Optisyenlik

Optisyenlik, göz hastalıkları uzmanı tabibin yazdığı reçeteye uygun gözlük ve lensleri hazırlayıp uygulayan optisyeni yetiştiren iki yıllık bir ön lisans programı. ÖSYM tercih kılavuzunda TYT puanıyla listelenir ve sağlık hizmetleri meslek yüksekokulları bünyesinde yürütülür.

Bu bölümün ayırt edici tarafı şudur: Türkiye'de mesleğin adını ve sınırlarını kendi kanunu çizer. 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun (Resmî Gazete 26/6/2004, sayı 25504), amacını optisyenlik mesleğinin icrası ile optisyenlik müesseselerinin açılış, işleyiş ve denetlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek olarak tanımlar.

Aynı kanun optisyeni şöyle tanımlar: "Optisyen : Optisyenlik alanında en az ön lisans seviyesinde meslekî eğitim ve öğretim veren yüksek okul mezunu kişiyi" ifade eder. Bu tanım iki şeyi birden söylüyor: mesleğin asgari eğitim düzeyi ön lisanstır ve bu diploma mesleğin doğrudan kaynağıdır. Sağlık alanındaki pek çok ön lisans programının aksine burada diploma, kanunla adı konmuş bir mesleğe açılır.

Bu üç kavram Türkiye'de en çok karıştırılanlardır ve aradaki fark hukukidir, üslup farkı değildir:

• ›Göz hastalıkları uzmanı tabip (göz doktoru): tıp fakültesi ve uzmanlık eğitimi

görmüş hekim. Göz muayenesi yapar, hastalık teşhis eder, tedavi eder ve numaralı cam reçetesini o yazar.

• ›Optisyen: bu ön lisans programının mezunu. Reçetede yazılı olanı hazırlar, uygular,

satar. Muayene ve test yapamaz.

• ›Optometrist: bazı ülkelerde görme muayenesi yetkisi bulunan ayrı bir meslek. Türkiye

bağlamında adaylar bu iki kelimeyi eş anlamlı sanır; 5193 sayılı Kanun'un optisyene çizdiği sınır aşağıda okunduğunda farkın büyüklüğü görülür.

Bu bölümün rehberinde en çok işe yarayacak kısım budur, çünkü mesleğin günlük içeriğini doğrudan kanun belirliyor.

Satılabilecekler. Kanun, optisyenlik müessesesinde satılabilecek ürünleri sayar: koruyucu gözlükler, güneş gözlükleri, göz hastalıkları uzmanı tabip reçetesinde yazılı numaralı camlar, her türlü lensler, optik görme gereçleri ve çerçeveler. Yani ürün tarafında iş, reçeteli ve reçetesiz iki ayrı gruptan oluşur.

Yapılamayacaklar. Kanunun aynı maddesi yasakları da açıkça sayar ve bu üç yasak mesleğin sınırını çizer:

1. Reçetesiz olarak numaralı cam satmak, vermek veya tavsiye etmek. 2. Her nevi göz ve görme muayene ve testleri yapmak. 3. Otorefroktometre ve keratometre gibi aletleri müessesede bulundurmak.

Üçüncü yasak özellikle dikkat çekicidir: kanun sadece işlemi değil, o işleme yarayan aletin bulundurulmasını da yasaklıyor. Bu, "gözünüzü ölçelim" hizmetinin optisyenlik müessesesinin işi olmadığını bırakacak yer olmadan söyler.

Müessese ruhsatı. Kanun, optisyenlik müessesesinin il sağlık idaresinden alınacak ruhsata bağlı olduğunu düzenler. Yani mezuniyet, kendi işini kurmak için tek başına yeterli değildir; müessesenin ayrıca ruhsatlandırılması gerekir.

Kanun ve ilgili yönetmelikler zaman içinde değişebilir. Bağlayıcı olan güncel metindir; iş kurma aşamasında il sağlık müdürlüğünden ve Sağlık Bakanlığı'nın ilgili mevzuat sayfasından teyit alınmalıdır.

Ders planı üniversiteye göre değişir. Somut bir örnek olarak Kırklareli Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu'nun yayımlanmış planındaki zorunlu dersler:

1. yarıyıl: Göz Anatomisi ve Fizyolojisi, Optisyenliğin Temelleri-I, Optisyenlikte Paket Program Uygulamaları, Optisyenlik Uygulamaları-I, Matematik I, Fizik, Temel Bilgi Teknolojisi Kullanımı, Geometrik Optik-I.

2. yarıyıl: Matematik II, İş Sağlığı ve Güvenliği, Kontakt Lensler, Optisyenliğin Temelleri-II, Fiziksel Optik, Optisyenlik Uygulamaları-II, Göz Hastalıkları, Geometrik Optik-II.

3. yarıyıl: Türk Dili, İşletmede Mesleki Eğitim, İngilizce, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi.

4. yarıyıl: Davranış Bilimleri, Sağlık Kurumlarında Pazarlama, Sağlık Hizmetlerinde Halkla İlişkiler, Muhasebe, Optisyenlik Tarihi ve Meslek Etiği.

Bu plan iki şeyi açıkça gösteriyor. Birincisi, ilk yıl fizik ve geometri ağırlıklıdır: geometrik optik, fiziksel optik, matematik. Bir merceğin kırıcılığını hesaplamak bu mesleğin teknik çekirdeğidir ve sayısal dersten tamamen kaçmak isteyen bir aday için program uygun değildir. İkincisi, ikinci yıl belirgin biçimde işletme tarafına kayıyor: pazarlama, halkla ilişkiler, muhasebe. Bu tesadüf değil — optisyenlik pratikte büyük ölçüde perakende bir iştir ve müessese işletmek mesleğin bir parçasıdır.

Planda ayrıca İşletmede Mesleki Eğitim dersi yer alıyor; bu, uygulamanın müfredatın zorunlu bir parçası olduğunu gösterir. Tercih edilecek üniversitenin bu uygulamayı nasıl yürüttüğünü (hangi işletmeler, hangi süre) bilgi paketinden sormak gerekir.

Mesleğin ana istihdam alanı optisyenlik müesseseleridir: bağımsız gözlükçüler, zincir optik mağazaları, hastane ve göz merkezlerinin optik birimleri. Bunun yanında gözlük çerçevesi, cam ve kontakt lens üreten ya da ithal eden firmalarda teknik satış ve ürün danışmanlığı, lens üretim ve tıraşlama laboratuvarlarında teknik personel, medikal cihaz firmalarında ürün eğitimi ve destek pozisyonları söz konusudur.

Kendi işini kurmak bu meslekte gerçekçi bir hedeftir, ancak yukarıda anlatıldığı gibi müessese ruhsatına bağlıdır. Kamu tarafında atamalar KPSS ve ilgili kurumun ilanına göre yapılır; her ilanın öğrenim şartı farklı olabileceği için bağlayıcı olan tek metin o yılın ilanıdır. Bu rehberde kadro sayısı veya puan türü kodu verilmiyor.

Lisans tamamlama

İki yıllık programdan sonra Dikey Geçiş Sınavı (DGS) ile lisans programına geçmek mümkündür. Hangi ön lisans programından hangi lisans programlarına geçilebileceği her yıl ÖSYM'nin DGS kılavuzunda ilan edilir; bu rehberde hedef program listesi verilmiyor, çünkü liste yıldan yıla değişir. Bağlayıcı kaynak, tercih yılının [DGS kılavuzu](https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2026/DGS/onlisansprg_dgsd15052026.pdf)dur.

Optisyenlik, el becerisi ile hesap yeteneğinin birlikte istendiği bir meslektir. Çerçeveye cam takmak, ölçü almak, merkezlemek fiziksel bir titizlik ister; reçeteyi doğru okumak ve mercek hesabını yapmak sayısal bir titizlik ister. Bunun üstüne mağazada geçen bir işgünü gelir: müşteriyle konuşmak, ihtiyacı anlamak, satış yapmak.

Uygun olabilecek aday: detaycı, elle iş yapmayı seven, fizik ve geometriye yabancı olmayan, insanlarla yüz yüze çalışmaktan rahatsız olmayan, ileride kendi işini kurmayı düşünen aday.

İki kez düşünmesi gereken aday: "sağlık alanı" etiketine bakıp muayene ve teşhis yapan bir meslek beklentisiyle gelen (kanun bunu açıkça yasaklıyor), sayısal dersten kaçan ya da perakende bir ortamda çalışma fikrine kapalı aday.

• ›Programın adının "Optisyenlik" olduğundan emin olun; kılavuzda benzer adlı farklı

sağlık programları bulunur.

• ›Kanunun optisyene çizdiği yasakları tercih öncesinde okuyun; mesleğin günlük

içeriğini en net anlatan metin budur.

• ›Üniversitenin uygulama ve laboratuvar imkânlarını (tıraşlama laboratuvarı, uygulama

atölyesi, işletmede mesleki eğitim ağı) bilgi paketinden kontrol edin.

• ›Şehrin optik perakende yoğunluğu staj ve iş imkânını doğrudan etkiler.
• ›Kendi işini kurmayı düşünüyorsanız müessese ruhsatı sürecini il sağlık müdürlüğünden

öğrenin.

• ›Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan için tek geçerli kaynak ÖSYM tercih

kılavuzu ile [YÖK Atlas](https://yokatlas.yok.gov.tr/)'tır.

Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.