Otonom Sistemler Teknikerliği, çevresini algılayıp kendi hareketine karar verebilen araç ve makinelerin kurulması, ayarlanması, denenmesi ve bakımı işinde çalışacak tekniker yetiştiren iki yıllık bir ön lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 6001 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 204,70–355,29
- Üniversite
- 13
- Genel kontenjan
- 455
- Meslek çıktısı
- 6
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Otonom Sistemler Teknikerliği Nedir?
Otonom Sistemler Teknikerliği, çevresini kendi algılayan ve bu algıya göre kendi hareketine karar veren makinelerin teknik tarafında çalışacak kişiyi yetiştiren iki yıllık bir ön lisans programıdır. Alanın konusu tek bir makine türü değildir; bir depo içinde yol bulan taşıyıcı, bir tarlada kendi rotasını izleyen makine, bir tesiste insansız çalışan bir taşıma hattı ya da bir aracın sürücüye yardım eden sistemleri aynı teknik zeminden beslenir. Bu zemin elektrik, elektronik, algılama, denetim ve yazılımın birlikte durduğu yerdir; alanın zorluğu da tam olarak buradan gelir, çünkü bu beş taraftan biri eksik kaldığında sistem çalışmaz.
Alanın birinci ayağı elektrik ve elektronik temelidir. Bir sistemin hangi gerilimle beslendiği, akımın nasıl ölçüldüğü, bir devrenin nasıl kurulduğu, sayısal ile analog arasındaki farkın ne olduğu ve bir arızanın devre üzerinde nasıl aranacağı bu ayağın konularıdır. Otonom bir sistemin en akıllı yazılımı bile beslemesi bozuk bir kart üzerinde çalışmaz; bu yüzden bu ayak alanın en alt katıdır ve atlanamaz.
İkinci ayak algılamadır. Bir makinenin dünyayı nasıl gördüğü tek bir cihazla değil, birden fazla algılayıcının birlikte çalışmasıyla kurulur: mesafe ölçen, konum veren, eğim ve dönüşü izleyen, görüntü üreten cihazlar aynı anda veri gönderir. Bu ayağın konusu bu cihazların ne ölçtüğü, ne kadar hassas olduğu, hangi koşulda yanıldığı ve gelen ölçümlerin birbiriyle nasıl tutarlı hâle getirildiğidir. Otonom sistemlerde hataların büyük bölümü yazılımdan değil, yanlış anlaşılmış bir ölçümden çıkar.
Üçüncü ayak denetimdir. Ölçülen bir değerin hedefe göre nasıl düzeltileceği, bir motorun nasıl istenen hızda tutulacağı, geri beslemenin ne işe yaradığı ve bir sistemin neden salınıma girip kararsızlaştığı bu ayağın konularıdır. Bu ayak, alanı sıradan bir elektronik işinden ayıran yerdir: burada makine yalnızca çalışmaz, kendini düzeltir.
Dördüncü ayak yazılımdır. Bir denetim mantığının koda nasıl döküldüğü, bir algılayıcıdan gelen verinin nasıl okunduğu, bir kararın hangi koşullara göre verildiği ve bir hatanın kod içinde nasıl aranacağı bu ayağın konularıdır. Alanın yazılımı masaüstü yazılımından farklıdır; burada kod bir donanımın üzerinde ve çoğu zaman zaman kısıtı altında çalışır.
Beşinci ayak haberleşme ve veridir. Bir sistemin parçalarının birbirine hangi hat üzerinden bağlandığı, verinin nasıl taşındığı, uzaktan izlemenin nasıl kurulduğu ve çalışma sırasında biriken kaydın sonradan nasıl çözümleneceği bu ayağın konularıdır. Otonom bir sistem çalışırken sürekli kayıt üretir ve bu kayıt hem geliştirmenin hem arıza aramanın temel malzemesidir.
Altıncı ayak güvenlik ve uygulamadır. Kendi başına hareket eden bir makinenin insana yaklaştığı yerde hangi önlemin alındığı, sistemin durdurulmasının nasıl güvence altına alındığı, denemenin hangi düzende yapıldığı ve bir arızanın nasıl belgelendiği bu ayağın konularıdır. Bu ayak alanda süs değildir; hareket eden bir makine söz konusu olduğunda güvenlik tasarımın kendisidir.
Bu altı ayak alanı birden fazla komşuluğun kesiştiği yere yerleştirir. Makine ile elektroniğin birlikte durduğu tarafa ilgi duyan öğrenci için [mekatronik](/bolum/mekatronik), denetim ve otomasyon tarafına ilgi duyan öğrenci için [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi), yapay zekâ ve robot tarafına ilgi duyan öğrenci için [robotik ve yapay zeka](/bolum/robotik-ve-yapay-zeka), insansız araç tarafına ilgi duyan öğrenci için [insansız araç teknikerliği](/bolum/insansiz-arac-teknikerligi) bu alanın en yakın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 6001 Sayılı Kanun
Otonom sistemlerin bir bölümü kapalı bir tesisin içinde çalışır, bir bölümü ise kamuya açık bir alanda hareket eder. Kamuya açık alanın en tanıdık örneği yoldur ve yol Türkiye'de kendiliğinden var olan bir zemin değil, tanımı, sınırı ve yönetimi mevzuatla kurulmuş kamusal bir nesnedir. Bu tarafa değen metinlerden biri 6001 sayılı kanundur. Kanunun künyesi kaynakta "KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN HİZMETLERİ HAKKINDA KANUN" adıyla yayımlanmıştır; kanun numarası 6001, kabul tarihi 25/6/2010 olarak verilmiştir. Resmî Gazete tarihi 13/7/2010, sayısı 27640; Düstur bilgisi ise tertip beş, cilt kırk dokuz olarak yayımlanmıştır.
Kanunun bugünkü hâlinde bazı maddeler yürürlükten kaldırılmıştır. Kaynakta "Amaç ve kapsam" başlıklı birinci madde metin yerine "(Mülga: 2/7/2018-KHK-703/76 md.)" ibaresini taşımaktadır. "Kuruluş" ve "Görev ve yetkiler" başlıklı maddeler de kaynakta aynı biçimde mülga olarak görünmektedir. Bu, kanunun bir bölümünün sonradan başka bir düzenlemeyle kaldırıldığını gösterir ve bir kanun metnini okurken karşılaşılan olağan bir durumdur.
Kanunun bu rehber açısından en okunur bölümü tanımlar maddesidir. "Tanımlar" başlıklı madde kaynakta "(1) Bu Kanunun uygulanmasında;" cümlesiyle başlar ve harflenmiş bir liste hâlinde sürer. Listede yer alan tanımlardan bazıları şunlardır: "f) Genel Müdür: Karayolları Genel Müdürünü,", "g) Genel Müdürlük: Karayolları Genel Müdürlüğünü,", "i) Karayolu: Trafik akışına imkân sağlamak üzere kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeritleri, köprüler, tüneller, her türlü sanat yapıları, koruma yapıları ve diğer alanları," ve "k) Otoyol: Yüksek standartlara sahip, trafik seyrinde asgari hız sınırlaması uygulanan, seyahat hızı yüksek ve üzerinde erişme kontrolünün uygulandığı karayolunu,". Liste kaynakta "ifade eder." ibaresiyle kapanır.
Aynı listede yolun kullanım biçimini tarif eden tanımlar da vardır. Kaynakta "ç) Bölünmüş yol: Geliş ve gidiş trafiği, ayırıcı bir engel ile birbirinden ayrılmış olan ve birden fazla gidiş ve geliş şeridi bulunan karayolunu," ve "e) Erişme kontrolü: Transit trafiğe tahsis edilen karayollarında, yaya, hayvan ve motorsuz taşıt ve araçların girmesinin engellenerek, ancak izin verilen motorlu taşıtların yararlandırıldığı, belirli yerler ve şartlar dışında giriş ve çıkışın yasak olduğu, trafiğin özel bir kontrole tâbi tutulmasına ilişkin uygulamayı," biçiminde yayımlanmış tanımlar bulunur. Trafiğin kendisi de tanımlanmıştır: "m) Trafik: Yayaların, hayvanların ve araçların karayolu üzerindeki hâl ve hareketlerini,".
Bu tanımların bu rehber için anlamı şudur: bir aracın üzerinde hareket ettiği yol, hangi taşıtın gireceği ve girişin nasıl denetleneceği dâhil, hukuki olarak tarif edilmiş bir alandır. Otonom sistemlerle ilgilenen bir öğrencinin bu tarafı bilmesi teknik bir zorunluluk değildir ama alanın nerede durduğunu gösterir: makinenin dışında, makineyi çevreleyen bir kamusal düzen vardır.
Bu kanunun bir başka özelliği de neyi hiç konu almadığıdır. Kanun metninde Otonom Sistemler Teknikerliği programından, bu programın ders planından ya da mezununun görev tanımından söz edilmemektedir. Bu beklenen bir durumdur; bir ön lisans programının adının bir kanun metninde geçmesi olağan değildir. Bu başlık, alanın içinde çalıştığı kamusal ortamın ne tür metinlerle kurulduğunu göstermek için vardır; programın kendisini, eğitimini ya da mezununun unvanını düzenleyen bir metin sunmaz. Otonom araçların yola çıkışına ilişkin özel bir düzenlemenin bu kanunda bulunduğu da bu rehberde iddia edilmemektedir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Künye satırları iki okumada iki nokta işaretlerinin çevresindeki boşluklar bakımından birebir aynı çıkmadığı için tırnak içinde aktarılmamış, yalnızca üzerinde birleşilen tarih ve sayı bilgileri verilmiştir. Tanımlar listesinin son bendi iki okumada harfi harfine aynı çıkmamıştır; okumalar bendin son sözcüğünün ekinde ayrışmıştır. Bu nedenle o bent hiç aktarılmamıştır. "Kuruluş" ve "Görev ve yetkiler" başlıklı maddelerin yanındaki mülga ibaresi iki okumada aynı boşluk düzeniyle çıkmadığı için tırnak içinde verilmemiş, yalnızca bu maddelerin mülga olduğu belirtilmiştir. Okumalardan biri metni bölüm başlıklarıyla birlikte döndürmüş, diğeri bu başlıkları hiç döndürmemiştir; bu bir eksiklik olduğu için bölüm başlıkları da aktarılmamıştır. Okumalardan birinin metnin başına eklediği İngilizce satır kaynak metin sayılmamış ve hiçbir yerinden alıntı yapılmamıştır. Her iki okuma da metni dördüncü maddeden sonra sürdürmemiştir; bu rehber kanunun tamamı, kalan maddeleri ya da sonraki değişiklikleri konusunda bir iddia kurmaz. Kanunun güncel hâli için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Otonom Sistemler Teknikerliği ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program adı yeni olduğu için birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştığı yer mekatronik tarafıdır. [Mekatronik](/bolum/mekatronik) ve lisans tarafındaki [mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi) makine, elektronik ve denetimin birleştiği geniş bir zemini kurar; bu program aynı zeminin üzerinde duran ama dar bir soruya odaklanan bir alandır: makinenin kendi kararını verebilmesi. Aradaki fark konu genişliği farkıdır, kalite farkı değildir.
İkinci karışma noktası otomasyon tarafıdır. [Kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi) ve [imalat yürütme sistemleri operatörlüğü](/bolum/imalat-yurutme-sistemleri-operatorlugu) sabit bir tesiste yürüyen üretim hattının denetimine bakar; otonom sistemler ise hareket eden ve çevresi önceden tam bilinmeyen bir makineye bakar. Sabit hatta çevre tasarlanmıştır, otonom sistemde çevre keşfedilir; bu ayrım gündelik işi tümüyle değiştirir.
Üçüncü karışma noktası elektrik ve elektronik tarafıdır. [Elektronik teknolojisi](/bolum/elektronik-teknolojisi), [elektrik](/bolum/elektrik) ve [elektronik haberleşme teknolojisi](/bolum/elektronik-haberlesme-teknolojisi) donanımın ve hattın kendisini merkeze alır; lisans tarafında [elektrik-elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) bu zemini kuramsal olarak kurar. Otonom sistemler bu donanımı kullanır ama sorusu farklıdır: donanımın ürettiği veriyle nasıl karar verilir.
Dördüncü karışma noktası araç tarafıdır. [Otomotiv teknolojisi](/bolum/otomotiv-teknolojisi), [hibrid ve elektrikli taşıtlar teknolojisi](/bolum/hibrid-ve-elektrikli-tasitlar-teknolojisi) ve lisans tarafındaki [otomotiv mühendisliği](/bolum/otomotiv-muhendisligi) aracın kendisine, [insansız hava aracı teknolojisi ve operatörlüğü](/bolum/insansiz-hava-araci-teknolojisi-ve-operatorlugu), [insansız araç teknikerliği](/bolum/insansiz-arac-teknikerligi) ve [uçak teknolojisi](/bolum/ucak-teknolojisi) ise belirli bir araç sınıfına odaklanır. Otonom sistemler bu araçların hepsinde karşılaşılan ortak karar katmanına bakar.
Beşinci karışma noktası yazılım ve veri tarafıdır. [Bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi) ve [bilişim sistemleri ve teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri) genel amaçlı yazılım işlerine, [yapay zeka operatörlüğü](/bolum/yapay-zeka-operatorlugu) ve [robotik ve yapay zeka](/bolum/robotik-ve-yapay-zeka) karar ve öğrenme tarafına, [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ve [büyük veri analistliği](/bolum/buyuk-veri-analistligi) ise verinin çözümlenmesine bakar. Bağlantılı bir sistemin korunması tarafına ilgi duyan öğrenci için [siber güvenlik](/bolum/siber-guvenlik) ve [bilişim güvenliği teknolojisi](/bolum/bilisim-guvenligi-teknolojisi), makinenin gövde tarafına ilgi duyan öğrenci için [makine](/bolum/makine), [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) ve [iş makineleri operatörlüğü](/bolum/is-makineleri-operatorlugu) karşılaştırılmaya değer alanlardır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Kapadokya Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Kapadokya Üniversitesi'nin Bologna kaydına ait iki sayfa okundu: derslerin yarıyıllara göre sıralandığı ders planı sayfası ve aynı kaydın programı tanıtan bilgi sayfası. Sayfaların her biri ikişer kez, birbirinden farklı sorularla getirildi. Bu rehberin kuralı burada da aynıdır: bir bilgi ancak aynı sayfanın iki okumasında harfi harfine aynı çıktığında buraya taşınır; tek okumada görünen, iki okumada başka türlü yazılan ya da yalnızca büyük harf düzeniyle bile ayrışan hiçbir satır aktarılmaz. Tanıtım sayfasının iki okuması üniversite adını "Kapadokya Üniversitesi", program adını "Otonom Sistemler Teknikerliği" ve öğretim düzeyini "Ön Lisans" biçiminde aynı yazımla döndürdüğü için bu üçü aktarılabilmiştir. Ders planı sayfasının iki okuması ise programın bağlı olduğu birimi "Kapadokya Meslek Yüksekokulu" adıyla ve dersleri "1. Yarıyıl", "2. Yarıyıl", "3. Yarıyıl", "4. Yarıyıl" başlıklı dört grup hâlinde aynı biçimde vermiştir. Aşağıdaki ders adları da iki okumada birebir aynı çıkmıştır ve sayfadaki sırasıyla, hiçbirinin yazımına dokunulmadan aktarılmaktadır.
Planın birinci yarıyıl grubunda yer alan dersler sayfadaki sırayla şunlardır: Danışmanlık ve Kariyer Planlama, Temel Elektronik, İngilizce - I, İletişim Becerileri, Programlama Temelleri, Matematik Uygulamaları, Bilişim Teknolojilerine Giriş, Otonom Sistemlere Giriş, Temel Bilgi Teknolojileri ve Türk Dili - I. Bu grup alanın iki tabanını aynı anda kurar: bir yanda Temel Elektronik ile Matematik Uygulamaları, öbür yanda Programlama Temelleri ile Bilişim Teknolojilerine Giriş. Otonom Sistemlere Giriş dersi ise alanın adını taşıyan ilk ders olarak daha ilk yarıyılda görünür; öğrenci alana ne yaptığını görerek başlar.
İkinci yarıyıl grubunda sayfa şu dersleri sıralar: Danışmanlık ve Kariyer Planlama, İngilizce - II, İş Sağlığı ve Güvenliği, Veri Yapıları, Nesne Yönelimli Programlama, İnovasyon ve Ar-Ge'ye Giriş, Bilgi Güvenliği ve Siber Güvenlik Temelleri, Mekatronik Temelleri, Fizik ve Türk Dili - II. Burada birinci yarıyılın programlama tabanı Veri Yapıları ve Nesne Yönelimli Programlama ile derinleşirken, Mekatronik Temelleri ve Fizik makine tarafını devreye sokar. Bilgi Güvenliği ve Siber Güvenlik Temelleri ile İş Sağlığı ve Güvenliği ise bağlantılı ve hareketli bir sistemin iki ayrı güvenlik yüzünü birinci yıl içinde ele almış olur.
Üçüncü yarıyıl grubunda sayfa şu dersleri sıralar: Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi - I, Danışmanlık, Endüstriyel Otomasyon, Mikrodenetleyiciler ve Gömülü Sistemler, Elektrik Makineleri ve Sürücü Sistemleri, Bilgisayar Destekli Çizim, Zaman ve Proje Yönetimi, Robotik Sistemler, İleri Otonom Sistemler, Sensörler ve Algılama Sistemleri, Kontrol Sistemleri, Güzel Sanatlar - I ve Sağlıklı Yaşam ve Egzersiz - I. Bu grup planın teknik omurgasıdır: otomasyon, gömülü sistem, sürücü, algılama ve denetim aynı yarıyılda yan yana durur. Mikrodenetleyiciler ve Gömülü Sistemler ile Sensörler ve Algılama Sistemleri arasındaki komşuluk özellikle dikkate değer, çünkü otonom bir makinede ölçümün alınması ile o ölçümün bir karta okutulması pratikte tek bir iştir; Kontrol Sistemleri ise bu okumanın hareketi nasıl düzelttiğini anlatan derstir.
Dördüncü yarıyıl grubunda sayfa şu dersleri sıralar: Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi - II, Danışmanlık, Etkinlik, Meslek Etiği, Yapay Zeka Uygulamaları, Görüntü İşleme Teknikleri, Endüstri 4.0 ve Akıllı Sistemler, Elektronik Ticaret ve İnternette Pazarlama, Girişimcilik, Sürdürülebilir Teknolojiler, Bitirme Projesi, İnsansız Hava Aracı Sistemleri, İnsan-Makine Etkileşimi, Navigasyon Algoritmaları, İmalat Yöntemleri, Staj, Güzel Sanatlar - II ve Sağlık Yaşam ve Egzersiz - II. Bu grup planın en geniş ve en dağınık halkasıdır; karar ve algı tarafı Yapay Zeka Uygulamaları, Görüntü İşleme Teknikleri ve Navigasyon Algoritmaları ile, uygulama tarafı ise Bitirme Projesi ve Staj ile kapanır.
Dört grubu üst üste koyunca planın izlediği yol açıkça görülür. Birinci yıl elektronik, programlama ve matematik temelini kurar; üçüncü yarıyıl bu temeli otomasyona, gömülü sisteme, algılayıcıya ve denetime bağlar; dördüncü yarıyıl ise yapay zekâ, görüntü işleme ve navigasyon tarafına geçip bitirme projesi ve staj ile sahaya çıkar. Planın kendine özgü bir tercihi de her yarıyılda ayrı bir danışmanlık satırı tutmasıdır: ilk iki yarıyılda Danışmanlık ve Kariyer Planlama, son iki yarıyılda Danışmanlık adıyla görünen bu satır, öğrencinin yönlendirilmesini planın biçimsel bir parçası hâline getirir.
Dördüncü yarıyıl grubunun genişliği ayrıca konuşulmayı hak eder. Bir yarıyıla bu kadar çok satırın sığması olağan değildir ve böyle geniş bir liste neredeyse kesinlikle zorunlu ile seçmeli satırları bir arada gösterir; öğrencinin bunların hepsini aynı dönemde alması beklenmez. Ne var ki sayfa hangi satırın zorunlu, hangisinin seçmeli olduğunu iki okumada aynı biçimde işaretlememiştir. Bu rehber tahmin yürütmediği için hiçbir ders için zorunlu ya da seçmeli demez; okuyucunun bu ayrımı doğrudan kaynak sayfadan görmesi gerekir.
Bir yazım ayrıntısı da olduğu gibi bırakılmıştır. Sayfa üçüncü yarıyılda dersi "Sağlıklı Yaşam ve Egzersiz - I", dördüncü yarıyılda ise "Sağlık Yaşam ve Egzersiz - II" biçiminde yazar. İki okumada da aynı çıkan bu fark burada düzeltilmemiş, her iki ad da sayfada göründüğü hâliyle aktarılmıştır. Bu rehber bir kaynağın yazımını onarmaz; ders adlarını çevirmez, kısaltmalarını açmaz ve büyük harf düzenini değiştirmez, çünkü aktarılan şeyin sayfanın kendi metni olduğu okuyucu için ancak böyle güvenilir kalır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Programın öğrenim süresi tırnak içinde aktarılmamıştır; tanıtım sayfasının iki okuması bu bilgiyi farklı büyük harf düzeniyle döndürdüğü ve büyük harf farkı da bir fark sayıldığı için süre bu sayfaya dayandırılmamıştır. Öğretim düzeyi bilgisi yalnızca tanıtım sayfasına dayandırılmıştır; ders planı sayfasındaki düzey satırı iki okumada birebir aynı çıkmadığı için o sayfa bu bilginin kaynağı olarak kullanılmamıştır. Hiçbir ders için zorunlu ya da seçmeli ayrımı verilmemiştir; gerekçesi yukarıda açıklandığı gibi, sayfanın bu işaretlemeyi iki okumada aynı biçimde döndürmemesidir. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde yayımlanmaz; sayfada görünen bu tür sütunlar buraya alınmamıştır. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberin başka yerinde belirtilen puan türü bu sayfaya dayanmaz. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları hakkında hiçbir şey söylemez; kaynak listesindeki bağlantılardan güncel hâli okunmalıdır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk yerleşme alanı otonom ya da yarı otonom makine üreten firmaların üretim ve devreye alma tarafıdır. Kartların ve algılayıcıların yerine takılması, kabloların ve bağlantıların kontrolü, ilk çalıştırma sırasındaki ayarların yapılması ve çıkan aksaklığın kaydedilerek ilgili ekibe aktarılması bu işin gündelik gövdesidir.
İkinci alan denemedir. Bir otonom sistem sahaya çıkmadan önce tekrar tekrar denenir; deneme düzeninin kurulması, ölçümlerin alınması, kaydın tutulması ve aynı koşulun yeniden üretilebilmesi bu tarafın işleridir. Bu iş sabır ister ve alandaki en öğretici işlerden biridir.
Üçüncü alan bakım ve arıza takibidir. Sahada çalışan bir sistemin düzenli bakımı, algılayıcıların temizliği ve ayarı, yazılım sürümlerinin güncellenmesi ve arızanın hangi katmandan geldiğinin ayrıştırılması burada mezunun yaptığı işlerdir. Dördüncü alan depo, liman, tesis ve tarım gibi kapalı ya da yarı kapalı alanlarda çalışan taşıma ve işleme sistemlerinin işletilmesidir.
Beşinci alan otomasyon ve robot kuran firmaların saha ekipleridir; burada iş kurulum, kullanıcı eğitimi ve teknik destek zincirinin ayağıdır. Altıncı alan veri tarafıdır: çalışma sırasında biriken kayıtların derlenmesi ve geliştirme ekibine anlaşılır biçimde aktarılması. Kamu kurumlarında çalışmanın kendi giriş koşulları vardır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.
Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez. Bunlar firmanın büyüklüğüne, bölgeye, sektöre ve kişinin kendi birikimine göre değişir; bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır. Bu programın mezunu için yasa ile kurulmuş bir unvan ve yetki çerçevesi de bu rehberde iddia edilmemektedir.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: bir şeyin neden çalışmadığını bulmak sizi yoruyor mu, yoksa oyalıyor mu? Bu alanın işinin büyük bölümü çalışmayan bir sistemin karşısında oturup katman katman eleyerek nedeni bulmaktır ve bu işi zevkli bulmayan biri burada çabuk yorulur.
İkinci soru el ile kafa arasındaki dengeyle ilgilidir. Bu alan yalnızca kod yazmak ya da yalnızca tornavida tutmak değildir; ikisi aynı gün içinde yan yana gelir. Elini işe sokmak istemeyen bir öğrenci de, hesap ve mantık tarafından kaçan bir öğrenci de bu alanda zorlanır.
Üçüncü soru sabırla ilgilidir. Otonom bir sistem ilk denemede çalışmaz; onlarca denemenin ardından kararlı hâle gelir. Sonucu hemen görmek isteyen bir öğrenci için bu döngü yıpratıcı olabilir.
Dördüncü soru güvenlik duyarlılığıyla ilgilidir. Kendi başına hareket eden bir makinenin yanında çalışmak, kurala uymayı alışkanlık hâline getirmeyi gerektirir. Son olarak bu programın ön lisans olduğu ve lisans tamamlama yolunun ayrı bir sınavla yürüdüğü baştan bilinmelidir; bu rehber o yolun kolay ya da zor olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında aynı olsa da ders planları farklılaşır. Bazı planlar elektronik ve donanım tarafını, bazıları yazılım ve karar tarafını, bazıları araç ve makine tarafını ağırlıklandırır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ayrı ayrı okunmalıdır; bu rehberde incelenen sayfa yalnızca bir örnektir ve o sayfadan ders adı taşınamamıştır.
İkinci not: Laboratuvar imkânı bu alanda belirleyicidir. Öğrencinin gerçek bir algılayıcıya, gerçek bir denetim kartına ve hareket eden bir düzeneğe eli değiyor mu, yoksa konular yalnızca anlatım üzerinden mi geçiliyor? Bu soru tercihten önce sorulmalıdır, çünkü bu alanda öğrenmenin büyük bölümü düzeneğin başında olur.
Üçüncü not: Staj ve iş yeri eğitimi düzeni sorulmalıdır. Stajın hangi tür firmalarda yapıldığı, öğrencinin üretim tarafında mı deneme tarafında mı durduğu ve okulun sanayi ile kurduğu bağın gerçek olup olmadığı tercihten önce öğrenilmelidir.
Dördüncü not: Makine ile elektroniğin birleştiği geniş zemine ilgi duyan öğrenci için [mekatronik](/bolum/mekatronik) ve [mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi); sabit tesis otomasyonuna ilgi duyan öğrenci için [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi) ve [imalat yürütme sistemleri operatörlüğü](/bolum/imalat-yurutme-sistemleri-operatorlugu); donanım ve hat tarafına ilgi duyan öğrenci için [elektronik teknolojisi](/bolum/elektronik-teknolojisi), [elektrik](/bolum/elektrik), [elektronik haberleşme teknolojisi](/bolum/elektronik-haberlesme-teknolojisi) ve [elektrik-elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi); araç tarafına ilgi duyan öğrenci için [otomotiv teknolojisi](/bolum/otomotiv-teknolojisi), [hibrid ve elektrikli taşıtlar teknolojisi](/bolum/hibrid-ve-elektrikli-tasitlar-teknolojisi) ve [otomotiv mühendisliği](/bolum/otomotiv-muhendisligi); insansız araçlara ilgi duyan öğrenci için [insansız araç teknikerliği](/bolum/insansiz-arac-teknikerligi), [insansız hava aracı teknolojisi ve operatörlüğü](/bolum/insansiz-hava-araci-teknolojisi-ve-operatorlugu), [uçak teknolojisi](/bolum/ucak-teknolojisi) ve [havacılık ve uzay mühendisliği](/bolum/havacilik-ve-uzay-muhendisligi); karar ve öğrenme tarafına ilgi duyan öğrenci için [robotik ve yapay zeka](/bolum/robotik-ve-yapay-zeka) ve [yapay zeka operatörlüğü](/bolum/yapay-zeka-operatorlugu); yazılım tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi) ve [bilişim sistemleri ve teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri); verinin çözümlenmesine ilgi duyan öğrenci için [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ve [büyük veri analistliği](/bolum/buyuk-veri-analistligi); bağlantılı sistemlerin korunmasına ilgi duyan öğrenci için [siber güvenlik](/bolum/siber-guvenlik) ve [bilişim güvenliği teknolojisi](/bolum/bilisim-guvenligi-teknolojisi); gövde ve makine tarafına ilgi duyan öğrenci için [makine](/bolum/makine), [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi), [makine resim ve konstrüksiyonu](/bolum/makine-resim-ve-konstruksiyonu) ve [iş makineleri operatörlüğü](/bolum/is-makineleri-operatorlugu); raylı taşıma tarafına ilgi duyan öğrenci için [raylı sistemler işletmeciliği](/bolum/rayli-sistemler-isletmeciligi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 13 üniversitede, 19 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.