Kurumsal Bilişim Uzmanlığı

Kurumsal Bilişim Uzmanlığı, bir kurumun işini yürütmek için kullandığı bilgi sistemlerinin kurulmasını, işletilmesini ve bu sistemlerde biriken verinin çözümlenmesini konu edinen iki yıllık bir ön lisans programıdır. Buradaki ayırt edici sözcük "kurumsal"dır: program yazılımı tek başına bir ürün olarak değil, bir kurumun süreçleri içinde çalışan bir araç olarak ele alır. Sipariş, stok, personel, muhasebe, müşteri ve raporlama akışları bu programın bakış açısında birer teknik konu olduğu kadar birer iş süreci konusudur.

Alanın birinci ayağı programlamadır. Temel programlama, nesne tabanlı programlama, web uygulama geliştirme ve mobil uygulama geliştirme bu ayağın konularıdır. Bu alanda çalışan kişi büyük bir yazılımı sıfırdan kurmasa bile mevcut bir sistemi anlayacak, bağlayacak ve gerektiğinde küçük parçalar yazacak kadar kod okuyabilmelidir.

İkinci ayak veridir. Veritabanı yönetimi ve sorgulama dili, veri analitiği, istatistiksel analiz, büyük veri ve veri madenciliği, veri görselleştirme bu ayağın konularıdır. Kurumsal bilişimde asıl değer çoğu zaman sistemin kendisinde değil, sistemin ürettiği kayıtta birikir.

Üçüncü ayak altyapı ve güvenliktir. Ağ temelleri ve güvenliği, bulut teknolojileri, kurumsal güvenlik ve risk yönetimi bu ayağın konularıdır. Bir kurumun bilgi sistemi çalıştığı kadar da korunmak zorundadır ve bu koruma teknik olduğu kadar yönetimsel bir konudur.

Dördüncü ayak süreç ve yönetimdir. İş süreçleri ve analizi, kurumsal kaynak planlama sistemleri, yazılım geliştirme ve proje yönetimi bu ayağın konularıdır. Bu ayak programı yalnızca teknik bir yola değil, teknik ile idari arasındaki geçiş noktasına yerleştirir.

Beşinci ayak yapay zekâ ve ileri çözümlemedir. Yapay zekâ, yapay sinir ağları, derin öğrenmenin temelleri, doğal dil işleme ve sosyal ağ analizi bu ayağın konularıdır. Bu derslerin bir ön lisans planında yer alması, alanın son yıllarda hangi yöne doğru genişlediğini gösterir.

Altıncı ayak kurum içi iletişimdir. Halkla ilişkiler, insan kaynakları yönetimi, iletişim becerileri ve iş ahlakı bu ayağın konularıdır. Bu alanda çalışan kişinin muhatabı çoğunlukla bir başka teknik kişi değil, işini yapmaya çalışan bir birim çalışanıdır.

Bu altı ayak alanı hem yazılıma hem de yönetime yakın kılar. Kod tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi), veriye ilgi duyan öğrenci için [büyük veri analistliği](/bolum/buyuk-veri-analistligi), güvenlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilişim güvenliği teknolojisi](/bolum/bilisim-guvenligi-teknolojisi), yönetim tarafına ilgi duyan öğrenci için [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) bu alanın komşularıdır.

Bu program birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştığı yer klasik programcılık programlarıdır. [Bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi) ve [yazılım geliştirme](/bolum/yazilim-gelistirme) yazılımın kendisini üretmeye yönelir; bu programda yazılım bir kurumun süreci içinde ele alınır ve planın önemli bir bölümü kurumsal kaynak planlama, iş süreçleri ve raporlama gibi konulara ayrılır. Kod yazmayı işin merkezine koymak isteyen öğrenci için o programlar daha doğrudandır.

İkinci karışma noktası veri programlarıdır. [Büyük veri analistliği](/bolum/buyuk-veri-analistligi) ve lisans düzeyinde [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) veriyi kendi başına bir uzmanlık alanı olarak kurar; bu programda veri, kurumun sistemlerinin bir çıktısı olarak ve diğer konularla birlikte gelir. Benzer biçimde [istatistik](/bolum/istatistik) çözümlemenin kuramsal tarafına bakar.

Üçüncü karışma noktası güvenlik ve ağ programlarıdır. [Bilişim güvenliği teknolojisi](/bolum/bilisim-guvenligi-teknolojisi), [siber güvenlik](/bolum/siber-guvenlik) ve [internet ve ağ teknolojileri](/bolum/internet-ve-ag-teknolojileri) korumayı ve altyapıyı merkeze alır; bu programda güvenlik bir bölümdür, bütün değildir.

Dördüncü karışma noktası yönetim tarafındaki programlardır. [Yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) ve [bilişim sistemleri ve teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri) lisans düzeyinde benzer bir kesişimi kurar; bu program aynı kesişimi iki yıllık ve uygulamaya daha yakın bir düzlemde ele alır. [Ofis teknolojileri ve veri yönetimi](/bolum/ofis-teknolojileri-ve-veri-yonetimi) ise büro tarafına, [büro yönetimi ve yönetici asistanlığı](/bolum/buro-yonetimi-ve-yonetici-asistanligi) idari işleyişe daha yakındır.

Beşinci karışma noktası yapay zekâ programlarıdır. [Yapay zekâ operatörlüğü](/bolum/yapay-zeka-operatorlugu) ve [robotik ve yapay zekâ](/bolum/robotik-ve-yapay-zeka) bu konuyu programın merkezine koyar; burada ise yapay zekâ dersleri planın bir kolu olarak yer alır ve kurumsal kullanım bağlamında sunulur.

Bu programın mezununun ilk çalışma alanı kurumların bilgi işlem birimleridir. Kullanıcı taleplerinin karşılanması, sistemlerin gündelik işletimi, yedekleme ve erişim düzeninin takibi ve birimlerle teknik iletişimin yürütülmesi bu işin gövdesini oluşturur.

İkinci alan kurumsal kaynak planlama sistemleridir; bu sistemlerin kurulumunda, veri aktarımında, kullanıcı eğitiminde ve gündelik destek hattında görev alınabilir. Üçüncü alan veri ve raporlamadır; kurumun kayıtlarından düzenli raporlar üretmek, gösterge panoları hazırlamak ve veriyi karar alan birimin anlayacağı biçime getirmek bu tarafa girer.

Dördüncü alan yazılım şirketlerinin destek ve uygulama ekipleridir; müşteri kurumun sürecini anlamak, ürünü o sürece uyarlamak ve devreye alma sürecini izlemek bu tarafa girer. Beşinci alan web ve mobil uygulama geliştirme ekiplerinde destek görevleridir.

Altıncı alan ağ ve güvenlik destek görevleridir; erişim yetkilerinin yönetilmesi, güvenlik uyarılarının izlenmesi ve olay kayıtlarının tutulması bu tarafa girer. Yedinci alan kamu kurumlarının bilişim birimleridir; bu kurumlarda çalışmanın kendi giriş koşulları vardır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz. Ayrıca dikey geçiş yolu vardır; bu programın mezunu ayrı bir sınavla lisans programlarına geçiş yapabilir ve bu rehber o yolun kolay ya da zor olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz.

Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: sizi çeken şey teknolojinin kendisi mi, yoksa teknolojinin bir kurumu nasıl çalıştırdığı mı? Bu program ikinci soruya daha yakın durur. Yalnızca kod yazmak isteyen bir öğrenci burada süreç, rapor ve iletişim derslerini fazla bulabilir.

İkinci soru sayı ve mantıkla ilgilidir. Planın gövdesinde programlama, veritabanı, istatistiksel analiz ve öğrenen sistemler vardır. Bu konular sabırlı bir alıştırma düzeni ister; adım adım ilerlemekten hoşlanmayan bir öğrenci zorlanır.

Üçüncü soru insanla ilgilidir. Bu alanda çalışan kişi çoğu zaman teknik olmayan bir kullanıcıyla konuşur. Sorunu dinleyip sade bir dille cevap verebilmek, bu işte teknik bilgi kadar belirleyicidir; planda halkla ilişkiler, diksiyon ve iletişim becerileri derslerinin bulunması bunun bir işaretidir.

Dördüncü soru güncellikle ilgilidir. Bu alanın araçları hızla değişir ve öğrenmenin okulla bitmediği alanların başında gelir. Kendi başına yeni bir araç öğrenmeyi külfet sayan bir öğrenci için alan yorucu olabilir.

Beşinci soru sorumlulukla ilgilidir. Kurumsal sistemlerde yapılan bir hata tek bir kişiyi değil bütün bir birimi etkiler; dikkat ve kayıt tutma alışkanlığı bu alanda bir tercih değil, işin gereğidir. Son olarak bu programın ön lisans olduğu ve lisans tamamlama yolunun ayrı bir sınavla yürüdüğü baştan bilinmelidir.

Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik kurumsal bilişim, bilişim sistemleri, yönetim bilişimi ya da bilgi yönetimi başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Bu alanda ad benzerliği içerik benzerliği anlamına gelmez; tercih listesi yapılırken ilgili üniversitenin kendi ders planı okunmalıdır.

İkinci not: Bu program görece yeni bir addır ve planların ağırlık merkezi üniversiteden üniversiteye kayabilmektedir. Bir üniversitede plan yazılım ve veri tarafına, bir başkasında süreç ve yönetim tarafına yatkın olabilir. Bu rehberde okunan planda yapay zekâ ve veri derslerinin sayısı dikkat çekicidir; başka bir üniversitede aynı ağırlığın bulunacağı varsayılmamalıdır.

Üçüncü not: Laboratuvar ve staj düzeni ayrıca sorulmalıdır. Bilgisayar laboratuvarının kaç kişilik olduğu, öğrencinin hangi yazılımlara erişebildiği, kurumsal kaynak planlama derslerinde gerçek bir sistem üzerinde çalışılıp çalışılmadığı ve stajın hangi işletmelerle yürütüldüğü tercihten önce öğrenilmelidir.

Dördüncü not: Kod tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi), [yazılım geliştirme](/bolum/yazilim-gelistirme), [web tasarımı ve kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama) ve [bilgisayar teknolojisi](/bolum/bilgisayar-teknolojisi); aynı alanın lisans tarafına yönelmek isteyen öğrenci için [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi), [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi), [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) ve [bilişim sistemleri ve teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri); veriye ilgi duyan öğrenci için [büyük veri analistliği](/bolum/buyuk-veri-analistligi), [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi), [istatistik](/bolum/istatistik) ve [tıbbi veri işleme teknikerliği](/bolum/tibbi-veri-isleme-teknikerligi); yapay zekâ tarafına ilgi duyan öğrenci için [yapay zekâ operatörlüğü](/bolum/yapay-zeka-operatorlugu) ve [robotik ve yapay zekâ](/bolum/robotik-ve-yapay-zeka); güvenlik ve ağ tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilişim güvenliği teknolojisi](/bolum/bilisim-guvenligi-teknolojisi), [siber güvenlik](/bolum/siber-guvenlik) ve [internet ve ağ teknolojileri](/bolum/internet-ve-ag-teknolojileri); elektronik ve donanım tarafına ilgi duyan öğrenci için [elektronik teknolojisi](/bolum/elektronik-teknolojisi), [elektronik haberleşme teknolojisi](/bolum/elektronik-haberlesme-teknolojisi) ve [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi); büro ve belge tarafına ilgi duyan öğrenci için [ofis teknolojileri ve veri yönetimi](/bolum/ofis-teknolojileri-ve-veri-yonetimi), [büro yönetimi ve yönetici asistanlığı](/bolum/buro-yonetimi-ve-yonetici-asistanligi) ve [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi); ticaret ve satış tarafına ilgi duyan öğrenci için [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama) ve [elektronik ticaret ve yönetimi](/bolum/elektronik-ticaret-ve-yonetimi); yönetim ve muhasebe tarafına ilgi duyan öğrenci için [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi), [insan kaynakları yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi), [muhasebe ve finans yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi) ve [lojistik](/bolum/lojistik); sağlık bilişimi tarafına ilgi duyan öğrenci için [sağlık bilgi sistemleri teknikerliği](/bolum/saglik-bilgi-sistemleri-teknikerligi) ve [dijital sağlık sistemleri teknikerliği](/bolum/dijital-saglik-sistemleri-teknikerligi); kamu tarafına ilgi duyan öğrenci için [yerel yönetimler](/bolum/yerel-yonetimler) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.