Pastacılık ve Ekmekçilik, hamur, maya ve şekerle çalışan üretim tekniklerini iki yıllık uygulamalı bir ön lisans programında bir araya getirir. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 4634 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 162,29–360,72
- Üniversite
- 11
- Genel kontenjan
- 293
- Meslek çıktısı
- 6
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Pastacılık ve Ekmekçilik Nedir?
Pastacılık ve Ekmekçilik, un, maya, şeker, yağ ve süt ürünlerinden oluşan sınırlı bir hammadde kümesinin çok sayıda farklı ürüne dönüştürülmesini öğreten iki yıllık bir ön lisans programıdır. Alanın dışarıdan görünen yüzü ürünün son hâlidir; içeriden bakıldığında ise iş, sıcaklık, süre, nem ve oran gibi ölçülebilir değişkenlerin denetim altında tutulmasıdır. Aynı tarif iki farklı fırında iki farklı sonuç veriyorsa, aradaki fark ustalığın gizemi değil, bu değişkenlerin nasıl yönetildiğidir. Program bu nedenle mutfak becerisi kadar süreç bilgisi de öğretir.
Alanın birinci ayağı temel pastacılıktır. Hamur türlerinin hazırlanması, kremaların ve dolguların yapımı, pişirme ve soğutma aşamalarının yönetilmesi ile ürünün sunuma hazırlanması bu ayağın konularıdır. Bu ayak, alanın el becerisi gerektiren ve tekrarla oturan tarafıdır.
İkinci ayak ekmek yapımı ve fırıncılıktır. Mayanın davranışı, fermantasyon süresi, hamurun dinlendirilmesi, şekillendirme ve fırın yönetimi bu ayakta durur. Ekmek üretimi pastacılıktan farklı bir zaman disiplinine dayanır; süreç büyük ölçüde canlı bir organizmanın hızına bağlıdır ve bu hız sıcaklıkla yönetilir.
Üçüncü ayak unlu mamuller ile şekerli ürünlerdir. Çikolata ile çalışma, dondurma ve buzlu ürünlerin hazırlanması, butik ürünlerin tasarımı bu ayağa girer. Bu ayak alanı doğrudan şeker hammaddesine bağlar ve programın kamusal çerçeveyle kesiştiği noktalardan biridir.
Dördüncü ayak hijyen, sanitasyon ve beslenmedir. Gıda güvenliği kuralları, temizlik ve dezenfeksiyon düzeni, soğuk zincir ve besin ögelerine ilişkin temel bilgiler bu ayağın konularıdır. Bu ayak alanın en az görünen ama sonuç bakımından en belirleyici tarafıdır; üretimin tümü bu kuralların üzerinde yürür.
Beşinci ayak işletme tarafıdır. Satın alma, maliyet kontrolü, stok yönetimi ile kafe ve pastane işletmeciliği bu ayakta durur. Bu programın mezunlarının önemli bir bölümü er ya da geç kendi işletmesini kurmayı düşünür; bu ayak o düşüncenin teknik zeminidir.
Altıncı ayak uygulama ve mesleki gelişimdir. İşyerinde yapılan haftalık uygulamalar, sektör stajı, iletişim becerileri ve mesleki gelişim dersleri bu ayağa girer. Ön lisans düzeyindeki bu programın en belirleyici özelliği, öğrenmenin önemli bölümünün gerçek bir üretim ortamında gerçekleşmesidir.
Bu altı ayak alanı hem mutfak programlarına hem gıda programlarına komşu kılar. Mutfağın tamamına ilgi duyan öğrenci için [aşçılık](/bolum/ascilik), mutfağın kültürel ve akademik tarafına ilgi duyan öğrenci için [gastronomi ve mutfak sanatları](/bolum/gastronomi-ve-mutfak-sanatlari), üretimin endüstriyel ölçeğine ilgi duyan öğrenci için [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi) bu alanın en yakın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 4634 Sayılı Kanun
Bu programın çalıştığı hammaddelerden biri, ülkemizde kendi kanunu bulunan bir üründür: şeker. Şekerin nasıl tanımlandığı, nasıl üretildiği ve hangi düzen içinde piyasaya verildiği 4634 sayılı kanunla çerçevelenmiştir. Kanunun künyesi kaynakta "ŞEKER KANUNU" adıyla, "Kanun Numarası: 4634" ve "Kabul Tarihi: 4/4/2001" biçiminde yayımlanmıştır; Resmî Gazete bilgisi "Tarih: 19/4/2001 Sayı: 24378", Düstur bilgisi ise "Tertip: 5 Cilt: 40" olarak verilmiştir.
Kanunun birinci maddesi şöyledir: "Madde 1 – Bu Kanunun amacı, yurt içi talebin yurt içi üretimle karşılanmasına ve gerektiğinde ihracata yönelik olarak Türkiye'de şeker rejimini, şeker üretimindeki usul ve esaslar ile fiyatlandırma, pazarlama şart ve yöntemlerini düzenlemektir." Maddedeki "şeker rejimi" ifadesi, şekerin serbestçe akan sıradan bir girdi değil, kurallı bir düzenin konusu olduğunu kanunun kendi diliyle söyler.
Kanunun ikinci maddesi tanımlar maddesidir ve "Madde 2 – Bu Kanunun uygulanmasında;" cümlesiyle açılır. Bu maddenin bentleri kaynakta harflerle sıralanmıştır ve alanın sözlüğünü doğrudan verir. Bentlerden bir bölümü kaynakta şöyledir: "a) (Değişik:11/6/2026-7584/18 md.) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,", "e) Şeker: Beyaz şeker (standart, rafine küp ve kristal şeker), yarı beyaz şeker, rafine şeker, ham şeker ve kahverengi şeker olarak sınıflandırılan, pancar veya kamıştan üretilen kristallendirilmiş sakaroz ile nişasta kökenli izoglukoz, likid ya da kurutulmuş halde glukoz şurubu, sakaroz veya invert şeker veya her ikisinin karışımının suda çözünmesinden meydana gelen şeker çözeltisi ve invert şeker şurubu ile inülin şurubunu,", "f) Pazarlama yılı: 1 Eylül ile 31 Ağustos tarihleri arasındaki dönemi,", "g) A kotası: Yurt içi talebe göre üretilen ve pazarlama yılı içinde iç pazara verilebilen şeker miktarını,", "h) B kotası: A kotasının belli bir oranına tekabül eden ve güvenlik payı için bulundurulmak üzere üretilen şeker miktarını,", "ı) C şekeri: A ve B kotaları dışında üretilen ve yurt içinde pazarlanamayan şeker ile işlenmek üzere ihraç kaydıyla temin edilen ham ve beyaz şekeri,", "j) Şeker fabrikası: Şekeri girdi olarak kullanan işletmeler hariç olmak üzere (e) bendinde tanımlanan ürünler ile ham şekeri işleyerek şeker üreten işletmeyi,", "k) Şirket: Bir veya birden fazla sayıda şeker fabrikasını bünyesinde bulunduran ve/veya işleten tüzel kişiliği,", "l) Hammadde: Şeker üretiminde kullanılan ana girdiyi,", "m) İşlenmiş ürün: İşleme suretiyle şekeri girdi olarak bünyesine alan mamul maddeyi,", "n) İmalatçı-ihracatçı: İşlenmiş ürünü üreten ve ihraç eden firmayı,", "o) Depolama primi: Şekerin üreticiden tüketiciye istikrarlı bir fiyat ile düzenli olarak ulaşmasını sağlamak üzere depolama masraflarını karşılamak için yapılacak ödemeleri," ve "p) Depolama kesintisi: Şekerin üreticiden tüketiciye istikrarlı bir fiyat ile düzenli olarak ulaşmasını sağlamak üzere satış zamanlarından kaynaklanan tüm masrafları dengelemek amacıyla şeker satış miktarları üzerinden yapılacak kesintileri,". Madde kaynakta "ifade eder." satırıyla kapanır.
Kanunun tanımlar maddesine sonradan iki bent daha eklenmiştir. Bunlar kaynakta şöyle basılmıştır: "r) (Ek:11/6/2026-7584/18 md.) Ekim alanı: Şirketlerin veya fabrikaların şekerin hammaddesi olan şeker pancarını, üreticilerle sözleşme yapmak suretiyle temin ettiği, sınırları Bakanlıkça belirlenen coğrafi alanı," ve "s) (Ek:11/6/2026-7584/18 md.) Sözleşme: Hammadde üretimi ve teslimi yapmak amacıyla şirketler ve üreticiler arasında düzenlenen, tarafların karşılıklı görev ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasların yer aldığı belgeyi,". Bent harflerinin kaynaktaki sırası da olduğu gibi bırakılmıştır; harf dizisi kaynakta "p)" bendinden sonra doğrudan "r)" bendiyle sürer ve bu rehber kaynağın harflendirmesini değiştirmez.
Kanunun beşinci maddesinin kenar başlığı kaynakta "Hammadde ve şeker fiyatları" biçiminde basılmıştır ve maddenin başında "(Değişik:11/6/2026-7584/19 md.)" işareti bulunur. Maddenin ilk fıkrası şöyledir: "Şeker pancarı fiyatları her yıl, şeker fabrikası işleten gerçek ve tüzel kişiler ile üreticiler ve/veya temsilcileri arasında varılan mutabakata göre belirlenir." Maddenin ikinci fıkrası ise "Sözleşme yapılmadan şeker pancarı ekilemez. Buna aykırı hareket edenlerin takip ve kontrolü Bakanlıkça yapılır. Şirketler şeker pancarını Bakanlıkça belirlenen ekim alanlarından üreticilerle sözleşme yaparak temin ederler. Bakanlık gerekli görmesi durumunda şirketlerin ekim alanlarını yeniden belirler." biçimindedir. Aynı maddede satış tarafı için "Şeker satış fiyatları, şeker fabrikası işleten gerçek ve tüzel kişiler tarafından serbestçe belirlenir." cümlesi yer alır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Tanımlar maddesinin "b)", "c)" ve "d)" bentleri kaynakta yalnızca birer mülga işaretiyle basılıdır ve bu bentlerde tanım metni bulunmamaktadır; bu nedenle bu üç bent yukarıya alınmamış, işaretlerinin taşıdığı tarih ve numaralar da buraya taşınmamıştır. Kanunun üçüncü maddesi kaynakta "Kotalar ve kotaların tespiti", dördüncü maddesi ise "Kota iptal ve transferleri" kenar başlıklarıyla basılmıştır; bu iki maddenin metinleri, içlerinde bu rehberin biçimlendirme düzeniyle bağdaşmayan işaretler bulunduğu için buraya hiç alınmamıştır ve bu maddelerin içeriği hakkında burada hiçbir şey söylenmemektedir. Beşinci maddenin geri kalan fıkraları da aynı biçimde aktarılmamıştır. Kanunda hiçbir oran, miktar, fiyat ya da parasal büyüklük bu rehberde verilmez. Kanunun bu programı, bu programın ders planını ya da mezununun görev tanımını düzenlediği yönünde hiçbir iddia kurulmamıştır; kanun şekerin üretim ve piyasa düzenine ilişkindir, bir meslek düzenlemesi değildir. Kanunun güncel hâli ve sonraki değişiklikleri için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır; burada kanunun özeti verilmemektedir.
Pastacılık ve Ekmekçilik ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla düzenli olarak karıştırılır. En sık karıştığı yer mutfağın kendisidir. [Aşçılık](/bolum/ascilik) mutfağın tamamına, sıcak ve soğuk mutfağa, servis düzenine ve menü kurgusuna bakar; bu program ise fırın ve pastane hattına yoğunlaşır. İki programın hijyen, maliyet ve iletişim dersleri benzeşir, üretim dersleri benzeşmez.
İkinci karışma noktası lisans düzeyidir. [Gastronomi ve mutfak sanatları](/bolum/gastronomi-ve-mutfak-sanatlari) dört yıllık bir programdır ve mutfağı kültürel, tarihsel ve yönetsel bir çerçeveye oturtur; bu program iki yıllık bir ön lisans programıdır ve doğrudan üretim becerisine odaklanır. Düzey farkı, mezunun ilk işte üstlendiği role de yansır.
Üçüncü karışma noktası gıdanın endüstriyel tarafıdır. [Gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi) ve [gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi) ürünü fabrika ölçeğinde, laboratuvar ölçümleriyle ele alır; [gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi) ise dört yıllık bir mühendislik programı olarak süreç tasarımını üstlenir. Bu programın ölçeği tezgâh ve fırın ölçeğidir; ürün burada elle ve küçük partiler hâlinde biçimlenir.
Dördüncü karışma noktası beslenmenin bilimsel tarafıdır. [Beslenme ve diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik) yasa ile kurulmuş bir sağlık mesleğine bağlıdır ve bireyin beslenme durumunu değerlendirme yetkisi bu alanın konusudur. Bu programın planında beslenme ilkelerine ilişkin bir ders bulunması, mezuna böyle bir yetki kazandırmaz; bu ayrım tercihten önce net biçimde bilinmelidir.
Beşinci karışma noktası işletme tarafıdır. [Turizm ve otel işletmeciliği](/bolum/turizm-ve-otel-isletmeciligi), [turizm işletmeciliği](/bolum/turizm-isletmeciligi) ve [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi) tesisin ve işletmenin bütününü yönetmeye bakar; bu program üretim hattının kendisini öğretir ve işletme derslerini o hattı çekip çevirebilmek için taşır. Altıncı karışma noktası hammaddenin tarım tarafıdır: [bahçe tarımı](/bolum/bahce-tarimi), [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri) ve [organik tarım](/bolum/organik-tarim) ürünün toprakta oluşan aşamasına bakar, bu program ise o ürünün mutfakta işlendiği aşamaya bakar.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Doğu Akdeniz Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Doğu Akdeniz Üniversitesi'nin program sayfasının ders planı bölümü okundu. Sayfa üniversite adını kendi metninde "Doğu Akdeniz Üniversitesi" biçiminde, program adını ise "Pastacılık ve Ekmekçilik Önlisans Programı (Türkçe) (A.A.S, 2 Yıl)" biçiminde yayımlar. Programın düzeyi, sayfanın kendi başlığında geçen "Önlisans" ibaresiyle verilmiştir.
Sayfa dersleri dört başlık altında toplar. Başlıklar sayfada "Dönem 1", "Dönem 2", "Dönem 3" ve "Dönem 4" biçiminde basılmıştır.
"Dönem 1" başlığı altında Temel Pastacılık - I, Ekmek Yapımı ve Fırıncılık - I, Yiyecek ve İçecek İşletmelerinde Beslenme İlkeleri, Yiyecek ve İçecek İşletmelerinde Bilgisayar Uygulamaları, Turizm Endüstrisi İçin İletişim Becerileri - I ve Haftalık İş Deneyimi - I dersleri yayımlanmıştır. İlk dönem alanın iki ana üretim hattını, pastacılık ve ekmekçiliği, aynı anda başlatır; yanlarında beslenme ilkeleri, bilgisayar uygulamaları ve iletişim dersleri durur.
"Dönem 2" başlığı altında Unlu Mamuller - I, Ekmek Yapımı ve Fırıncılık - II, Yiyecek ve İçecek İşl.lerinde Hijyen ve Sanitasyon, Yiyecek ve İçecek İşletmelerinde Satınalma, Aşçılık için İletişim Becerileri - II, Haftalık İş Deneyimi - II ve Sektör Stajı dersleri yer alır. Bu dönemde hijyen ve satın alma dersleri devreye girer; sektör stajı da ilk yılın sonunda planda kendi adıyla yer alır.
"Dönem 3" başlığı altında Temel Pastacılık - II, Unlu Mamüller - II, Yiyecek ve İçecek Maliyet Kontrolü, Çikolata Sanatı, Mutfak Sanatlarında Profesyonel Gelişim - I ve Haftalık İş Deneyimi - III dersleri bulunur. İkinci yılın ilk döneminde çikolata gibi kendi tekniği olan bir ürün ayrı bir ders hâline gelir ve maliyet kontrolü dersiyle işletme tarafı açılır.
"Dönem 4" başlığı altında Butik Pastacılık, Kafe ve Pastane Yönetimi, Dondurma, Sorbe ve Buzlu İçecekler, Mutfak Sanatlarında Profesyonel Gelişim - II, Alan Seçmeli Dersi - I, Haftalık İş Deneyimi - IV, Seminer - I ve Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersleri yayımlanmıştır. Son dönem, ürün tarafında butik pastacılık ve dondurma gibi uzmanlaşmış konulara, işletme tarafında ise kafe ve pastane yönetimine açılır.
Bu plan yukarıda anlatılan altı ayağın karşılığını açıkça gösterir. Temel pastacılık dersleri birinci ayağı; ekmek yapımı ve fırıncılık dersleri ikinci ayağı; unlu mamuller, çikolata ve dondurma dersleri üçüncü ayağı; beslenme ilkeleri ile hijyen ve sanitasyon dersleri dördüncü ayağı; satın alma, maliyet kontrolü ile kafe ve pastane yönetimi dersleri beşinci ayağı; haftalık iş deneyimi, sektör stajı, iletişim becerileri ve profesyonel gelişim dersleri ise altıncı ayağı taşır. Planın dikkat çeken özelliği, dört dönemin dördünde de bir uygulama dersinin bulunmasıdır; bu, iki yıllık programın öğrenmeyi baştan sona işyeriyle bağlantılı tuttuğunu gösterir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Üniversite adı, program adı, düzey ibaresi, dört dönem başlığı ve yukarıdaki bütün ders adları sayfanın birbirinden farklı istemlerle alınmış iki okumasında aynı sırayla ve aynı yazımla çıktığı için aktarılmıştır. Sayfa aynı ürün ailesini iki farklı dönemde "Unlu Mamuller - I" ve "Unlu Mamüller - II" biçiminde, iletişim derslerini de "Turizm Endüstrisi İçin İletişim Becerileri - I" ve "Aşçılık için İletişim Becerileri - II" biçiminde basmıştır; bu yazımlar kaynaktaki hâliyle bırakılmış, birbirine benzetilmemiştir. "Yiyecek ve İçecek İşl.lerinde Hijyen ve Sanitasyon" adındaki kısaltma da kaynakta bu biçimde basılıdır ve burada açılmamıştır. Düzey bilgisinin sayfada ayrıca boşluklu bir yazımla da yer alıp almadığı okumalar arasında farklı çıktığı için yalnızca program adının içinde doğrulanan biçim kullanılmıştır. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Hangi dersin zorunlu hangisinin seçmeli olduğu, ders adının kendisinde geçmedikçe burada söylenmemektedir. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bilgisi bu sayfaya dayandırılmamıştır. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve başka üniversitelerin planları hakkında hiçbir şey söylemez; güncel hâli için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk yerleşme alanı pastane ve fırınlardır. Hamurun hazırlanmasından ürünün vitrine çıkmasına kadar olan zincirin herhangi bir halkasında çalışmak, üretim planını gün içinde yürütmek ve ürün kalitesinin gün boyunca aynı kalmasını sağlamak bu işin gövdesidir.
İkinci alan otellerin ve büyük yiyecek-içecek işletmelerinin pasta ve fırın bölümleridir. Bu ortamlarda üretim daha büyük partiler hâlinde ve daha sıkı bir zaman çizelgesiyle yürür; ekip içinde çalışma ve standartlara uyum belirleyici olur.
Üçüncü alan endüstriyel üretim yapan işletmelerin üretim hatlarıdır. Burada mezunun rolü tezgâh başındaki üretimden çok, hattın işleyişinin izlenmesi, ürünün belirlenen özellikleri taşıdığının kontrol edilmesi ve hijyen kurallarının uygulanması yönünde ağırlık kazanır. Dördüncü alan kendi işletmesini kuran mezunlardır; kafe, butik pastane ve fırın işletmeciliği bu alanın en görünür yoludur. Planın satın alma, maliyet ve yönetim dersleri doğrudan bu yola bakar.
Beşinci alan ürün geliştirme ve eğitim tarafıdır: yeni ürün denemeleri, tarif standartlarının yazılması ve uygulamalı eğitim ortamlarında destek görevleri bu gruba girer. Altıncı alan tedarik zincirinin mutfağa bakan yüzüdür; hammadde ve ekipman satan işletmelerin teknik destek ve ürün tanıtım birimlerinde bu programın mezunu ürün bilgisiyle çalışır.
Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez; bunlar işletmeye, bölgeye, çalışma düzenine ve kişinin kendi birikimine göre değişir ve bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır. Bu programın mezunu için yasa ile kurulmuş bir sağlık mesleği unvanı da bu rehberde iddia edilmemektedir.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru çalışma saatleriyle ilgilidir. Fırın ve pastane üretimi büyük ölçüde sabahın çok erken saatlerinde başlar ve hafta sonları sektörün en yoğun günleridir. Bu düzen alanın istisnası değil, kuralıdır; tercihten önce açıkça bilinmelidir.
İkinci soru ayakta ve elle çalışmayla ilgilidir. İş sıcak fırın başında, tezgâh üstünde ve büyük ölçüde ayakta yürür. Bu alanda beceri tekrarla oturur; aynı hamuru defalarca çalışmayı sıkıcı bulan bir öğrenci alanın öğrenme biçimiyle zorlanır.
Üçüncü soru ölçü ve disiplinle ilgilidir. Pastacılık, mutfağın en az doğaçlamaya izin veren dalıdır; oranlar, sıcaklıklar ve süreler tutulmadığında ürün geri dönüşü olmayan biçimde bozulur. Bu alan, kuralı sevmeyen bir çalışma alışkanlığını bağışlamaz.
Dördüncü soru sağlıkla ilgilidir: un tozu, ısı, uzun süre ayakta durma ve tekrarlayan el hareketleri bu işin bilinen zorlamalarıdır. Beşinci soru hedefle ilgilidir. Bu programın mezunu için iki ayrı yol açıktır: ustalaşarak üretimde derinleşmek ya da işletme tarafına geçmek. Bu iki yol farklı beceriler ister ve öğrencinin hangisine yakın durduğunu erken fark etmesi, iki yılın nasıl değerlendirileceğini belirler. Bu rehber iki yoldan birinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında aynı olsa da uygulama olanakları belirgin biçimde farklılaşır. Kimi programda üretim laboratuvarı ve fırın altyapısı geniştir, kimi programda ders yükü teorik tarafa kayar. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ve uygulama altyapısı ayrı ayrı sorulmalıdır; yukarıdaki plan yalnızca bir örnektir.
İkinci not: Staj ve işyeri uygulaması düzeni sorulmaya değer. Bu alanda beceri gerçek üretim ortamında oturur; programın işletmelerle kurduğu bağlantının genişliği, iki yılın sonunda eline geçen deneyimin gerçek hacmini belirler. Yukarıdaki örnek planda uygulama dersleri dört dönemin dördünde de yer almaktadır.
Üçüncü not: Ön lisans düzeyindeki bu programın ardından lisans düzeyine geçmek isteyen öğrenci için dikey geçiş bir seçenektir; hangi lisans programlarına geçişin mümkün olduğu her yıl ayrıca yayımlanır ve bu rehberde herhangi bir geçiş listesi verilmemektedir. Kaynak listesindeki ilgili bağlantıdan güncel bilgiye bakılmalıdır.
Dördüncü not: Mutfağın tamamına ilgi duyan öğrenci için [aşçılık](/bolum/ascilik) ve [gastronomi ve mutfak sanatları](/bolum/gastronomi-ve-mutfak-sanatlari); üretimin endüstriyel ve laboratuvar tarafına ilgi duyan öğrenci için [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi), [gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi) ve [gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi); süt ürünlerine ilgi duyan öğrenci için [süt ve ürünleri teknolojisi](/bolum/sut-ve-urunleri-teknolojisi); beslenmenin bilimsel tarafına ilgi duyan öğrenci için [beslenme ve diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik); işletme ve konaklama tarafına ilgi duyan öğrenci için [turizm ve otel işletmeciliği](/bolum/turizm-ve-otel-isletmeciligi), [turizm işletmeciliği](/bolum/turizm-isletmeciligi), [turizm ve seyahat hizmetleri](/bolum/turizm-ve-seyahat-hizmetleri), [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi) ve [işletme](/bolum/isletme); satış ve tanıtım tarafına ilgi duyan öğrenci için [pazarlama](/bolum/pazarlama) ve [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim); hammaddenin tarım tarafına ilgi duyan öğrenci için [bahçe tarımı](/bolum/bahce-tarimi), [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri) ve [organik tarım](/bolum/organik-tarim); ürünün kimyasal tarafına ilgi duyan öğrenci için [kimya teknolojisi](/bolum/kimya-teknolojisi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 11 üniversitede, 17 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.