Medya ve İletişim

Medya ve İletişim, içeriğin üretildiği, düzenlendiği ve bir kitleye ulaştırıldığı süreçlerin teknik ve mesleki tarafını öğreten bir ön lisans programıdır. Programın adındaki iki kelime iki ayrı katmanı anlatır. "İletişim", mesajın kurulması ve alıcıya ulaşmasıyla ilgili genel bir çerçevedir: kim, kime, hangi kanalla, hangi amaçla söylüyor. "Medya" ise bu çerçevenin kurumsallaşmış ve araçlaşmış hâlidir: gazete, dergi, haber ajansı, radyo, televizyon, internet haber sitesi ve sosyal medya platformları.

Programın gündelik işi büyük ölçüde içerik üretimi ve içerik yönetimidir. Bir haberin ya da tanıtım metninin yazılması, bir görselin hazırlanması, bir gönderinin hangi platformda hangi biçimde yayımlanacağının kararlaştırılması, yayımlandıktan sonra etkileşimin izlenmesi ve gelen tepkinin yönetilmesi bu işin parçalarıdır. Bu nedenle alan hem yazı hem görsel hem de ölçüm tarafına dokunur.

Alanın ikinci katmanı platform bilgisidir. Bir metnin bir gazete sayfasında, bir haber sitesinde ve bir sosyal medya gönderisinde aynı biçimde çalışmadığı bu meslekte teknik bir bilgidir. Başlığın uzunluğu, görselin oranı, videonun süresi, metnin ilk cümlesinin taşıdığı yük platforma göre değişir. Program bu yüzden tek bir aracı değil, araçların birbirine dönüşmesini öğretir.

Üçüncü katman hukuk ve sorumluluktur. İçerik üretmek, yalnızca teknik bir iş değildir: yayımlanan her metin ve görsel bir hukuki çerçevenin içinde durur. Kimin adının nasıl anılacağı, hangi bilginin kaynağının gösterilmesi gerektiği, bir düzeltmenin nasıl yapılacağı, süreli bir yayının hangi yükümlülükleri taşıdığı kurallarla belirlenmiştir. Bu yüzden programın müfredatında iletişim hukuku dersinin bulunması alanın karakterine dair bir ipuçtur.

Alan, [gazetecilik](/bolum/gazetecilik) ile haber üretimini paylaşır, [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) ile kurumsal iletişimi paylaşır, [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi) ve [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi) ile görsel dili paylaşır, [radyo ve televizyon teknolojisi](/bolum/radyo-ve-televizyon-teknolojisi) ile yayın tekniğini paylaşır. Paylaşmak aynı olmak değildir; ayrım başlığı bu farkı açar.

[Gazetecilik](/bolum/gazetecilik) dört yıllık bir lisans programıdır ve haberciliğin kendisini merkeze alır: haberin bulunması, kaynağın doğrulanması, haber dilinin kurulması, editoryal karar süreçleri ve gazetecilik etiği bu programın omurgasıdır. Medya ve İletişim iki yıllık bir ön lisans programıdır ve içeriğin üretim ile yayın tarafını, özellikle dijital ortamdaki uygulamayı merkeze alır. İki alan aynı sektörde çalışır; biri haberin kendisini, diğeri içeriğin üretim ve dağıtım pratiğini önceler.

[Yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim) ile ayrım düzey ayrımıdır. Bu program lisans düzeyinde yürür ve dijital iletişim alanını kuramsal çerçevesiyle birlikte ele alır; medya ve iletişim ön lisans programı ise aynı alanın uygulama tarafında iki yıllık bir yol açar. Adların benzerliği bu iki programın aynı olduğu anlamına gelmez ve tercih listesi yapılırken düzey farkı ayrıca görülmelidir.

[Halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) ve [halkla ilişkiler ve reklamcılık](/bolum/halkla-iliskiler-ve-reklamcilik) ile ayrım amaç ayrımıdır. Halkla ilişkiler bir kurumun kendisini anlatmasını ve itibarını yönetmesini merkeze alır; medya ve iletişim ise içeriğin üretildiği ve yayımlandığı ortamı merkeze alır. Sosyal medya yönetimi ve itibar yönetimi konularında iki alan belirgin biçimde örtüşür, ancak bakış açıları farklıdır: biri kurumun tarafında, diğeri mecranın tarafında durur.

[Reklamcılık](/bolum/reklamcilik) ile ayrım ikna amacındadır. Reklamcılık bir ürün ya da hizmet için ikna edici mesaj kurmayı öncelerken, medya ve iletişim mesajın türünden bağımsız olarak yayın ortamının işleyişini önceler. [E-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama) ile temas noktası dijital pazarlama ve sosyal medya üzerinden satıştır; bu programın ders planında internet ve sosyal medya ortamında pazarlama dersinin bulunması bu temasın somut karşılığıdır.

[Görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi), [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi) ve [fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik) ile ayrım üretilen çıktının türündedir. Bu programlar görselin ya da görüntünün kendisini üretmeyi merkeze alır; medya ve iletişim ise bu çıktıları bir yayın akışı içinde konumlandırmayı merkeze alır. Ders planında grafik tasarım ve web tasarım derslerinin bulunması, mezunun bu araçları kullanacağını gösterir; bu araçların tasarımcısı olacağı anlamına gelmez.

[Radyo, televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) ile ayrım mecra ayrımıdır; [radyo ve televizyon teknolojisi](/bolum/radyo-ve-televizyon-teknolojisi) ile ayrım ise teknik derinliktedir. İkinci program yayın donanımını ve sinyal tarafını merkeze alır, medya ve iletişim ise içerik tarafında durur. [Web tasarımı ve kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama) ile temas noktası web yayıncılığıdır; ancak kodlama derinliği o programın işidir, bu programın değil.

Aşağıdaki bilgiler İstanbul Üniversitesi'nin Medya ve İletişim ön lisans programı için yayımladığı iki ayrı sayfadan alındı ve hangi bilginin hangi sayfadan geldiği ayrı ayrı yazılmıştır.

Birinci sayfa programın genel bilgi sayfasıdır. Bu sayfada programın adı, kaynaktaki yazımıyla "MEDYA VE İLETİŞİM, ÖNLİSANS PROGRAMI, (UZAKTAN ÖĞRETİM)" biçiminde yazılıdır. Aynı sayfadaki genel bilgi tablosunda düzey satırı bulunur ve karşısında ÖNLİSANS yazılıdır. Program kimliğine ilişkin iddia bu satıra dayandırılmıştır. Bu sayfada programın bir fakülteye ya da yüksekokula bağlılığı ayrı bir satırda yazılı olmadığı için birim adı bu sayfadan çıkarılmadı; sayfada yalnızca programın İletişim Fakültesi öğretim elemanları tarafından yürütüldüğü belirtilmiştir ve bu ifade olduğu gibi bırakılmıştır. Öğretim süresi ve mezuniyette kazanılan derece bu sayfada yazılı olmadığı için bu iki konuda kaynağa dayanan hiçbir iddia yapılmadı. Sayfada ayrıca amaç ve hedefler, öğrenme kazanımları, mezuniyet koşulları, program yeterlilikleri ve özgü ölçütler başlıkları bulunur; bu başlıkların içerikleri bu rehbere aktarılmadı.

Programın adında yazılı olan uzaktan öğretim bilgisi ayrıca vurgulanmalıdır. Aşağıdaki ders listesi bu uzaktan öğretim programına aittir. Aynı adı taşıyan örgün programların ders planları hakkında bu sayfada hiçbir iddia yok.

İkinci sayfa programın ders programı sayfasıdır ve ders adları bu sayfadan alındı. Sayfa dersleri dört döneme ayırarak yayımlar: birinci sınıf güz, birinci sınıf bahar, ikinci sınıf güz ve ikinci sınıf bahar. Dönem başlıklarının kaynaktaki yazım biçimi iki ayrı okumada aynı görünmediği için başlık biçimi burada alıntılanmadı ve dönemler düz yazıyla anıldı. Bu sayfa zorunlu ve seçmeli ayrımını ayrı bir başlıkla yazmadığı için aşağıdaki listelerde böyle bir ayrım yapılmadı.

Birinci sınıf güz döneminde şu ders adları yazılıdır: ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I, BİLGİSAYAR VE İNTERNET, İLETİŞİM BİLİMİ, İLETİŞİM HUKUKU, MEDYA ENDÜSTRİSİ, TÜRK DİLİ I, YABANCI DİL I, YABANCI ÖĞRENCİLER İÇİN ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I, YABANCI ÖĞRENCİLER İÇİN TÜRK DİLİ I, YENİ MEDYA.

Birinci sınıf bahar döneminde şu ders adları yazılıdır: ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II, GRAFİK TASARIM, KÜLTÜRLERARASI İLETİŞİM VE SOSYAL MEDYA, SOSYAL MEDYA YÖNETİMİ, SOSYAL MEDYADA İÇERİK YÖNETİMİ, TÜRK DİLİ II, YABANCI DİL II, YABANCI ÖĞRENCİLER İÇİN ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II, YABANCI ÖĞRENCİLER İÇİN TÜRK DİLİ II.

İkinci sınıf güz döneminde şu ders adları yazılıdır: İNTERNET VE SOSYAL MEDYA ORTAMINDA PAZARLAMA, ONLİNE İTİBAR YÖNETİMİ, SOSYAL MEDYA KULLANICISI, SOSYAL MEDYA UYGULAMALARI, WEB TASARIM.

İkinci sınıf bahar döneminde şu ders adları yazılıdır: BLOGLAR VE BLOG YAZARLIĞI, ETKİLİ İLETİŞİM BECERİLERİ, SOSYAL CRM, SOSYAL MEDYA ARAŞTIRMALARI, YENİ İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ.

Bu listelerle ilgili sınırlar açıkça yazılmalıdır. Ders adları kaynaktaki büyük harfli yazımıyla bırakıldı ve küçük harfe çevrilmedi. Kaynaktaki ONLİNE yazımı düzeltilmedi, SOSYAL CRM adındaki kısaltma açılmadı ve yabancı öğrenciler için ayrıca yazılmış olan Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi ile Türk Dili satırları kaynakta ayrı ayrı yazıldığı için burada da ayrı ayrı bırakıldı; bu satırların hangi öğrenci grubuna hangi koşulla açıldığı kaynakta yazılı olmadığı için bu konuda iddia yapılmadı. Ders kodu, kredi ve AKTS değerleri bilerek aktarılmadı. Öğretim süresi ve mezuniyet unvanı kaynaklarda yazılı olmadığı için bu iki konuda hiçbir iddia yapılmadı. Bu listeler tek bir üniversitenin tek bir programının planıdır ve her üniversitenin planı farklıdır.

Listelerin akışı programın mantığını gösterir: birinci yılın güzü iletişim kuramı, medya endüstrisi, iletişim hukuku ve temel bilgisayar zemini; birinci yılın baharı görsel tarafa ve sosyal medya yönetimine geçiş; ikinci yılın güzü dijital pazarlama, itibar yönetimi ve web tarafı; ikinci yılın baharı ise yazarlık, araştırma ve yeni teknolojiler.

Programın hedeflediği işler, içeriğin üretildiği ve yayımlandığı her yerde bulunan ara kademe pozisyonlardır. Sosyal medya içerik üreticisi ve sosyal medya yönetimi destek personeli, dijital yayın kuruluşlarında içerik editörlüğü destek personeli, kurum iletişim birimlerinde içerik hazırlayan personel, haber sitelerinde sayfa ve içerik düzenleme personeli bu pozisyonların yaygın örnekleridir.

Mezunların çalıştığı ortamlar arasında dijital yayın kuruluşları ve haber siteleri, gazete ve dergi yayın kuruluşları, radyo ve televizyon kuruluşlarının dijital birimleri, reklam ve dijital ajanslar, kurumların kurumsal iletişim ve pazarlama birimleri, kamu kurumlarının basın ve halkla ilişkiler birimleri ile e-ticaret işletmelerinin içerik birimleri yer alır.

Alanın belirgin bir özelliği portföyün diplomayla birlikte değer taşımasıdır. Bu işte "ne öğrendin" sorusunun yanında "ne ürettin" sorusu da sorulur. Öğrencilik döneminde yazılan metinler, yönetilen hesaplar, hazırlanan görseller ve yürütülen küçük projeler mesleki geçişi doğrudan kolaylaştırır. Program bu nedenle uygulama ağırlıklı derslerle kurulmuştur.

İkinci özellik araç değişiminin hızıdır. Platformların kuralları, ölçüm göstergeleri ve içerik biçimleri kısa aralıklarla değişir. Bu yüzden alanın kalıcı kazanımı belirli bir platformun kullanımı değil; içerik kurma disiplini, hedef kitle okuma alışkanlığı, hukuki sınır bilinci ve ölçüm okuma becerisidir.

Ön lisans mezunları için sürekliliğin ana yolu dikey geçiştir. ÖSYM'nin Dikey Geçiş Sınavı ile lisans programlarına geçiş için başvuru yapılabilir. Hangi ön lisans programından hangi lisans programlarına geçiş yapılabileceği listesi yıllara göre değiştiği için bu sayfada hedef program listesi verilmiyor; ÖSYM dikey geçiş kılavuzu esas alınmalıdır.

Bu rehberde hiçbir pozisyon için maaş aralığı, istihdam oranı ya da iş bulma süresi verilmiyor. Bu rakamlar yıla, şehre ve kuruma göre değişir ve doğrulanmış kaynak olmadan yazılması yanlış bilgi üretmek olur.

Program, yazmaktan ve yazdığını başkasının okuyacağını bilerek yazmaktan rahatsız olmayan öğrenciye uygundur. Bu alanda içerik üretmek bir üslup işi olduğu kadar bir sorumluluk işidir: yayımlanan metin geri alınmaz ve yanlış bir cümlenin bedeli kurumsaldır. Yazmayı sevmeyen bir öğrenci bu alanda zorlanır.

İkinci olarak alan, güncel olanı izlemeye istekli öğrenciye uygundur. Platformların davranışı, kullanıcının alışkanlığı ve içerik biçimleri sürekli değişir. Bu değişimi bir yük değil bir çalışma alanı olarak gören öğrenci alandan verim alır.

Üçüncü olarak alan kural bilinci ister. Ders planının birinci döneminde iletişim hukuku dersinin yer alması rastlantı değildir. Yukarıdaki kanun başlığında görüldüğü gibi basın özgürlüğü geniş tanımlanmış, sınırlanma hâlleri ise tek tek sayılmıştır. Bu dengeyi gözetmeyi gereksiz bulan bir öğrenci alanla uyuşmaz.

Dördüncü olarak alan görsel ve teknik araçlarla çalışmaya isteklilik ister. Grafik tasarım ve web tasarım derslerinin planda bulunması, mezunun yalnızca metinle çalışmayacağını gösterir. Bilgisayar başında araç öğrenmeyi sevmeyen bir öğrenci için program yorucu olur.

Son olarak bu rehberdeki ders planının bir uzaktan öğretim programına ait olduğu hatırlanmalıdır. Uzaktan öğretim, öğrencinin kendi çalışma düzenini kurmasını daha çok gerektirir. Bu tercih türü düşünülüyorsa, çalışma disiplini konusunda dürüst bir öz değerlendirme yapılması yerinde olur.

Birinci not: Program adı üniversiteler arasında farklı yazılabilir ve aynı ad altındaki ders planları belirgin biçimde farklılaşır. Bazı programlar sosyal medya ve dijital içerik tarafını, bazıları görsel üretim tarafını, bazıları ise habercilik tarafını ağırlıklandırır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ayrı ayrı okunmalıdır.

İkinci not: Bu programın örgün ve uzaktan öğretim biçimleri farklı üniversitelerde farklı biçimlerde açılabilir. Öğretim biçimi hem gündelik yaşam düzenini hem de uygulama derslerinin yürütülme biçimini etkiler; bu nedenle tercih öncesinde ilgili programın öğretim biçiminin kendi kaynağından doğrulanması gerekir.

Üçüncü not: Aynı aile içindeki [gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim), [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) ve [radyo, televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) programlarıyla karşılaştırma yapılması yerinde olur. Bunların bir kısmı lisans, bir kısmı ön lisans düzeyindedir; düzey farkı puan türünü ve tercih stratejisini doğrudan etkiler.

Dördüncü not: Üretim tarafında derinleşmek isteyen öğrenci için [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi), [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi), [fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik) ve [basım ve yayım teknolojileri](/bolum/basim-ve-yayim-teknolojileri) ayrı yollar oluşturur. Web ve kod tarafına yakın durmak isteyen öğrenci için [web tasarımı ve kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama), satış ve dijital pazarlama tarafına yakın durmak isteyen öğrenci için [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama) karşılaştırılmaya değer.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.