Marka İletişimi, bir teşebbüsün adının, işaretinin ve söylediği sözün hedef kitlede kurduğu anlamı planlı biçimde yönetmeyi konu edinen iki yıllık bir önlisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 6769 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 246,56–249,40
- Üniversite
- 2
- Genel kontenjan
- 4.000
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Marka İletişimi Nedir?
Marka İletişimi, bir teşebbüsün adının, işaretinin, biçiminin ve söylediği sözün hedef kitlede nasıl bir anlam kurduğunu inceleyen ve o anlamı planlı biçimde yöneten iki yıllık bir önlisans programıdır. Programı kolayca karışabildiği komşularından ayıran şey konusu değildir; reklam, halkla ilişkiler, pazarlama ve medya bu programın da içindedir. Ayıran şey merkezine koyduğu nesnedir: burada merkez tek bir kampanya, tek bir mecra ya da tek bir satış hedefi değil, markanın kendisidir. Marka, bir ürünün üzerine sonradan eklenen bir süs değil, tüketicinin zihninde zamanla birikmiş bir tanınma ve güven yığınıdır; bu programın öğrettiği şey o yığının nasıl kurulduğu, nasıl ölçüldüğü, nasıl korunduğu ve yanlış bir hamleyle nasıl dağıldığıdır.
Alanın birinci ayağı işletme ve ekonomi okuryazarlığıdır. Bir marka kararı hiçbir zaman yalnızca yaratıcı bir karar değildir: fiyat, maliyet, dağıtım, rekabet ve büyüme hedefleri o kararın sınırlarını çizer. Bu rehberde okunan iki ders planında genel iktisat, işletme yönetimi, iktisada giriş ve genel işletme başlıklı derslerin bulunması bu nedenledir. Marka iletişimcisinin masasına gelen brief bir işletme sorunudur; iletişim ise o sorunun çözümünün bir parçasıdır, tamamı değil.
İkinci ayak pazarlamanın kendisidir. Pazarlama ilkeleri her iki planda da erken yarıyıllarda yer alır ve programın gerisini taşıyan çatıyı kurar: bir ürünün kime, hangi ihtiyaç üzerinden, hangi rakiplerin karşısında konumlandığı sorusu yanıtlanmadan hiçbir iletişim planı yazılamaz. Bu ayak, marka iletişimini bir estetik uğraş olmaktan çıkarıp bir konumlandırma disiplinine dönüştürür. Alanın komşusu olan [pazarlama](/bolum/pazarlama) programı bu çatıyı kendi başına merkeze alır.
Üçüncü ayak markanın doğrudan yönetimidir. Bu rehberde okunan İstanbul Üniversitesi planı marka yönetimi ve marka iletişimi başlıklı iki ayrı ders basmakta; Anadolu Üniversitesi planı ise marka ve yönetimi, marka iletişiminde analiz ve araştırma, marka iletişim kampanyaları ile marka iletişim tasarımı ve uygulamaları başlıklı dört ders basmaktadır. Bu ders adları iki ayrı kurumun iki ayrı planından gelmektedir ve bu rehberde birbirine karıştırılmamış, tek bir listeye indirilmemiştir. Ortak olan şey şudur: marka, bu programlarda başlı başına bir yönetim nesnesi olarak ele alınmaktadır.
Dördüncü ayak iletişimin araçlarıdır. Reklamcılık, halkla ilişkiler, pazarlama iletişimi, ikna edici iletişim, medya planlama, kurumsal iletişim ve sosyal medya başlıklı dersler iki planda bu araç kümesini kurar. Buradaki mantık şudur: aynı marka mesajı bir televizyon filminde, bir mağaza içi düzenlemede, bir basın açıklamasında ve bir sosyal medya gönderisinde bambaşka biçimler alır, ama aynı kalmak zorundadır. Tutarlılık bu alanın en pahalı ve en kırılgan varlığıdır.
Beşinci ayak insanın kendisidir. Tüketici davranışları, sosyal psikoloji, örgütsel davranış ve kamuoyu araştırmaları başlıklı dersler iki planda bu tarafı taşır. Bir marka kararının işleyip işlemeyeceği, insanların dikkatinin, belleğinin, alışkanlıklarının ve grup içindeki davranışlarının nasıl çalıştığına bağlıdır. Bu yüzden alan, [psikoloji](/bolum/psikoloji) ve [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) programlarının konularına gündelik olarak temas eder, ama onların yerine geçmez.
Altıncı ayak ölçme ve araştırmadır. Kamuoyu araştırmaları ile marka iletişiminde analiz ve araştırma başlıklı dersler, bu alanın yalnızca fikir üretmediğini, ürettiği fikri sınadığını gösterir. Marka bilinirliğinin, çağrışımların ve itibarın ölçülebilir hâle getirilmesi bu işin en teknik yeridir ve bir sonraki adımda söylenecek olan hukuki çerçeveyle de doğrudan ilişkilidir: bir markanın tanınmışlığı yalnızca bir pazarlama kavramı değil, aynı zamanda hukuki sonuç doğuran bir olgudur.
Yedinci ayak risk ve itibardır. İstanbul Üniversitesi planında itibar yönetimi ile kriz ve risk iletişimi yönetimi başlıklı dersler bulunmaktadır. Bir marka yıllar içinde kurulur, bir hafta içinde zarar görebilir; bu yüzden alan yalnızca kurma değil, savunma disiplini de öğretir. Bu tarafın hukuki karşılığı bu rehberin bir sonraki başlığında ele alınmaktadır. Sekizinci ve son ayak ise müşteri ilişkileri ile girişimciliktir: müşteri ilişkileri yönetimi iki planda da yer alır, girişimcilik ise İstanbul Üniversitesi planında ayrı bir ders olarak basılıdır.
Bu sekiz ayak programı hem [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim), [halkla ilişkiler ve reklamcılık](/bolum/halkla-iliskiler-ve-reklamcilik) ve [reklamcılık](/bolum/reklamcilik) gibi doğrudan komşu alanlara, hem [pazarlama](/bolum/pazarlama), [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama) ve [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi) gibi işletme tarafına, hem de [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [iletişim bilimleri](/bolum/iletisim-bilimleri) ve [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim) gibi mecra ve iletişim programlarına yakın kılar.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 6769 Sayılı Kanun
Bir marka tasarlanır, adlandırılır, anlatılır ve tüketiciye ulaştırılır; ama sahiplenilebilmesi, başkasının kullanımına karşı korunabilmesi ve bir hak olarak devredilebilmesi için ayrıca tescil edilir ve hukuken tanımlanır. Bu ikinci halka yaratıcı değil hukukidir ve alanın kamusal çerçevesini kurar. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 6769 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta SINAİ MÜLKİYET KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada aynı sözcük dizisiyle, tek satır olarak gelmiştir. Ad satırının yanında parantezli bir dipnot işareti hiçbir okumada gelmemiştir; böyle bir işaretin bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır, yalnızca üç okumanın da böyle bir işaret getirmediği kaydedilmektedir.
Künye satırları üç okumada özdeştir: Kanun Numarası : 6769, Kabul Tarihi : 22/12/2016, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 10/1/2017 Sayı : 29944 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 58. Künye değerleri de aynı biçimde üç okumada teyit edilmiştir. Künye değerinin taşıdığı Tertip : 5 bilgisi, belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır; bu, adresin doğru tertipten açıldığının belge içi teyididir. Düstur satırında bir sayfa değeri hiçbir okumada gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir, satırın basılı biçiminin bundan ibaret olduğu iddia edilmemektedir. Kabul tarihi yayım tarihinden öncedir ve doğrulanan gövdelerde iç tutarsızlık görülmemiştir.
Belgenin yapı başlıkları iki ayrı güvence düzeyinde gelmiştir ve bu ayrım burada açıkça yazılmalıdır. BAŞLANGIÇ HÜKÜMLERİ ile onun alt başlığı Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Korumadan Yararlanacak Kişiler üç okumada da aynı çıkmıştır. Buna karşılık BİRİNCİ KİTAP ve alt başlığı Marka ile BİRİNCİ KISIM ve alt başlığı Marka Hakkı ve Kapsamı yalnızca ikinci ve üçüncü okumada ayrı satır olarak görülmüştür; birinci okuma bu satırları tire ve iki nokta üst üste ile birleştirip girintili bir içindekiler tablosuna dönüştürdüğü için yapı kaleminde tanık sayılmamıştır. İKİNCİ KISIM ile Başvuru ve İtiraz, ayrıca BİRİNCİ BÖLÜM ile Başvuru, Rüçhan Hakkı ve İnceleme başlıkları ise birinci ve ikinci okumanın mutabakatıyla alınmıştır; üçüncü okuma metinde buraya kadar gelmemiş, birinci kısmın kenar başlıklarından sonra durmuştur. Doğrulanan madde kenar başlıkları şunlardır: Amaç ve kapsam, Tanımlar, Korumadan yararlanacak kişiler, Marka olabilecek işaretler, Marka tescilinde mutlak ret nedenleri, Marka tescilinde nispi ret nedenleri, Marka tescilinden doğan hakların kapsamı ve istisnaları. Bunları izleyen Markanın başvuru eserlerinde yer alması, Markanın kullanılması ve Ticari vekil veya temsilci adına tescilli markaya ilişkin talepler kenar başlıkları yalnızca birinci ile ikinci okumanın mutabakatıyla gelmiştir, çünkü üçüncü okuma buraya kadar ulaşmamıştır.
Kanunun birinci maddesi çerçevenin kapsamını verir ve gövdesi üç okumada aynıdır: Madde 1- (1) Bu Kanunun amacı; marka, coğrafi işaret, tasarım, patent, faydalı model ile geleneksel ürün adlarına ilişkin hakların korunması ve bu suretle teknolojik, ekonomik ve sosyal ilerlemenin gerçekleştirilmesine katkı sağlamaktır. (2) Bu Kanun; marka, coğrafi işaret, tasarım, patent, faydalı model ile geleneksel ürün adlarına ilişkin başvuruları, tescil ve tescil sonrası işlemleri ve bu hakların ihlaline dair hukuki ve cezai yaptırımları kapsar. Maddenin gövdesi üç okumada aynı çıkmış olsa da başındaki Madde 1- öneki yalnızca ikinci ve üçüncü okumada bu biçimde görülmüştür; birinci okuma madde öneklerini hiç vermemiş, maddeleri başlık işaretleriyle yazmıştır.
Bu rehberin en can alıcı yeri dördüncü maddedir, çünkü markanın hukuki tanımını doğrudan bir iletişim ve ayırt etme işlevi üzerinden kurar: Madde 4- (1) Marka, bir teşebbüsün mallarının veya hizmetlerinin diğer teşebbüslerin mallarından veya hizmetlerinden ayırt edilmesini sağlaması ve marka sahibine sağlanan korumanın konusunun açık ve kesin olarak anlaşılmasını sağlayabilecek şekilde sicilde gösterilebilir olması şartıyla kişi adları dâhil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların veya ambalajlarının biçimi olmak üzere her tür işaretten oluşabilir. Bu cümlenin okunması gereken yeri şudur: sözcük, şekil, renk, harf, sayı, ses ve ambalaj biçimi tek tek sayılmakta ve hepsi tek bir ölçüte, ayırt edilebilirliğe bağlanmaktadır. Bir marka iletişimi programının üzerinde çalıştığı malzemenin adları bu tek cümlede sıralanmıştır.
Beşinci madde hangi işaretlerin tescil edilemeyeceğini sayar ve gövdesi üç okumada aynıdır. Madde Madde 5- (1) Aşağıda belirtilen işaretler, marka olarak tescil edilmez: cümlesiyle açılır ve bentleri şöyledir: a) 4 üncü madde kapsamında marka olamayacak işaretler. b) Herhangi bir ayırt edici niteliğe sahip olmayan işaretler. c) Ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer, coğrafi kaynak belirten veya malların üretildiği, hizmetlerin sunulduğu zamanı gösteren veya malların ya da hizmetlerin diğer özelliklerini belirten işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler. ç) Aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetlerle ilgili olarak tescil edilmiş ya da daha önceki tarihte tescil başvurusu yapılmış marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler. d) Ticaret alanında herkes tarafından kullanılan veya belirli bir meslek, sanat veya ticaret grubuna mensup olanları ayırt etmeye yarayan işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler. e) Malın doğası gereği ortaya çıkan şeklini ya da başka bir özelliğini veya teknik bir sonucu elde etmek için zorunlu olan veya mala asli değerini veren şeklî ya da başka bir özelliğini münhasıran içeren işaretler. f) Mal veya hizmetin niteliği, kalitesi veya coğrafi kaynağı gibi konularda halkı yanıltacak işaretler. g) Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesine göre reddedilecek işaretler. ğ) Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesi kapsamı dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş diğer işaretler ile yetkili mercilerce tescil izni verilmemiş olan armaları, nişanları veya adlandırmaları içeren işaretler. h) Dinî değerleri veya sembolleri içeren işaretler. ı) Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı işaretler. i) Tescilli coğrafi işaretten oluşan ya da tescilli coğrafi işaret içeren işaretler. Maddenin ikinci fıkrası ise iletişim faaliyetinin kendisinin hukuki sonuç doğurduğu hâli yazar: (2) Bir marka, başvuru tarihinden önce kullanılmış ve başvuruya konu mal veya hizmetler bakımından bu kullanım sonucu ayırt edici nitelik kazanmışsa bu markanın tescili birinci fıkranın (b), (c) ve (d) bentlerine göre reddedilemez. Üçüncü fıkra bir belgeye bağlıdır: (3) Bir marka başvurusu, önceki marka sahibinin başvurunun tesciline açıkça muvafakat ettiğini gösteren noter onaylı belgenin Kuruma sunulması hâlinde birinci fıkranın (ç) bendine göre reddedilemez. Muvafakatnameye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. Bu bentlerdeki şeklî, Dinî ve 2 nci mükerrer 6 ncı yazımları kaynakta göründüğü hâlde bırakılmıştır.
Altıncı madde marka iletişiminin merkezi kavramlarını hukuki terim olarak geçirir ve gövdesi üç okumada aynıdır. Maddenin öneki büyük harfle, MADDE 6- biçiminde gelmiştir. Birinci fıkra şöyledir: MADDE 6- (1) Tescil başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine başvuru reddedilir. Maddenin beşinci fıkrası tanınmışlığı ve itibarı düzenler: (5) Tescil edilmiş veya tescil başvurusu daha önceki tarihte yapılmış bir markanın, Türkiye'de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle haksız bir yararın sağlanabileceği, markanın itibarının zarar görebileceği veya ayırt edici karakterinin zedelenebileceği hâllerde, aynı ya da benzer markanın tescil başvurusu, haklı bir sebebe dayanma hâli saklı kalmak kaydıyla, başvurunun aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde yapılmış olmasına bakılmaksızın önceki tarihli marka sahibinin itirazı üzerine reddedilir. Altıncı fıkra ise başkasının kişi ismini, ticaret unvanını, fotoğrafını, telif hakkını veya herhangi bir fikri mülkiyet hakkını içeren başvuruları hak sahibinin itirazı üzerine reddedilir demektedir; dokuzuncu fıkra ise şu tek cümledir: (9) Kötüniyetle yapılan marka başvuruları itiraz üzerine reddedilir. Karıştırılma, tanınmışlık, itibar ve kötüniyet kavramlarının bu maddede hukuki terim olarak geçmesi, bunların yalnızca pazarlama sözlüğünde yer alan kavramlar olmadığını gösterir.
Yedinci madde marka sahibinin yasaklayabileceği fiilleri sayarken doğrudan iletişim mecralarını adlandırır. Madde Madde 7- (1) Bu Kanunla sağlanan marka koruması tescil yoluyla elde edilir. cümlesiyle açılır. Üçüncü fıkra Aşağıda belirtilen durumlar, işaretin ticaret alanında kullanılması hâlinde, ikinci fıkra hükmü uyarınca yasaklanabilir: cümlesiyle başlar ve içinde şu bentler yer alır: ç) İşaretin, teşebbüsün iş evrakı ve reklamlarında kullanılması. d) İşaretin kullanan kişinin, işaretin kullanımına ilişkin hakkı veya meşru bağlantısı olmaması şartıyla işaretin aynı veya benzerinin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirici kod, anahtar sözcük ya da benzeri biçimlerde kullanılması. e) İşaretin ticaret unvanı ya da işletme adı olarak kullanılması. f) İşaretin hukuka uygun olmayan şekilde karşılaştırmalı reklamlarda kullanılması. Buradaki d bendi bu belgede ayrı bir güvence düzeyindedir: yalnızca birinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla alınmıştır ve bu iki okuma bendi İşaretin kullanan kişinin, biçiminde vermiştir. İkinci okuma aynı yerde İşareti kullanan kişinin, biçimini vermiş, bu biçim tek okumada kaldığı için alıntılanmamıştır; kaynak belgede hangisinin basılı olduğuna dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır. Maddenin beşinci fıkrası ise iletişimin serbest kaldığı alanı çizer ve dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde yapılan kullanımları marka sahibinin engelleyemeyeceğini söyler; bu fıkrada gerçek kişilerin kendi ad veya adresini belirtmesi, malların veya hizmetlerin niteliklerine ilişkin açıklamalarda bulunulması ve aksesuar, yedek parça veya eşdeğer parça ürünlerinde kullanım amacının belirtilmesi ayrı ayrı sayılmıştır. Reklam, alan adı, anahtar sözcük ve karşılaştırmalı reklam kalemlerinin bu maddede adlarıyla geçmesi, bu programın gündelik iş kalemlerinin hukuk metninde yazılı olduğunu gösterir.
Üçüncü madde korumadan kimlerin yararlanacağını belirler ve yalnızca ikinci ile üçüncü okumanın mutabakatıyla alınmıştır, çünkü bu madde birinci okumadan hiç istenmemiştir. Gövde şöyledir: MADDE 3- (1) Bu Kanunla sağlanan korumadan; a) Türkiye Cumhuriyet vatandaşları, b) Türkiye Cumhuriyet sınırları içinde yerleşim yeri olan veya sınai ya da ticari faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişiler, c) Paris Sözleşmesi veya 15/4/1994 tarihli Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması hükümleri dâhilinde başvuru hakkına sahip kişiler, ç) Karşılıklılık ilkesi uyarınca, Türkiye Cumhuriyet uyruğundaki kişilere sınai mülkiyet hakkı koruması sağlayan devletlerin uyruğundaki kişiler, yararlanır. Buradaki Türkiye Cumhuriyet biçimi iki okumada birebir aynı geldiği için olduğu gibi bırakılmıştır; kaynakta böyle basılı olduğu iddia edilmemektedir.
İkinci madde bu rehberde tam gövde sayılmamıştır ve nedeni açıkça yazılmalıdır. Maddenin giriş satırı Madde 2- (1) Bu Kanunun uygulanmasında; biçiminde üç okumada da gelmiştir. Üç okumanın mutabakatıyla doğrulanan tanım bentleri şunlardır: ç) Bülten: Yayım ortamının türüne bakılmaksızın bu Kanunda belirtilen hususların yayımlandığı ilgili yayını, e) Kurum: Türk Patent ve Marka Kurumunu, f) Kurul: Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı bünyesinde yer alan Kurulu, g) Marka vekili: Marka, tasarım ve coğrafi işaret ile geleneksel ürün adlarına ilişkin konularda, hak sahiplerini Kurum nezdinde temsil eden kişileri, ı) Sınai mülkiyet hakkı: Markayı, coğrafi işareti, tasarımı, patent ve faydalı modeli, i) Sicil: Sınai mülkiyet hakları ile geleneksel ürün adlarına ilişkin bilgilerin yer aldığı kayıt ortamını, Maddenin öteki bentleri ile kapanış satırı yalnızca birinci okumada göründüğü için alıntılanmamıştır. Maddenin bir bendi ise ücret tanımı taşıdığı için ikinci ve üçüncü okumadan bilerek hiç istenmemiş ve bu rehbere hiç alınmamıştır; bu rehberde hiçbir para tutarı, ücret ya da oran yoktur. Bu iki nedenle ikinci madde tam gövde sayılmamıştır.
Bu belgenin en önemli sınırı bir kapsam sorunudur ve karıştırılmaması gerekir. Üç okumanın hiçbiri marka kitabının birinci kısmından ötesini madde gövdesi olarak getirmemiştir: ikinci okuma başlık dökümünü İngilizce yazılmış bir editör notuyla kesmiş, üçüncü okuma birinci kısmın kenar başlıklarından sonra durmuş, birinci okuma ise ötesini yalnızca tek tanıklı bir yapı envanteri satırı olarak vermiştir. Bu bir kapsam eksikliğidir, bir yokluk değildir. Belgenin marka kitabının birinci kısmından sonrasında ne bulunduğuna ya da bulunmadığına dair bu rehberde tek bir iddia yoktur; o kısımların ve coğrafi işaret ile geleneksel ürün adına ilişkin ikinci kitabın içeriği hakkında burada hiçbir şey söylenmemektedir.
Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir üniversite, fakülte, bölüm, program veya diploma hükmü yoktur. Bu programın ders planını belirlemez: dördüncü ve yedinci maddedeki işaret ve mecra listeleri bir hak kapsamı çizer, bir müfredat değildir; bir dersin adı ile bir hukuki kalemin örtüşmesi o dersi kanunun belirlediği anlamına gelmez. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan bentlerde geçen marka vekili ifadesi Kurum nezdinde temsil yetkisine ilişkin bir tanımdır ve bu programın mezununun unvanı değildir; bu bentten mesleğe giriş koşulu, yetki alanı ya da unvan çıkarılmamıştır. Marka iletişimi, reklam ve pazarlama terimlerinin bu kanunda ayrıca tanımlanıp tanımlanmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır; yalnızca bu oturumun üç okumasında böyle bir tanım bendinin en az iki okumada birebir teyit edilmediği kaydedilir, reklam sözcüğü ise yedinci maddede bir fiil bağlamında geçmektedir, bir tanım olarak değil. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır, dolayısıyla tek okumada kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu belgede bunun somut kanıtları görülmüştür. Birincisi, yedinci maddenin üçüncü fıkrasının d bendi iki okumada İşaretin kullanan kişinin, üçüncü bir okumada İşareti kullanan kişinin, biçiminde gelmiştir; iki tanık kuralı birinci biçimi kazandırmış, ama bu mutabakat bir dönüştürme hatası ihtimalini elememektedir. İkincisi, üçüncü maddede Türkiye Cumhuriyet biçimi iki okumada aynı çıkmıştır ve düzeltilmemiştir; kaynakta böyle basılı olduğu iddia edilmemektedir. Üçüncüsü, madde önekleri iki okumada tutarsız gelmiştir: Madde 1-, Madde 2-, Madde 4-, Madde 5-, Madde 7- küçük harfle, MADDE 3- ve MADDE 6- büyük harfle; bu tutarsızlık iki okumada aynı olduğu için olduğu gibi bırakılmış, eşitlenmemiştir. Dördüncüsü ve en önemlisi, ikinci okuma bu oturumda sistematik olarak düzeltici davranmıştır: ayrışmaların hepsinde kaybeden taraf o okuma olmuş ve hep daha temiz, dilbilgisel olarak daha akıcı biçimi vermiştir; bu tek tek maddelerin değil bir okuma katmanının davranışıdır ve bu nedenle o okumanın temiz varyantları hiçbir yerde tercih edilmemiştir. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği ayrıca yazılmalıdır: üçüncü madde birinci okumadan hiç istenmediği için yalnızca ikinci ile üçüncü okumanın mutabakatına dayanır; kitap ve birinci kısım başlıkları birinci okumanın satırları birleştirmesi yüzünden aynı iki okumadan gelir; ikinci kısım, birinci bölüm ve onları izleyen üç kenar başlığı ise üçüncü okuma metinde o noktaya kadar gelmediği için birinci ile ikinci okumanın mutabakatına dayanır. İki kısmi ret kaydı vardır ve ikisi de yazılmalıdır: birinci okuma başlıkları belgede göründükleri satır biçiminde vermek yerine girintili bir içindekiler tablosuna dönüştürdüğü için yapı tanığı olarak reddedilmiş, o envanterin yalnızca başka bir okumada ayrı satır olarak da görünen kısımları kabul edilmiştir; ikinci okuma ise başlık dökümünü İngilizce yazılmış bir editör notu cümlesiyle kestiği için o cümle tanık sayılmamış ve hiçbir yere aktarılmamıştır. Her iki durumda da okuma tekrarlanmamıştır. Birinci okumanın envanterinde görünen ikinci bölüm satırı, üçüncüden yedinciye kadarki kısım satırları ve ikinci kitap ile altındaki bütün kısım satırları tek tanıklı olduğu için kullanılamaz sayılmış, bu rehbere alınmamıştır. Birinci ve ikinci okumanın eklediği başlık ve kalınlaştırma işaretleri ile ayırıcı çizgiler biçimsel ekleme sayılmış, kaynak metin sayılmamıştır. Doğrulanan gövdelerde değişiklik, ek, mülga ya da iptal ibaresi hiç gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir ve bu maddelerin hiç değişmediği iddia edilmemektedir. Dipnot işaretleri ve dipnot gövdeleri de gelmemiştir; kanunda dipnot bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamaktadır. Adres ilk denemede açıldığı için başka tertip adresleri hiç denenmemiştir. Bu oturumda hiçbir adres için curl, wget, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı alınmamıştır.
Marka İletişimi ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman derslerin ortaklığıdır. En sık karıştığı yer halkla ilişkiler tarafıdır. [Halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) ile [halkla ilişkiler ve reklamcılık](/bolum/halkla-iliskiler-ve-reklamcilik) programları da kurumun kamuoyu ile ilişkisini konu edinir. Burada bir ayrımı korumak gerekir: bu rehberde okunan iki plan halkla ilişkiler başlığını bir ders adı olarak basmaktadır, bir program adı olarak değil. İstanbul Üniversitesi planında bu ders adı HALKLA İLİŞKİLER, Anadolu Üniversitesi planında Halkla İlişkiler biçiminde yayımlanmıştır ve iki yazım birleştirilmemiştir. Bir dersin adı ile bir programın adı aynı şey değildir; bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz, yalnızca kapsamların aynı olmadığını kaydeder.
İkinci karışma noktası reklamın kendisidir. [Reklamcılık](/bolum/reklamcilik) programı mesajın üretimini, mecra seçimini ve kampanya yapımını merkezine alır. Bu programda reklamcılık ve medya planlama derslerinin bulunması, programı bir reklamcılık programına dönüştürmez: burada reklam, markanın bütün iletişim düzeninin bir bileşenidir, düzenin kendisi değildir.
Üçüncü karışma noktası pazarlamadır. [Pazarlama](/bolum/pazarlama), [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama) ve [elektronik ticaret ve yönetimi](/bolum/elektronik-ticaret-ve-yonetimi) programları ürünün pazara ulaşmasının bütün halkalarına bakar. Bu programda pazarlama ilkeleri ve pazarlama iletişimi derslerinin bulunması gerçek bir yakınlıktır, ama buradaki soru satışın nasıl kapatılacağı değil, markanın hangi anlamla tanınacağıdır.
Dördüncü karışma noktası genel işletmedir. [İşletme](/bolum/isletme), [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi) ve [insan kaynakları yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi) programları da örgütsel davranış, stratejik yönetim ve girişimcilik gibi başlıkları okutur. Bu programda bu derslerin bulunması onu bir işletme programı yapmaz; buradaki işletme bilgisi marka kararının kısıtlarını okumak içindir.
Beşinci karışma noktası medya ve mecralardır. [Medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [iletişim bilimleri](/bolum/iletisim-bilimleri), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim) ve [radyo, televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) programları mecranın kendisini ve içerik üretimini merkeze alır. Bu programda sosyal medya ile dijital iletişim ve yeni medya derslerinin bulunması, programı bir içerik üretimi programına çevirmez.
Altıncı karışma noktası tasarım tarafıdır. [Grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi), [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi) ve [iletişim ve tasarımı](/bolum/iletisim-ve-tasarimi) programları görsel dilin üretimine odaklanır. Marka iletişimi mezunu bu üretimin brief ini yazar ve sonucunu marka tutarlılığı ölçütüyle değerlendirir; görsel üretimin teknik yetkinliği bu programın merkezinde değildir.
Yedinci karışma noktası haberciliktir. [Gazetecilik](/bolum/gazetecilik) ve [televizyon haberciliği ve programcılığı](/bolum/televizyon-haberciligi-ve-programciligi) programları haberin toplanması ve sunulması üzerine kuruludur. Marka iletişiminde basın ilişkisi bir araçtır; gazetecilikte ise haber, mesleğin konusudur. İki alanın etik çerçeveleri de aynı değildir.
Sekizinci karışma noktası satış ve müşteri tarafıdır. [Perakende satış ve mağaza yönetimi](/bolum/perakende-satis-ve-magaza-yonetimi) ile [tıbbi tanıtım ve pazarlama](/bolum/tibbi-tanitim-ve-pazarlama) programları belirli bir satış ortamına ya da belirli bir sektöre odaklanır. Bu programda müşteri ilişkileri yönetimi dersinin bulunması, programı bir satış programı yapmaz.
Dokuzuncu karışma noktası hukuk tarafıdır. Bu rehberin ikinci başlığında bir kanun metni ayrıntılı biçimde okunmuş olması, bu programı [hukuk](/bolum/hukuk) ya da [adalet](/bolum/adalet) programlarına yaklaştırmaz. Marka iletişimcisi hukuki çerçeveyi tanımak zorundadır, ama o çerçeveyi yorumlamak ve uygulamak başka bir mesleğin işidir.
Bir Üniversitenin Ders Planları: İstanbul Üniversitesi ve Anadolu Üniversitesi
Bu programın somut örnekleri için iki ayrı üniversitenin kendi kurumsal sistemlerinde herkese açık biçimde yayımladığı iki ders planı sayfası okundu. İki liste burada birleştirilmemiş, eşleştirilmemiş ve tek bir müfredata indirilmemiştir; her plan kendi kurumunun planı olarak ayrı ayrı verilmiştir. Bir şey baştan söylenmelidir: buradaki planlar tek tek üniversitelerin yayımladığı planlardır ve bu programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir. İkinci olarak, iki sayfanın hiçbiri bir puan türü yayımlamamaktadır; bu kaydın puan türü değeri programın ÖSYM tablosundaki yerine dayanır, bu sayfalara değil.
Birinci kaynak İstanbul Üniversitesi Eğitim Bilgi Sistemi üzerinde yayımlanan ders programı sayfasıdır ve 2020 öğretim yılı seçili olarak okunmuştur. Program adı bu sayfada birebir basılıdır: birinci okuma adı MARKA İLETİŞİMİ, ÖNLİSANS PROGRAMI, (AÇIKÖĞRETİM) biçiminde bildirmiş, ikinci okuma yalnızca MARKA İLETİŞİMİ dizgesinin boşluklu ve büyük harflerle basılı olduğunu bildirmiştir; iki bildirim çelişmemekte, ayrıntı düzeyinde ayrışmaktadır ve bu fark işaretlenmiş, tek biçime indirilmemiştir. Öğretim düzeyi bu sayfada yazılıdır ve yarıyıl sayısından çıkarılmamıştır: iki okuma da ÖNLİSANS sözcüğünün bitişik ve büyük harflerle basılı olduğunu bildirmiştir; ikinci okuma ayrıca ayrık yazımın kullanılmadığını söylemiştir ve bu yazım farkı düzeltilmemiştir. Üniversite adı da sayfada yayımlanmıştır, alan adından çıkarım değildir; ancak birinci okuma adı İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLGİ SİSTEMİ, ikinci okuma İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ biçiminde bildirmiştir ve hangisinin sayfadaki tek doğru yazım olduğu iddia edilmemektedir. Ders adları bu sayfada tümüyle büyük harfle yayımlanmıştır ve küçük harfe çevrilmemiştir.
Bu sayfada dört dönem bloğu basılıdır. Blok başlıkları aşağıda, birebir alıntı isteyen ikinci okumanın yazımıyla verilmiştir; birinci okuma aynı başlıkları nokta öncesinde boşluk olmadan bildirmiştir ve bu ayırıcı farkı düzeltilmemiştir. 1 . Sınıf - Güz bloğunun satırları ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I, GENEL İKTİSAT, HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI, İŞLETME YÖNETİMİ, PAZARLAMA İLKELERİ, TÜRK DİLİ I ve YABANCI DİL I olarak yayımlanmıştır. İlk yarıyılda iktisat, hukuk, işletme ve pazarlamanın bir arada durması, alanın çerçevesinin yaratıcı işten değil işletme ve hukuk okuryazarlığından kurulduğunu gösterir. 1 . Sınıf - Bahar bloğunun satırları ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II, GİRİŞİMCİLİK, MARKA YÖNETİMİ, ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ, REKLAMCILIK, TÜRK DİLİ II ve YABANCI DİL II olarak yayımlanmıştır. Marka yönetiminin daha ikinci yarıyılda gelmesi ve reklamcılıkla aynı dönemde durması, alanın merkezine erken yerleşildiğini gösterir. 2 . Sınıf - Güz bloğunun satırları HALKLA İLİŞKİLER, KAMUOYU ARAŞTIRMALARI, MARKA İLETİŞİMİ, STRATEJİK YÖNETİM ve TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI olarak yayımlanmıştır. Programın adını taşıyan dersin kamuoyu araştırmaları ile tüketici davranışlarının yanında durması dikkat çekicidir: marka iletişimi burada ölçme ve davranış bilgisiyle birlikte okutulmaktadır. 2 . Sınıf - Bahar bloğunun satırları İTİBAR YÖNETİMİ, KRİZ VE RİSK İLETİŞİMİ YÖNETİMİ, KURUMSAL İLETİŞİM, MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ, SOSYAL MEDYA ve SOSYAL PSİKOLOJİ olarak yayımlanmıştır. Son yarıyılın itibar, kriz ve kurumsal iletişim üzerine kurulması, planın markayı kurmakla bitmediğini, korumayla tamamlandığını gösterir.
İkinci kaynak Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi programının ders listesi sayfasıdır. Program adı bu sayfada birebir basılıdır: iki okuma da Marka İletişimi yazımını bildirmiş, birinci okuma başlığın sayfada fakülte adıyla birlikte basılı olduğunu eklemiştir. Üniversite adı sayfada yayımlanmıştır ve alan adından çıkarım değildir; iki okuma da hem üniversite adının hem Açıköğretim Fakültesi adının basılı olduğunu bildirmiştir. Öğretim düzeyi ise bu sayfada yazılı değildir ve dört yarıyıl bloğundan çıkarımdır: iki okuma da düzey ifadesinin sayfa gövdesinde basılı olmadığını bildirmiştir, menüdeki bağlantı ile adres bulmak için okunan tanıtım sayfasının bastığı düzey ifadesi düzey kanıtı sayılmamıştır. Bu kaynağın yayımlandığı ana makine adı hakkında bir not gereklidir: bu ad devralınan çelişki kaydında bir tarafta yasak listesinde, bir tarafta başarıyla kullanılmış plan kaynağı olarak geçmektedir. Bu oturumda adres açılmış ve iki okumada da ders adı vermiştir; gözlem budur ve olduğu gibi yazılmıştır. Çelişki çözülmüş sayılmamakta, bu alan adı hakkında bir hüküm kurulmamakta ve hangi önceki kaydın doğru olduğu iddia edilmemektedir.
Bu sayfada dört yarıyıl bloğu basılıdır ve başlıklar Roma rakamlarıyla yayımlanmıştır. I.YARIYIL bloğunun satırları İktisada Giriş, İletişim Bilgisi, Genel İşletme, Pazarlama İlkeleri ve sayfanın bastığı bir yer tutucu satır olan Yabancı Dil Dersleri olarak yayımlanmıştır. II.YARIYIL bloğunun satırları Halkla İlişkiler, Marka ve Yönetimi, Marka İletişiminde Analiz ve Araştırma, Pazarlama İletişimi ve yine sayfanın bastığı bir yer tutucu satır olan Yabancı Dil Dersleri olarak yayımlanmıştır. Bu bloktaki Marka ve Yönetimi yazımı, birinci kaynaktaki MARKA YÖNETİMİ yazımıyla birleştirilmemiş ve düzeltilmemiştir; iki ad iki ayrı kurumun iki ayrı sayfasından gelmektedir. III.YARIYIL bloğunun satırları İkna Edici İletişim, Reklamcılık, Medya Planlama, Tüketici Davranışları, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I ile Türk Dili I olarak yayımlanmıştır. İkna edici iletişim ile medya planlamanın aynı dönemde durması, mesajın kurulmasıyla mecraya yerleştirilmesinin birlikte öğretildiğini gösterir. IV.YARIYIL bloğunun satırları Dijital İletişim ve Yeni Medya, Marka İletişim Kampanyaları, Marka İletişim Tasarımı ve Uygulamaları, Müşteri İlişkileri Yönetimi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II ile Türk Dili II olarak yayımlanmıştır. Son yarıyılın kampanya ile tasarım ve uygulama dersleri üzerine kurulması, planın uygulamaya doğru kapandığını gösterir.
İki planın ders adları büyük ölçüde farklıdır ve bu ayrışma olduğu gibi taşınmıştır. Birinci kaynak dönemleri sınıf ve yarıyıl adıyla, ikinci kaynak Roma rakamlı yarıyıl başlıklarıyla basmaktadır; başlık biçimleri tek biçime çevrilmemiştir. Bu iki plan arasında hangisinin daha kapsamlı olduğu yönünde bir değerlendirme yapılmamıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Her iki sayfa da iki ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış iki ayrı istekle okunmuştur; hiçbir kaynak için üçüncü bir okuma yapılmamış ve hiçbir okuma reddedilmemiştir. Birinci kaynaktan dört dönem bloğu boyunca yirmi beş ders adı alınmıştır ve düşürülen yer tutucu satır sayısı sıfırdır; iki okuma bu sayfada seçmeli yer tutucu satırı bulunmadığında uyuşmuştur ve iki okuma blok başlıklarında, ders sırasında, her bloktaki ders sayısında ve ders adı yazımında birebir aynı çıkmıştır. İkinci kaynaktan dört yarıyıl bloğu boyunca yirmi ders adı alınmıştır ve düşürülen yer tutucu satır sayısı ikidir; bu iki satır birinci ve ikinci yarıyıldaki Yabancı Dil Dersleri satırlarıdır ve sayfanın bastığı satır olarak yukarıda işaretle taşınmıştır. Öğretim düzeyi konusunda iki kaynak arasında bir fark vardır ve bu fark gizlenmemelidir: birinci kaynakta düzey sayfada yazılıdır, ikinci kaynakta ise sayfada yazılı değildir ve dört yarıyıl bloğundan çıkarımdır. Üniversite adı konusunda iki kaynak aynıdır: her ikisinde de ad sayfada yayımlanmıştır ve alan adından çıkarım değildir, ancak birinci kaynakta iki okuma adın uzunluğunda ayrışmıştır ve bu ayrışma çözülmemiş, taraf tutulmamış, yalnızca işaretlenmiştir. Seçmeli ve dil havuzları hiçbir kaynakta doldurulmamıştır: ikinci kaynakta yalnızca ikinci okuma sayfada yarıyıl bloklarının yanı sıra ayrı bir yabancı dil dersleri bölümü bulunduğunu ve altında altı ders adı basılı olduğunu bildirmiştir; birinci okuma bu bölümü hiç bildirmemiş ve yanlış ilan edilmemiştir, o altı ad yarıyıl bloklarına taşınmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Havuzdan kaç ders seçileceği ve ders yükü de hiç yazılmamıştır. Aynı ders adının iki kez basılması durumu bu kaynaklarda doğmamıştır; buna karşılık birinci kaynakta MARKA İLETİŞİMİ dizgesi hem program adı olarak hem de ikinci sınıf güz bloğunda bir ders adı olarak basılıdır ve ders adı olarak bir kez geçmektedir; bu iki geçiş birleştirilmemiştir. Ders kodu, kredi, saat ve iş yükü sütunları her iki sayfada da basılıydı, hiçbiri alınmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir; ikinci kaynağın bir okuması havuz satırlarının iş yükü değerlerini de bildirmiş, o değerler de alınmamıştır. Sayfaların hiçbiri puan türü, taban puan ya da kontenjan yayımlamamaktadır ve bu kaydın puan türü değeri bu sayfalara dayandırılmamıştır. Birinci kaynak 2020 öğretim yılı seçili olarak okunmuştur; başka öğretim yılları denenmemiş ve başka yılların planı hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. İkinci kaynağın adresi, bir tanıtım sayfasının bastığı bağlantıdan alınmıştır; o tanıtım sayfası ön adım sayılmış, okuma sayılmamış ve bastığı düzey ifadesi kanıt olarak kullanılmamıştır. Aramalarda görülen ve bu programın adını taşıyan iki lisansüstü program sayfası, hedef düzey önlisans olduğu için hiç açılmamıştır; bir lise sayfası da aynı nedenle açılmamıştır. Yasak ve engelli listedeki hiçbir alan adına dokunulmamış, aramada çıkan bir alan adı yasak listede olduğu için hiç açılmamıştır. Bu iki plan dışında başka kurumların planları için hiçbir şey söylenmemektedir ve başka bir üniversitenin bu programa ait yayımlanmış bir planı bulunmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı marka yönetimi desteğidir. Marka konumlandırmasının belgelenmesi, marka kılavuzuna uygunluğun izlenmesi, iletişim takviminin kurulması ve marka altındaki ürün iletişiminin eşgüdümü bu işin gövdesidir. İki planda da marka yönetimi ve marka iletişimi başlıklı derslerin bulunması bu alanla doğrudan ilişkilidir.
İkinci alan reklam ve kampanya işidir. Kampanya briefinin hazırlanması, ajansla iletişimin yürütülmesi, üretim sürecinin takibi ve yayın planının izlenmesi ayrı bir uzmanlıktır. İstanbul Üniversitesi planında reklamcılık, Anadolu Üniversitesi planında reklamcılık, medya planlama ve marka iletişim kampanyaları derslerinin bulunması bu tarafa hazırlar.
Üçüncü alan dijital ve sosyal medya iletişimidir. İçerik takviminin kurulması, topluluk yönetimi, dijital mecra performansının izlenmesi ve markanın çevrimiçi görünürlüğünün korunması bu tarafın işidir. Planlarda sosyal medya ile dijital iletişim ve yeni medya derslerinin bulunması buraya değer. Bu alanda çalışan bir mezunun kanun metnindeki alan adı, yönlendirici kod ve anahtar sözcük kalemleriyle gündelik olarak karşılaşabileceği de not edilmelidir.
Dördüncü alan kurumsal iletişim ve basın ilişkileridir. Kurumsal mesajın tutarlı tutulması, basın bültenlerinin hazırlanması ve kurum içi iletişimin yürütülmesi bu alanın işidir; İstanbul Üniversitesi planında kurumsal iletişim dersinin bulunması bu tarafa açılır.
Beşinci alan itibar ve kriz iletişimidir. Olumsuz bir olayın iletişim etkisinin öngörülmesi, hazırlıklı yanıt düzeninin kurulması ve kriz sonrası toparlanmanın izlenmesi ayrı bir disiplindir. İstanbul Üniversitesi planında itibar yönetimi ile kriz ve risk iletişimi yönetimi derslerinin bulunması bu alana hazırlar.
Altıncı alan araştırma ve ölçmedir. Marka bilinirliğinin ve çağrışımlarının izlenmesi, hedef kitle araştırmalarının yürütülmesi ve iletişim etkisinin raporlanması bu tarafın işidir; kamuoyu araştırmaları, tüketici davranışları ile marka iletişiminde analiz ve araştırma dersleri buraya açılır.
Yedinci alan müşteri ilişkileri ve satış destek iletişimidir. Müşteri temas noktalarının marka diliyle uyumlu tutulması, sadakat programlarının iletişimi ve satış noktasında marka deneyiminin korunması bu alanın işidir; iki planda da müşteri ilişkileri yönetimi dersinin bulunması bu tarafa değer.
Sekizinci alan marka koruma sürecine iletişim tarafından destek vermektir. Kanun metninde marka sahibinin yasaklayabileceği fiiller arasında işaretin iş evrakında ve reklamlarda kullanılması, internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde kullanılması ile karşılaştırmalı reklamlarda hukuka uygun olmayan biçimde kullanılması sayılmaktadır; bu, iletişim ekibinin hukuk tarafıyla birlikte çalıştığı bir alana işaret eder. Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Kanun metninde geçen marka vekili tanımı bir temsil yetkisine ilişkindir ve bu programın mezununa bir unvan vermez. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: bir işaretin, bir adın ya da bir cümlenin başka insanlarda ne çağrıştırdığını merak ediyor musunuz? Bu alanın gündelik dili anlam, çağrışım, tanınma ve güvendir. Kendi beğenisini ölçüt saymayı bırakıp hedef kitlenin algısını ölçüt almayı zorlayıcı bulan bir öğrenci burada sürekli bir dirençle karşılaşır.
İkinci soru işletme ve sayı tarafıdır. İki planda da iktisat, işletme ve pazarlama dersleri vardır; ayrıca araştırma ve ölçme dersleri sayısal okumayı gerektirir. Bu programı yaratıcı işten oluşan bir program sanarak gelen ve sayıdan kaçmayı planlayan bir öğrenci, aynı konuları araştırma ve analiz derslerinde daha zor bir biçimde tekrar karşılar.
Üçüncü soru yazmaktır. Marka iletişiminin çıktısının önemli bir bölümü metindir: brief, bülten, sunum, rapor ve gönderi. Yazmayı sevmeyen ya da kendi yazdığını gözden geçirmeyi gereksiz gören bir öğrenci bu alanda işin en görünür parçasında zorlanır.
Dördüncü soru hukuki çerçeveye tahammüldür. Bu rehberin ikinci başlığında görüldüğü gibi, alanın merkezindeki nesne aynı zamanda hukuki bir haktır: bir işaretin ayırt edici olup olmadığı, halkı yanıltıp yanıltmadığı ya da başka bir markayla karıştırılma ihtimali taşıyıp taşımadığı hukuki eşiklerdir. Kural okumayı ve sınır tanımayı sıkıcı bulan bir öğrenci, yaratıcı olarak güçlü olsa bile işin yarısını yapmış olur.
Beşinci soru ekip içinde çalışabilmektir. Bir marka kararı aynı anda pazarlama, satış, tasarım, hukuk ve yönetim tarafını içerir. Yalnızca kendi fikrine bakıp başkalarının kısıtlarını dinlemeyen bir öğrenci burada zorlanır.
Altıncı soru sabır ve tutarlılıktır. Marka yıllar içinde birikir; tek bir kampanyanın sonucuna bakıp hüküm vermek bu alanda yanıltıcıdır. Hızlı sonuç arayan bir öğrenci alanın en temel mantığıyla çatışır.
Yedinci soru gündemi izlemektir. Bu alan mecraların, alışkanlıkların ve dilin değişmesiyle birlikte değişir; okuma alışkanlığı olmayan bir öğrenci kısa sürede eskiyen bir bilgiyle kalır. Son olarak bu programın iki yıllık bir önlisans programı olduğu ve mezuniyet sonrasında lisans düzeyinde öğrenime dikey geçiş yoluyla devam edilebileceği baştan bilinmelidir; bu rehber bu yolun kolaylığı ya da zorluğu hakkında hiçbir değerlendirme yapmaz.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı ve içeriği üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Bu rehberde okunan iki plan aynı adı taşıyan programın iki ayrı kurumdaki hâlidir ve ders adları büyük ölçüde farklıdır; biri sınıf ve yarıyıl başlıklarıyla, öteki Roma rakamlı yarıyıl başlıklarıyla yayımlanmıştır. Aynı adın bir üniversitede marka yönetimi ve itibar ağırlıklı, başka bir üniversitede kampanya ve uygulama ağırlıklı kurulması olağandır. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Öğretim biçimi ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planlardan biri açıköğretim ibaresi taşıyan bir program sayfasından, öteki bir açıköğretim fakültesinin ders listesinden alınmıştır. Örgün, uzaktan ve açık öğretim düzenlerinin ders yükü, sınav düzeni, uygulama ve staj imkânları bakımından aynı olmadığı bilinmelidir; bu rehber hangisinin daha uygun olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz, yalnızca bu ayrımın tercihten önce öğrenilmesi gerektiğini söyler.
Üçüncü not: Uygulama, portfolyo ve staj düzeni bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Öğrencinin kampanya çalışması yapıp yapmadığı, gerçek bir markayla proje yürütme imkânı bulup bulmadığı, araştırma ve ölçme araçlarını derslerde kullanıp kullanmadığı ve staj düzeninin nasıl kurulduğu sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planlarda seçmeli ve yabancı dil havuzlarının içeriği yayımlanmamış ya da bu rehbere alınmamıştır; havuzlardan hangi derslerin seçilebildiği ilgili üniversiteden öğrenilmelidir.
Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için doğrudan yakın programlar [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim), [halkla ilişkiler ve reklamcılık](/bolum/halkla-iliskiler-ve-reklamcilik) ve [reklamcılık](/bolum/reklamcilik); pazarlama ve ticaret tarafına ilgi duyan öğrenci için [pazarlama](/bolum/pazarlama), [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama), [elektronik ticaret ve yönetimi](/bolum/elektronik-ticaret-ve-yonetimi) ve [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret); işletme ve yönetim tarafına ilgi duyan öğrenci için [işletme](/bolum/isletme), [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi), [insan kaynakları yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi) ve [büro yönetimi ve yönetici asistanlığı](/bolum/buro-yonetimi-ve-yonetici-asistanligi); medya ve mecra tarafına ilgi duyan öğrenci için [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [iletişim bilimleri](/bolum/iletisim-bilimleri), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim), [radyo, televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) ve [gazetecilik](/bolum/gazetecilik); tasarım ve görsel üretim tarafına ilgi duyan öğrenci için [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi), [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi), [iletişim ve tasarımı](/bolum/iletisim-ve-tasarimi) ve [web tasarımı ve kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama); insan davranışına ilgi duyan öğrenci için [psikoloji](/bolum/psikoloji) ve [sosyoloji](/bolum/sosyoloji); satış ve müşteri tarafına ilgi duyan öğrenci için [perakende satış ve mağaza yönetimi](/bolum/perakende-satis-ve-magaza-yonetimi) ve [tıbbi tanıtım ve pazarlama](/bolum/tibbi-tanitim-ve-pazarlama); kültür ve etkinlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [sanat ve kültür yönetimi](/bolum/sanat-ve-kultur-yonetimi); alanın hukuki tarafına ilgi duyan öğrenci için [hukuk](/bolum/hukuk) ve [adalet](/bolum/adalet) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 2 üniversitede, 2 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.