar başlıklarındaki kaynamış rakamlar bunun somut örneğidir ve iki okumada aynı göründükleri için mutabakatla elenememişlerdir; kaynakta böyle basılı oldukları iddia edilmemektedir. Bu numaranın yedeği olarak belirlenmiş bir başka kanun numarası vardır ve hiç denenmemiştir: bu numara ilk denemede açıldığı ve konu örtüşmesi tuttuğu için yedeğe geçme koşulu doğmamıştır; o numaranın erişilebilir olup olmadığı, adı ve içeriği hakkında bu rehberde hiçbir bilgi yoktur ve bu bir erişim kaydı değildir, hiç denenmemişliktir. Üçüncü bir kanun numarası aranmamıştır. Bu numaranın öteki Düstur tertiplerindeki adresleri de hiç denenmemiştir, çünkü ilk denenen adres açılmıştır. Kanunun altıncı ve sonraki maddeleri hiçbir okumada istenmemiş ve getirilmemiştir; bu maddeler hakkında bu rehberde hiçbir malzeme yoktur ve varlıkları ya da içerikleri hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Aynı gerekçeyle kanunun kaç bölümden oluştuğu hakkında da bir iddia kurulmamıştır: yalnızca tek bir okumada görünen bir üçüncü bölüm başlığı kullanılmamış, üçüncü bir bölümün bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia da yazılmamıştır. Üçüncü maddenin üçüncü ve sonraki fıkraları ile beşinci maddenin ikinci, dördüncü ve beşinci fıkraları yalnızca tek bir okumadan geldiği için doğrulanmamış sayılmış ve hiç alıntılanmamıştır. Üçüncü maddenin üçüncü fıkrasının ilk bendi olarak tek bir okumadan gelen dizgede bir dipnot metni madde gövdesine kaynamış ve tırnaklar dengesiz görünmüştür; bu bent bu nedenle hiç alıntılanmamış ve içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Bir okumanın istenmediği hâlde getirdiği ve idari yaptırım ile para tutarı ibaresi içeren fıkralar bu rehbere hiç alınmamıştır; bu fıkralarda geçen tek bir tutar burada yer almaz ve içerikleri hakkında hiçbir iddia yoktur. Aynı biçimde, tek okumada kalan bir fıkrada bir oran ifadesi görünmüş, fıkra doğrulanmadığı için hiç alıntılanmamıştır; bu rehberde yorum olarak üretilmiş hiçbir oran yoktur. Yalnızca tek bir okumada görünüp bu nedenle kullanılamaz sayılan öğeler şunlardır: ad satırının bir harfi farklı yazılmış biçimi, dört kenar başlığının rakamsız biçimleri, ad satırının iki satıra bölünmüş hâli, künye satırlarının kalınlaştırılmış ve boşluksuz biçimi, bir üçüncü bölüm başlığı ile alt başlığı ve yukarıda anılan bozuk bent. Bunların hiçbirinin kaynakta bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia yazılmamıştır; yalnızca iki okumada birebir teyit edilemedikleri kaydedilmiştir. Dipnot gövdeleri hiçbir okumada gelmemiştir ve alınmamıştır; kanunda dipnot bulunup bulunmadığına dair de bir iddia kurulmuyor. Düstur satırındaki sayfa değeri hiçbir okumada görünmemiştir ve bu bir yokluk kaydı değildir. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Bu okuma oturumunda aynı raporun kapsamında bir başka kanun numarası daha çekilmiştir; o numara başka bir programa ayrılmıştır ve bu rehberde ondan alınmış tek bir alıntı, tek bir künye ya da tek bir iddia yoktur. Taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır.

Bu programın somut bir örneği için Dokuz Eylül Üniversitesi'nin Torbalı Meslek Yüksekokulu için yayımladığı öğretim planı belgesi okundu. Belgedeki başlık satırı okumalarda "Torbalı Meslek Yüksekokulu - Geoteknik 2025-2026 Öğretim Planı" biçiminde bildirilmiştir ve program adı belgede "Geoteknik" yazımıyla, tek sözcük hâlinde geçmektedir. Üniversitenin adı belgenin başında "DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ" olarak basılıdır; bu ad alan adından çıkarım değildir. Plan dört yarıyıl üzerine kuruludur. Ders adları Türkçe yayımlanmıştır, çevrilmemiştir ve belgedeki yazımıyla, büyük ve küçük harf kullanımı dâhil, olduğu gibi bırakılmıştır.

Birinci yarıyılın satırları şunlardır: Kariyer Planlama, GENEL KİMYA, TOPOG. VE JEOLOJİK HARITA BIL., ZEMİN MEKANİĞİNE GİRİŞ, TEKNİK RESİM, JEOLOJİ VE KAYAÇ BİLGİSİ, TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ, İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ VE İLK YARDIM, MATEMATİK I, FİZİK I, Türk Dili ve Yabancı Dil I (İngilizce). İlk yarıyıl zemin mekaniğine girişi, kayaç bilgisini ve teknik resmi aynı anda açar; yani öğrenci daha ilk dönemde hem malzemeyi hem de o malzemeyi anlatacak çizim dilini görür.

İkinci yarıyılın satırları şunlardır: Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, KAYA MEKANİĞİ DENEYLERİ, ZEMİN VE KAYA NUMUNE ALMA YÖNTEMLERİ, STAJ, ZEMİN MEKANİĞİ I, MATEMATİK II, Yabancı Dil II (İngilizce), TİYATRO I, RESİM SANATI I, FİZİKSEL AKTİVİTE VE SAĞLIK I, MESLEKİ DEĞERLER VE ETİK, BİLGİSAYAR DESTEKLİ TEKNİK ÇİZİM ve AFET EĞİTİMİ VE KÜLTÜRÜ. Numune alma yönteminin bu kadar erken gelmesi alanın gerçeğine uygundur: yanlış alınmış bir numune, sonraki bütün deneyleri geçersiz kılar.

Üçüncü yarıyılın satırları şunlardır: MALZEME MEKANİĞİ I, ZEMİN MEKANİĞİ II, STATİK - MUKAVEMET, SONDAJ TEKNİĞİ, HİDROJEOLOJİ, Gönüllülük Çalışmaları, BETON TEKNOLOJİSİ, ANROŞMANLAR, GABİON YAPILAR, TİYATRO II, RESİM SANATI II, FİZİKSEL AKTİVİTE VE SAĞLIK II, MALZEME BİLGİSİ, ÇEVRE KORUMA, YERBİLİMLERİNDE BİLGİSAYAR UYGULAMALARI, ARAZİ DENEYLERİ, GEMOLOJİ, BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM, ÜRETİM YÖNETİMİ VE ORGANİZASYONU ve DOĞADA HAYATTA KALMA TEKNİKLERİ. Bu yarıyılda plan laboratuvardan araziye ve zeminden yapı malzemesine doğru genişler; hidrojeolojinin burada yer alması, suyun geoteknikteki merkezi rolünü gösterir.

Dördüncü yarıyılın satırları şunlardır: MÜHENDİSLİK JEOLOJİSİ, STAJ, MALZEME MEKANİĞİ II, KARAYOLU MALZEMELERİ, İNŞAAT TEMEL YAPILARI, DEMİRYOLU BALASTLARI, ZEMİN VE TEMEL ETÜD RAPORU, JEOFİZİK, RAPOR HAZIRLAMA, ÇEVRE JEOLOJİSİ PROBLEMLERİ, İNOVASYON YÖNETİMİ, UYGULAMALI GİRİŞİMCİLİK EĞİTİMİ, ÇEVRE VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK, OCAK TASARIMLARININ SAYISALLAŞTIRILMASI, ZEMİN İYİLEŞTİRME YÖNTEMLERİ, İŞ HUKUKU VE İŞ GÜVENLİĞİ, İLK YARDIM VE SAĞLIK BİLGİSİ, ANADOLU UYGARLIKLARI, ENERJİ KAYNAKLARI, MOZAİK TASARIM VE UYGULAMALARI, TEKNOLOJİ VE TASARIM, İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE AFET YÖNETİMİ, DEPREM BİLGİSİ, YÖNETİM VE ORGANİZASYON, İLETİŞİM TEKNİKLERİ, MESLEKİ İNGİLİZCE, KRİTİK VE ANALİTİK DÜŞÜNME TEKNİKLERİ, BAĞIMLILIKLA MÜCADELE, FOTOĞRAFÇILIK, SATRANÇ, İLERİ TABLOLAMA ARAÇLARI, LİDERLİK VE GRUP DİNAMİĞİ ve SİBER GÜVENLİĞİN TEMELLERİ. Son yarıyıl mesleğin çıktısını merkeze alır: zemin ve temel etüt raporu ile rapor hazırlama aynı dönemde yer alır ve bunların yanında karayolu, demiryolu ve temel yapıları gibi uygulama alanları ile zemin iyileştirme yöntemleri gelir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu belge için üç okuma yapılmıştır: birincisi ve ikincisi dört yarıyılın tamamını aynı sırada ve aynı satır sayısıyla vermiş, üçüncüsü ise hedefli bir yazım denetimi olarak yapılmıştır. Toplanan ders adı sayısı yetmiş sekizdir ve hiçbir ders adı düşürülmemiştir; buna karşılık birinci okumanın ders adı yazımları bütünüyle reddedilmiştir, çünkü bu okuma adları başlık büyük ve küçük harfine normalleştirmiş, bir kısaltmayı kendiliğinden açmış ve birkaç satırda sözcükleri birbirine kaynamış biçimde vermiştir. Kullanılan yazımlar ikinci okumadan alınmış, bunlardan dokuzu üçüncü okumayla ayrıca birebir doğrulanmıştır. Birinci okumanın hangi dersler ve hangi sıra oldukları yolundaki bildirimi ise ikinci okumayla örtüştüğü için satır sayısı ve sıra teyidi olarak sayılmıştır. Öğretim düzeyi bu belgede yazılı değildir: ön lisans sözcüğü belgede hiç geçmemektedir ve düzey, belgedeki meslek yüksekokulu ibaresinden ve planın dört yarıyıla bölünmüş olmasından yapılan bir çıkarımdır; bu bir çıkarımdır, kaynağın iddiası değildir. Üniversite adı ise çıkarım değildir, belgede yayımlanmıştır. Belge, yukarıdaki satırların hangilerinin zorunlu hangilerinin seçmeli olduğunu okumalarda ayrıştırmamıştır; bu ayrım yapılmamıştır ve hiçbir seçmeli havuz dışarıdan doldurulmamıştır, tahmin edilmemiştir, bir havuzun içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri hiç toplanmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Belge bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu belgeye dayandırılmamıştır. Ders adları çevrilmemiş ve hiçbir kısaltma açılmamıştır: bu nedenle "TOPOG. VE JEOLOJİK HARITA BIL." adı, içindeki noktasız harfler dâhil, olduğu gibi bırakılmıştır. Aynı kurumun bir tanıtım sayfası ile bir ders içerikleri sayfası da okunmuş, ancak bunlar yarıyıl başlıklı bir ders listesi basmadıkları için hiçbir ders adı kaynağı olarak kullanılmamıştır. Aynı kuruma ait bir ders kataloğu adresinden içerik alınamamıştır ve tahmini bir adres denenmemiştir; birkaç aday adres ise okuma kuralları gereği hiç açılmamış ya da açılamamıştır ve bu adresler için başka hiçbir yol denenmemiştir. İkinci bir üniversite kaynağı bulunamamıştır; bu, başka üniversitelerde bu programın bulunmadığı anlamına gelmez ve böyle bir iddia kurulmuyor. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve öteki üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez. Bir dersin bu programda bulunmadığı yönünde de hiçbir olumsuz iddia kurulmamıştır.