Hukuk Büro Yönetimi ve Sekreterliği, avukatlık bürolarının ve hukuk birimlerinin yazışma, dosya, takvim ve arşiv düzenini yürütecek personeli yetiştiren iki yıllık bir ön lisans programıdır. Alanın çalıştığı ortamı düzenleyen temel metinlerden biri 1136 sayılı Avukatlık Kanunudur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- Meslek çıktısı
- 6
Hukuk Büro Yönetimi ve Sekreterliği Nedir?
Hukuk Büro Yönetimi ve Sekreterliği, bir hukuk bürosunun ya da bir kurumun hukuk biriminin gündelik işleyişini yürütecek personeli yetiştiren iki yıllık bir ön lisans programıdır. Programın konusu hukukun kendisi değil, hukuk işinin yapıldığı ortamın düzenidir: yazışma, dosya, süre takibi, arşiv, iletişim ve büro organizasyonu.
Bu ayrımı en baştan netleştirmek gerekir, çünkü alanın adı yanıltıcı olabilir. Program hukukçu yetiştirmez. Program, hukukçunun yanında çalışan ve hukukun dilini anlayan bir büro personeli yetiştirir. Bu iki şey birbirinden farklıdır ve fark yalnızca eğitim süresinden değil, işin niteliğinden gelir. Bir dilekçenin nasıl yazıldığını bilmekle, o dilekçede hangi hukuki iddianın ileri sürüleceğine karar vermek aynı iş değildir.
Programın birinci ayağı hukuk okuryazarlığıdır. Genel hukuk, medeni hukuk, borçlar hukuku, ceza hukuku, ticaret hukuku, usul hukuku ve takip hukuku gibi dersler burada devreye girer. Bu derslerin amacı öğrenciyi bir hukuk uygulayıcısı yapmak değil, büroda dolaşan belgenin ne olduğunu anlayacak kadar terminolojiye ve kavram haritasına sahip kılmaktır. Bir icra dosyası ile bir dava dosyasının farkını bilmeyen bir büro personeli, doğru belgeyi doğru klasöre koyamaz.
İkinci ayak büro tekniğidir. Yazışma teknikleri, klavye teknikleri, dosyalama ve arşivleme, büro yönetimi ve yönetici asistanlığı dersleri bu ayağı oluşturur. Hukuk bürosunda belge üretimi hız ve doğruluk ister; klavye kullanımının ayrı bir ders olarak ve iki yarıyıla yayılarak okutulması bunun göstergesidir. Aynı biçimde dosyalama ve arşivleme, hukuk işinin bellek tarafıdır: yıllar sonra aranacak bir belgenin bulunabilmesi, o belgenin ilk gün nasıl kaydedildiğine bağlıdır.
Üçüncü ayak iletişim ve işletme tarafıdır. İşletmeye giriş, iletişim bilgisi ve iş sağlığı ve güvenliği gibi dersler, büronun bir işletme olduğunu ve içinde insanların çalıştığını hatırlatır. Avukatlık bürosu aynı zamanda müvekkille temas eden bir yerdir; ilk teması kuran çoğu zaman büro personelidir.
Alanın kendine özgü yanı, üç ayağın da aynı anda gerekmesidir. Yalnızca hukuk terimlerini bilen ama dosya düzeni kuramayan bir personel de, yalnızca hızlı yazan ama belgenin ne olduğunu anlamayan bir personel de büroda eksik kalır.
Alan, [adalet](/bolum/adalet) ve [mahkeme büro hizmetleri](/bolum/mahkeme-buro-hizmetleri) ile hukuk bürolarının yakınlığını, [büro yönetimi ve yönetici asistanlığı](/bolum/buro-yonetimi-ve-yonetici-asistanligi) ile büro tekniğini paylaşır. Paylaşmak aynı olmak değildir; üçüncü başlık bu farkları açıyor.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu
Bu programın mezunu çoğu zaman avukatlık bürosunda ya da bir kurumun hukuk biriminde çalışır. Bu ortamın çerçevesini çizen temel metin 1136 sayılı Avukatlık Kanunudur. Kaynakta kanunun adı "AVUKATLIK KANUNU" biçiminde yazılıdır. Kanun Numarası 1136, Kabul Tarihi 19/3/1969, yayımlandığı Resmî Gazete ise Tarih 7/4/1969, Sayı 13168 olarak yazılıdır.
Kanunun birinci maddesinin kenar başlığı "Avukatlığın mahiyeti" olarak yazılıdır ve madde şu iki cümleden oluşur: "Avukatlık, kamu hizmeti ve serbest bir meslektir. Avukat, yargının kurucu unsurlarından olan bağımsız savunmayı serbestçe temsil eder."
İkinci maddenin kenar başlığı "Avukatlığın amacı" olarak yazılıdır: "Avukatlığın amacı; hukuki münasebetlerin düzenlenmesini, her türlü hukuki mesele ve anlaşmazlıkların adalet ve hakkaniyete uygun olarak çözümlenmesini ve hukuk kurallarının tam olarak uygulanmasını her derecede yargı organları, hakemler, resmi ve özel kişi, kurul ve kurumlar nezdinde sağlamaktır."
Bu iki madde bir öğrenci için ortamın karakterini verir. Avukatlık kanun metninde hem kamu hizmeti hem serbest meslek olarak nitelenmiştir; yani büro bir yandan ticari bir işletme gibi işler, bir yandan yargının bir parçasıdır. Büro personelinin işi bu ikili karakterin içinde geçer.
Bu programın mezunu bakımından en belirleyici hüküm ise otuz beşinci maddedir. Maddenin kenar başlığı "Yalnız avukatların yapabileceği işler" olarak yazılıdır ve birinci fıkrası şöyledir: "Kanun işlerinde ve hukuki meselelerde mütalaa vermek, mahkeme, hakem veya yargı yetkisini haiz bulunan diğer organlar huzurunda gerçek ve tüzel kişilere ait hakları dava etmek ve savunmak, adli işlemleri takip etmek, bu işlere ait bütün evrakı düzenlemek, yalnız baroda yazılı avukatlara aittir."
Bu fıkra, alanın sınırını kanun metninin kendi cümlesiyle çizer. Kanun, sayılan işlerin baroda yazılı avukatlara ait olduğunu yazmaktadır. Bu rehber, bu maddeden yola çıkarak mezunun neyi yapıp neyi yapamayacağına dair kendi yorumunu üretmemektedir; yalnızca kanun metninin bu işleri avukatlara ait saydığını aktarmaktadır. Bir öğrencinin tercih öncesinde okuması gereken cümle tam olarak budur: program hukuk bilgisi verir, ancak kanunun avukatlara ait saydığı işleri yapma yetkisi bu diplomayla ilgili bir konu değildir.
Otuz altıncı maddenin kenar başlığı "Sır saklama" olarak yazılıdır ve birinci fıkrası şöyledir: "Avukatların, kendilerine tevdi edilen veya gerek avukatlık görevi, gerekse, Türkiye Barolar Birliği ve barolar organlarındaki görevleri dolayısiyle öğrendikleri hususları açığa vurmaları yasaktır."
Bu madde, büronun içinde dolaşan bilginin sıradan bir ofis bilgisi olmadığını gösterir. Bir hukuk bürosunda çalışan herkes, kişilerin en özel meselelerine dair belgelerle temas eder. Bu programın öğrencisi için bunun pratik karşılığı basittir: dosya, yazışma ve arşiv üzerinde çalışırken gizlilik bir nezaket kuralı değil, mesleğin kurulduğu zemindir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanunun yalnızca birinci, ikinci, otuz beşinci ve otuz altıncı maddelerinden yukarıda aktarılan kısımlar okundu; kanunun geri kalan maddeleri okunmadı ve onlar hakkında hiçbir iddia yok. Otuz beşinci ve otuz altıncı maddelerin yalnızca birinci fıkraları okundu; bu maddelerin diğer fıkraları hakkında olumlu ya da olumsuz iddia yapılmadı. Madde metinlerinin yanında yer alan değişiklik notları okumalar arasında aynı biçimde doğrulanamadığı için hiç aktarılmadı. Kanunda süre, oran, tutar ya da sayı içeren hiçbir hüküm bu sayfaya alınmadı. Kanunda geçen bir terimin tanımlı olmadığı yönünde hiçbir negatif iddia yapılmadı. Avukatlık stajı, baro levhasına yazılma, avukatlık ortaklığı ve disiplin hükümleri okunmadı. Barolar ve Türkiye Barolar Birliğinin iç düzenlemeleri, arabuluculuk ve icra dairelerine ilişkin ikincil mevzuat bu sayfada incelenmedi. Mezunun bu kanun kapsamında herhangi bir yetki, unvan ya da temsil hakkı kazanacağı yönünde hiçbir iddia yapılmadı.
Hukuk Büro Yönetimi ve Sekreterliği ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
En sık karıştırılan alan [adalet](/bolum/adalet) programıdır. İki program da hukuk terminolojisi öğretir, ancak ağırlık merkezleri farklıdır. Adalet programı yargı teşkilatının işleyişini ve kalem hizmetlerini merkeze alır; bu program ise büronun kendisini, yazışma ve arşiv düzenini merkeze alır. Uygulamada iki mezunun yolları kesişir; kesişmek aynı olmak değildir.
[Mahkeme büro hizmetleri](/bolum/mahkeme-buro-hizmetleri) ile ayrım ortam ayrımıdır. O alanın adında geçtiği gibi merkezinde mahkeme bürosu vardır. Bu program ise ağırlıklı olarak avukatlık bürosu ve kurum hukuk birimi ortamına göre kurgulanmıştır. Aynı belge iki ortamda farklı ellerden geçer ve farklı iş akışlarına girer.
[Büro yönetimi ve yönetici asistanlığı](/bolum/buro-yonetimi-ve-yonetici-asistanligi) ile ayrım alan ayrımıdır. O program büro tekniğini herhangi bir sektöre uygulanabilecek biçimde genel olarak okur. Bu program aynı tekniği tek bir alana, hukuka bağlar ve planına hukuk derslerini yerleştirir. Genel geçerlilik ile alan derinliği arasındaki tercih iki programın temel farkıdır.
[Hukuk](/bolum/hukuk) ile ayrım en keskin olanıdır ve yukarıda kanun metniyle birlikte açıklandı. O program dört yıllık bir lisans programıdır ve mesleğe giriş şartları kendi mevzuatına tabidir. Bu program iki yıllık bir ön lisans programıdır ve büro işini konu alır.
[Ceza infaz ve güvenlik hizmetleri](/bolum/ceza-infaz-ve-guvenlik-hizmetleri) ile temas noktası ceza hukuku terminolojisidir; o alan infaz kurumlarının işleyişine odaklanır. [Tıbbi dokümantasyon ve sekreterlik](/bolum/tibbi-dokumantasyon-ve-sekreterlik) ile temas noktası belge ve kayıt disiplinidir; o alan sağlık kurumlarının belgelerini konu alır. İkisi de aynı yetkinliği farklı bir uzmanlık diline taşır.
[İnsan kaynakları yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi) ile temas noktası iş hukuku dersidir; o alan çalışan yönetimini merkeze alır. [Sosyal güvenlik](/bolum/sosyal-guvenlik) ile temas noktası mevzuat okuma alışkanlığıdır. [Kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi) ve [siyaset bilimi ve kamu yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi) idare hukuku dersiyle kesişir, ancak kamu politikası ve teşkilat perspektifiyle çalışır. [İşletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi) ile temas noktası büronun işletme tarafıdır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Babaeski Meslek Yüksekokulu
Aşağıdaki plan yalnızca tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve bütün programlar için geçerli değildir. Kaynak, Kırklareli Üniversitesi eğitim bilgi paketinin ilgili program sayfasıdır. Sayfada program adı, büyük harf kullanımı da dahil olmak üzere "Hukuk Büro Yönetimi Ve Sekreterliği" biçiminde yazılıdır; bu yazım kaynaktaki haliyle bırakılmıştır. Programın bağlı olduğu birim "Babaeski Meslek Yüksekokulu" olarak yazılıdır. Kazanılan dereceyi anlatan satırda ise "Hukuk Büro Yönetimi ve Sekreterliği ön lisans diploması derecesi alarak meslek elemanı ünvanı" ifadesi geçmektedir; bu ifade de kaynaktaki yazımıyla, düzeltme yapılmadan aktarılmıştır.
Birinci yarıyılda kaynakta zorunlu olarak yazılı dersler şunlardır: İŞLETMEYE GİRİŞ, YAZIŞMA TEKNİKLERİ, KLAVYE TEKNİKLERİ BİLGİSİ-I, GENEL HUKUK, MEDENİ HUKUK BİLGİSİ, ANAYASA VE İDARE HUKUKU, TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI, BÜRO YÖNETİMİ. Bu liste programın mantığını ilk yarıyıldan gösterir: hukukun genel çerçevesi, kişi ve aile ilişkilerinin hukuku ile devlet düzeninin hukuku bir yanda; yazışma, klavye ve büro yönetimi diğer yanda aynı anda başlar.
İkinci yarıyılda zorunlu dersler İŞ HUKUKU, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ, BORÇLAR HUKUKU, İLETİŞİM BİLGİSİ, CEZA HUKUKU BİLGİSİ, KLAVYE TEKNİKLERİ BİLGİSİ-II, YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI, DOSYALAMA VE ARŞİVLEME olarak yazılıdır. Bu yarıyıl hukuk tarafında sözleşme ve ceza alanını ekler, büro tarafında ise klavye eğitimini sürdürür ve arşiv disiplinini devreye sokar.
Üçüncü yarıyılda zorunlu dersler USUL HUKUKU BİLGİSİ, TAKİP HUKUKU BİLGİSİ, TİCARET HUKUKU BİLGİSİ olarak yazılıdır. Bu üç ders bir büro personelinin gündelik işiyle en doğrudan ilişkili derslerdir: bir dosyanın hangi usulle ilerlediğini, bir alacağın nasıl takip edildiğini ve ticari ilişkilerin hangi kurallara tabi olduğunu bilmek, büroda hangi belgenin ne anlama geldiğini anlamayı sağlar.
Dördüncü yarıyılda zorunlu dersler TÜRK DİLİ, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ, İNGİLİZCE, İŞLETMEDE MESLEKİ EĞİTİM olarak yazılıdır. Son yarıyılın zorunlu listesinde işletmede mesleki eğitimin yer alması, programın son bölümünde ağırlığın uygulamaya kaydığını gösterir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Ders adları kaynaktaki büyük harfli yazımıyla, kısaltmaları açılmadan ve düzeltme yapılmadan aktarıldı. Sayfada seçmeli dersler de yayımlanmıştır; ancak seçmeli derslerin adları ve sayısı okumalar arasında aynı biçimde doğrulanamadığı için hiçbir seçmeli ders adı ve sayısı bu sayfaya alınmadı. Bu nedenle yukarıdaki listeler bir öğrencinin aldığı derslerin tamamı olarak sunulmamaktadır. Ders kodu, kredi ve AKTS değeri sayfaya alınmadı. İşletmede mesleki eğitim planda yazıldı, süresi yazılmadı. Sayfada öğretim düzeyini tek başına gösteren satırın yazımı okumalar arasında farklı görüldüğü için o satır tırnak içinde aktarılmadı; düzey bilgisi yalnızca yukarıda tırnak içinde verilen derece cümlesine dayandırılmıştır. Program süresini yazan bir satır okumaların birinde çıkarım olarak sunulduğu için süre bilgisi kaynağa dayandırılarak aktarılmadı.
Mezunlar Ne İş Yapar?
En doğrudan çalışma yeri avukatlık bürolarıdır. Büroda gelen ve giden evrakın kaydı, dosyaların açılması ve düzenlenmesi, randevu ve duruşma takviminin takibi, müvekkille ilk temasın kurulması ve yazışmaların hazırlanması bu kapsamdadır. Bu işlerin tamamı avukatın gözetimi ve talimatı altında yürüyen büro işleridir.
İkinci yol kurumların hukuk birimleridir. Orta ve büyük ölçekli şirketlerin hukuk müşavirliklerinde, sözleşme dosyalarının arşivlenmesi, dava ve takip listelerinin güncel tutulması, birimler arası yazışmanın yürütülmesi ve belge akışının izlenmesi mezunun bilgisiyle örtüşen görevlerdir.
Üçüncü yol büro tekniğinin genel olarak arandığı işlerdir. Yönetici asistanlığı, dosyalama ve arşivleme, yazışma ve iletişim dersleri hukuk dışındaki ortamlarda da karşılık bulan yetkinliklerdir. Bu yolda hukuk bilgisi bir uzmanlaşma farkı olarak kalır.
Dördüncü yol arşiv ve doküman yönetimi tarafıdır. Belge düzeninin kurulması, saklama planlarının uygulanması ve elektronik ortamda kayıt tutulması, hukuk belgelerinin uzun ömürlü olması nedeniyle bu alanda özellikle önemlidir.
Kamu tarafındaki istihdam ise kendi mevzuatına ve kendi sınav düzenine tabidir. Bu rehberde hangi kadroya hangi yolla atanılabileceği ya da hangi unvanın kazanılacağı konusunda hiçbir iddia yapılmamaktadır.
Ön lisans mezunları için akademik süreklilik yolu dikey geçiş sınavıdır; bu sınavla geçilebilecek lisans programları her yıl ÖSYM tarafından yayımlanan kılavuzda listelenir ve bu rehberde herhangi bir program için geçiş yapılabileceği iddia edilmemektedir. Bu rehberde hiçbir pozisyon için maaş aralığı, istihdam oranı ya da iş bulma süresi verilmiyor.
Kimler Tercih Etmeli?
Program, düzen kurmaktan hoşlanan öğrenciye uygundur. Hukuk bürosunun işi büyük ölçüde belge ve süre üzerinden yürür; bir belgenin nerede olduğunu bilmek ve bir takvimi şaşmadan takip etmek işin merkezindedir. Dağınıklığı sorun etmeyen bir çalışma tarzı bu alanda hızla zorlanır.
İkinci olarak alan dile karşı dikkat ister. Hukuk metinlerinin kendine özgü bir söz dizimi ve terminolojisi vardır; yazışma yaparken bu dilin kurallarına uymak gerekir. Yazmaktan hoşlanan ve imla konusunda titiz olan öğrenci burada avantajlıdır.
Üçüncü olarak alan gizliliği taşıyabilmeyi ister. Yukarıda aktarılan sır saklama hükmü mesleğin ortamını tarif eder. Duyduğunu anlatmama alışkanlığı bu ortamda bir karakter özelliği değil, işin gereğidir.
Dördüncü olarak alan insan teması ister. Büroya gelen kişi çoğu zaman sıkıntılı bir meselenin içindedir ve karşısındaki ilk kişi büro personelidir. Sabırlı, ölçülü ve mesafeyi koruyan bir iletişim biçimi bu işte belirleyicidir.
Beşinci olarak öğrencinin beklentisini doğru kurması gerekir. Hukuk okumak isteyen ve mahkemede taraf temsil etmeyi hedefleyen bir öğrenci için bu program hedefin yerine geçmez. Buna karşılık hukuk ortamında çalışmayı isteyen ve büro işini kendine yakın bulan bir öğrenci için program doğrudan bir karşılık üretir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Program adı üniversiteler arasında farklı yazılabilir ve ders planları belirgin biçimde farklılaşır. Bazı planlar hukuk derslerini, bazıları büro ve bilgisayar derslerini ağırlıklandırır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ayrı ayrı okunmalıdır.
İkinci not: Bu alanda uygulama imkânı belirleyicidir. Avukatlık bürolarının ve adliyelerin yakın olduğu bir yerleşimde staj ve işletmede mesleki eğitim bulmak ile uzak bir yerleşimde bulmak aynı şey değildir. Bu bilgi tanıtım metninden değil, mümkünse doğrudan sorularak öğrenilmelidir.
Üçüncü not: Klavye ve ofis yazılımı becerileri bu alanda ölçülebilir bir farktır. Programın bu dersleri iki yarıyıla yayması bir işaret sayılabilir; öğrencinin bu beceriyi ders dışında da geliştirmesi işe girerken doğrudan karşılık bulur.
Dördüncü not: Yargı teşkilatının işleyişine ilgi duyan öğrenci için [adalet](/bolum/adalet) ve [mahkeme büro hizmetleri](/bolum/mahkeme-buro-hizmetleri); büro tekniğinin sektörden bağımsız halini isteyen öğrenci için [büro yönetimi ve yönetici asistanlığı](/bolum/buro-yonetimi-ve-yonetici-asistanligi) ve [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi); farklı bir uzmanlık dilinde belge ve kayıt işine ilgi duyan öğrenci için [tıbbi dokümantasyon ve sekreterlik](/bolum/tibbi-dokumantasyon-ve-sekreterlik); çalışma hayatının mevzuat tarafına ilgi duyan öğrenci için [insan kaynakları yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi) ve [sosyal güvenlik](/bolum/sosyal-guvenlik); hukukun kendisini okumak isteyen öğrenci için [hukuk](/bolum/hukuk) ve idari yapıya ilgi duyan öğrenci için [kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.