Nükleer Tıp Teknikleri, radyoaktif maddelerle yapılan tanı ve tedavi uygulamalarında çalışacak teknikeri yetiştiren iki yıllık bir ön lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesini kuran metinlerden biri 7381 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 325,12–332,07
- Üniversite
- 2
- Genel kontenjan
- 91
- Meslek çıktısı
- 6
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Nükleer Tıp Teknikleri Nedir?
Nükleer Tıp Teknikleri, vücuda verilen radyoaktif maddelerin yaydığı ışımanın ölçülmesi ve görüntülenmesi yoluyla tanı koyulan, bazı durumlarda da tedavi uygulanan bir tıp alanının teknik tarafını konu alan iki yıllık bir ön lisans programıdır. Programın ayırt edici özelliği şudur: burada görüntü, dışarıdan gönderilen bir ışın demetinin vücuttan geçmesiyle değil, hastanın kendi içine verilmiş bir maddenin ışıma yapmasıyla oluşur. Bu tersine çevrilmiş mantık, alanı tıbbi görüntülemenin geri kalanından ayıran temel noktadır.
Alanın birinci ayağı fizik ve radyasyon bilgisidir. Radyoaktif bozunma, yarı ömür, ışıma türleri, dedektör çalışma ilkeleri ve doz kavramı bu ayağın konularıdır. Bir teknikerin elinde tuttuğu şey sıradan bir ilaç değil, zamanla azalan ve çevresine ışıma yapan bir maddedir; bu nedenle fizik burada teorik bir arka plan değil, günlük işin kendisidir.
İkinci ayak radyofarmasi tarafıdır. Radyoaktif çekirdeğin bir taşıyıcı moleküle bağlanmasıyla elde edilen maddeler, hangi organa gideceklerine göre seçilir. Aynı çekirdek farklı taşıyıcılarla farklı organları gösterebilir. Bu maddelerin hazırlanması, aktivitesinin ölçülmesi, hastaya verilecek biçime getirilmesi ve kalan kısmının atık olarak ayrılması teknikerin işidir.
Üçüncü ayak görüntüleme tarafıdır. Gama kamera ile yapılan sintigrafik incelemeler, kesitsel görüntüleme yöntemleri ve pozitron yayan maddelerle yapılan incelemeler bu ayağın konularıdır. Cihazın hasta için doğru konumlandırılması, çekim süresinin ve alanın seçilmesi, hareket kaynaklı bozulmaların önlenmesi doğrudan görüntü kalitesini belirler.
Dördüncü ayak radyasyondan korunma tarafıdır. Alan, çalışanın kendisinin de ışımaya maruz kaldığı bir alandır. Mesafe, zaman ve zırhlama üçlüsünün nasıl kullanılacağı, kişisel dozimetre takibinin neden zorunlu olduğu ve radyoaktif atığın nasıl bekletildiği bu ayağın konularıdır. Bu başlık altında öğrenilenler bir formalite değil, mesleğin sürdürülebilirlik koşuludur.
Beşinci ayak hasta ile ilişki tarafıdır. Hastaya ne verildiğinin, neden beklemesi gerektiğinin, çekim sonrası hangi süre boyunca hangi mesafeye dikkat edeceğinin anlatılması gerekir. Bu iş teknikerin görüntüleme becerisi kadar belirleyicidir; çünkü yanlış anlaşılmış bir hazırlık talimatı incelemeyi tümüyle geçersiz kılabilir.
Alan, [tıbbi görüntüleme teknikleri](/bolum/tibbi-goruntuleme-teknikleri) ile en yakın komşusudur; [radyoterapi](/bolum/radyoterapi) ile radyasyon kullanımını, [tıbbi laboratuvar teknikleri](/bolum/tibbi-laboratuvar-teknikleri) ile numune ve ölçüm disiplinini, [fizik](/bolum/fizik) ile kuramsal zemini paylaşır. Paylaşmak aynı olmak değildir; üçüncü başlık bu farkları açıyor.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 7381 Sayılı Kanun
Radyoaktif madde kullanan hiçbir faaliyet Türkiye'de serbest bir teknik uygulama değildir; düzenleyici kontrol altındadır. Bu kontrolün çerçevesini kuran metinlerden biri 7381 sayılı kanundur. Kaynakta kanunun adı "NÜKLEER DÜZENLEME KANUNU" biçiminde yazılıdır. Kanun Numarası 7381, Kabul Tarihi 5/3/2022, yayımlandığı Resmî Gazete ise Tarih 8/3/2022, Sayı 31772 olarak yazılıdır.
Kanunun birinci maddesinin kenar başlığı "Amaç ve kapsam" biçiminde yazılıdır. Birinci fıkra şöyledir: "(1) Bu Kanunun amacı, barışçıl kullanım ilkesi esas alınarak, nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetlerin yürütülmesi sırasında çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin iyonlaştırıcı radyasyonun olası zararlı etkilerinden korunmasına yönelik uygulanması gereken ilke ve esaslar ile tarafların sorumluluklarını, bu faaliyetler üzerinde düzenleyici kontrol yetkisini haiz Nükleer Düzenleme Kurumunun yetki ve sorumluluklarını ve nükleer hadiselerden kaynaklanan nükleer zararlar hakkındaki hukuki sorumluluğu belirlemektir."
İkinci fıkra kapsamı şöyle yazar: "(2) Nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetler ve bu faaliyetlerle ilgili kişi, tesis, cihaz ve maddeler bu Kanun kapsamındadır."
Bu iki fıkra bir öğrenci için birkaç şey söyler. Birincisi, kanunun konusu yalnızca büyük tesisler değildir; kapsam maddesi kişiyi, tesisi, cihazı ve maddeyi birlikte sayar. İkincisi, korunacak taraflar arasında çalışanlar ilk sırada anılmıştır; yani bu alanda çalışacak kişinin korunması kanunun amacının bir parçasıdır. Üçüncüsü, "gelecek nesiller" ifadesinin amaç maddesinde yer almasıdır; atık yönetiminin neden bu kadar ayrıntılı düzenlendiği bu ifadeyle birlikte anlaşılır.
Kanunun ikinci maddesinin kenar başlığı "Tanımlar" biçiminde yazılıdır. Bu maddede alanı doğrudan ilgilendiren birkaç tanım vardır. Kurum şöyle tanımlanmıştır: "i) Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu," Radyasyon şöyle tanımlanmıştır: "o) Radyasyon: İyonlaştırıcı radyasyonu," Radyoaktif atık şöyle tanımlanmıştır: "s) Radyoaktif atık: Bir daha kullanılmamasına karar verilen ve Kurum tarafından belirlenen serbestleştirme ve salım sınırlarının üzerinde radyoaktiviteye sahip radyoaktif maddeleri ve radyoaktif madde bulaşmış ya da radyoaktif olmuş her türlü malzemeyi,"
Yetkilendirilen kişi şöyle tanımlanmıştır: "z) Yetkilendirilen kişi: Bu Kanun kapsamındaki bir faaliyetin yürütülmesi için Kurum tarafından kendisine lisans, izin veya yetki belgesi verilen gerçek veya tüzel kişiyi," Nükleer tesis ise şöyle tanımlanmıştır: "l) Nükleer tesis: Nükleer madde çıkarmak, üretmek, işlemek, kullanmak, bulundurmak, yeniden işlemek veya depolamak amacıyla kurulmakta olan veya işletilen tesisi,"
Bu tanımlar arasında bir ön lisans öğrencisi için en öğretici olanı "yetkilendirilen kişi" tanımıdır. Tanım, yetkinin kişiye ya da kuruma bir belge yoluyla verildiğini gösterir; yani radyoaktif madde kullanan bir birimin çalışma hakkı bir izin belgesine bağlıdır. Radyoaktif atık tanımı ise atığın yalnızca artan madde olmadığını, radyoaktif madde bulaşmış her türlü malzemeyi de kapsadığını gösterir; eldiven, enjektör ve pamuk gibi malzemelerin neden ayrı toplandığı bu tanımla açıklanır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanunun yalnızca birinci maddesi ile tanımlar maddesinin yukarıda aktarılan bentleri okundu; kanunun geri kalan maddeleri okunmadı ve onlar hakkında hiçbir iddia yok. Tanımlar maddesinin aktarılmayan diğer bentleri hakkında olumlu ya da olumsuz hiçbir iddia yapılmadı ve bentlerin sayısına ilişkin bir iddiada bulunulmadı. Kanunda geçen bir terimin başka bir yerde tanımlı olmadığı yönünde hiçbir negatif iddia yapılmadı. Kanunda süre, oran, tutar, doz sınırı ya da sayı içeren hiçbir hüküm bu sayfaya alınmadı. Lisans, izin ve yetki belgelerinin kimlere hangi koşullarla verildiğine ilişkin maddeler okunmadığı için bu sayfada özetlenmedi. Kurumun teşkilatına, kurullarına ve idari yaptırımlarına ilişkin hükümler okunmadı. Sağlık personelinin görev ve yetkilerini düzenleyen diğer kanunlar ve yönetmelikler bu sayfada incelenmedi; radyasyonla çalışanların çalışma düzenine ilişkin ayrı mevzuat da incelenmedi. Mezunun bu kanun kapsamında herhangi bir unvan, yetki ya da belge kazanacağı yönünde iddia yapılmadı.
Nükleer Tıp Teknikleri ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
En yakın alan [tıbbi görüntüleme teknikleri](/bolum/tibbi-goruntuleme-teknikleri) programıdır. Ayrım, ışımanın kaynağındadır. Orada ışın kaynağı cihazın kendisidir ve vücuttan geçen ışının zayıflaması görüntüyü oluşturur. Burada kaynak hastaya verilmiş maddedir ve görüntü içeriden dışarıya doğru oluşur. Bu fark cihazı, hazırlığı, bekleme sürelerini ve korunma önlemlerini birlikte değiştirir.
[Radyoterapi](/bolum/radyoterapi) ile ayrım amaç ayrımıdır. Orada radyasyon bir tedavi aracı olarak, hedeflenen bir bölgeye planlanmış biçimde verilir. Burada asıl amaç çoğunlukla tanıdır; tedavi uygulamaları alanın bir bölümüdür, tamamı değildir. İki alanın radyasyondan korunma dersleri örtüşür, günlük işleri örtüşmez.
[Tıbbi laboratuvar teknikleri](/bolum/tibbi-laboratuvar-teknikleri) ile temas noktası ölçüm disiplinidir. Orada da numune alınır, hazırlanır ve ölçülür; ancak ölçülen şey ışıma değil, biyokimyasal ya da hücresel bir özelliktir. Bu programın laboratuvar dersi bulunması onu bir laboratuvar programına dönüştürmez.
[Anestezi](/bolum/anestezi) ve [ilk ve acil yardım](/bolum/ilk-ve-acil-yardim) ile ayrım en nettir; o programlar hastanın canlılık işlevlerinin yönetimini merkeze alır. [Odyometri](/bolum/odyometri) ile ayrım ise ölçülen fizyolojik büyüklüktedir.
[Biyomedikal cihaz teknolojisi](/bolum/biyomedikal-cihaz-teknolojisi) ile ayrım öznededir. O program cihazın kendisini, bakımını ve arızasını konu alır; burada cihaz bir araçtır ve öznesi hastadır. [Biyomedikal mühendisliği](/bolum/biyomedikal-muhendisligi) ise cihazın tasarımını lisans düzeyinde ele alır.
[Fizik](/bolum/fizik) ile ayrım düzey ve amaç ayrımıdır; orada radyasyon fiziği bir araştırma konusudur. [İş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi) ile temas noktası maruziyet yönetimidir; ancak o alan bütün işyeri risklerini kapsar. [Sağlık yönetimi](/bolum/saglik-yonetimi) ile ayrım ise idari taraf ile teknik taraf arasındaki ayrımdır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Dokuz Eylül Üniversitesi
Aşağıdaki plan yalnızca tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve bütün programlar için geçerli değildir. Kaynak, Dokuz Eylül Üniversitesi ders kataloğunun ilgili program sayfasıdır. Sayfada üniversite adı "Dokuz Eylül Üniversitesi", program adı "Nükleer Tıp Teknikleri" biçiminde yazılıdır; "Derecenin Düzeyi" alanında "Önlisans", "Kazanılan Derece" alanında ise "Sağlık Teknikeri" yazılıdır.
Birinci dönemde kaynakta yazılı dersler şunlardır: Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Yabancı Dil I (İngilizce), Türk Dili I, ANATOMİ, FİZYOLOJİ, NÜKLEER TIP FİZİĞİ, RADYOFARMASİ I, NÜKLEER TIP GÖRÜNTÜLEME I, TIBBİ LABORATUVAR YÖNTEMLERİ, TIBBİ TERMİNOLOJİ I, Kariyer Planlama. İlk dönemin dikkat çeken yanı alan derslerinin hemen başlamasıdır: fizik, radyofarmasi ve görüntüleme aynı dönemde yer alır. Bu, iki yıllık bir programın alan dersini ertelemek gibi bir lüksü olmadığını gösterir.
İkinci dönemde RADYOLOJİK ANATOMİ, NÜKLEER TIP GÖRÜNTÜLEME II, RADYOFARMASİ II, Türk Dili II, Yabancı Dil II (İngilizce), Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II ve YAZ STAJI yazılıdır. Görüntüleme ile radyofarmasi ikinci kez ve ileri düzeyde ele alınır; anatomi ise bu kez görüntü üzerinden okutulur. Bir kesit görüntüde neyin ne olduğunu ayırt edemeyen bir teknikerin çekimi doğru yapması güçtür.
Üçüncü dönemde İletişim Becerileri, NÜKLEER TIP LABORATUVAR UYGULAMALARI I, RADYASYON GÜVENLİĞİ VE RADYASYONDAN KORUNMA, RADYOLOJİ ve NÜKLEER TIP KLİNİK UYGULAMALARI I yazılıdır. İkinci yılın ilk dönemi bir uygulama dönemidir; laboratuvar ve klinik uygulama aynı dönemde başlar ve korunma dersi tam bu noktada verilir.
Dördüncü dönemde Kriz Yönetimi ve Öfke Kontrolü, NÜKLEER TIP KLİNİK UYGULAMALARI II, RADYOTERAPİ ve NÜKLEER TIP LABORATUVAR UYGULAMALAR II yazılıdır. Son dönem uygulamanın ağırlığını artırır ve radyoterapi dersiyle komşu alanı da tanıtır.
Planda dikkat çeken bir ayrıntı, dördüncü dönemdeki dersin adının "NÜKLEER TIP LABORATUVAR UYGULAMALAR II" biçiminde, yani üçüncü dönemdeki karşılığından farklı bir ekle yazılmış olmasıdır. Bu yazım kaynakta bu biçimdedir ve burada düzeltilmeden aktarılmıştır. Aynı biçimde bazı ders adlarının büyük harfle, bazılarının ise normal yazımla yazılmış olması da kaynaktaki durumdur.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Ders adları kaynaktaki yazımıyla, kısaltmaları açılmadan ve büyük-küçük harf düzeni değiştirilmeden aktarıldı. Sayfanın kendi dönem başlıklarının yazımı iki okumada birbirinden farklı çıktığı için başlık dizgileri birebir alıntılanmadı; dönemler yalnızca sıra numarasıyla anıldı. Sayfada yer alan seçmeli ders bloğu ile her dönem için seçilebilir dersler bloğu tek tek sayılmadı; bu nedenle yukarıdaki listeler bir öğrencinin aldığı derslerin tamamı olarak sunulmamaktadır. Ders kodu, kredi ve AKTS değerleri sayfaya alınmadı. Yaz stajının süresine, kapsamına ve yapılacağı birimlere ilişkin hiçbir bilgi sayfadan aktarılmadı. Derslerin hangi anabilim dalı ya da öğretim elemanı tarafından yürütüldüğü bilgisi de alınmadı.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Alanın birincil çalışma yeri hastanelerin nükleer tıp birimleridir. Kamu hastaneleri, üniversite hastaneleri ve özel hastanelerdeki bu birimlerde radyoaktif maddenin hazırlanması, hastaya verilmesi, çekimin yapılması ve görüntünün hekime hazır hâle getirilmesi teknikerin işidir. Bu birimlerde çalışma düzeni randevu esaslıdır ve maddenin yarı ömrü takvimi belirler.
İkinci yol pozitron yayan maddelerle çalışan ileri görüntüleme birimleridir. Bu birimlerde çekim öncesi hazırlık, kan şekeri takibi gibi ölçütler ve bekleme odası düzeni ayrı bir titizlik ister; çünkü hastanın hareketi ve fizyolojik durumu görüntüyü doğrudan etkiler.
Üçüncü yol tedavi uygulamalarının yapıldığı birimlerdir. Radyoaktif madde ile tedavi yapılan yerlerde hastanın izole edilmesi, atığın ayrı toplanması ve taburculuk koşullarının izlenmesi gerekir. Bu işler teknikeri korunma mevzuatının uygulanmasının tam ortasına yerleştirir.
Dördüncü yol laboratuvar ve kalite kontrol tarafıdır. Cihazın günlük kontrol ölçümleri, aktivite ölçer kontrolleri ve kayıt tutma işleri bu kapsamdadır. Bu işler görünürlüğü az ama denetimde en çok bakılan işlerdir.
Beşinci yol sektör tarafıdır. Radyofarmasötik üretim ve dağıtım yapan kuruluşlar, cihaz sağlayıcılarının uygulama destek birimleri ve dozimetri hizmeti veren kuruluşlar mezunun çalışabileceği yerler arasındadır. Lisans tamamlama yolu ise dikey geçişle açılır. Bu rehberde hiçbir pozisyon için maaş aralığı, istihdam oranı ya da iş bulma süresi verilmiyor.
Kimler Tercih Etmeli?
Program, radyasyonla çalışma fikriyle sakin biçimde ilişki kurabilen öğrenciye uygundur. Alan, kuralına uyulduğunda yönetilebilir bir risk alanıdır; ancak bu risk gerçektir ve öğrencinin bunu baştan kabul etmesi gerekir. Kaygının yerini prosedür bilgisinin alması beklenir.
İkinci olarak alan kurala uyma disiplini ister. Hangi maddenin ne kadar süre bekletileceği, hangi atığın hangi kaba atılacağı ve dozimetrenin ne zaman değiştirileceği tartışmaya açık konular değildir. Kuralı yorumlamayı seven bir öğrenci için bu ortam sıkıcı, kuralı uygulamayı seven öğrenci için güvenli olur.
Üçüncü olarak alan sayı ve zaman duyarlılığı ister. Aktivite hesabı, bekleme süresi ve çekim zamanlaması birbirine bağlıdır. Temel matematik işlemlerinden rahatsız olan bir öğrenci için mesleğin bu tarafı sürekli bir zorlanma kaynağı olur.
Dördüncü olarak alan hasta ile kurulan kısa ama net bir iletişim ister. Hastaya ne verildiğini, neden bekleyeceğini ve sonrasında nelere dikkat edeceğini anlatmak teknikerin işidir. Bu anlatım hem sakinleştirici hem açık olmalıdır.
Beşinci olarak alan iki yılın kısa olduğunu bilen öğrenciye uygundur. Uygulama dersleri ikinci yılda yoğunlaşır ve staj dönemi hızla geçer. Uygulamayı ciddiye almayan bir öğrenci mezun olduğunda cihaz başında kendini hazırlıksız bulur.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Program adı üniversiteler arasında farklı yazılabilir ve ders planları belirgin biçimde farklılaşır. Bazı planlar görüntüleme tarafını, bazıları radyofarmasi ve laboratuvar tarafını ağırlıklandırır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ayrı ayrı okunmalıdır.
İkinci not: Bu alanda uygulama yapılabilecek bir nükleer tıp birimine erişim belirleyicidir. Kendi hastanesi ya da anlaşmalı bir birimi olan bir program ile yalnızca sınıf içinde ilerleyen bir program aynı eğitimi vermez. Uygulamanın hangi birimde ve hangi düzende yürütüldüğü tanıtım metninden değil, mümkünse doğrudan sorularak öğrenilmelidir.
Üçüncü not: Programın bağlı olduğu birim de bakılmaya değer. Sağlık hizmetleri meslek yüksekokuluna bağlı bir program ile başka bir birime bağlı bir program arasında ders ağırlıkları ve uygulama imkânları farklılaşabilir.
Dördüncü not: Görüntülemenin geneline ilgi duyan öğrenci için [tıbbi görüntüleme teknikleri](/bolum/tibbi-goruntuleme-teknikleri); tedavi tarafına ilgi duyan öğrenci için [radyoterapi](/bolum/radyoterapi); laboratuvar ölçümüne ilgi duyan öğrenci için [tıbbi laboratuvar teknikleri](/bolum/tibbi-laboratuvar-teknikleri); cihazın kendisine ilgi duyan öğrenci için [biyomedikal cihaz teknolojisi](/bolum/biyomedikal-cihaz-teknolojisi) ve [biyomedikal mühendisliği](/bolum/biyomedikal-muhendisligi); klinik bakım tarafına ilgi duyan öğrenci için [anestezi](/bolum/anestezi), [ilk ve acil yardım](/bolum/ilk-ve-acil-yardim) ve [hemşirelik](/bolum/hemsirelik); fiziğin kendisine ilgi duyan öğrenci için [fizik](/bolum/fizik); maruziyet yönetimine ilgi duyan öğrenci için [iş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 2 üniversitede, 3 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.