İmalat Yürütme Sistemleri Operatörlüğü, üretim sahasındaki makine, sensör ve iş emri verisini toplayıp izleyen sistemleri işleten tekniker yetiştiren iki yıllık bir ön lisans programıdır. Sanayi üretiminin mekânsal çerçevesini kuran metinlerden biri 4562 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 199,29–296,26
- Üniversite
- 14
- Genel kontenjan
- 451
- Meslek çıktısı
- 6
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
İmalat Yürütme Sistemleri Operatörlüğü Nedir?
İmalat Yürütme Sistemleri Operatörlüğü, bir fabrikanın üretim sahası ile o sahayı yöneten bilgi sistemleri arasındaki bağı kuran ve işleten kişiyi yetiştiren iki yıllık bir ön lisans programıdır. Programın adındaki "imalat yürütme sistemleri" ifadesi, üretim emrinin sahaya inmesi, sahadaki makinenin ne yaptığının ölçülmesi ve ölçülen verinin geri raporlanması işlerini yürüten yazılım ve donanım katmanını anlatır. Program bu katmanı kuran mühendis değil, bu katmanı ayakta tutan ve okuyan tekniker yetiştirmeyi hedefler.
Alanın birinci ayağı üretimin kendisidir. Bir parçanın hangi yöntemle üretildiği, hangi tezgâhta hangi sırayla işlendiği, malzemenin ve stoğun sahaya nasıl aktığı bu ayağın konularıdır. Bir üretim verisini okuyan kişinin, o verinin arkasındaki fiziksel işi bilmesi gerekir; aksi hâlde ekrandaki bir duruş kaydı ile tezgâh başındaki gerçek bir arıza arasındaki ilişki kurulamaz.
İkinci ayak veri toplamadır. Sahadaki makineden sinyal alınması, sensörlerin ne ölçtüğü, ölçülen değerin hangi aralıkta anlamlı olduğu, verinin hangi ağ üzerinden ve hangi sıklıkta taşındığı bu ayağın konularıdır. Bu ayak alanı sıradan bir üretim programından ayırır: burada iş, parçayı üretmek değil, üretimin izini bırakan veriyi güvenilir biçimde elde etmektir.
Üçüncü ayak sistem tarafıdır. Sahadan gelen verinin işletmenin diğer sistemleriyle birlikte çalışması, iş emrinin bir sistemden diğerine aktarılması, sistemler arasındaki tutarsızlığın fark edilmesi bu ayağın konusudur. Entegrasyon burada teknik bir ayrıntı değil, işin özüdür; çünkü birbirine bağlanmayan iki sistem, sahada olan işi iki farklı biçimde anlatır ve o noktadan sonra hangisinin doğru olduğu tartışılır hâle gelir.
Dördüncü ayak bakım tarafıdır. Bir makinenin arızalanmadan önce verdiği işaretlerin okunması, bakım işlerinin duruş kayıtlarıyla birlikte planlanması, arızanın nedeninin geriye doğru izlenmesi bu ayağın konularıdır. Veri toplayan bir sistemin en görünür karşılığı da budur: geçmiş kayıt olmadan hiçbir bakım planı ölçülebilir bir temele oturmaz.
Beşinci ayak üretim yönetimi yaklaşımlarıdır. Yalın üretim düşüncesi, israfın tanımlanması, akışın sürekliliği, üretim operasyonlarının bir bütün olarak planlanması bu ayağın konularıdır. Bu ayak, toplanan verinin ne amaçla toplandığını açıklar; veri kendi başına bir çıktı değil, bir karar aracıdır.
Altıncı ayak otomasyon ve robotik taraftır. Yinelenen işlerin yazılımla ya da mekanik düzenekle devralınması, denetim sistemlerinin kurulması ve otomasyonun güvenli biçimde işletilmesi bu ayağın konularıdır. Programın adındaki "operatörlük" vurgusu tam da buradan gelir: sistemi kuran değil, kurulmuş sistemi çalıştıran ve arızalandığında ilk müdahaleyi yapan kişi hedeflenir.
Bu altı ayak, alanı hem üretim tarafına hem bilişim tarafına yakın kılar. Üretimin düzeni ve planlaması tarafına ilgi duyan öğrenci için [endüstri mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi), makinenin kendisine ilgi duyan öğrenci için [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi), yazılım tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi) ve verinin çözümlenmesine ilgi duyan öğrenci için [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) bu alanın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 4562 Sayılı Kanun
Bu programın mezununun çalıştığı yer çoğu zaman tek bir fabrika binası değil, planlı biçimde sanayiye ayrılmış bir üretim bölgesidir. Bu bölgelerin kuruluş ve işletme düzenini kuran metinlerden biri 4562 sayılı kanundur. Kanunun künyesi kaynakta "ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ KANUNU" adıyla, "Kanun Numarası" 4562 ve kabul tarihi "12/4/2000" olarak yayımlanmıştır; Resmî Gazete bilgisi "15/4/2000" tarih ve "24021" sayı olarak verilmiştir.
Metnin ilk bölümü kaynakta "BİRİNCİ BÖLÜM" ve "Amaç, Kapsam, Tanımlar" başlıklarıyla açılır. Amaç maddesi kaynakta şu tek cümleden oluşur: "Bu Kanunun amacı organize sanayi bölgelerinin kuruluş, yapım ve işletilmesi esaslarını düzenlemektir." Bu cümle, kanunun konusunun tek tek işletmelerin üretim yöntemleri değil, o işletmelerin içinde bulunduğu bölgenin kurulması ve işletilmesi olduğunu açıkça gösterir.
Tanımlar maddesi kaynakta "Tanımlar ve kısaltmalar" kenar başlığıyla ve "Bu Kanunun uygulanmasında;" cümlesiyle başlar. Bu maddenin bir bendi, bölgede üretim yapan tarafı tanımlar. Kaynakta "Katılımcı" bendi şöyledir: "OSB'lerde, bir işletmenin kurulması için parsel tahsisi veya satışı yapılanlar ile maliki bulunduğu parselde üretimde bulunan veya bulunmayı taahhüt eden ve bu Kanunun amacına uygun faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişi ile finansal kiracıyı". Bu tanım, bir üretim tesisinin bölge içindeki konumunun kendiliğinden oluşmadığını; tahsis, mülkiyet ve taahhüt ilişkileriyle kurulduğunu gösterir.
Aynı maddenin bir başka bendi bölgenin kendisini tanımlar. Kaynakta "Organize Sanayi Bölgesi (OSB)" bendi şöyledir: "Sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla, sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dâhilinde gerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen, kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgelerini".
Bu iki tanımın bu rehber açısından değeri şudur: kaynak metnin kendisi, bölgenin amaçları arasında "bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak" ifadesini ve "kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen" nitelemesini saymaktadır. Bu programın konusu olan veri toplama, izleme ve verimlilik ölçümü işleri, tesis ölçeğinde yapılan işlerdir; kanunun bölge ölçeğindeki amaç ifadeleri ile aynı düzlemde değildir. Bu rehber, kanunun bu ifadelerinden hareketle programın içeriği hakkında bir sonuç çıkarmaz.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanunun kapsam maddesi burada alıntılanmamıştır: bu maddenin metni iki ayrı okumada tek bir kelimede birbirinden ayrıldığı için, hangi biçimin kaynağın kendi yazımı olduğu kesinleştirilemedi ve madde bütünüyle dışarıda bırakıldı. Tanımlar maddesinin diğer bentleri, bölgenin organları, kuruluş süreci, yönetim ve denetim hükümleri, mali hükümler ve ceza hükümleri de burada ele alınmamıştır; bu rehber kanunun tamamının özeti değildir. Kanunun bu programı, bu programın ders planını ya da mezununun görev tanımını düzenlediği yönünde hiçbir iddia da kurulmamıştır: burada kanun yalnızca alanın çalışıldığı üretim bölgelerinin kamusal çerçevesi olarak anılmıştır. Kanunun güncel hâli ve sonraki değişiklikleri için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
İmalat Yürütme Sistemleri Operatörlüğü ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu programın adı yenidir ve bu yüzden birbirine benzeyen birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştırıldığı yer üretim yönetimi tarafıdır. [Endüstri mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi) üretim sisteminin tasarımı, modellenmesi ve iyileştirilmesiyle uğraşan bir lisans alanıdır; bu program ise kurulmuş bir izleme düzeneğinin sahada çalıştırılmasına odaklanan iki yıllık bir ön lisans programıdır. Biri sistemi kurgular, diğeri kurgulanmış sistemin sahadaki karşılığını işletir.
İkinci karışma noktası makine tarafıdır. [Makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) parçanın ve mekanizmanın kendisiyle uğraşır; bu programın ilgisi ise parçanın üretilirken bıraktığı veridir. Benzer biçimde [mekatronik](/bolum/mekatronik) ve [mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi) mekanik ile elektroniğin birlikte tasarımına, [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi) ise denetim düzeneklerinin kurulmasına ve bakımına yakındır. Bu programın planında otomasyon dersleri bulunması, programı bir otomasyon programına dönüştürmez; otomasyon burada verinin kaynağı olarak ele alınır.
Üçüncü karışma noktası bilişim tarafıdır. [Bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi) yazılım geliştirmeye, [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) yazılımın mühendislik düzeninde üretilmesine, [bilişim sistemleri ve teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri) ile [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) ise kurumun bilgi sistemlerinin bütününe bakar. Bu programın konusu ise bu sistemlerin yalnızca üretim sahasına bakan yüzüdür. Verinin çözümlenmesi tarafına, yani sayının kendisine ilgi duyan öğrenci için [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ve [istatistik](/bolum/istatistik) ayrı yollardır.
Dördüncü karışma noktası malzeme ve elektronik ayrıntısıdır. [Metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) malzemenin davranışıyla, [elektronik teknolojisi](/bolum/elektronik-teknolojisi) ve [elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) devre ve sistem tarafıyla ilgilenir. Bu program sensörü kullanır ama sensörü tasarlamayı öğretmez. Son olarak akış ve malzeme hareketi tarafına ilgi duyan öğrenci için [lojistik](/bolum/lojistik) ve [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi), işletmenin bütününe ilgi duyan öğrenci için [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi) ayrı alanlardır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Haliç Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Haliç Üniversitesi Meslek Yüksekokulu'nun yayımladığı program sayfası okundu. Sayfa hem program adını hem öğretim düzeyini kendi metninde yayımladığı için burada kullanılabilir. Süre ve öğretim dili sayfada şu cümleyle verilmiştir: "İmalat Yürütme Sistemleri Operatörlüğü Programının öğrenim süresi iki yıl olup, öğrenim dili Türkçedir." Mezuniyet koşulu ve alınan derece ise şu cümleyle verilmiştir: "Programın tüm gereksinimlerini yerine getirerek başarı ile tamamlayan ve 30 iş günü yaz stajını tamamlayan öğrenciler 4. dönem sonunda " İmalat Yürütme Sistemleri Operatörlüğü Programı Ön Lisans Diploması" derecesi alırlar." Bu cümlenin içindeki tırnak ve boşluk düzeni kaynakta olduğu gibi bırakılmıştır.
Plan dört yarıyıla bölünmüştür. Birinci yarıyılın zorunlu dersleri Temel Bilgi Teknolojileri, İş Sağlığı ve Güvenliği, Malzeme ve Stok Yönetimi, İmalat Yürütme Sistemlerine Giriş, Mesleki Matematik I, Mühendislik Bilimi, Türk Dili I, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, İngilizce I ve Kariyer Planlama olarak yayımlanmıştır. Bu liste, alanın ilk yarıyılda hem üretim tarafına hem bilişim tarafına aynı anda dokunduğunu gösterir: aynı dönemde bir yandan malzeme ve stok, bir yandan temel bilgi teknolojileri okutulmaktadır.
İkinci yarıyılın zorunlu dersleri Robotik Süreç Otomasyonu, Mesleki Matematik II, Türk Dili II, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II ve İngilizce II olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyılda alan dersinin tek başlık altında toplanması, planın geri kalanını seçmeli gruplara bırakmasıyla ilgilidir; sayfada bu yarıyıl için "Alan Dışı Seçmeli" ve "Alan İçi Seçmeli" etiketleri yer alır.
Üçüncü yarıyılın zorunlu dersleri Sistem Entegrasyonu, Kestirimci Bakım Yönetimi, Veri Toplama ve Analizi, İmalat Yürütme Sistemleri Operatörlüğü Donanımları ve Staj olarak yayımlanmıştır. Bu dört alan dersi, yukarıda anlatılan ayakların plandaki doğrudan karşılığıdır: sistemlerin birbirine bağlanması, arıza öncesi bakım, verinin toplanıp çözümlenmesi ve donanım bilgisi aynı yarıyılda bir arada durur. Staj dersinin plana zorunlu olarak yerleştirilmiş olması, alanın saha karşılığının okul içinde tamamlanamadığının kabulü olarak okunabilir.
Dördüncü yarıyılın zorunlu dersleri Akıllı İmalat Sistemleri, Endüstri 4.0, Sensör Teknolojisi, Yalın Üretim Uygulamaları, İmalat Operasyonları Yönetimi ve Bitirme Projesi olarak yayımlanmıştır. Bu son yarıyıl, sensör düzeyindeki ölçümden operasyon yönetimine kadar uzanan bir yay çizer; yalın üretim ile sensör teknolojisinin aynı dönemde bulunması, toplanan verinin hangi düşünce çerçevesinde kullanıldığını gösterir.
Seçmeli tarafta sayfa üç ayrı etiket kullanır: "Alan Dışı Seçmeli", "Alan İçi Seçmeli" ve "MYO Seçmeli". Alan içi seçmeli havuzunda iki okumada da aynı biçimde yer alan başlıklar İmalat Yöntemleri, Enerji Verimliliği ve Yeşil Üretim, Scada Sistemleri, Otomasyon Teknolojileri ve Endüstriyel Bakım Onarım'dır. Bu havuzun kendisi, programın ağırlığını öğrencinin kaydırabildiğini gösterir: aynı plan içinde üretim yöntemleri tarafına da, denetim ve bakım tarafına da yönelmek mümkündür.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yarıyıl başlıklarının yazım biçimi burada alıntılanmamıştır: sayfa iki ayrı okumada başlığı iki farklı biçimde verdiği için başlık dizgisi kullanılmadı ve yalnızca dört yarıyıllık yapı anlatıldı. Alan içi seçmeli havuzunun yukarıda sayılanlar dışındaki başlıkları, alan dışı seçmeli havuzunun içeriği ve "MYO Seçmeli" havuzundaki ders adları da alıntılanmamıştır; bunlar iki okumada aynı biçimde doğrulanamadı. Sayfada geçen bir dördüncü seçmeli grup etiketi de tek okumada göründüğü için kullanılmadı. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bilgisi bu sayfaya dayandırılmamıştır. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez. Programın kendi sayfası da yerine geçmez: kaynak listesindeki bağlantıdan güncel hâli okunmalıdır. Bu programın ders planını yayımlayan başka üç üniversite sayfası da denendi; üçü de ders listesi yayımlamadığı için kullanılamadı.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk işi çoğu zaman üretim sahası ile ofis arasındaki bir masadır. Sahadaki tezgâh ve hatların ne yaptığını izleyen bir ekranın başında durmak, duruşları ve nedenlerini kaydetmek, iş emirlerinin sistemdeki ilerleyişini takip etmek ve sahada olan ile sistemde yazan arasındaki farkı fark etmek bu işin gündelik gövdesidir. Bu işin adı işletmeden işletmeye değişir; aynı iş bir yerde üretim planlama biriminde, başka bir yerde bakım biriminde, bir başka yerde bilgi işlem biriminde durur.
İkinci yerleşme alanı bakım tarafıdır. Duruş kayıtlarının ve sensör verilerinin bakım planına çevrilmesi, arızanın nedeninin geriye doğru izlenmesi ve bakım işlerinin üretim takvimiyle birlikte düzenlenmesi burada mezunun katkı yaptığı yerlerdir. Üçüncü alan kalite ve iyileştirme tarafıdır: ölçüm kayıtlarının derlenmesi, tekrar eden sapmaların gösterilmesi ve iyileştirme çalışmalarına veri sağlanması bu tarafın işleridir.
Dördüncü alan otomasyon ve devreye alma tarafıdır. Yeni bir hattın ya da yeni bir izleme düzeneğinin kurulması sırasında sahada bulunmak, sinyallerin doğru okunduğunu sınamak ve düzeneğin çalıştığını gösterecek ilk kayıtları almak bu işin parçasıdır. Beşinci alan tedarik ve stok tarafıdır: malzemenin sahaya akışının izlenmesi, sayım farklarının araştırılması ve stok verisinin üretim verisiyle birlikte okunması bu tarafa düşer.
Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez. Bunlar işletmenin büyüklüğüne, sektöre, bölgeye ve kişinin kendi birikimine göre değişir; bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır. Bu programın mezunu için yasa ile kurulmuş bir unvan ve yetki çerçevesi de bu rehberde iddia edilmemektedir.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: bir işin nasıl yürüdüğünü anlamak için verisine bakmak ilgi çekici mi geliyor, yoksa işin kendisine dokunmak mı? İkinci cevap ağır basıyorsa saf üretim ve makine programları daha uygun olabilir. Birinci cevap ağır basıyorsa bu program tam yerindedir: burada iş, üretimin izini süren kayıtları anlamlı hâle getirmektir.
İkinci soru sahada bulunmakla ilgilidir. Bu iş tümüyle masa başı bir iş değildir; gürültülü bir üretim ortamında dolaşmak, tezgâh başındaki kişiyle konuşmak ve bir kaydın neden yanlış girildiğini yerinde araştırmak işin parçasıdır. Fabrika ortamı rahatsız edici geliyorsa bu alanın gündelik gerçeği zorlayıcı olacaktır.
Üçüncü soru titizlikle ilgilidir. Bu alanda bir kaydın eksik ya da yanlış girilmesi, sonraki bütün çözümlemeleri bozar. Ayrıntıya tahammülü olan, aynı işi düzenli biçimde yapmaktan sıkılmayan ve bir sayının nereden geldiğini sormayı alışkanlık edinen öğrenci bu alanda rahat eder.
Dördüncü soru öğrenmeye açıklıkla ilgilidir. Bu alanın araçları hızlı değişir; bugünün izleme yazılımı ile beş yıl sonrasının aracı aynı olmayabilir. Bu yüzden belirli bir yazılımı öğrenmiş olmak değil, yeni bir aracı kendi başına öğrenebilmek belirleyicidir. Son olarak bu programın ön lisans olduğu ve lisans tamamlama yolunun ayrı bir sınavla yürüdüğü baştan bilinmelidir; bu rehber o yolun kolay ya da zor olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu program adı yenidir ve üniversiteler arasında ders planları belirgin biçimde farklılaşır. Bazı planlar otomasyon ve donanım tarafını, bazıları veri ve yazılım tarafını, bazıları üretim planlama tarafını ağırlıklandırır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ayrı ayrı okunmalıdır; bu rehberdeki plan yalnızca bir örnektir.
İkinci not: Bu alanda staj ve iş yeri eğitiminin nerede yapılacağı belirleyicidir. Üretim tesislerinin yoğun olduğu bir bölgede bulunan bir meslek yüksekokulu ile üretimden uzak bir yerleşke arasında saha deneyimi imkânları farklılaşabilir. Programın hangi işletmelerle çalıştığı, mümkünse doğrudan sorularak öğrenilmelidir.
Üçüncü not: Programın laboratuvar ve yazılım erişimi sorulmaya değer. Sahadan veri toplayan bir düzeneği, denetim sistemi kurulu bir uygulama alanını ve izleme yazılımını öğrenciye kullandıran bir program ile bu konuları yalnızca anlatım üzerinden geçen bir program aynı eğitimi vermez.
Dördüncü not: Üretimin düzenine ve planlamasına ilgi duyan öğrenci için [endüstri mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi); makinenin kendisine ilgi duyan öğrenci için [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) ve [otomotiv teknolojisi](/bolum/otomotiv-teknolojisi); mekanik ile elektroniğin birleştiği tarafa ilgi duyan öğrenci için [mekatronik](/bolum/mekatronik), [mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi) ve [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi); devre ve sinyal tarafına ilgi duyan öğrenci için [elektronik teknolojisi](/bolum/elektronik-teknolojisi) ve [elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi); malzemeye ilgi duyan öğrenci için [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi); yazılım tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi), [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi), [bilişim sistemleri ve teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri) ve [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri); verinin çözümlenmesine ilgi duyan öğrenci için [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ve [istatistik](/bolum/istatistik); malzeme akışına ilgi duyan öğrenci için [lojistik](/bolum/lojistik) ve [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi); işletmenin bütününe ilgi duyan öğrenci için [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi); risk ve güvenlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [iş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 14 üniversitede, 20 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.