Sahne Işık ve Ses Teknolojileri, tiyatro, opera, konser ve stüdyo ortamlarında ışığın ve sesin teknik olarak kurulmasını, işletilmesini ve sahne yapımıyla birlikte yürütülmesini konu edinen iki yıllık bir önlisans programıdır. Alanın çalışma ortamına değen kamusal metinlerden biri 1309 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 237,38–334,38
- Üniversite
- 2
- Genel kontenjan
- 60
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Sahne Işık ve Ses Teknolojileri Nedir?
Sahne Işık ve Ses Teknolojileri, bir gösterinin seyirciye ulaşmasını sağlayan teknik katmanı kendi başına bir uzmanlık alanı olarak ele alan iki yıllık bir önlisans programıdır. Bir tiyatro sahnesinde, bir opera veya bale temsilinde, bir konser alanında ya da bir stüdyoda seyircinin gördüğü şey oyuncu ve müzikle sınırlı değildir: sahnenin hangi bölümünün ne kadar aydınlandığı, ışığın rengi ve yönü, bir repliğin salonun arkasındaki koltuktan duyulup duyulmadığı, mikrofonun geri besleme yapmadan çalışması ve bütün bunların gösteri boyunca dakikası dakikasına aynı biçimde yeniden üretilebilmesi teknik bir kurgunun sonucudur. Bu programın konusu tam olarak bu kurgudur.
Alanın birinci ayağı sesin ve ışığın fiziğidir. Ses bir basınç dalgasıdır; bir salonun hacmi, duvar malzemesi, yansıma süresi ve seyirci kütlesi aynı hoparlörden çıkan aynı sinyali bambaşka bir işitsel sonuca dönüştürür. Işık bir elektromanyetik dalgadır; bir armatürün açısı, renk sıcaklığı, filtresi ve kontrol edilen parlaklığı sahnedeki cismin biçimini, dokusunu ve derinliğini değiştirir. Bu nedenle programın planı temel ses bilgisi ve temel ışık bilgisi başlıklı derslerle açılır: öğrenci daha ilk yarıyılda aletin düğmesini değil, o düğmenin arkasındaki fiziği öğrenmeye başlar. Aynı yarıyılda mesleki fizik ve akustik derslerinin de plana girmesi bu tercihi güçlendirir.
İkinci ayak elektrik ve elektroniktir. Sahne tekniği, gücün taşındığı ve sinyalin işlendiği bir sistemler kümesidir. Bir armatür dizisinin çekeceği akım, bir kablo kesitinin taşıyabileceği yük, bir yükselticinin çıkış katı, bir karıştırıcının kazanç yapısı ve bir dimmerin anahtarlama davranışı bu alanın günlük sorularıdır. Programın planında doğru akım analizi, alternatif akım devre analizi ve iki dönem hâlinde analog elektronik derslerinin bulunması, ardından elektronik sistemler ses ve aydınlatma ile sensörler ve dönüştürücüler derslerinin gelmesi bu ayağı kurar. Bu yönüyle alan [elektrik](/bolum/elektrik), [elektronik teknolojisi](/bolum/elektronik-teknolojisi) ve [elektronik haberleşme teknolojisi](/bolum/elektronik-haberlesme-teknolojisi) programlarının temel derslerinin bir bölümünü paylaşır.
Üçüncü ayak sahnenin kendisidir. Işık ve ses boşlukta değil, bir sahne tasarımının içinde çalışır. Dekorun yükseklikleri, giriş çıkış yolları, döner tabla ve asma sistemleri ışığın nereden gelebileceğini fiziksel olarak sınırlar; oyuncunun hareketi mikrofon yerleşimini belirler. Programın planında sahne tasarımı dersinin iki dönem hâlinde bulunması ve sahne ve gösteri sanatları teknolojisi uygulamaları başlıklı derslerin yer alması bu ayağın karşılığıdır. Teknik ekip bu yüzden tasarım ekibinin dışında değil, içinde çalışır.
Dördüncü ayak metin ve gösteri kültürüdür. Bir sahne teknisyeninin yaptığı iş salt makine işi değildir: hangi sahnede ışığın kısılacağı, hangi cümlede sesin öne çıkacağı ve hangi geçişin seyirciye fark ettirilmeyeceği metnin kendisinden gelir. Programın planında tiyatro akımları, metin çözümlemesi ve sinema tarihi, kuramı ve dili derslerinin iki dönem boyunca yer alması bu nedenledir. Bu yön alanı [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) ve [sanat ve kültür yönetimi](/bolum/sanat-ve-kultur-yonetimi) gibi alanlarla aynı kültürel zemine oturtur.
Beşinci ayak stüdyo ve kayıt tarafıdır. Sahne canlı bir ortamdır, ama aynı beceri kümesi kayıt ve seslendirme işine de açılır. Programın planında ses stüdyo teknikleri, genel seslendirme bilgisi ve televizyon film seslendirmesi ile televizyon film ışıklandırması başlıklı derslerin bulunması bu geçişi gösterir; canlı sahnede öğrenilen sinyal zinciri mantığı kamera ve kayıt ortamında da geçerlidir. Bu tarafta alan [radyo ve televizyon teknolojisi](/bolum/radyo-ve-televizyon-teknolojisi), [sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon) ve [fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik) gibi programlarla komşudur.
Altıncı ayak bilgisayar ve kontroldür. Çağdaş sahnede ışık ve ses artık tek tek elle değil, kaydedilmiş sahne hafızaları ve zaman kodlu tetikleyicilerle yönetilir. Programın planında bilgisayar destekli tasarım ve mesleki bilgisayar uygulamaları derslerinin bulunması bu tarafa açılır. Bir ışık kurgusunun bilgisayar üzerinde önceden kurulup provada denenmesi, bugün sahne tekniğinin olağan çalışma biçimidir.
Yedinci ayak uygulama ve stajdır. Bu alan kitaptan öğrenilmez; salonun içinde, gerçek bir yükleme, kurulum ve sökme döngüsünün içinde öğrenilir. Programın planında güz stajı ile bahar stajının ayrı ayrı ders satırı olarak yayımlanmış olması bu gerçeğin plandaki karşılığıdır. Alanın kamusal çerçevesi ise bu rehberin bir sonraki başlığında ele alınmaktadır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 1309 Sayılı Kanun
Bir sahne tekniği mezununun çalışabileceği yerlerin bir bölümü özel prodüksiyon şirketleri, konser ve etkinlik firmaları ya da stüdyolardır; bir bölümü ise devlet eliyle yürütülen sanat kurumlarıdır. İkinci grup için alanın kamusal çerçevesini kuran metinlerden biri 1309 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta DEVLET OPERA VE BALESİ PERSONELİ HAKKINDA KANUN olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı, tek satır hâlinde çıkmıştır. Ad satırına bitişik parantezli bir dipnot işareti hiçbir okumada gelmemiştir; böyle bir işaretin bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamakta, yalnızca üç okumanın da böyle bir işaret getirmediği kaydedilmektedir.
Künye satırlarının dördü de üç okumada aynı çıkmıştır: Kanun Numarası : 1309, Kabul Tarihi : 14/7/1970, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 23/7/1970 Sayı : 13557 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 9 Sayfa : 2522. Kabul tarihi yayım tarihinden öncedir; bu bakımdan künye kendi içinde tutarlıdır. Düstur satırındaki Tertip : 5 değeri, belgenin açıldığı adresin tertibiyle örtüşmektedir; yani adres tertibi belge içinden teyit edilmiştir. Kaynaktaki masthead etiketi Yayımlandığı Resmî Gazete biçimindedir ve hiçbir kısaltma açılmamıştır. Okumalardan biri künye satırlarını kalın yazı işaretleriyle sarmış, başlık işaretleri ve ayırıcı çizgiler eklemiştir; bunlar biçim eklemesi sayılmış, satırların içeriği bu eklemelerden arındırılarak karşılaştırılmıştır ve eklenen işaretler hiçbir yerde kaynak metnin parçası olarak aktarılmamıştır.
Bu kanunda bölüm başlıkları ve madde kenar başlıkları doğrulanamamıştır. İki okuma bölüm başlığı sorusuna açıkça gelmedi yanıtını vermiş, üçüncü okuma hiçbir bölüm başlığı yazmamıştır; üç okuma da maddeleri kenar başlıksız, doğrudan madde önekiyle getirmiştir. Bu bir kapsam eksikliğidir: belgede bölüm başlığı ya da kenar başlığı bulunmadığı burada iddia edilmemektedir. Doğrulanan tek biçim öğesi madde önekidir ve Madde 4 – biçiminde, uzun tire ve iki yanında boşlukla üç okumada aynı gelmiştir.
Kanunun beş maddesi mülga olarak doğrulanmıştır. Madde 1, Madde 2, Madde 3 ve Madde 5 için Madde 1 – (Mülga: 2/7/2018-KHK-703/82 md.) biçimindeki ibare üç okumada, Madde 6 için aynı ibare iki okumada aynı çıkmıştır. Bu maddeler yalnızca mülga olarak anılmıştır; hiçbirinin gövdesi istenmemiş, çekilmemiş ve bu rehbere hiçbir biçimde aktarılmamıştır ve içerikleri hakkında burada tek bir iddia yoktur. Mülga ibaresindeki iki noktadan sonraki boşluk kaynakta göründüğü hâlde bırakılmış, aynı oturumda okunan öteki belgedeki boşluksuz biçime eşitlenmemiştir.
Alanla örtüşmeyi kuran madde dördüncü maddedir ve bu maddenin üç bendi de üç okumada karakter düzeyinde aynı gelmiştir. Madde şu bentlerle yayımlanmıştır: Madde 4 – a) Genel Müzik Yöneticisi (Başorkestra Şefi niteliğinde), orkestra şefleri ve yardımcıları, başrejisör, rejisörler ve yardımcıları, koro sanatçıları, opera solistleri, orkestra sanatçıları, koro şefi ve yardımcıları, başkoreograf, bale başöğretmeni koreograflar, kordöbale şefi ve yardımcıları, bale öğretmenleri, bale sanatkarları, kostüm kraatörleri, Sanat Teknik Müdürü, bale- notatörleri, dekoratörler, başdekoratör, şan pedagogları, başkorrepetitör Devlet Opera ve Balesi sanatkar memurlarıdır. b) Repetitörler, korrepetitörler, başdromaturg ve dramaturglar, teknik müdür, başrealizatör, başışık uzmanı, başperukacı Orkestra Müdürü (Müzisyen), suflörler, lutiyeler, kondüvitler, bale piyanistleri Devlet Opera ve Balesi uygulatıcı uzman memurlarıdır. c) Işık uzmanları, perukacılar, realizatörler, sahne uzmanları, atelye şefleri, butaforlar, kaşörler, kostümcüler, sahne marangozları, sahne demircileri, sahne makinistleri, kopistler, sahne müdürü ve yardımcıları, akortçular, desinatörler, makyajcılar, aksesuvarcılar, sahne kunduracıları, saz tamir atelyesi şefi ve yardımcıları, opera yardımcı sınıf elemanları ile Teknik Kurul tarafından görevlerinin özelliği belirtilecek ihtısası bulunan elemanlar da Devlet Opera ve Balesi uzman memurları adını alırlar.
Bu maddenin bu rehber bakımından okunması gereken yeri şudur: sahne tekniği işini yapan kişilerin hukuki kadro adları burada tek tek yazılıdır. Uygulatıcı uzman memurlar arasında teknik müdür, başrealizatör ve başışık uzmanı; uzman memurlar arasında Işık uzmanları, realizatörler, sahne uzmanları, atelye şefleri, butaforlar, sahne marangozları, sahne demircileri, sahne makinistleri, sahne müdürü ve yardımcıları ile aksesuvarcılar sayılmaktadır. Maddenin son bendi bu sınıfı kapalı bir listeye de hapsetmemektedir: Teknik Kurul tarafından görevlerinin özelliği belirtilecek ihtısası bulunan elemanların da aynı sınıfa alınacağı yazılıdır, yani yeni teknik uzmanlıkların bu sınıfa girmesinin yolu kurumun teknik kuruluna bırakılmıştır. Bu maddede hiçbir para tutarı, ücret miktarı ya da oran ifadesi geçmemektedir.
Bu maddede iki dönüşüm anomalisi kaydedilmiştir ve ikisi de düzeltilmemiştir. Birincisi bale- notatörleri ibaresidir: tire sözcüğün içinde, sonrasında boşlukla durmakta ve aynı sayımın başka hiçbir öğesinde tire bulunmamaktadır. Bu görünüm satır sonu tirelemesinin metne kaynamasıyla uyumludur, ama üç okumada da aynı yerde ve aynı biçimde gelmiştir; mutabakat bu anomaliyi elemedi ve kaynakta ne yazdığına dair burada iddia kurulmamaktadır. İkincisi başperukacı Orkestra Müdürü (Müzisyen) dizisidir: virgülle ayrılmış uzun bir sayımın ortasında iki öğe arasında virgül yoktur ve bu da üç okumada aynıdır. Aynı biçimde kostüm kraatörleri, ihtısası, atelye, aksesuvarcılar ve kondüvitler gibi yazımlar da üç okumada aynı gelmiş ve düzeltilmemiştir; bunların kaynağın basılı yazımı mı yoksa metne dönüştürme katmanı mı olduğuna dair hiçbir iddia yoktur. Ayrıca bu maddenin başında fıkra numarası hiçbir okumada gelmemiş, madde doğrudan bent harfiyle başlamıştır; bu biçim aynı oturumda okunan öteki belgenin numaralı fıkra düzenine eşitlenmemiştir.
Dördüncü madde kadro adlarını verirken, kanunun dört maddesi daha bu kadrolara girişin ve bu istihdamın rejimini yazar. Bu dört madde iki okumanın mutabakatıyla doğrulanmıştır ve etiketin hangi iki okumadan geldiği burada açıkça yazılmalıdır: bu gövdeler ikinci ve üçüncü okumadan gelmektedir, birinci okuma bu maddelerin hiçbirini tanıklamamıştır. Bunun nedeni bir ret değildir: birinci okumadan yalnızca ilk beş madde istenmişti ve okuma da yalnızca istenen aralıkta kalmıştı. Yani üçüncü tanığın yokluğu bir talep sınırıdır, bir güvenilirlik sorunu değildir; buna karşılık bu maddelerin güvence düzeyi, üç okumayla doğrulanan dördüncü maddeden bir kademe aşağıdadır ve bu fark gizlenmemektedir.
Yedinci madde işe girişin usulünü kurar: Madde 7 – Devlet Konservatuvarı mezunları, stajiyer kadrolarına göre idari sözleşmeye tabi olmaksızın Devlet Opera ve Balesine alınırlar. Bunlar bir yıl süre ile stajiyer olarak çalıştırılırlar. Bu sürenin bitiminde teknik kurul tarafından sınava tabi tutularak başarı gösterenler kabiliyetlerine göre derecelere ayrılarak sanatkarlığa alınırlar ve idari sözleşmeye bağlanırlar. Maddenin ikinci fıkrası Sınav sonucunda başarı gösteremiyenler veya bunlardan teknik kurul kararı ile bir yıl daha staja tabi tutulmasına lüzum görülenler için ikinci yıl sonunda, yeniden yapılacak sınavda başarı sağlıyamazlarsa görevden çıkarılırlar. Bunlardan mecburi hizmeti olanlar Kültür ve Turizm Bakanlığının uygun göreceği hizmetlerde çalıştırılırlar. biçiminde, üçüncü fıkrası ise Stajiyerler, staj süresi içinde idari sözleşmeli sanatkarlara ait haklardan yararlanırlar ve yükümlülüklerden sorumlu olurlar. biçiminde yayımlanmıştır. Buradaki gösteremiyenler ve sağlıyamazlar yazımları düzeltilmemiştir. Bir iç gerilim de kaydedilmelidir: maddenin gövdesinde Kültür ve Turizm Bakanlığının ibaresi geçmekte, ancak hiçbir okuma bu madde için bir değişiklik ibaresi getirmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir ve maddenin değiştirilmiş olup olmadığına dair burada iddia kurulmamaktadır.
Sekizinci madde konservatuvar dışından gelen adayın hukuki kapısıdır: Madde 8 – Devlet Opera ve Balesinde Devlet Konservatuvarı mezunları dışından da sanatkar istihdam edilebilir. Bu gibi sanatkarlar, teknik kurul tarafından sınava tabi tutularak gösterecekleri başarı ve kabiliyet derecesine göre kurulca tespit edilecek ücretlerle sanatkar olarak ve idari sözleşme ile hizmete alınırlar. Maddenin ikinci fıkrası Memleketin, opera ve bale sahne hayatında öteden beri yüksek başarı ile tanınmış olanlar, teknik kurul kararı ile sınavsız olarak alınabilirler. Kendileri ile idari sözleşme yapılır. Ücretleri yukardaki esaslara göre kurulca tespit edilir. biçimindedir ve yukardaki yazımı düzeltilmemiştir. Bu maddenin sınırı burada açıkça yazılmalıdır: madde ücret sözcüğünü geçirmekle birlikte hiçbir tutar, rakam, gösterge ya da aralık vermemektedir; hükmün konusu işe alma usulüdür, yani sınav, sınavsız alım ve idari sözleşmedir. Bu rehberden hiçbir ücret bilgisi çıkarılamaz, çünkü metinde ücret bilgisi yoktur; yalnızca ücretin teknik kurulca tespit edildiği usul vardır.
Onuncu madde istihdamın biçimini belirler: Madde 10 – Genel Müdürlükte genel müdürle, müdürlüklerde müdürle sanatkarlar, uygulatıcı uzman memurlar ve sair sözleşmeli görevliler arasında yapılacak idari sözleşmeler noter huzurunda yapılmış sözleşmeler hükmündedir ve hiçbir harç, vergi ve resme tabi değildir. Bu madde harç ve vergi sözcüklerini geçirir, ama bir tutar vermez; bir muafiyet hükmüdür. On birinci madde ise hizmet yükümlülüğünün mahsubunu düzenler: Madde 11 – Devlet Konservatuvarında parasız yatılı okuyanlardan Devlet Opera ve Balesi sanatkarlığına alınan stajiyer ve sözleşmeli sanatkarların burada geçirdikleri süre mecburi hizmetlerine mahsubedilir. Bitişik yazılmış mahsubedilir sözcüğü düzeltilmemiştir.
Bu kanunda doğrulandığı hâlde bu rehbere alınmayan iki madde vardır ve düşürülme gerekçeleri açıkça yazılmalıdır. On ikinci madde iki okumanın mutabakatıyla eksiksiz doğrulanmıştır, ama bentlerinden biri aylık ücret tutarları ve tutar aralıkları saydığı için madde bütün olarak düşürülmüştür; tutarların hiçbiri buraya yazılmamıştır ve maddenin tutar içermeyen bendi de ayıklanıp kullanılmamıştır, çünkü bir maddenin içinden tutarsız bir bendi ayıklamak bu rehberin yöntemi değildir. Aynı maddede bir ayrışma da kaydedilmiştir: bir bendin kapanış işaretini bir okuma sözcük sonrası düz bir dipnot rakamıyla, öteki okuma işaretsiz getirmiştir; iki biçim arasında ikili mutabakat yoktur ve hakem okuma açılmamıştır. Dokuzuncu madde ise tutar içermemekle birlikte konusu bütünüyle ücret miktarının tespiti, indirilmesi ve yükseltilmesi olduğu için ihtiyatlı yorumla düşürülmüştür; gövdesi ne rapora ne buraya alınmıştır ve içeriği hakkında burada tek bir iddia yoktur. Dolayısıyla bu kanunda kullanılabilir sayılan tam madde gövdesi sayısı beştir ve bu sayı, düşürülen iki madde çıkarıldıktan sonraki sayıdır.
Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun Sahne Işık ve Ses Teknolojileri programını kurmaz: bir yükseköğretim programı ihdas etmez, bir önlisans bölümü adı saymaz. Doğrulanan maddelerde geçen tek eğitim kurumu adı Devlet Konservatuvarıdır ve bu, söz konusu önlisans programı değildir; sekizinci madde konservatuvar dışından istihdama izin verirken de hiçbir okul, program ya da diploma adı saymaz. Kanun bu programın ders planını da belirlemez: doğrulanan hiçbir maddede zorunlu ders, müfredat ya da staj içeriği yoktur ve yedinci maddedeki staj bir işe giriş stajyerliğidir, bir okul stajı değildir; bu iki kullanım karıştırılmamalıdır. Kanun mezunun meslek tanımını da düzenlemez: dördüncü madde kadro adlarını sayar, ama Işık uzmanı ya da sahne uzmanı için bir görev tanımı, yetki alanı, unvan koruması veya mesleğe giriş koşulu doğrulanan hiçbir maddede kurulmamıştır; maddenin son bendi bu tanımlama işini açıkça Teknik Kurula bırakmaktadır. Ses, ses teknolojisi, ses uzmanı ya da sahne ışık ve ses gibi terimlerin bu kanunda geçip geçmediğine veya tanımlanıp tanımlanmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır; yalnızca bu oturumun üç okumasında böyle bir ibarenin iki okumada birebir teyit edilmediği kaydedilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı ve değişiklik zincirinin bugünkü durumu hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Doğrulama üç okuma ile yapılmıştır ve dördüncü okuma yapılmamıştır; bu nedenle tek okumada kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamış, mutabakatsız kalan kalemler kullanılamaz sayılmıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; dolayısıyla okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Üç okumada da aynı görünen bale- notatörleri ve başperukacı Orkestra Müdürü görünümleri bu nedenle kaynakta böyle basılı sayılmamıştır. Bir okumanın bentler ve fıkralar arasına koyduğu boş satırlar bakımından tek bir normalizasyon uygulanmış, karşılaştırma bu noktada boş satır göz ardı edilerek yapılmıştır; bu bir yöntem kararıdır, kaynakta paragrafın nerede bittiğine dair bir iddia değildir ve bunun dışında hiçbir normalizasyon yapılmamıştır. Bu kanun için bölüm başlığı ve kenar başlığı doğrulanamamıştır ve bu bir kapsam eksikliğidir. On ikinci maddeden sonraki maddeler hiçbir okumadan istenmemiştir; o maddelerin içeriği hakkında hiçbir iddia yoktur. Madde aralığı hiçbir okumadan istenmemiş, maddeler tek tek adlandırılarak istenmiştir; belgede kaç madde bulunduğuna dair hiçbir iddia yoktur. Mülga gövdelerden hiç alıntı yapılmamıştır; bu kanunda beş madde mülga olarak anılmıştır ve bu oturumun raporu, okuduğu iki belge boyunca toplam altı mülga tespiti saymıştır, altıncısı bu kanuna değil aynı oturumda okunan öteki belgeye aittir. Dipnot gövdeleri toplanmamıştır: bu belgede tek bir yerde ve tek bir okumada düz bir dipnot rakamı görülmüş, sayfa altındaki dipnot metinleri hiçbir okumadan istenmemiştir; kanunda dipnot bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamıştır. Bir okumanın eklediği başlık işaretleri, kalınlaştırmalar ve ayırıcı çizgiler ile bir başka okumanın kendi ürettiği çıktı başlığı ve numaralı bölüm etiketleri biçim eklemesi ve çıktı iskeleti sayılmış, kaynak metin olarak hiçbir yerde kullanılmamıştır. Bu kanunda hiçbir okuma topluca reddedilmemiştir; hiçbir okuma çeviri veya özet üretmemiş, hiçbiri belgede karşılığı olmayan bir madde envanteri uydurmamış ve hiçbiri bir terimin kanunda tanımlı olmadığı yönünde olumsuz bir iddia üretmemiştir. Bu numara için atanan yedek numara hiç çekilmemiştir, çünkü birinci adres açıldı ve yeterli gövde verdi; o numara hakkında burada hiçbir ad, künye ya da madde iddiası yoktur ve bu bir erişim kaydı değil, hiç denenmemişliktir. Kendi başına üçüncü bir kanun numarası aranmamıştır. Tertip 3 ve tertip 4 adresleri hiç denenmemiştir: bu adresler yalnızca tertip 5 adresinin belge vermemesi şartına bağlıydı, tertip 5 adresi ilk denemede belge verdiği ve belgenin kendi künyesi de tertip 5 dediği için koşul doğmadı; o adreslerin canlı olup olmadığı hakkında burada hiçbir iddia yoktur ve bu numara hakkında yoktur ya da yürürlükten kalkmıştır türünden tek bir cümle yazılmamıştır. Aynı oturumda okunan öteki belgeye ait eksikler bu başlığa taşınmamıştır ve o belgenin numarası, kadrosu ya da maddeleri hakkında burada hiçbir iddia yoktur. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiş, tire türleri değiştirilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı alınmamıştır; kullanılan beş gövdenin hiçbirinde oran ifadesi de geçmemektedir ve yorum olarak oran üretilmemiştir.
Sahne Işık ve Ses Teknolojileri ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman ortak araçlardır. En sık karıştığı yer yayın ve sinema teknolojisidir. [Radyo ve televizyon teknolojisi](/bolum/radyo-ve-televizyon-teknolojisi), [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema), [sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon), [televizyon haberciliği ve programcılığı](/bolum/televizyon-haberciligi-ve-programciligi) ve [film tasarımı ve yönetimi](/bolum/film-tasarimi-ve-yonetimi) programları da ışıkla, sesle ve kayıtla uğraşır. Ayrım seyircinin nerede olduğundadır: yayın ve sinemada sonuç bir kayıt ya da yayın akışıdır ve hata sonradan düzeltilebilir; sahnede sonuç canlıdır, geri alınamaz ve her temsilde yeniden üretilmek zorundadır. Bu rehberde okunan planda televizyon film seslendirmesi ve televizyon film ışıklandırması derslerinin bulunması iki alanın kesiştiğini gösterir, aynı olduğunu göstermez.
İkinci karışma noktası elektrik ve elektronik programlarıdır. [Elektrik](/bolum/elektrik), [elektronik teknolojisi](/bolum/elektronik-teknolojisi), [elektronik haberleşme teknolojisi](/bolum/elektronik-haberlesme-teknolojisi), [elektrikli cihaz teknolojisi](/bolum/elektrikli-cihaz-teknolojisi), [mekatronik](/bolum/mekatronik) ve [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi) programları devre, güç ve kontrol derslerinin çoğunu ortak okutur. Bu programda da doğru akım analizi, alternatif akım devre analizi ve analog elektronik dersleri vardır; ama buradaki elektronik bilgisi bir sanatsal sonucun hizmetindedir ve bir temsilin akışına, bir metnin gerektirdiği duyguya ve bir salonun akustiğine göre kullanılır. Aynı devre bilgisi, farklı bir amaç için öğrenilir.
Üçüncü karışma noktası görsel tasarım ve iletişim alanlarıdır. [Grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi), [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi), [iletişim ve tasarımı](/bolum/iletisim-ve-tasarimi) ve [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim) programları anlamın görsel kurulumuyla ilgilenir. Bu programda sahne tasarımı ve bilgisayar destekli tasarım derslerinin bulunması onu bir tasarım programına dönüştürmez; buradaki tasarım bilgisi, ışığın ve sesin fiziksel olarak kurulabilmesi için gereken bir girdidir.
Dördüncü karışma noktası kamera ve fotoğraf tarafıdır. [Fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik) programı ışığı bir görüntüyü kaydetmek için okur. Bu rehberde okunan planda temel fotoğrafçılık dersinin bulunması iki alanın ışık okumasını paylaştığını gösterir; ancak sahnede ışık kaydedilmek için değil, canlı bir seyirci tarafından doğrudan görülmek için kurulur.
Beşinci karışma noktası animasyon ve oyun alanlarıdır. [Çizgi film ve animasyon](/bolum/cizgi-film-ve-animasyon), [bilgisayar destekli tasarım ve animasyon](/bolum/bilgisayar-destekli-tasarim-ve-animasyon), [çok boyutlu modelleme ve animasyon](/bolum/cok-boyutlu-modelleme-ve-animasyon) ve [dijital oyun tasarımı](/bolum/dijital-oyun-tasarimi) programları ışığı ve sesi bir sayısal ortamın içinde üretir. Orada ışık bir hesaplama sonucudur; burada ışık gerçek bir armatürden çıkar, gerçek bir akım çeker ve gerçek bir cismi aydınlatır. Benzerlik yazılım arayüzlerinde başlar ve fizikte biter.
Altıncı karışma noktası mekan ve nesne tasarımıdır. [İç mekan tasarımı](/bolum/ic-mekan-tasarimi), [endüstriyel tasarım](/bolum/endustriyel-tasarim) ve [mimari dekoratif sanatlar](/bolum/mimari-dekoratif-sanatlar) programları da aydınlatmayı konu edinir. Ayrım kalıcılıktadır: bir mekan aydınlatması yıllarca aynı kalmak üzere kurulur, bir sahne aydınlatması ise dakikalar içinde değişmek üzere kurulur ve bu değişimin kendisi anlatının parçasıdır.
Yedinci karışma noktası sanatın yönetim ve kurum tarafıdır. [Sanat ve kültür yönetimi](/bolum/sanat-ve-kultur-yonetimi), [müzecilik](/bolum/muzecilik) ve [turizm animasyonu](/bolum/turizm-animasyonu) programları gösterinin ve kültürel üretimin örgütlenmesine bakar. Bu programda tiyatro akımları ve metin çözümlemesi derslerinin bulunması onu bir yönetim ya da kuram programı yapmaz; bu dersler teknik kararın hangi anlamı taşıdığını anlamak içindir.
Sekizinci karışma noktası güvenlik tarafıdır. [İş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi) programı yüksekte çalışma, elektrik güvenliği ve yük kaldırma konularını kendi başına bir alan olarak ele alır. Sahne tekniğinde bu konular günlük pratiğin içindedir, ama alan bir güvenlik uzmanlığı alanı değildir; bu rehber hangi işin hangi belge, yetki ya da izne bağlı olduğu konusunda hiçbir iddia kurmaz.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Hacettepe Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için üniversitenin kendi Bologna bilgi sistemi alan adında herkese açık biçimde yayımlanan bir ders planı sayfası okundu. Sayfa Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu birimi altında yayımlanmıştır ve program adını tümü büyük harfle, SAHNE IŞIK VE SES TEKNOLOJİLERİ biçiminde basmaktadır. Aranan ad ile sayfadaki ad arasındaki tek fark büyük ve küçük harf kullanımıdır ve bu fark düzeltilmemiştir. İki önemli çerçeve cümlesi baştan söylenmelidir: buradaki plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir; ayrıca sayfa puan türü yayımlamamaktadır, bu kaydın puan türü değeri Yükseköğretim Kurumları Sınavı program tablosuna dayanır, bu sayfaya değil.
Sayfa dört yarıyıl bloğu basmaktadır ve blok başlıkları birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü yarıyıl ders planı biçimindedir. Öğretim düzeyi bu sayfada yazılı değildir: bir okuma önlisans ya da lisans sözcüğünün sayfada birebir basılı olmadığını açıkça bildirmiş, öteki okuma bu konuda bir şey bildirmemiştir. Düzey bu nedenle sayfanın bastığı dört yarıyıl bloğundan çıkarımla alınmıştır. Bir ön adım sayfası program adını ve önlisans derecesi ifadesini basmıştır, ancak ön adım sayfaları okuma sayılmamış ve o sayfanın bastığı düzey ifadesi plan sayfasının düzey kanıtı sayılmamıştır.
Üniversite adı konusunda durum ayrıca yazılmalıdır: ad bu plan sayfasında yayımlanmış değildir ve bu rehbere alan adından çıkarımla gelmiştir. Bu noktada iki okuma ayrışmıştır ve ayrışma hakemlik edilmeden taşınmaktadır. Birinci okuma program ve üniversite adının basılı olduğunu söylemiş, ama kanıt olarak yalnızca üniversite adı içermeyen birim ve program başlığını göstermiştir; ikinci okuma üniversite adının sayfa içeriğinde basılı olmadığını, yalnızca adreste göründüğünü bildirmiştir. Bu nedenle ad burada sayfada yayımlanmış olarak sunulmamaktadır. Bir başka gözlem de kaydedilmelidir: adresteki birim numarası ile sayfanın bastığı numara birbirini tutmamaktadır; bu çelişki çözülmemiş, hangisinin doğru olduğuna dair iddia kurulmamış ve sayfanın bastığı ad bu nedenle reddedilmemiştir.
Birinci yarıyılın satırları ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I, TEMEL İNGİLİZCE I, TEMEL SES BİLGİSİ, TEMEL IŞIK BİLGİSİ, TİYATRO AKIM VE ÖZELLİKLERİ I, DOĞRU AKIM ANALİZİ, MATEMATİK, ANALOG ELEKTRONİK I ve TÜRK DİLİ I olarak yayımlanmıştır. Alanın iki çekirdek dersinin daha ilk yarıyılda ve devre analiziyle aynı dönemde durması dikkat çekicidir: öğrenci sesi ve ışığı öğrenmeye başlarken elektriği de öğrenmeye başlamaktadır.
İkinci yarıyılın satırları ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II, TEMEL İNGİLİZCE II, IŞIK UYGULAMALARI, SES UYGULAMALARI, TİYATRO AKIMLARI VE ÖZELLİKLERİ II, ALTERNATİF AKIM DEVRE ANALİZİ, ANALOG ELEKTRONİK II, IŞIK TEKNOLOJİLERİ ve TÜRK DİLİ II olarak yayımlanmıştır. Birinci yarıyıldaki bilgi derslerinin ikinci yarıyılda uygulama derslerine dönüşmesi planın açık bir düzeni vardır. Birinci yarıyıldaki TİYATRO AKIM VE ÖZELLİKLERİ I ile bu yarıyıldaki TİYATRO AKIMLARI VE ÖZELLİKLERİ II arasındaki yazım farkı sayfada olduğu gibidir ve düzeltilmemiştir.
Üçüncü yarıyılın zorunlu satırları SİNEMA TARİHİ, KURAMI VE DİLİ I, METİN ÇÖZÜMLEMESİ I, SAHNE VE GÖSTERİ SANATLARI TEK. UYGULAMALARI I ve GÜZ STAJI olarak yayımlanmıştır. Buradaki kısaltma açılmamıştır. Bu ders adının bir program adıyla karıştırılmaması gerekir: sayfada basılı olan şey bir ders adıdır, bu rehberin konusu olan program ise Sahne Işık ve Ses Teknolojileridir. Aynı yarıyılın seçmeli satırları MESLEKİ FİZİK, AKUSTİK, BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM, SAHNE TASARIMI I, İLERİ SES BİLGİSİ I, İLERİ IŞIK BİLGİSİ I, ELEKTRONİK SİSTEMLER SES VE AYDINLATMA, İLERİ SES UYGULAMALARI I, TV. FİLM SESLENDİRMESİ, İLERİ IŞIK UYGULAMALARI I, SES STÜDYO TEKNİKLERİ I ve GENEL SESLENDİRME BİLGİSİ I olarak yayımlanmıştır; buradaki kısaltma da açılmamıştır.
Dördüncü yarıyılın zorunlu satırları SİNEMA TARİHİ, KURAMI VE DİLİ II, METİN ÇÖZÜMLEMESİ II, SAHNE VE GÖSTERİ SANATLARI TEK. UYGULAMALARI II ve BAHAR STAJI olarak yayımlanmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli satırları GİRİŞİMCİLİK, İLERİ SES BİLGİSİ II, TEMEL FOTOGRAFÇILIK, PROJE ETÜDÜ VE UYGULAMASI, İLERİ IŞIK BİLGİSİ II, İLERİ SES UYGULAMALARI II, İLERİ IŞIK UYGULAMALARI II, SES STÜDYO TEKNİKLERİ II, GENEL SESLENDİRME BİLGİSİ II, MESLEKİ BİLGİSAYAR UYGULAMALARI, SENSÖRLER VE DÖNÜŞTÜRÜCÜLER, YAZILI VE SÖZLÜ ANLATIM, SAHNE TASARIMI II ve TV. FİLM IŞIKLANDIRMASI olarak yayımlanmıştır. TEMEL FOTOGRAFÇILIK adı sayfada bu yazımla basılıdır ve düzeltilmemiştir. Bu iki yarıyılın seçmeli listesi alanın kendi içindeki iki kolu, ses kolunu ve ışık kolunu, ileri düzeyde ayrıştırmakta; sensörler ve dönüştürücüler ile mesleki bilgisayar uygulamaları dersleri ise sahne tekniğinin ölçme ve otomasyon tarafına açılmaktadır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sayfa iki ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış iki ayrı istekle okunmuştur; üçüncü bir okuma yapılmamıştır. Sayfadan alınan ders adı sayısı dört yarıyıl boyunca elli ikidir ve yarıyıllara dağılımı sırasıyla dokuz, dokuz, on altı ve on sekizdir. Düşürülen yer tutucu satır sayısı sıfırdır: bu kaynakta bölüm seçmelisi ya da üniversite seçmelisi türünden yer tutucu satır bulunmamış, seçmeli satırlar adlarıyla basılmıştır ve hiçbir seçmeli havuz doldurulmamıştır; havuzdan kaç ders seçileceği ve ders yükü hiç yazılmamıştır. Düşürülen ders adı yoktur ve okunamayan yarıyıl da yoktur; sayfanın bastığı dört bloğun tamamı okunmuştur ve sayfanın beşinci bir yarıyıl basmaması bir gözlemdir, programın başka yarıyılı olmadığı iddiası değildir. Öğretim düzeyi bu sayfada basılı değildir ve dört yarıyıldan çıkarımla alınmıştır; ön adım sayfasının bastığı düzey ifadesi plan sayfasının kanıtı sayılmamıştır. Üniversite adı bu sayfada yayımlanmış değildir, alan adından çıkarımla alınmıştır ve bu noktada iki okuma ayrışmış, ayrışma çözülmemiştir; ad ne sayfada yayımlı ne de yayımlayan sayfadan alınan bir ara durum olarak sunulmaktadır. Sayfa aynı ders adını iki kez basmamıştır; bu nedenle tekilleştirme sorusu bu kaynakta doğmamıştır ve ardışık numaralı ders çiftleri ayrı derslerdir. Üçüncü ve dördüncü yarıyılın seçmeli satır sayımında iki okuma ayrışmıştır ve dört sayının hepsi buraya yazılmalıdır: üçüncü yarıyıl için birinci okuma on beş seçmeli ders bildirmiş ama bu dersleri adlandırmamış, ikinci okuma on iki satırı adlarıyla dökmüştür; dördüncü yarıyıl için birinci okuma on sekiz seçmeli ders bildirmiş ama adlandırmamış, ikinci okuma on dört satırı adlarıyla dökmüştür. Bu dört sayı tekleştirilmemiş, aralarında hakemlik yapılmamış ve hiçbir okuma doğru ilan edilmemiştir; yukarıdaki iki seçmeli listenin ad dökümü yalnızca ikinci okumaya dayanır ve bu burada açıkça yazılıdır. İki okuma ders adlarını iki ayrı harf düzeninde bildirmiştir, biri başlık düzeniyle biri tümü büyük harfle; bu fark tek biçime getirilmemiş ve yukarıdaki liste satırları eksiksiz döken okumanın yazımını taşımaktadır. Ders adları Türkçe yayımlanmıştır, çevrilmemiştir, kısaltmalar açılmamıştır ve imla düzeltilmemiştir. Ders kodu, kredi ve iş yükü sütunları sayfada basılıydı, alınmamıştır ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Sayfa taban puan, kontenjan ve puan türü de yayımlamamaktadır. Reddedilen okuma yoktur; iki okuma da kullanılmıştır. Bu program için ikinci bir üniversite kaynağı arandı ama kurulamadı ve nedenleri burada ayrı ayrı yazılmalıdır, çünkü bu nedenler birbirinden farklıdır. Bir kurumun üç ayrı ana makine adı denenmiş, ikisi güvenlik doğrulama ekranı döndürmüştür ve bu bir engellenme değildir; üçüncüsü ise bu oturumda yeni engellenen bir alan adıdır ve engellendikten sonra başka hiçbir yolla çekilmeye çalışılmamıştır. Bu üç gözlemin hiçbiri o kurumun ya da o programın ders planı yoktur iddiasına çevrilmemektedir; yalnızca denenen adreslerden ders adı alınamadığı kaydedilir. Aynı üniversitenin bir başka yol adresi sayfa bulunamadı yanıtı döndürmüştür; bu bir yol düzeyi başarısızlığıdır ve o ana makine adı engelli ilan edilmemiştir. Bu planın alındığı ana makine adı bir önceki oturumda yalnızca gezinme iskeleti verdiği biçimde kaydedilmişti; bu oturumda açıldı ve iki okumada da ders adı verdi. Önceki kaydın yanlış olduğu burada iddia edilmemekte, yalnızca denenen adreslerin farklı olduğu gözlenmektedir. Aynı üniversitenin bir başka ders katalogu ana makine adı bu oturumda hiç denenmemiştir. Aramalarda çıkan ticari tercih siteleri, haber siteleri, bir sürekli eğitim merkezi kurs sayfası, bir lisansüstü ders dosyası ve program adını taşımayan sayfalar hiç açılmamıştır; bir sayfa ise bu rehberin programından farklı bir program adını kullandığı için açılmamıştır. Bir merkezi tercih tablosu alan adı aramalarda çok sayıda kez çıkmış ve ders planı için hiç açılmamıştır. Son olarak bu plan tek bir kurumun planıdır ve öteki kurumların planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı sahne aydınlatmasıdır. Bir temsilin ışık kurgusunun kurulması, armatürlerin seçilip yerleştirilmesi, açıların ve renklerin ayarlanması, sahne hafızalarının programlanması ve gösteri boyunca bu kurgunun işletilmesi bu işin gövdesidir. Planda temel ışık bilgisi, ışık uygulamaları, ışık teknolojileri ile ileri ışık bilgisi ve ileri ışık uygulamaları derslerinin ardışık yer alması bu alana doğrudan hazırlar.
İkinci alan sahne sesidir. Mikrofon seçimi ve yerleşimi, karıştırma masasının kurulumu, hoparlör sisteminin salona göre yönlendirilmesi, geri beslemenin denetlenmesi ve prova boyunca dengenin oturtulması ayrı bir uzmanlıktır. Planda temel ses bilgisi, ses uygulamaları, akustik ile ileri ses bilgisi ve ileri ses uygulamaları derslerinin bulunması bu tarafı kurar.
Üçüncü alan stüdyo ve kayıttır. Ses stüdyo teknikleri ile genel seslendirme bilgisi dersleri kayıt ortamına, mikrofon tekniğine ve seslendirme yönetimine açılır; televizyon film seslendirmesi ve televizyon film ışıklandırması dersleri ise aynı beceriyi kamera ortamına taşır.
Dördüncü alan sahne yapımı ve teknik yürütmedir. Dekorun kurulması, asma sistemlerinin ve mekanizmaların işletilmesi, sahne akışının provalarla oturtulması ve gösteri sırasında geçişlerin yönetilmesi bir ekip işidir. Planda sahne ve gösteri sanatları teknolojisi uygulamaları ile sahne tasarımı derslerinin bulunması bu tarafa açılır. Kanun metninde bir devlet sanat kurumunda bu işi yapan kadroların adları sahne uzmanları, sahne makinistleri, sahne marangozları, sahne demircileri ve sahne müdürü ve yardımcıları olarak yazılıdır.
Beşinci alan etkinlik ve konser tekniğidir. Konser, festival, kongre ve açık hava etkinliklerinde ışık ve ses sisteminin kurulması, taşınması ve sökülmesi kendi başına bir sektördür ve bu işin ritmi sahne temsilinden farklıdır. Planda proje etüdü ve uygulaması dersinin bulunması, bir işin baştan sona planlanması pratiğine hazırlık olarak okunabilir.
Altıncı alan ölçme, bakım ve onarımdır. Bir armatürün, bir yükselticinin ya da bir kablo hattının arızasının bulunması ve giderilmesi elektronik bilgisi gerektirir. Planda doğru akım analizi, alternatif akım devre analizi, analog elektronik, elektronik sistemler ses ve aydınlatma ile sensörler ve dönüştürücüler derslerinin bulunması bu alana temel kurar.
Yedinci alan devlet sanat kurumlarındaki teknik kadrolardır. Kanun metninde bu kurumlardaki teknik kadro adları başışık uzmanı, Işık uzmanları, teknik müdür, başrealizatör, realizatörler ve atelye şefleri olarak sayılmakta; işe girişin sınavla ve teknik kurul kararıyla yürüdüğü, konservatuvar dışından da istihdamın mümkün olduğu ve yapılan sözleşmenin idari sözleşme olduğu yazılmaktadır. Bu rehber bu kadrolara girmek için hangi somut koşulun arandığı konusunda bir iddia kurmaz; kanun metninde bu tanımlama işi kurumun teknik kuruluna bırakılmıştır.
Sekizinci alan eğitim, kültür kurumları ve mekan tekniğidir. Kültür merkezleri, üniversite salonları, okul sahneleri, müze ve sergi mekanları ile toplantı salonları da sürekli ışık ve ses tekniği ihtiyacı olan yerlerdir; bu mekanların teknik işletimi mezunun çalışabileceği yerler arasındadır.
Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: bir salonun içinde, akşam saatlerinde ve gösteri takvimine bağlı olarak çalışmayı kabul ediyor musunuz? Bu alanın iş ritmi masa başı bir işin ritmi değildir; prova, kurulum ve temsil saatleri gündüz saatlerinin dışına taşar ve turne düzeni yolculuk gerektirir. Bu düzeni baştan reddeden bir öğrenci alanın en canlı bölümünü kendine kapatmış olur.
İkinci soru elle çalışma ve fiziksel emektir. Işık ve ses sistemi kurulurken kablo çekilir, kasa taşınır, merdivene ya da platforma çıkılır ve sistem gösteri sonunda sökülür. Bu programın uygulama dersleri ve iki ayrı staj satırı bu tarafın plandaki karşılığıdır. Yalnızca konsol başında oturmayı hayal eden bir öğrenci işin bir bölümüyle karşılaşmaya hazırlıksız olur.
Üçüncü soru fizik ve elektriktir. Planda doğru akım analizi, alternatif akım devre analizi, iki dönem analog elektronik, matematik, mesleki fizik ve akustik dersleri vardır. Bu yükten kaçmayı planlayan bir öğrenci ileri ses ve ileri ışık derslerinde aynı konuları daha zor bir biçimde tekrar karşılar.
Dördüncü soru işitsel ve görsel dikkattir. Bu alanda küçük farklar sonucu belirler: bir armatürün bir derece açı farkı, bir kanalın hafif fazla kazancı ya da bir geçişin yarım saniye gecikmesi seyirci tarafından hissedilir. Ayrıntıya bakmayı sıkıcı bulan bir öğrenci bu alanda kendini zorlanmış bulur.
Beşinci soru ekip içinde çalışmaktır. Sahne tekniği tek başına yapılan bir iş değildir; yönetmen, tasarımcı, oyuncu, müzisyen ve sahne ekibiyle aynı akış içinde çalışılır ve teknik karar başkalarının kısıtlarıyla birlikte alınır. Kendi başına çalışmayı tercih eden bir öğrenci burada zorlanır.
Altıncı soru baskı altında soğukkanlılıktır. Canlı bir gösteride bir arıza gerçekleştiğinde sorunun saniyeler içinde, seyirciye fark ettirilmeden çözülmesi beklenir. Bu alanda hata sonradan düzeltilemez; bu nedenle telaşlanmadan sıra ile denetim yapabilme alışkanlığı teknik bilgiden daha az önemli değildir.
Yedinci soru sanata ilgidir. Planda tiyatro akımları, metin çözümlemesi ve sinema tarihi, kuramı ve dili derslerinin bulunması bir süs değildir: teknik karar metinden gelir. Sahnede anlatılan şeyle ilgilenmeyen bir öğrenci teknik olarak yeterli olsa bile işin yarısını yapmış olur.
Son olarak bu programın iki yıllık bir önlisans programı olduğu ve uygulama yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir. Önlisans mezunlarının lisans düzeyinde öğrenimi sürdürmek için dikey geçiş yolunu kullanabildiği de bilinmelidir; bu rehber bu yolun kolay ya da zor olduğuna dair bir değerlendirme yapmaz ve hangi lisans programlarına geçilebileceği ilgili yılın kılavuzundan öğrenilmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı ve kapsamı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın içerikler farklı adlar altında açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Aynı adın bir üniversitede elektronik ağırlıklı, başka bir üniversitede sahne tasarımı ya da stüdyo ağırlıklı kurulması olağandır. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Bu rehberde okunan plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir. O sayfada seçmeli derslerin ağırlığı yüksektir ve seçmeli listeler ses kolu ile ışık kolu arasında belirgin bir ayrım taşımaktadır; hangi seçmeli havuzun fiilen açıldığı, kaç ders seçildiği ve bu düzenin her üniversitede aynı olup olmadığı tercihten önce sorulmalıdır. Sayfa puan türü yayımlamamaktadır; bu kaydın puan türü değeri program tablosuna dayanır, o sayfaya değil.
Üçüncü not: Bu alanda altyapı belirleyicidir. Öğrencinin gerçek bir sahneye, ışık ve ses sistemine, konsola ve stüdyoya erişip erişemediği; kurulum ve sökme çalışmalarının derslerde yapılıp yapılmadığı; bilgisayar destekli tasarım ve kontrol yazılımlarının kullanılıp kullanılmadığı ve staj düzeninin nasıl kurulduğu sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda güz stajı ile bahar stajı ayrı ders satırları olarak yayımlanmıştır; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir. Ayrıca üniversitenin kendi sahnesinin, topluluklarının ve etkinlik takviminin bulunup bulunmadığı bu alanda doğrudan bir öğrenme fırsatıdır.
Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için yayın ve sinema tarafında [radyo ve televizyon teknolojisi](/bolum/radyo-ve-televizyon-teknolojisi), [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema), [sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon), [televizyon haberciliği ve programcılığı](/bolum/televizyon-haberciligi-ve-programciligi) ve [film tasarımı ve yönetimi](/bolum/film-tasarimi-ve-yonetimi); elektrik ve elektronik tarafında [elektrik](/bolum/elektrik), [elektronik teknolojisi](/bolum/elektronik-teknolojisi), [elektronik haberleşme teknolojisi](/bolum/elektronik-haberlesme-teknolojisi), [elektrikli cihaz teknolojisi](/bolum/elektrikli-cihaz-teknolojisi), [mekatronik](/bolum/mekatronik) ve [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi); görüntü ve fotoğraf tarafında [fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik) ve [basım ve yayım teknolojileri](/bolum/basim-ve-yayim-teknolojileri); tasarım ve iletişim tarafında [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi), [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi), [iletişim ve tasarımı](/bolum/iletisim-ve-tasarimi), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim) ve [iletişim bilimleri](/bolum/iletisim-bilimleri); sayısal üretim tarafında [çizgi film ve animasyon](/bolum/cizgi-film-ve-animasyon), [bilgisayar destekli tasarım ve animasyon](/bolum/bilgisayar-destekli-tasarim-ve-animasyon), [çok boyutlu modelleme ve animasyon](/bolum/cok-boyutlu-modelleme-ve-animasyon), [dijital oyun tasarımı](/bolum/dijital-oyun-tasarimi) ve [web tasarımı ve kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama); mekan ve nesne tasarımı tarafında [iç mekan tasarımı](/bolum/ic-mekan-tasarimi), [endüstriyel tasarım](/bolum/endustriyel-tasarim) ve [mimari dekoratif sanatlar](/bolum/mimari-dekoratif-sanatlar); kültür ve gösteri kurumları tarafında [sanat ve kültür yönetimi](/bolum/sanat-ve-kultur-yonetimi), [müzecilik](/bolum/muzecilik), [kültür varlıklarını koruma ve onarım](/bolum/kultur-varliklarini-koruma-ve-onarim) ve [turizm animasyonu](/bolum/turizm-animasyonu); bilgisayar ve yazılım tarafında [bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi) ve [oyun geliştirme ve programlama](/bolum/oyun-gelistirme-ve-programlama); güvenlik tarafında ise [iş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 2 üniversitede, 2 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.