Halıcılık ve Kilimcilik

Halıcılık ve kilimcilik alanının en belirgin yanı, mezunun büyük olasılıkla kendi emeğiyle, kendi tezgâhında ya da küçük bir atölyede üretim yapacak olmasıdır. Böyle bir üretimin girdiği kayıt, örgütlenme ve meslekî eğitim çerçevesine doğrudan değen metinlerden biri 5362 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta "ESNAF VE SANATKÂRLAR MESLEK KURULUŞLARI KANUNU" olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Ad satırında hiçbir okumada dipnot rakamı görünmemiştir.

Kanunun künye değerleri üç okumada da aynıdır: "5362", "7/6/2005", "Tarih: 21/6/2005 Sayı: 25852" ve "Tertip: 5 Cilt: 44". Bu değerleri taşıyan tam satırlar ise şöyledir: "Kanun Numarası : 5362", "Kabul Tarihi : 7/6/2005", "Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih: 21/6/2005 Sayı: 25852" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 44". Satır biçimleri yalnızca iki okumayla desteklenmektedir: İngilizce yazılmış istekle yapılan okuma ile farklı ifadeyle yazılmış Türkçe istekle yapılan okuma bu satırları birebir aynı verdi; Türkçe istekle yapılan ilk okuma künye satırlarını kalınlaştırıp iki nokta öncesindeki boşluğu kaldırarak yeniden yazdığı için satır biçiminde tanık sayılmadı. Etiket öneklerindeki ve iki nokta önündeki boşluklar kaynakta göründüğü hâldedir ve düzeltilmemiştir. Düstur satırı hakkında açık bir kayıt düşülmelidir: üç okuma da satırı cilt bilgisiyle bitirmiş, hiçbirinde sayfa öğesi görünmemiştir; satırın kaynakta böyle bir öğe taşıyıp taşımadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Belgenin kısım ve bölüm başlıkları da aynı ihtiyatla verilmelidir. "BİRİNCİ KISIM" ve alt başlığı "Amaç, Kapsam ve Tanımlar" ile "BİRİNCİ BÖLÜM" ve alt başlığı "Esnaf ve Sanatkârlar Odası" iki okumada birebir aynı çıkmıştır. "İKİNCİ KISIM" ve alt başlığı "Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları" ise Türkçe istekle yapılan okuma ile farklı ifadeyle yazılmış Türkçe istekle yapılan okumada görülmüştür; İngilizce yazılmış istekle yapılan okuma bu başlık çiftini hiç getirmediği için üçüncü tanık yoktur. İlk yedi maddenin kenar başlıkları iki okumada birebir aynıdır ve bu belgede sonlarında iki nokta taşımadan gelmiştir: amaç, kapsam, tanımlar, odaların kuruluşu, odaların çalışma bölgesi, odaya kayıt ve üyelik şartları. Madde numarası ile gövde arasındaki ayraç bu belgede kısa tireyle ve sözcüğe bitişik biçimde görülmüştür.

Kanunun birinci maddesinin gövdesi kaynakta şöyledir: "Madde 1- Bu Kanunun amacı; esnaf ve sanatkârlar ile bunların yanlarında çalışanların meslekî ve teknik ihtiyaçlarını karşılamak, meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlerine uygun olarak gelişmelerini ve meslekî eğitimlerini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak, meslek disiplini ve ahlâkını korumak ve bu maksatla kurulan tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğindeki esnaf ve sanatkârlar odaları ile bu odaların üst kuruluşu olan birlik, federasyon ve Konfederasyonun çalışma usûl ve esaslarını düzenlemektir." Bu tek cümle bu rehberin kanunla kurduğu bağın çekirdeğidir: mesleğin sürdürülmesi, kolaylaştırılması ve aktarılması aynı cümlede sayılmıştır. Geleneksel bir el sanatının kuşaktan kuşağa taşınmasının kurumsal dayanağı buradadır. Şapkalı harfli yazımlar kaynakta göründüğü hâlde bırakılmış, düzeltilmemiştir.

İkinci madde kanunun kimin hakkında uygulanacağını kurar: "Madde 2- Bu Kanun, esnaf ve sanatkârlar ile bunların yanlarında çalışanlar ve esnaf ve sanatkârlar tarafından kurulan esnaf ve sanatkârlar odaları ile bu odaların üst kuruluşları olan birlik, federasyon ve Konfederasyon hakkında uygulanır." Bu cümlede yalnızca işletme sahibi değil, onun yanında çalışanlar da kapsam içindedir; atölye düzeninde çırak ve kalfa ile birlikte çalışılan bir alan için bu ayrım anlamlıdır.

Üçüncü madde alanın kimliğini tanımlar. Madde "Madde 3- Bu Kanunun uygulanmasında;" cümlesiyle açılır ve "İfade eder." satırıyla kapanır. Programın doğrudan karşılığı olan bent şudur: "a) Esnaf ve sanatkâr: İster gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseleri," Bu tanımın iki yanı bu alan için özellikle önemlidir. Birincisi, faaliyetin "sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına" dayanması: tezgâh başında kendi eliyle üreten dokuyucu tam olarak bu tarife oturur. İkincisi, tanımın "İster gezici ister sabit bir mekânda bulunsun" diyerek yeri sabit olmayan üretimi de kapsama almasıdır. Aynı bent, kimin bu kategoriye gireceğinin Koordinasyon Kurulunca belirlenen meslek kolları üzerinden saptandığını yazar.

Aynı maddenin oda tipolojisini kuran bentleri şöyledir: "d) Oda: Esnaf ve sanatkârların kuracakları ihtisas ve karma esnaf ve sanatkârlar odalarını,", "e) İhtisas odası: Aynı meslekte faaliyette bulunan esnaf ve sanatkârların bir araya gelerek il merkezlerinde veya ilçelerde kurmuş oldukları esnaf ve sanatkârlar odalarını," ve "f) Karma oda: İhtisas odası kurabilecek sayıya ulaşamayan değişik mesleklerdeki esnaf ve sanatkârların bir araya gelerek kuracakları odaları," Tek bir el sanatında yoğunlaşmış üreticilerin kendi odalarında örgütlenmesinin zemini ihtisas odası bendidir; sayı yetmediğinde karma oda bendi devreye girer. Bu ayrım, dokumacılığın yörelere dağılmış ve çoğu yerde az sayıda üreticiyle sürdürülen yapısı düşünüldüğünde soyut bir ayrım değildir.

Üst kuruluş katmanları da tanımlıdır: "ı) Birlik: Aynı ilde kurulan esnaf ve sanatkârlar odalarının, aralarındaki dayanışmayı temin etmek ve bu odaların il genelinde işbirliği ve ahenk içerisinde çalışmalarını ve gelişmelerini sağlamak ve o ilin esnaf ve sanatkârlarını temsil etmek amacıyla il merkezlerinde kuracakları esnaf ve sanatkârlar odaları birliklerini," ve "j) Federasyon: Aynı meslek dalında kurulan esnaf ve sanatkârlar odalarının, üyelerinin meslekî yönden ihtiyaçlarını karşılamak, çalışmalarını ve gelişmelerini ülke genelinde işbirliği ve ahenk içerisinde yapabilmelerini sağlamak amacıyla, kuracakları esnaf ve sanatkârlar federasyonlarını," Birinin il ölçeğinde, ötekinin meslek dalı ölçeğinde kurulması, yöreye bağlı bir üretimin hem yerel hem ülke ölçeğinde temsil edilebilmesini açıklar. Bu katmanların toplamı ise şöyle adlandırılmıştır: "l) Esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşları: Oda, birlik, federasyon ve Konfederasyonu," Kayıt birimi de aynı maddede tanımlıdır: "m) Sicil: Bulunduğu il idari sınırları içerisinde çalışmak üzere birlik bünyesinde ayrı bir birim olarak kurulan Esnaf ve Sanatkâr Sicili Müdürlüğünü,"

Dördüncü madde odanın nasıl kurulduğunu yazar: "Madde 4- Odalar, oda kurulmak istenen yerde çalışmakta olan sanat, hizmet ve meslek sahipleri ile esnaftan en az beşyüz kişinin isteği ve Bakanlık izni ile kurulur. Oda unvanında esnaf, sanatkâr veya esnaf ve sanatkâr ibaresi yer alır." Aynı maddenin sonraki fıkraları süreci sürdürür: "Mülki idare amirliği onbeş gün içinde kuruluş talebini inceler ve görüşü ile birlikte kuruluş belgelerini noksansız olarak Bakanlığa gönderir. Bakanlık kuruluş talebi hakkında ilgili birliğin görüşünü alır. Bakanlık bir ay içinde kuruluş için izin verip vermediğini bildirmediği takdirde oda kurulmuş sayılır." ve "Karma odalarda, odanın talebi ve birliğin onayı ile meslek komiteleri kurulabilir."

Beşinci madde odanın coğrafi sınırını çizer ve bu sınırın üreticinin kendisini bağlamadığını açıkça söyler: "Madde 5- Odaların çalışma bölgesi, bulundukları ilçenin idari sınırlarıdır.", "Birden fazla ilçe bulunan büyükşehir il merkezlerinde kurulan odaların çalışma bölgesi büyükşehire dahil ilçelerin idari sınırlarıdır.", "Aynı çalışma bölgesinde, faaliyet konusu aynı olan birden fazla oda kurulamaz.", "Çalışma bölgesi odaların faaliyet sınırlarını belirler, esnaf ve sanatkârların meslekî faaliyetleri çalışma bölgesi ile sınırlandırılamaz." ve "Odalar, her türlü sorumluluk kendilerine ait olmak kaydıyla çalışma bölgesi içinde birlikten izin alarak irtibat bürosu açabilirler." Dördüncü fıkradaki ayrım özellikle kaydedilmelidir: odanın bölgesi vardır, ama üreticinin faaliyeti o bölgeyle sınırlandırılamaz.

Altıncı madde mesleğe giriş sırasını kurar: "Madde 6- Esnaf ve sanatkârların sicile kayıtları yapılmadıkça, hiçbir şekilde odaya kaydı yapılamaz. Sicile kayıt olan esnaf ve sanatkârlara ait bilgiler sicil tarafından; elektronik ortamda, iş yerlerinin bulunduğu yerdeki, iş yerleri seyyar olanların ikametgâhlarının bulunduğu yerdeki meslek ve sanatları ile ilgili ihtisas odasına; meslek ve sanatları ile ilgili ihtisas odası bulunmayanların bilgileri ise karma odaya kayıt için gönderilir. İlgili oda yönetim kurulu, bu kişilerle ilgili üyelik kararlarını ilk toplantısında alır." Aynı maddenin bir başka fıkrası birden çok işi bir arada yürütenleri düzenler: "Aynı iş yerinde birden fazla konuda faaliyet gösteren esnaf ve sanatkârlar esas faaliyeti ile ilgili odaya kayıt olurlar. Ancak, üye isterse yükümlülüklerini yerine getirmek kaydıyla diğer faaliyetleriyle ilgili odalara da sicil marifetiyle kayıt yaptırabilir." Dokuma yanında satış ya da onarım da yapan bir atölye için bu fıkra doğrudan pratiktir. Maddenin bir fıkrası ise oda kurulamayan yerler içindir: "(Değişik ikinci fıkra: 16/5/2018-7144/15 md.) Oda kuruluş yeter sayısına ulaşılamadığı için oda kurulması mümkün olmayan yerlerdeki esnaf ve sanatkârların kayıtları birlik marifetiyle tutulabilir. Esnaf ve sanatkârlara odalarca verilen hizmetler, ilçelerde şube açmak suretiyle birlik tarafından verilebilir." Bu fıkranın gövdesi üç okumada birebir aynıdır; başındaki değişiklik ibaresi ise yalnızca Türkçe istekle yapılan okuma ile İngilizce yazılmış istekle yapılan okumada görülmüştür, farklı ifadeyle yazılmış Türkçe istekle yapılan okuma ibareyi hiç getirmediği için üçüncü tanık yoktur.

Yedinci madde üyelik şartlarını sayar: "Madde 7- Oda üyeliği için aşağıdaki şartlar aranır:", "a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak veya yabancı devlet tabiiyetinde bulunmakla beraber Türkiye'de sanat ve ticaret yapıyor olmak.", "b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak.", "c) Vergi mükellefi olmak ya da vergiden muaf olmak." ve "d) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği bünyesindeki odalara kayıtlı olmamak." Bu dört şartın hiçbiri bir meslekî yeterlik şartı değildir; vatandaşlık, ehliyet ve vergi statüsüne ilişkindir.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir. Bu programın ders planını belirlemez: birinci maddedeki meslekî eğitimlerini sağlamak ibaresi meslek kuruluşlarının bir amacıdır, bir müfredat hükmü değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir ders, kredi, staj ya da yükseköğretim kurumu hükmü geçmemektedir. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerde halıcılığa, kilimciliğe ya da dokumacılığa ait tek bir sözcük geçmemektedir; bağ, dokuyucunun esnaf ve sanatkâr genel kategorisine girmesi üzerinden kurulmaktadır ve bu kategoriye hangi meslek kollarının dahil olduğunu kanun kendisi saymaz, Koordinasyon Kuruluna bırakır. Kanun mezuna unvan, yetki belgesi, ustalık şartı ya da meslek icrası koşulu getirmez. Halı, kilim, dokuma ya da el sanatları terimlerinin bu kanunda ayrıca geçip geçmediğine dair burada hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır: yalnızca bu oturumda çekilen ilk yedi madde kapsamında böyle bir ibarenin iki okumada birebir teyit edilemediği söylenebilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, metinde anılan kurum adlarının bugünkü karşılıkları, yürürlük durumu ve değişiklik zinciri hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiştir: biri Türkçe istekle, biri İngilizce yazılmış istekle, biri de farklı ifadeyle yazılmış Türkçe istekle yapılmıştır. Yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır ve dördüncü bir okuma yapılmamıştır; bu nedenle tek okumada kalan öğeler ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Yukarıda aktarılan madde gövdelerinin tamamı üç okumada birebir aynı çıkmıştır; buna karşılık üç öğe yalnızca iki tanığa dayanmaktadır ve hangi iki okumadan geldikleri metin içinde ayrıca yazılmıştır: künye satırlarının tam biçimi ile kısım, bölüm ve kenar başlıklarının satır biçimi İngilizce yazılmış istekle yapılan okuma ile farklı ifadeyle yazılmış Türkçe istekle yapılan okumadan gelmektedir, çünkü Türkçe istekle yapılan okuma bu satırları kendi eklediği kalınlaştırma ve başlık işaretlerinin içine almıştır; ikinci kısım başlık çifti Türkçe istekle yapılan okuma ile farklı ifadeyle yazılmış Türkçe istekle yapılan okumadan gelmektedir, çünkü İngilizce yazılmış istekle yapılan okuma bu çifti hiç getirmemiştir; altıncı maddedeki değişiklik ibareleri ise Türkçe istekle yapılan okuma ile İngilizce yazılmış istekle yapılan okumadan gelmektedir, çünkü farklı ifadeyle yazılmış Türkçe istekle yapılan okuma bu ibareleri hiç getirmemiştir. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı bir süre önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Künye satırlarındaki dış etiketlerin boşluklu, satır içi etiketlerin boşluksuz gelmesi ve Düstur satırında sayfa öğesinin hiç görünmemesi tam da bu nedenle mutabakatla elenememiştir ve bunların kaynakta böyle basılı olduğu iddia edilmemektedir. Türkçe istekle yapılan okumanın üçüncü maddede yalnızca bazı tanım etiketlerini kalınlaştırıp ötekileri düz bırakması tutarsız bir okuyucu eklemesidir ve bu biçim hiç kullanılmamıştır; aynı okumanın madde gövdelerini kendi eklediği çift tırnakların içine alması ve belgeye başlık ile yatay çizgi işaretleri eklemesi de biçimsel ekleme sayılmış, alıntılanmamıştır. İngilizce yazılmış istekle yapılan okumanın satır içi kırılma yerleri ve satır sonu boşlukları kaynak satır düzeni olarak doğrulanmadığı için kullanılmamıştır. Üçüncü maddenin doğrulanmış olan bazı bentleri bu rehbere hiç alınmamıştır: yalnızca programla doğrudan ilgili olanlar aktarılmıştır ve alınmayanlardan biri asgari ücretin tanımına ilişkindir, hiçbir tutar içermemesine rağmen ihtiyatla dışarıda bırakılmıştır. Sekizinci madde ve sonrası hiçbir okumada istenmemiş ve getirilmemiştir; oda organları, seçimler, üyelik yükümlülükleri ve üst kuruluşların işleyişi gibi bu alanla ilgili olabilecek ileri başlıklar bu kapsamın dışında kalmıştır ve orada ne yazdığına dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Dipnot işareti ve dipnot gövdesi hiçbir okumada bu belge için görünmemiştir; kanunda dipnot bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia yazılmamıştır. Bu program için bir yedek kanun numarası belirlenmiş, ancak asıl numara ilk denemede tertip beş adresinden açıldığı ve konu örtüşmesi doğrulanmış madde metninde tuttuğu için o yedek hiç çekilmemiştir; o numaranın adı, künyesi, içeriği ve erişilebilir olup olmadığı hakkında burada hiçbir bilgi ve hiçbir iddia yoktur. Bu numara için tertip üç ve tertip dört adresleri hiç denenmemiştir, çünkü koşul doğmamıştır; üçüncü bir kanun numarası da aranmamıştır. Aynı oturumda okunan öteki kanun belgesinde geniş bir bölüm dönüşüm çıktısında hiç görünmemiştir; bu bir erişim ve kapsam eksikliğidir, o hükümlerin yokluğu değildir ve o belge hakkında bu rehberde hiçbir malzeme yoktur; aynı belgenin bir adresinin belge döndürmemesi de bir ölü adres kaydıdır, ölü numara kaydı değildir. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı alınmamıştır; doğrulanan madde gövdelerinin hiçbirinde bir oran ifadesi geçmemiş ve yorum olarak da üretilmemiştir.

Bu programın somut bir örneği için Bingöl Üniversitesi'nin kendi alan adında yayımladığı müfredat belgesi okundu. Belgenin üst başlık bloğunda üniversitenin adı BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ olarak basılıdır; üniversite adı belgeden alınmıştır, alan adından çıkarım değildir. Programı yürüten birim belgede Bingöl Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu olarak basılıdır. Aynı başlık bloğunda Halıcılık ve Kilimcilik dizgesi ile El Sanatları dizgesi birlikte görünmektedir; iki okuma aynı karakterleri görmüş, yalnızca bu iki dizgenin ayrı satırlar mı yoksa bitişik bir dizge mi olduğu konusunda ayrışmıştır. Bu fark burada işaretlenmiş, tek biçime getirilmemiştir. Plan dört yarıyıl üzerine kuruludur. Ders adları Türkçe ve tamamı büyük harfle yayımlanmıştır; bu rehberde sayfadaki yazımıyla bırakılmıştır, hiçbir kısaltma açılmamış ve hiçbir imla düzeltilmemiştir.

Birinci yarıyılın dersleri HALI VE KİLİM DKM. TEK. VE UYG. I, BOYAMA TEKNOLOJİSİ, DESEN TASARIM TEKNĞ. I, TEMEL SANAT EĞİTİMİ, MESLEKİ RESİM I ve TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ olarak yayımlanmıştır. İlk yarıyıl öğrenciyi doğrudan tezgâhın ve boyahanenin yanına götürür; desen, temel sanat ve mesleki resim aynı dönemde yürür. Bu, alanın el işini kuramdan sonraya bırakmadığını gösterir.

İkinci yarıyılın dersleri DESEN TASARIM TEKNĞ II, HALI VE KİLİM DKM.TEK.VE UYG.II, MESLEKİ RESİM II, PROJE I, LİF TEKNOLOJİSİ I ve MALİYET VE HESAPLAMA YÖNTEMİ olarak yayımlanmıştır. Bu blokta dokuma ve desen bir üst basamağa çıkarken malzeme bilgisi ile maliyet hesabı devreye girer; bir proje dersinin bu kadar erken konması, öğrencinin kendi işini uçtan uca kurmasının baştan beklendiğini düşündürür.

Üçüncü yarıyılın dersleri ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I, HALI VE DÜZ DOKUMA TEKNİKLERİ VE UYGULAMA I, DESEN TASARIM TEKNİĞİ III, BİLGİSYAR DESTEKLİ HALI TASRIM, HALI KİLİM DOKUMA SANAT TARİHİ, TÜRK DİLİ I ve YABANCI DİL I olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyılda plan üç yeni kapı açar: düz dokuma ayrı bir ders olarak adlandırılır, desen sayısal ortama taşınır ve alanın tarihi ayrı bir ders olur. Belgedeki yazım burada da düzeltilmemiştir.

Dördüncü yarıyılın dersleri ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II, DOKUMA DESEN TASARIM TEKNİĞİ VE UYGULAMA, HALI VE DÜZ DOKUMA TEKNİKLERİ VE UYGULAMA II, LİF TEKNOLOJİSİ II, TAKI TASARIM, HALI VE KİLİM DOK. TEK.VE UYG. III, TÜRK DİLİ II ve YABANCI DİL II olarak yayımlanmıştır. Son yarıyıl hem dokuma hem desen hem malzeme derslerinin son basamağını bir araya getirir; takı tasarım dersi ise planın el sanatları ailesine açılan tek kapısıdır.

Belgede aynı ders ailesinin adı yarıyıldan yarıyıla farklı kısaltma ve boşluk yazımlarıyla basılmıştır; bu farklar bu rehberde korunmuş, tek biçime getirilmemiştir. Aynı durum desen tasarımı derslerinin yazımı için de geçerlidir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu belge iki ayrı okumayla, farklı ifadeyle yazılmış iki ayrı istekle okunmuştur; üçüncü bir okuma yapılmamıştır. Dört yarıyılın dördü de okunmuş, okunamayan yarıyıl kalmamıştır. Belgeden toplanan ders adı sayısı dört yarıyıl boyunca yirmi yedidir ve bu adlar, sıraları ve yarıyıl dağılımları iki okumada birebir aynı çıkmıştır. Bunların dışında yedi satır ders adı sayılmayıp düşürülmüştür: ilk üç yarıyılın her birinde ikişer adet SEÇMELİ DERS 1 ve SEÇMELİ DERS 2 satırı ile dördüncü yarıyıldaki bir ÜNİVERSİTE ORTAK SEÇMELİ DERS satırı. Bu yer tutucu satırları yalnızca ikinci okuma bildirmiş, birinci okuma hiç anmamıştır; bu fark işaretlenmiş, çözülmemiş ve hiçbir okuma doğru ilan edilmemiştir. Seçmeli havuzların içindeki tek tek ders adları belgede basılmadığı için hiçbir havuz tahminle doldurulmamış, havuzdan kaç ders seçileceği ve ders yükü hiç yazılmamıştır. Öğretim düzeyi bu belgede basılı değildir: iki okuma da önlisans sözcüğünün belgede geçmediğini bildirmiştir ve belgede yalnızca meslek yüksekokulu ifadesi bulunmaktadır. Bu rehberdeki düzey bilgisi bu nedenle belgenin basılı beyanı olarak sunulmamaktadır; düzey belgedeki dört yarıyıllık yapıdan yapılan bir çıkarımdır ve kayıttaki düzey alanı program tablosundan gelmektedir, bu belgeden değil. Üniversite adı ise belgede yayımlanmıştır ve alan adından yapılan bir çıkarım değildir; yüksekokul adı da belgede basılıdır. Ders adları çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış ve belgedeki imla düzeltilmemiştir. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri toplanmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Belge bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu belgeye dayandırılmamıştır. Bu program için ikinci bir okunabilir ders planı kaynağı elde edilememiştir: bir üniversitenin program sayfası açılmış ama yarıyıl başlıklı bir plan basmadığı görülmüş, bir başka adres istemci hatası döndürmüş ve bu adres başka hiçbir yolla çekilmeye çalışılmamıştır; bir alan adı ise dokunulmaz listede olduğu için hiç açılmamıştır. Bu kurumların planının bulunmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve öteki üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.