Podoloji, ayağın ve tırnağın bakımıyla, ayak yapısının değerlendirilmesiyle ve ayakta görülen deri ile tırnak sorunlarının bakım uygulamalarıyla ilgilenen iki yıllık bir ön lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 5624 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 178,07–343,87
- Üniversite
- 8
- Genel kontenjan
- 341
- Meslek çıktısı
- 7
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Podoloji Nedir?
Podoloji, ayağın sağlığını konu alan, ayak ve tırnak bakımı uygulamalarında çalışacak kişiyi yetiştiren iki yıllık bir ön lisans programıdır. Programın konusu tek bir işlem değildir: ayağın yapısının tanınması, yürüyüşün ayak üzerinde bıraktığı yükün değerlendirilmesi, tırnak ve deri sorunlarının bakımı, basıncı dağıtan yardımcı uygulamalar ve bütün bunların temizlik ve sterilizasyon kuralları içinde yürütülmesi aynı planın içinde yan yana durur. Bu çokluk alanın karakterini belirler; mezun tek bir el becerisinin değil, ayağa bakan birkaç ayrı bilgi alanının ortak dilini öğrenir.
Alanın birinci ekseni temel tıp bilgisidir. İnsan vücudunun genel yapısı, organ sistemlerinin işleyişi, mikroorganizmaların davranışı ve sağlık alanının kendi terim dağarcığı bu eksenin konularıdır. Bu eksen, alanı bir kozmetik uygulamadan ayırır: burada dokunulan yerin canlı bir doku olduğu ve bu dokunun kendi kuralları bulunduğu baştan öğretilir.
İkinci eksen ayağın kendisidir. Ayağın kemik, eklem ve yumuşak doku yapısı, yürüyüş sırasında yükün taban boyunca nasıl dağıldığı, duruş bozukluklarının ayakta bıraktığı izler ve alt bacaktan ayağa uzanan sinir ve damar yapısının önemi bu eksenin konularıdır. Bir nasırın ya da bir tırnak batmasının neden o noktada ortaya çıktığı sorusu bu eksende sorulur.
Üçüncü eksen bakım uygulamalarıdır. Ayak ve tırnak bakımında kullanılan aletlerin tanınması, uygulamanın adım adım nasıl yapıldığı, yara bakımının genel ilkeleri ve deride görülen değişikliklerin nasıl gözlendiği bu eksenin konularıdır. Bu eksen programın en elle yapılan tarafıdır ve tekrar ister.
Dördüncü eksen hijyen, sterilizasyon ve güvenliktir. Aletlerin temizlenmesi ve sterilize edilmesi, bulaş yollarının bilinmesi, atıkların ayrıştırılması ve çalışanın kendi güvenliğini koruması bu eksenin konularıdır. Aynı aletin birden çok kişide kullanıldığı her alanda olduğu gibi burada da bu eksen süs değildir; işin sürdürülebilirliği buna bağlıdır.
Beşinci eksen yardımcı uygulamalar ve cihaz tarafıdır. Tabana yerleştirilen destek malzemelerinin mantığı, ayak ölçüsünün alınması, basıncın hangi noktadan alınıp hangi noktaya dağıtılacağı ve ayakkabı ile ayak arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğu bu eksenin konularıdır. Bu eksen alanı ortez ve protez tarafına komşu kılar.
Altıncı eksen iletişim, etik ve hizmet düzenidir. Bir sağlık biriminde kayıt tutulması, kişiyle kurulan iletişimin dili, meslek etiğinin temel ilkeleri ve hizmetin bir kurum düzeni içinde yürümesi bu eksenin konularıdır. Bakım hizmetinin çoğu zaman yaşlı ya da kronik hastalığı olan kişilere verildiği düşünülürse bu eksenin ağırlığı anlaşılır.
Bu altı eksen alanı hem hareket ve rehabilitasyon tarafına hem de bakım hizmetleri tarafına yakın kılar. Hareketin ve rehabilitasyonun bütününe ilgi duyan öğrenci için [fizyoterapi](/bolum/fizyoterapi) ve [fizyoterapi ve rehabilitasyon](/bolum/fizyoterapi-ve-rehabilitasyon), destek ve düzeltme araçlarının yapımına ilgi duyan öğrenci için [ortopedik protez ve ortez](/bolum/ortopedik-protez-ve-ortez), yaşlıya verilen bakımın bütününe ilgi duyan öğrenci için [yaşlı bakımı](/bolum/yasli-bakimi) ve [evde hasta bakımı](/bolum/evde-hasta-bakimi) bu alanın komşularıdır. Bu rehber, bu programın mezununa kanunla verilmiş bir unvan ya da bir yetki çerçevesi bulunduğu yönünde hiçbir iddia kurmaz.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 5624 Sayılı Kanun
Sağlık hizmetleri Türkiye'de serbestçe kurulup yürütülen bir alan değildir; izne bağlanan, standartlara oturtulan ve denetlenen bir alandır. Bu düzenin nasıl kurulduğunu gösteren metinlerden biri 5624 sayılı kanundur. Kaynakta kanunun adı "KAN VE KAN ÜRÜNLERİ KANUNU" biçiminde yayımlanmıştır; kanun numarası 5624, kabul tarihi 11/4/2007, Resmî Gazete tarihi 2/5/2007 ve sayısı 26510, Düstur bilgisi ise tertip 5 ve cilt 46 olarak verilmiştir.
Kanunun birinci maddesinin ilk fıkrası kaynakta şöyledir: "Bu Kanunun amacı; kan, kan bileşenleri ve ürünleri ile ilgili usûl ve esasları düzenlemektir." Aynı maddenin ikinci fıkrası kanunun kimleri kapsadığını söyler: "Bu Kanun; kan, kan bileşenleri ve ürünleri hizmetlerini yürüten kamu kurum ve kuruluşları ile bu alanda faaliyette bulunmak üzere Bakanlıkça izin verilmiş gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerini kapsar." Üçüncü fıkra ise bir alanı dışarıda bırakır: "Kan kök hücresi uygulamaları bu Kanun kapsamı dışındadır." Bu üç cümle kanunun konusunu açıkça çizer; konu kan ve kan ürünleri hizmetidir.
Kanunun ikinci maddesi kendi tanımlarını verir. Kaynakta "Bu Kanunda geçen;" cümlesinin ardından bentler sıralanır ve fıkra "ifade eder." ile kapanır. Bu bentlerden bazıları şunlardır: "Bakan: Sağlık Bakanını,", "Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,", "Hizmet birimi: Transfüzyon merkezi, kan bağışı merkezi ve bölge kan merkezini,", "Kan bağışçısı (donör): Tam kan veya bileşenlerini veren kişiyi," ve "Transfüzyon: Sağlık sorunu sebebiyle ihtiyacı olan hastaya tam kan ya da kan bileşeni naklini,". Bu tanımlar, kanunun bir hizmet zincirini adlandırdığını gösterir: bağışçı, bağış birimi, merkez ve hasta.
Üçüncü madde genel esasları sayar. Maddenin giriş cümlesi kaynakta "Kan, kan bileşenleri ve ürünleri ile ilgili genel esaslar şunlardır:" biçiminde yayımlanmıştır. İlk bent yetkiyi tek elde toplar: "Bu Kanun kapsamındaki hizmetlerin planlanması, yürütülmesi ve denetlenmesi hususlarında, Bakanlık münhasıran yetkili ve sorumludur." İkinci bent bağışın niteliğini belirler: "Kan, kan bileşenleri ve ürünlerinin temininde karşılıksız ve gönüllü bağış esastır. Ancak malî karşılık anlamına gelmeyecek şekilde kan bağışçısını teşvik edici uygulamalar müstesnadır." Bir başka bent sorumluluğun kimde olduğunu söyler: "Kan, kan bileşenleri ve ürünlerinin alınması veya transfüzyonu hekimin sorumluluğu ve denetimi altında yapılır." Kalite düzenine ilişkin bent ise şöyledir: "Hizmet birimi açan ve işletenlerin bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerini ulusal ve uluslararası kalite güvence programları çerçevesinde yürütmeleri zorunludur."
Aynı maddenin gizlilik bendi kaynakta şöyledir: "Kan, kan bileşenleri ve ürünleri hizmetini yürütenler bağışçıya ilişkin kişisel bilgileri korumak, üçüncü kişilere vermemek, basına açıklamamak ile yükümlüdürler. Bu bilgiler ancak Bakanlığa verilir." Dördüncü madde ise bir kurul kurar; maddenin ikinci fıkrası kaynakta "Kan ve Kan Ürünleri Kurulu üyelerinin görev süresi iki yıldır. Görev süresi sona eren üye tekrar seçilebilir." biçiminde yayımlanmıştır. Bu alıntılar bir sağlık hizmetinin kamusal düzenini örnekler: izin, standart, kayıt, gizlilik ve denetim aynı metinde yan yana durur.
Bu başlığın burada bulunma nedeni bir yanlış anlamayı baştan kesmektir. Bu kanun podoloji programını düzenlemez. Okunan maddelerde podolojiden, ayak bakımından, ön lisans programlarından, ders planlarından ya da bu programın mezununun unvanından söz edilmemektedir; kanunun konusu kan, kan bileşenleri ve kan ürünleri hizmetidir. Bu başlık, alanın içinde durduğu kamusal ve hukuki iklimi göstermek için vardır; programın bir düzenlemesi olarak okunmamalıdır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanunun künye satırları iki okumada farklı dizilmiş, satırların noktalama ve yerleşimi değişmiştir; bu nedenle künye burada tırnak içinde bir satır olarak değil, yalnızca iki okumada da aynı çıkan değerler üzerinden verilmiştir. Üçüncü maddenin olağanüstü hallere ilişkin bendi iki okumada birbirinden farklı çıkmıştır: bir okuma cümlenin içinde bir çıkarma işareti gösterirken diğeri göstermemiştir; bu bent bu nedenle hiç aktarılmamıştır. Üçüncü maddenin kayıt ve saklama süresine ilişkin uzun bendi ile plazmanın yurt içinde ve yurt dışında değerlendirilmesine ilişkin bendi iki okumada aynı çıkmasına rağmen uzunlukları nedeniyle buraya alınmamıştır. İkinci maddedeki bentlerin tamamı değil, yalnızca bir bölümü aktarılmıştır; burada kanunun tanımlar listesinin tamamı verilmemektedir. Dördüncü maddenin birinci fıkrası aktarılmamıştır. Kanunun beşinci ve sonraki maddeleri bu rehbere hiç alınmamıştır; burada kanunun bir özeti sunulmamaktadır. Kanunun güncel hâli ve sonraki değişiklikleri için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Podoloji ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştığı yer hareket ve rehabilitasyon tarafıdır. [Fizyoterapi ve rehabilitasyon](/bolum/fizyoterapi-ve-rehabilitasyon) dört yıllık bir lisans alanıdır ve hareket bozukluklarının değerlendirilmesi ile tedavi programlarının yürütülmesini merkeze alır; [fizyoterapi](/bolum/fizyoterapi) ise bu tarafın ön lisans karşılığıdır. Bu program ayağın kendisine, tırnağa ve deriye bakan dar ve derin bir alandır; bütün vücudun hareketini konu almaz.
İkinci karışma noktası destek ve düzeltme araçları tarafıdır. [Ortopedik protez ve ortez](/bolum/ortopedik-protez-ve-ortez) kaybedilmiş ya da işlevi azalmış bir uzvun yerine geçen veya onu destekleyen araçların yapımına bakar. Bu program bu araçların hazırlanmasıyla değil, ayağın bakımıyla ve ayakta görülen sorunların izlenmesiyle ilgilenir. İki alan sahada sık sık yan yana çalışır ama eğitimleri aynı değildir.
Üçüncü karışma noktası bakım hizmetleri tarafıdır. [Yaşlı bakımı](/bolum/yasli-bakimi), [evde hasta bakımı](/bolum/evde-hasta-bakimi) ve [engelli bakımı ve rehabilitasyon](/bolum/engelli-bakimi-ve-rehabilitasyon) bakıma muhtaç kişinin gündelik yaşamının bütününe bakar; bu program o bütünün yalnızca bir parçasına, ayağa yoğunlaşır. Klinik hizmetin genel yürütülmesine ilgi duyan öğrenci için [hemşirelik](/bolum/hemsirelik) ve [ilk ve acil yardım](/bolum/ilk-ve-acil-yardim) ayrı yollardır.
Dördüncü karışma noktası güzellik ve estetik tarafıdır. [Saç bakımı ve güzellik hizmetleri](/bolum/sac-bakimi-ve-guzellik-hizmetleri) görünüme yönelik bakım uygulamalarını konu alır. Bu programın ders planı ise anatomi, mikrobiyoloji ve yara bakımı gibi başlıklarla kurulur; iki alanın soruları aynı değildir. Beşinci karşılaştırma noktası ise diğer sağlık ön lisans programlarıdır: [anestezi](/bolum/anestezi), [diyaliz](/bolum/diyaliz), [tıbbi laboratuvar teknikleri](/bolum/tibbi-laboratuvar-teknikleri), [ameliyathane hizmetleri](/bolum/ameliyathane-hizmetleri) ve [optisyenlik](/bolum/optisyenlik) farklı birimlerde, farklı işlerle çalışan alanlardır. Hizmetin yönetim tarafına ilgi duyan öğrenci için [sağlık kurumları işletmeciliği](/bolum/saglik-kurumlari-isletmeciligi) ve [sağlık yönetimi](/bolum/saglik-yonetimi), beslenmeyle ilgilenen öğrenci için [beslenme ve diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik), hekimliğin kendisine yönelen öğrenci için [tıp](/bolum/tip) karşılaştırılmaya değer alanlardır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Adnan Menderes Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Adnan Menderes Üniversitesi'nin ders bilgi paketi sayfası okundu. Sayfa program adını kendi metninde "Nazilli Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu - Podoloji" biçiminde, öğretim düzeyini ise "Önlisans" olarak yayımlar. Sayfa dersleri "1. Yarıyıl", "2. Yarıyıl", "3. Yarıyıl" ve "4. Yarıyıl" başlıkları altında toplar.
Birinci yarıyılda sayfada yayımlanan ders adları Kariyer Planlama, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Temel Anatomi, Temel Fizyoloji, Tıbbi Mikrobiyoloji, Tıbbi Terminoloji, Podolojiye Giriş, Ayak Biyomekaniği, Acil Durum ve Afet Yönetimi, Diksiyon ve Güzel Konuşma, Üniversite Kültürü, Mesleki İngilizce 1, Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Sağlıklı Yaşam ve Beslenme, Sağlıkta Araştırma ve Proje Üretimi Atölyesi 1 ve Enfeksiyon Hastalıkları olarak görünür. Bu liste alanın karakterini ilk dönemden gösterir: temel tıp dersleri ile alanın kendi giriş dersi ve ayağın mekaniği aynı yarıyılda durur.
İkinci yarıyılda sayfada yayımlanan ders adları İş Sağlığı ve Güvenliği, İngilizce Dil Becerileri, Farmakolojiye Giriş, Podoloji Uygulamaları, Diyabet ve Ayak Sağlığı, Sterilizasyon ve Dezenfeksiyon, Mesleki İngilizce 2, Toplumsal Duyarlılık, Mesleki Girişimcilik, Pilates, Fonksiyonel Ortopedi, Yardımcı Cihaz Teknolojileri ve Ortezleme, Sağlıkta Araştırma ve Proje Üretim Atölyesi 2 ve Fizik Tedavi Rehabilitasyon ve Ortotiks olarak görünür. Bu yarıyıl planın uygulama tarafını açar: alanın kendi uygulama dersi ile sterilizasyon dersi ve yardımcı cihaz tarafı aynı dönemde yan yana gelir.
Üçüncü yarıyılda sayfada yayımlanan ders adları Türk Dili, Meslek Etiği, Sağlık Hizmetlerinde İletişim, Podolojide Klinik Uygulamalar, Podolojide Yara Bakımı, Ayak Deri Hastalıkları, Temel İlk Yardım, Alt Ekstremite Nörolojisi, Çocuk ve Yaşlılarda Podolojik Yaklaşımlar, Spor Podolojisi, Ayak Ortopedisi, Sıfır Atık Yönetimi, Yapay Zeka Destekli Eğitim Araçları, Refleksoloji: Temel Bilgi ve Klinik Yaklaşım ve Sağlık Hizmetleri Pazarlaması olarak görünür. Bu dönem alanın genişliğini gösterir: aynı planın içinde yara bakımı tarafına, çocuk ve yaşlı tarafına ya da spor tarafına ağırlık vermek mümkündür. Yukarıda anlatılan ikinci, üçüncü ve altıncı eksenlerin plandaki doğrudan karşılığı budur.
Dördüncü yarıyılda sayfada yayımlanan tek ders adı İşletmede Mesleki Eğitim olarak görünür. Son dönemin tek bir başlıkla kurulması, planın sonunda öğrencinin okul dışında geçirdiği bir dönemin bulunduğunu düşündürür; bu rehber bu düzenin nasıl yürüdüğü konusunda sayfada yazmayan hiçbir açıklama yapmaz.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Üniversite adı, program adı, düzey bilgisi, dört yarıyıl başlığı ve dört yarıyılın ders adları sayfanın iki ayrı okumasında harfi harfine aynı çıktığı için aktarılmıştır. Sayfanın hangi dersleri zorunlu, hangilerini seçmeli olarak grupladığı iki okumada ayrıştırılamamıştır; bu nedenle bu rehber hiçbir dersin zorunlu ya da seçmeli olduğunu söylemez, yalnızca sayfada o yarıyıl başlığı altında görünen adları aktarır. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Ders adları çevrilmemiş, kısaltmaları açılmamış ve sayfadaki yazımına dokunulmamıştır. Kaynak listesinde aynı programın iki adresi birlikte verilmiştir; yukarıdaki bilgiler ders planı sayfasından alınmıştır ve kardeş sayfanın içeriğinden buraya hiçbir bilgi taşınmamıştır. Sayfa bir puan türü ve bir öğrenim süresi yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü ve süre bilgisi bu sayfaya dayandırılmamıştır. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez; kaynak listesindeki bağlantıdan güncel hâli okunmalıdır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk yerleşme alanı ayak bakımı hizmeti veren özel merkezlerdir. Kişinin ayağının gözden geçirilmesi, tırnak ve deri bakımının yapılması, kullanılan aletlerin temizlik ve sterilizasyon düzeninin yürütülmesi, uygulama kaydının tutulması ve kişinin bir sonraki randevusunun planlanması bu işin gündelik gövdesidir.
İkinci alan hastane ve poliklinik ortamıdır. Diyabetle ilgilenen birimlerin, ortopedi birimlerinin ve yara bakımı yürüten birimlerin yanında çalışmak, hekimin ve diğer sağlık çalışanlarının yönlendirmesiyle bakım uygulamalarına katkı vermek bu tarafın işidir. Bu rehber bu ortamlarda kimin hangi işlemi yapmaya yetkili olduğu konusunda bir iddia kurmaz; bu, kurumun kendi düzeninin ve ilgili mevzuatın konusudur.
Üçüncü alan yaşlı bakım kuruluşları ve bakım evleridir. Hareketi kısıtlı kişilerde ayağın düzenli olarak gözden geçirilmesi ve bakımının aksatılmadan sürdürülmesi bu tarafın işidir. Dördüncü alan ortez ve yardımcı cihaz merkezleridir; burada iş, ölçü alma ve uygulama sürecine teknik destek vermekten oluşur.
Beşinci alan spor kulüpleri ve spor sağlığı hizmeti veren merkezlerdir; sürekli yüklenen bir ayağın bakımı bu tarafın konusudur. Altıncı alan ise ayak sağlığı ürünlerinin, bakım malzemelerinin ve ayakkabı içi destek ürünlerinin satış ve tanıtım tarafıdır; burada alan bilgisi ürünün doğru anlatılmasına yarar. Kamu kurumlarında çalışmanın kendi giriş koşulları vardır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.
Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez. Bunlar kuruma, bölgeye, sektöre ve kişinin kendi birikimine göre değişir; bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır. Bu programın mezunu için yasa ile kurulmuş bir unvan, bir yetki alanı ya da bağımsız bir uygulama çerçevesi de bu rehberde iddia edilmemektedir.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: insan bedenine yakın çalışmak, ayakla ve tırnakla uğraşmak size uygun mu? Bu alanın işi doğrudan bir kişinin bedeni üzerinde yapılır; tiksinme eşiği düşük olan bir öğrenci için ilk uygulama dersleri zorlayıcı olabilir.
İkinci soru elle çalışmayla ilgilidir. Küçük aletlerle dikkatli çalışmak, ince hareketleri kontrol etmek, sabırla ve acele etmeden ilerlemek bu alanın gündelik pratiğidir. El becerisi burada teorik başarıdan daha belirleyici olabilir.
Üçüncü soru temel tıp dersleriyle ilgilidir. Anatomi, fizyoloji ve mikrobiyoloji bu alanın dilidir; bu derslerden uzak durmak isteyen bir öğrenci planın ilk yarıyılında zorlanır. Biyolojiye ilgi duymak bu alanda gerçek bir avantajdır.
Dördüncü soru insanlarla kurulan ilişkiyle ilgilidir. Bakım hizmetinin önemli bir bölümü yaşlı, kronik hastalığı olan ya da endişeli kişilere verilir; sakin bir dil, açıklayıcı bir anlatım ve mahremiyete saygı burada işin parçasıdır. Son olarak bu programın ön lisans olduğu ve lisans tamamlama yolunun ayrı bir sınavla yürüdüğü baştan bilinmelidir; bu rehber o yolun kolay ya da zor olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında aynı olsa da ders planları farklılaşır. Bazı planlar yara bakımı tarafını, bazıları ortez ve yardımcı cihaz tarafını, bazıları klinik uygulama tarafını ağırlıklandırır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ayrı ayrı okunmalıdır; bu rehberdeki plan yalnızca bir örnektir.
İkinci not: Programın uygulama düzeni sorulmaya değer. Kendi uygulama biriminde gerçek uygulama yaptıran bir program ile bu konuları yalnızca anlatım üzerinden geçen bir program aynı eğitimi vermez. Uygulama birimi, alet donanımı ve sterilizasyon düzeni bu alanda doğrudan sonuca yansır.
Üçüncü not: Staj ve işletmede eğitim düzeni de sorulmalıdır. Bazı programlarda öğrencinin bir dönemi işletmede geçirdiği düzenler uygulanır; bu düzenin olup olmadığı, hangi kurumlarla yürütüldüğü ve öğrenciye ne kadar uygulama zamanı bıraktığı tercihten önce öğrenilmelidir.
Dördüncü not: Hareketin ve rehabilitasyonun bütününe ilgi duyan öğrenci için [fizyoterapi](/bolum/fizyoterapi) ve [fizyoterapi ve rehabilitasyon](/bolum/fizyoterapi-ve-rehabilitasyon); destek ve düzeltme araçlarının yapımına ilgi duyan öğrenci için [ortopedik protez ve ortez](/bolum/ortopedik-protez-ve-ortez); bakıma muhtaç kişinin gündelik yaşamının bütününe ilgi duyan öğrenci için [yaşlı bakımı](/bolum/yasli-bakimi), [evde hasta bakımı](/bolum/evde-hasta-bakimi) ve [engelli bakımı ve rehabilitasyon](/bolum/engelli-bakimi-ve-rehabilitasyon); klinik hizmetin yürütülmesine ilgi duyan öğrenci için [hemşirelik](/bolum/hemsirelik) ve [ilk ve acil yardım](/bolum/ilk-ve-acil-yardim); diğer sağlık ön lisans alanlarını karşılaştırmak isteyen öğrenci için [anestezi](/bolum/anestezi), [diyaliz](/bolum/diyaliz), [tıbbi laboratuvar teknikleri](/bolum/tibbi-laboratuvar-teknikleri), [ameliyathane hizmetleri](/bolum/ameliyathane-hizmetleri) ve [optisyenlik](/bolum/optisyenlik); görünüme yönelik bakım tarafına ilgi duyan öğrenci için [saç bakımı ve güzellik hizmetleri](/bolum/sac-bakimi-ve-guzellik-hizmetleri); hizmetin yönetim tarafına ilgi duyan öğrenci için [sağlık kurumları işletmeciliği](/bolum/saglik-kurumlari-isletmeciligi) ve [sağlık yönetimi](/bolum/saglik-yonetimi); beslenmeye ilgi duyan öğrenci için [beslenme ve diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik); hekimliğin kendisine yönelen öğrenci için [tıp](/bolum/tip) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 8 üniversitede, 12 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.