Makine

Makine, meslek yüksekokulları bünyesinde yürütülen iki yıllık bir ön lisans programı. ÖSYM tercih kılavuzunda TYT puan türüyle listelenir. Mezuna verilen unvan Makine Teknikeri'dir.

Programın konusu bir parçanın fikirden ürüne dönüşme zinciri: teknik resim ve ölçü toleransları, malzeme seçimi, talaşlı imalat ve kaynak gibi imalat yöntemleri, bilgisayar destekli çizim (CAD) ve bilgisayar destekli üretim (CAM), CNC takım tezgâhlarının programlanması, hidrolik-pnömatik sistemler ve bakım. Mezun, mühendisin tasarımını üretilebilir hâle getiren, tezgâhı ayarlayan, ölçen ve üretimi yürüten teknik personeldir.

ÖSYM envanterinde "makine" kelimesi geçen çok sayıda ayrı program var; tercih listesine yanlış kod yazmak bu bölümde çok sık görülüyor:

• ›Makine — ön lisans, TYT, 2 yıl. Bu rehberin konusu. Unvan: makine teknikeri.
• ›Makine Mühendisliği — lisans, SAY, 4 yıl. Mühendis unvanı verir; ayrı puan türü,

ayrı kod. Ön lisansın "uzun hâli" değildir.

• ›Makine Resim ve Konstrüksiyonu — ön lisans, TYT. Odağı çizim, tasarım ve

konstrüksiyon tarafında yoğunlaşır; imalat atölyesi tarafı daha zayıf.

• ›Mekatronik (ön lisans, TYT) ve Mekatronik Mühendisliği (lisans, SAY) — makine,

elektronik ve kontrolü birleştirir; saf makine programı değildir.

• ›Raylı Sistemler Makine Teknolojisi, Tarım Makineleri, **İş Makineleri

Operatörlüğü, Gemi Makineleri İşletmeciliği** — her biri ayrı program, ayrı sektör.

Program adını değil, kılavuzdaki program kodunu tercih ettiğini unutma.

Bursa Uludağ Üniversitesi Orhangazi Yeniköy Asil Çelik Meslek Yüksekokulu Makine programının bilgi paketindeki plan (toplam 120 AKTS) tipik omurgayı gösteriyor:

• ›Çizim ve tasarım hattı: Teknik Resim, Makine Meslek Resmi, Bilgisayar Destekli Çizim

I – II

• ›İmalat hattı: İmalat İşlemleri I – II, Malzeme Teknolojisi
• ›Sayısal üretim hattı: Bilgisayar Destekli Üretim I – II, CNC Freze Teknolojisi
• ›Sistem hattı: Hidrolik ve Pnömatik
• ›Uygulama: Staj I – II (iki dönem zorunlu)

Bu plandaki asıl bilgi şu: program elle çizimden başlayıp CNC'de parça üretmeye kadar kesintisiz bir hat kuruyor. CAD ve CAM derslerinin ikisinin de iki dönem sürmesi tesadüf değil; bugün imalat sanayisinde teknikerden beklenen tam olarak bu ikisini birlikte kullanabilmek. Buna karşılık plan mühendislik matematiği ve mukavemet teorisine ön lisans düzeyinde giriyor; tasarım hesabı yapmak lisans işidir.

Unvan diplomayla birlikte kanundan doğar. 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanun'un 3. maddesi tekniker unvanını "lise üstü iki yıl süreli yüksek teknik öğretim görenler" için tanımlıyor. Yani makine ön lisans mezunu, ayrıca bir kurs ya da sınav gerekmeksizin tekniker unvanını taşır.

Bu unvanın somut karşılığı kamu kadro yapısında ve iş ilanlarındaki kademe tanımlarında görülür. Ancak unvan mühendis yetkisi vermez: imza yetkisi, proje sorumluluğu ve onay gerektiren mühendislik hizmetleri ayrı mevzuata tabidir ve bunlar ilgili meslek alanının kendi yönetmeliklerinde düzenlenir.

• ›İmalat sanayisi: talaşlı imalat atölyeleri, kalıp ve döküm tesisleri, otomotiv yan

sanayi

• ›CNC operatörlüğü ve CNC programcılığı; CAD/CAM tarafında teknik ofis
• ›Bakım-onarım ve tesis mühendisliği birimlerinde teknikerlik
• ›Kalite kontrol ve ölçüm (metroloji) birimleri
• ›Teknik satış ve satış sonrası servis; makine ithalatçılarının servis kadroları
• ›KPSS ile kamu kurumlarında "tekniker" kadrosu

Ön lisansı ilk adım olarak kuruyorsan DGS yolu var: Dikey Geçiş Sınavı'yla lisans programına geçilebilir. Hangi ön lisans programından hangi lisans programlarına geçilebileceği her yıl DGS kılavuzunda ayrı bir tabloda yayımlanır. Bu rehber o listeden tek bir hedef program adı bile yazmıyor — DGS dokümanını kendin açıp doğrulamalısın.

• ›Somut nesneyle çalışmayı seven, parçayı eline alıp ölçmekten keyif alan öğrenciler
• ›Üç boyutlu düşünme ve teknik resim okuma becerisine yatkın olanlar; bu bölümün gizli

ön koşulu budur

• ›Atölye ortamına — gürültü, yağ, vardiya — açık olanlar
• ›Hassasiyet ve tolerans kavramını ciddiye alabilecek olanlar; makine imalatında hata

milimetrenin altında ölçülür

• ›Ön lisansı DGS ile mühendislik lisansına giden planın ilk adımı olarak kuranlar

• ›Atölye ve tezgâh altyapısını sor. CNC freze, torna ve ölçüm laboratuvarı olmayan bir

program bu dersleri tahtada anlatır; mezuniyet sonrası fark burada açılıyor.

• ›CAD/CAM yazılımlarını hangi sürümle öğrettiklerini öğren. Sektör yazılım bilgisini

doğrudan sorar.

• ›Program adını kodla doğrula. Makine, Makine Resim ve Konstrüksiyonu, Mekatronik ve

Makine Mühendisliği ayrı programlardır.

• ›Tekniker unvanının sınırını bil. Unvan kanunla gelir ama mühendislik yetkisi

vermez.

• ›Stajı erken planla. İki dönem zorunlu staj bu bölümde ilk işin en olası kaynağı.

Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.