Makine Resim ve Konstrüksiyonu

Makine Resim ve Konstrüksiyonu, bir makine parçasının ya da düzeneğinin kâğıt ve ekran üzerindeki karşılığını üreten kişiyi yetiştiren iki yıllık bir ön lisans programıdır. Alanın konusu üretimin kendisi değil, üretimi mümkün kılan belgedir: ölçülendirilmiş resim, katı model, montaj resmi ve bunların hepsini bir arada tutan teknik anlatım. Atölyede bir parçanın tornada mı freze tezgâhında mı işleneceği bu resme bakılarak anlaşılır; resim eksikse üretim de eksik olur.

Alanın birinci ayağı teknik resmin kendisidir. Bir cismin izdüşümlerinin nasıl alındığı, kesitin nasıl gösterildiği, ölçülendirmenin kurallarının ne olduğu ve yüzey ile tolerans işaretlerinin ne anlama geldiği bu ayağın konularıdır. Bu ayak alanın dilidir; diğer bütün dersler bu dilin üzerine kurulur.

İkinci ayak bilgisayar destekli tasarımdır. İki boyutlu çizimin ekranda üretilmesi, üç boyutlu katı modelin kurulması, modelden imalat resminin türetilmesi ve montaj ilişkilerinin bilgisayarda kurulması bu ayağın konularıdır. Bu ayak mesleğin bugünkü gündelik hâlidir: elle çizim öğrenilir, ancak iş büyük ölçüde ekranda yapılır.

Üçüncü ayak makine bilgisidir. Makine elemanlarının hangi işlevi gördüğü, mekanizmaların hareketi nasıl aktardığı, cisimlerin yük altında nasıl davrandığı ve hidrolik ile pnömatik düzeneklerin nasıl çalıştığı bu ayağın konularıdır. Bir parçayı çizmek onun ne işe yaradığını bilmeden yapılamaz; bu ayak resmi anlamlı kılar.

Dördüncü ayak imalat ve malzemedir. Talaşlı imalatın yöntemleri, döküm ve kaynak gibi biçimlendirme süreçleri, malzemelerin özellikleri ve bir parçanın hangi yöntemle üretileceğinin resme nasıl yansıdığı bu ayağın konularıdır. Üretilemeyen bir resim doğru resim değildir ve bu ayak bunu öğretir.

Beşinci ayak ölçme ve kalitedir. Kumpas ve mikrometre gibi araçlarla ölçü alınması, ölçünün toleransa göre değerlendirilmesi, kalite güvence sisteminin mantığı ve standartların ne işe yaradığı bu ayağın konularıdır. Resimde yazan ölçü ile tezgâhtan çıkan parçanın ölçüsü arasındaki ilişki bu ayakta kurulur.

Altıncı ayak matematik ve fiziğin temelidir. Alan ve hacim hesapları, trigonometri, kuvvet ve moment kavramları bu ayağın konularıdır. Bu ayak süs değildir: bir kesit alanının ya da bir açının yanlış hesaplanması doğrudan hatalı bir parçaya dönüşür.

Bu altı ayak alanı hem çizim hem imalat tarafına yakın kılar. Makinenin bütününe ilgi duyan öğrenci için [makine](/bolum/makine), lisans düzeyinde tasarım ve hesap tarafına ilgi duyan öğrenci için [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi), ürünün biçim ve kullanım tarafına ilgi duyan öğrenci için [endüstriyel tasarım](/bolum/endustriyel-tasarim) bu alanın komşularıdır.

Bu program en sık [makine](/bolum/makine) ön lisans programıyla karıştırılır. İki program da makinenin dünyasında durur; ancak makine programının ağırlık merkezi imalat, tezgâh ve bakım tarafındayken bu programın ağırlık merkezi çizim ve tasarım belgesidir. Tezgâhın başında durmak isteyen öğrenci ile ekranda parça modelleyen öğrenci aynı programı seçmek zorunda değildir.

İkinci karışma noktası lisans tarafıdır. [Makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) dört yıllık bir lisans alanıdır ve hesap, boyutlandırma, termodinamik ve sistem tasarımını merkeze alır; bu program ise tasarımı belgeye dönüştüren ara kademede durur. Aradaki fark, kararı verenle kararı çizen arasındaki farktır ve iş hayatında ikisi aynı masada çalışır.

Üçüncü karışma noktası tasarımın biçim tarafıdır. [Endüstriyel tasarım](/bolum/endustriyel-tasarim) ürünün kullanımına, biçimine ve kullanıcıyla ilişkisine bakar; bu program ise ürünün üretilebilirliğine ve ölçüsüne bakar. Aynı ürün üzerinde çalışsalar bile soruları farklıdır.

Dördüncü karışma noktası malzeme ve imalat tarafıdır. [Metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) malzemenin kendisine, [kaynak teknolojisi](/bolum/kaynak-teknolojisi) birleştirme yöntemine, [imalat yürütme sistemleri operatörlüğü](/bolum/imalat-yurutme-sistemleri-operatorlugu) üretim sürecinin izlenmesine bakar. Beşinci karışma noktası ise komşu sektörlerdir: [otomotiv teknolojisi](/bolum/otomotiv-teknolojisi) ve [otomotiv mühendisliği](/bolum/otomotiv-muhendisligi) taşıt tarafına, [gemi inşaatı](/bolum/gemi-insaati) tekne tarafına, [uçak teknolojisi](/bolum/ucak-teknolojisi) hava aracı tarafına, [iklimlendirme ve soğutma teknolojisi](/bolum/iklimlendirme-ve-sogutma-teknolojisi) tesisat tarafına yönelir. Çizimin bilgisayar ortamındaki görsel karşılığına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar destekli tasarım ve animasyon](/bolum/bilgisayar-destekli-tasarim-ve-animasyon), üretimin planlama tarafına ilgi duyan öğrenci için [endüstri mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi) ayrı yollardır.

Bu programın mezununun ilk yerleşme alanı imalat firmalarının teknik ofisleridir. Mühendisin verdiği taslağın ölçülendirilmiş resme dönüştürülmesi, katı modelin kurulması, montaj resminin çıkarılması ve resim üzerinde yapılan değişikliklerin sürüm kaydının tutulması bu işin gündelik gövdesidir.

İkinci alan kalıp ve aparat tarafıdır. Bir parçanın üretilebilmesi için gereken kalıbın ya da bağlama aparatının çiziminin hazırlanması, ölçü ve tolerans kararlarının resme işlenmesi ve atölyeyle bu resim üzerinden konuşulması bu tarafın işidir. Üçüncü alan bilgisayar destekli üretim tarafıdır: modelin tezgâhın anlayacağı biçime hazırlanması ve üretim öncesi kontrolü burada mezunun katkı yaptığı yerdir.

Dördüncü alan kalite ve ölçme birimleridir; üretilen parçanın resimdeki ölçülere uygunluğunun kontrolü ve uygunsuzluk kayıtlarının tutulması bu tarafa düşer. Beşinci alan teknik satın alma ve şartname hazırlığına destek veren birimlerdir; bir parçanın ya da hizmetin teknik olarak nasıl tarif edileceği bu alanın diliyle yazılır. Altıncı alan ise satış sonrası ve yedek parça tarafıdır: parça kataloglarının hazırlanması ve teknik çizimlerin güncel tutulması bu işin parçasıdır. Kamu kurumlarında çalışmanın kendi giriş koşulları vardır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.

Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez. Bunlar firmanın büyüklüğüne, sektöre, bölgeye ve kişinin kendi birikimine göre değişir; bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır. Bu programın mezunu için yasa ile kurulmuş bir unvan ve yetki çerçevesi de bu rehberde iddia edilmemektedir.

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: üç boyutlu bir cismi zihninde çevirebiliyor musunuz? Bu alanın gündelik işi, bir parçanın önden, üstten ve yandan görünüşünü zihinde birleştirmeye dayanır. Uzamsal düşünme bu programda diğer birçok özellikten daha belirleyicidir.

İkinci soru ayrıntıyla ilgilidir. Bir ölçünün yanlış yazılması ya da bir toleransın atlanması doğrudan hurdaya çıkan bir parça demektir. Ayrıntıya tahammülü olmayan, "yaklaşık olsun" diyen bir öğrenci bu alanda zorlanır.

Üçüncü soru bilgisayarla ilgilidir. Alanın araçları tasarım yazılımlarıdır ve bu yazılımlar öğrenilmesi zaman isteyen araçlardır. Ekran başında uzun süre çalışmayı sıkıcı bulan biri için işin gündelik hâli yorucudur.

Dördüncü soru atölyeyle ilgilidir. İyi bir çizim, üretimin nasıl yapıldığını bilerek yapılır; bu yüzden atölyeye girmeyi, tezgâhı görmeyi ve üretimi izlemeyi sevmek bu alanda avantajdır. Son olarak bu programın ön lisans olduğu ve lisans tamamlama yolunun ayrı bir sınavla yürüdüğü baştan bilinmelidir; bu rehber o yolun kolay ya da zor olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz.

Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında aynı olsa da ders planları farklılaşır. Bazı planlar bilgisayar destekli tasarım tarafını, bazıları imalat tekniğini, bazıları makine elemanlarını ağırlıklandırır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ayrı ayrı okunmalıdır; bu rehberdeki plan yalnızca bir örnektir.

İkinci not: Programın yazılım ve laboratuvar düzeni sorulmaya değer. Öğrencinin kendi lisanslı tasarım yazılımına erişebildiği, bilgisayar laboratuvarında yeterli zaman bulabildiği ve mümkünse bilgisayar destekli üretim tezgâhını görebildiği bir program ile bu konuları yalnızca anlatım üzerinden geçen bir program aynı eğitimi vermez.

Üçüncü not: Staj ve işletmede eğitim düzeni de sorulmalıdır. Bazı programlarda öğrencinin bir dönemi işletmede geçirdiği düzenler uygulanır; bu düzenin olup olmadığı, hangi firmalarla yürütüldüğü ve öğrenciye teknik ofiste ne kadar zaman bıraktığı tercihten önce öğrenilmelidir.

Dördüncü not: İmalat ve tezgâh tarafına ilgi duyan öğrenci için [makine](/bolum/makine); lisans düzeyinde hesap ve tasarım için [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi); ürünün biçim tarafına ilgi duyan öğrenci için [endüstriyel tasarım](/bolum/endustriyel-tasarim); malzeme ve birleştirme tarafına ilgi duyan öğrenci için [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) ve [kaynak teknolojisi](/bolum/kaynak-teknolojisi); üretimin izlenmesine ilgi duyan öğrenci için [imalat yürütme sistemleri operatörlüğü](/bolum/imalat-yurutme-sistemleri-operatorlugu) ve [endüstri mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi); taşıt tarafına ilgi duyan öğrenci için [otomotiv teknolojisi](/bolum/otomotiv-teknolojisi) ve [otomotiv mühendisliği](/bolum/otomotiv-muhendisligi); deniz ve hava araçlarına ilgi duyan öğrenci için [gemi inşaatı](/bolum/gemi-insaati) ve [uçak teknolojisi](/bolum/ucak-teknolojisi); tesisat tarafına ilgi duyan öğrenci için [iklimlendirme ve soğutma teknolojisi](/bolum/iklimlendirme-ve-sogutma-teknolojisi); görsel modelleme tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar destekli tasarım ve animasyon](/bolum/bilgisayar-destekli-tasarim-ve-animasyon) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.