Sanal ve Artırılmış Gerçeklik, üç boyutlu içeriğin modellenmesini, oyun motoru üzerinde etkileşimli hâle getirilmesini ve başlık ya da kamera aracılığıyla kullanıcıya sunulmasını uygulama ağırlıklı biçimde ele alan iki yıllık bir önlisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 6698 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 243,22–353,96
- Üniversite
- 2
- Genel kontenjan
- 55
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Sanal ve Artırılmış Gerçeklik Nedir?
Sanal ve Artırılmış Gerçeklik, kullanıcının bedeniyle birlikte içine girdiği ya da çevresine bindirildiği üç boyutlu bir dünyanın tasarlanmasını, üretilmesini ve çalışır hâle getirilmesini konu edinen iki yıllık bir önlisans programıdır. Programın adındaki iki terim aynı şeyi anlatmaz. Sanal gerçeklikte kullanıcının görüş alanı bütünüyle üretilmiş bir sahneyle doldurulur; artırılmış gerçeklikte ise gerçek ortamın görüntüsü korunur ve üzerine üretilmiş nesneler yerleştirilir. Bu iki kurulum aynı üretim zincirinin iki farklı çıkışıdır: modelleme, kaplama, animasyon, etkileşim programlama ve donanım üzerinde çalıştırma adımları büyük ölçüde ortaktır, ancak sahneyi kullanıcının konumuyla hizalama sorunu iki durumda bambaşka biçimde çözülür.
Alanın birinci ayağı üç boyutlu modellemedir. Bir başlık takan kullanıcının çevresinde duran her nesne, önce bir geometri olarak kurulmak zorundadır. Bu rehberde okunan ders planında üç boyutlu modelleme dersinin iki dönem hâlinde okutulması, ardından ileri katı modelleme başlıklı bir seçmeli satırın gelmesi bu ayağı kurar. Buradaki iş bir resim çizmek değildir; yüzey sayısı, ölçek, eksen düzeni ve nesnenin gerçek zamanlı çalışacak bir sahnede taşınabilir olması aynı anda düşünülmek zorundadır.
İkinci ayak görsel dil ve tasarım eğitimidir. Planın birinci yarıyılında temel sanat ve tasarım eğitimi ile temel fotoğrafçılık derslerinin bulunması rastgele değildir. Üç boyutlu bir sahnede ışık, kompozisyon, renk ve kadraj kararları teknik kararlar kadar belirleyicidir; kullanıcı bir sahneye inanmıyorsa geometri kusursuz olsa bile deneyim çöker. Karakter tasarımı ve yaratıcı fikir geliştirme başlıklı seçmeli satırlar da bu ayağa aittir.
Üçüncü ayak programlamadır. Planda programlamaya giriş dersinin birinci yarıyılda, nesneye dayalı programlama dersinin ikinci yarıyılda yer alması, alanın yazılım tarafını erken kurduğunu gösterir. Etkileşim, yani kullanıcının bir nesneye dokunduğunda ne olacağı, bir kod problemidir. Oyun programlamaya giriş, oyun motoru derslerinin iki dönemi, yapay zeka uygulamaları ile yapay zeka ile kodlama başlıklı satırlar bu ayağın uzantısıdır.
Dördüncü ayak oyun motoru ve gerçek zamanlı çalıştırmadır. Sanal ve artırılmış gerçeklik uygulamaları önceden hesaplanıp kaydedilmiş görüntüler değildir; kullanıcı başını her çevirdiğinde sahnenin yeniden hesaplanması gerekir. Bu, alanın en sert kısıtını doğurur: hesap belirli bir süre içinde bitmek zorundadır. Planda oyun motoru dersinin iki dönem sürmesi ve buna ayrı laboratuvar derslerinin eşlik etmesi bu kısıtın öğretilmesi içindir.
Beşinci ayak laboratuvar ve donanımdır. Planda artırılmış gerçeklik laboratuvarı ile sanal gerçeklik laboratuvarı adlarıyla iki ayrı ders bulunmaktadır. Bu ayrım öğreticidir: bir başlık üzerinde çalışan uygulamanın sorunları ile bir kamera görüntüsü üzerine nesne bindiren uygulamanın sorunları aynı değildir. Birinde kullanıcının hareket alanı ve rahatsızlık eşiği, ötekinde gerçek yüzeyin tanınması ve hizalanması öne çıkar.
Altıncı ayak görüntü üretimi ve animasyondur. Planda animasyon tekniklerinin iki dönem okutulması, etkileşimli animasyon teknikleri, video çekim teknikleri ve sanal gerçeklikte videografi başlıklı satırların bulunması, alanın hareketli görüntü tarafını gösterir. Üç boyutlu bir sahnede hareket, kameranın kendisi kullanıcının başı olduğu için sinemadaki hareketten farklı kurulur.
Yedinci ayak veri, ağ ve altyapıdır. Planda veritabanı yönetim sistemleri, web tasarımı, veri iletişimi ve ağlar, web tabanlı sanal gerçeklik ile web tabanlı uygulama geliştirme başlıklı satırların bulunması bu tarafa açılır. Bir sanal gerçeklik uygulaması çoğu zaman yalnız çalışmaz: kullanıcı hesapları, oturum kayıtları, ilerleme verisi ve içerik dağıtımı bir altyapı gerektirir. Bu altyapı aynı zamanda alanın kamusal çerçevesinin de temas noktasıdır ve bir sonraki başlıkta ele alınmaktadır.
Bu yedi ayak programı hem [dijital oyun tasarımı](/bolum/dijital-oyun-tasarimi) ve [oyun geliştirme ve programlama](/bolum/oyun-gelistirme-ve-programlama) gibi doğrudan komşu alanlara, hem [çok boyutlu modelleme ve animasyon](/bolum/cok-boyutlu-modelleme-ve-animasyon) ve [bilgisayar destekli tasarım ve animasyon](/bolum/bilgisayar-destekli-tasarim-ve-animasyon) gibi üretim ağırlıklı programlara, hem de [bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi) ve [bilgisayar teknolojisi](/bolum/bilgisayar-teknolojisi) gibi yazılım ve donanım tabanlı alanlara yakın kılar.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 6698 Sayılı Kanun
Bir sanal gerçeklik uygulaması yalnızca görüntü üretmez. Başlığın konumunu, bakış yönünü, elin hareketini, kullanıcının odada kapladığı alanı ve kimi kurulumlarda göz ya da yüz hareketini de ölçer. Bu ölçümler bir cihazın teknik gereksinimi olarak doğar, ama hukuken bir teknik ayrıntı olarak kalmazlar. Alanın kamusal çerçevesine doğrudan değen metinlerden biri bu nedenle 6698 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır.
Künye değerleri de üç okumada özdeştir: Kanun Numarası : 6698, Kabul Tarihi : 24/3/2016, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 7/4/2016 Sayı : 29677 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 57. Düstur satırındaki Sayfa değeri hiçbir okumada gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir ve kaynakta böyle bir değer bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır. Künye değerinin taşıdığı Tertip : 5 bilgisi, belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır; bu, adresin doğru tertipten açıldığının belge içi teyididir. Madde önekleri MADDE 1- biçiminde, büyük harfle, kısa tireyle ve tireden sonra boşlukla üç okumada aynı gelmiştir.
Belgenin bölüm başlıkları üç okumada aynı görülmüştür: BİRİNCİ BÖLÜM ile alt başlığı Amaç, Kapsam ve Tanımlar; İKİNCİ BÖLÜM ile alt başlığı Kişisel Verilerin İşlenmesi; ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ile alt başlığı Haklar ve Yükümlülükler. Madde kenar başlıklarından Amaç, Kapsam, Tanımlar, Genel ilkeler, Kişisel verilerin işlenme şartları, Özel nitelikli kişisel verilerin işlenme şartları, Veri sorumlusunun aydınlatma yükümlülüğü ve Veri güvenliğine ilişkin yükümlülükler başlıkları da üç okumada aynıdır. Buna karşılık bu kenar başlıklarının hangi maddenin yanında durduğu yalnızca birinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla verilmektedir; ikinci okuma bu kalemde tanık sayılmamıştır.
Kanunun üçüncü maddesi bu rehberin en can alıcı yeridir, çünkü alanın gündelik teknik dilini hukuki bir çerçeveye bağlar. Madde Bu Kanunun uygulanmasında; cümlesiyle açılır, bentleri a) b) c) ç) d) e) f) g) ğ) h) ı) sırasıyla sayar ve ifade eder. cümlesiyle kapanır. Bu bentler arasında kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi olarak; kişisel verilerin işlenmesi ise verilerin elde edilmesinden kaydedilmesine, depolanmasından değiştirilmesine, aktarılmasından sınıflandırılmasına kadar uzanan geniş bir işlem dizisi olarak tanımlanmıştır. Bu iki tanımın genişliği alan açısından belirleyicidir: bir başlığın ürettiği konum kaydı, bir izleme sisteminin tuttuğu hareket verisi ya da bir simülasyon uygulamasının sakladığı oturum kaydı, kişiye bağlanabildiği ölçüde bu tanımların içine girer. Aynı madde veri sorumlusu ile veri işleyen rollerini de birbirinden ayırır: birincisi işleme amaçlarını belirleyen ve veri kayıt sisteminin kurulmasından sorumlu olan taraf, ikincisi ise bu tarafın verdiği yetkiye dayanarak işlemeyi gerçekleştiren taraftır. Bir uygulamayı geliştiren ekip ile o uygulamayı kendi kullanıcılarına sunan kurum arasındaki ayrım hukuken buradan okunur.
İkinci madde kanunun kapsamını, verileri işlenen gerçek kişiler ile bu verileri işleyen gerçek ve tüzel kişiler üzerinden kurar. Bu kurulumun alan açısından sonucu şudur: bir üniversite laboratuvarı, bir stüdyo, bir kurum içi eğitim birimi ya da tek başına çalışan bir geliştirici, kullanıcı verisine dokunduğu anda aynı çerçevenin içindedir. Birinci madde ise kanunun amacını, kişisel verilerin işlenmesinde kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin korunması ile veri işleyenlerin yükümlülükleri ve uyacakları usul ve esasların düzenlenmesi olarak yazar.
Dördüncü madde işlemenin genel ilkelerini sayar. Verilerin hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun işlenmesi, doğru ve gerektiğinde güncel olması, belirli, açık ve meşru amaçlar için işlenmesi, işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olması ile ilgili mevzuatta öngörülen veya işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilmesi bu ilkeler arasındadır. Bu ilkeler alanın tasarım kararlarına doğrudan çevrilir: bir başlık uygulamasının hangi ölçümü gerçekten kaydetmesi gerektiği, kaydın ne kadar süre tutulacağı ve gereksiz ayrıntının baştan toplanmaması bir tasarım tercihi olmaktan çıkıp bir ilke sorunu hâline gelir.
Beşinci madde kural olarak ilgili kişinin açık rızasını arar ve rıza bulunmaksızın işlemenin mümkün olduğu durumları altı bent hâlinde sıralar. Altıncı madde ise özel nitelikli kişisel verileri düzenler ve biyometrik ile genetik verileri bu kapsamda sayar. Bu, alan için doğrudan bir uyarıdır: göz, yüz, el ya da bedensel ölçüme dayanan bir kurulum, sıradan bir kullanım kaydından farklı bir hukuki kategoriye girebilir. Maddenin işlemeyi kural olarak yasaklayan ve istisnaları bentler hâlinde sayan fıkrası ile Kurulun belirlediği yeterli önlemlerin alınmasını arayan fıkrası birlikte okunmalıdır. Aynı maddede ikinci fıkranın mülga olduğu belgede işaretlenmiştir; mülga fıkranın gövdesi hiçbir okumada istenmemiş ve bu rehberde alıntılanmamıştır.
Onuncu madde veri sorumlusunun aydınlatma yükümlülüğünü kurar ve kişilerin verileri elde edilirken hangi başlıklarda bilgilendirilmesi gerektiğini bentler hâlinde sayar: veri sorumlusunun kimliği, verilerin hangi amaçla işleneceği, kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği, toplamanın yöntemi ile hukuki sebebi bunlar arasındadır. Madde bentleri saydıktan sonra ilgili kişinin haklarını düzenleyen maddeye atıf yapar ve bu atıfta 11 inci yazımı kaynakta göründüğü hâlde bırakılmıştır. Bu maddenin alan açısından karşılığı açıktır: bir sanal gerçeklik uygulamasında kullanıcıya gösterilen bilgilendirme metni bir biçimsel süs değil, hukuken içeriği belirlenmiş bir yükümlülüktür.
On ikinci madde veri güvenliğine ilişkin yükümlülükleri yazar. Verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve erişilmesini önlemek ile muhafazayı sağlamak amacıyla uygun güvenlik düzeyini temin etmeye yönelik gerekli her türlü teknik ve idari tedbirin alınması, işlemenin başka bir kişiye yaptırılması hâlinde sorumluluğun ortadan kalkmaması, verilerin kanuni olmayan yollarla başkaları tarafından elde edilmesi durumunda ilgili kişiye ve Kurula bildirim yapılması bu maddenin başlıklarıdır. Bu üç başlık, planda veri iletişimi ve ağlar, veritabanı yönetim sistemleri ve web tabanlı uygulama geliştirme derslerinin taşıdığı teknik bilginin neden hukuki bir yükümlülükle birlikte düşünülmesi gerektiğini gösterir.
Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir üniversite, fakülte, yüksekokul, program veya diploma hükmü yoktur. Bu programın ders planını belirlemez: bir dersin adı ile bir hukuki başlığın örtüşmesi o dersi kanunun belirlediği anlamına gelmez. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: veri sorumlusu ve veri işleyen bu kanunda birer hukuki roldür, birer meslek değildir; doğrulanan maddelerde bu alanın mezununa bir unvan, yetkilendirme, sicil ya da meslek icrası şartı getirilmemektedir. Doğrulanan maddelerde herhangi bir teknoloji, cihaz ya da ürün adının geçip geçmediğine dair de hiçbir iddia kurulmamaktadır. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiştir ve bu belgede alıntılanan sekiz madde gövdesinin tamamı üç okumanın da mutabakatıyla, yani en güçlü mutabakat düzeyiyle doğrulanmıştır; buna rağmen yöntemin sınırı ayrıca yazılmalıdır. Dördüncü bir okuma yapılmamıştır. Üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Üç okumanın aynı çıkması bu ikinci hata türünü ortadan kaldırmaz. İkinci okuma, belgede basılı olmayan bir başlık envanteri üretmiştir; bu yapı reddedilmiştir ve yalnızca o okumada görünen dört kenar başlığı bu rehberde kullanılmamıştır. Aynı nedenle kenar başlıklarının madde yanındaki yerleşimi yalnızca birinci ve üçüncü okumanın mutabakatına dayandırılmıştır. Birinci okumanın on birinci madde hakkında ürettiği yorum cümlesi bir tanık sayılmamıştır; o maddenin tam metni hiçbir okumada istenmemiştir ve içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Yedinci, sekizinci, dokuzuncu maddeler ile on ikinci maddeden sonraki maddeler de hiçbir okumada istenmemiştir; içerikleri hakkında hiçbir iddia yoktur. Kanunun idari yaptırım taşıyan maddeleri hiçbir okumada istenmemiştir ve bu rehberde hiçbir para tutarı ile hiçbir oran ifadesi bulunmamaktadır. Madde aralığı hiç istenmemiştir; kanunun kaç maddeden oluştuğuna dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Mülga fıkra gövdesi alınmamıştır. Dipnot gövdeleri toplanmamıştır ve bu belgenin üç okumasında dipnot işareti görülmemiştir; bu bir kapsam gözlemidir, kanunda dipnot bulunmadığı yönünde bir iddia değildir. Yedek olarak düşünülen 5651 sayılı kanun hiç çekilmemiştir ve o metin hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır; üçüncü bir kanun numarası da aranmamıştır. Adres ilk denemede açıldığı için üçüncü ve dördüncü tertip adresleri hiç denenmemiştir. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir; mülga işaretindeki boşluk kullanımı ile tire türleri başka belgelerdeki kullanımla eşitlenmemiş, yalnızca boş satır normalleştirmesi yapılmıştır. Hiçbir yerde olumsuz bir iddia kurulmamıştır. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır.
Sanal ve Artırılmış Gerçeklik ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman kullanılan araçların ortaklığıdır. En sık karıştığı yer oyun tarafıdır. [Dijital oyun tasarımı](/bolum/dijital-oyun-tasarimi) ve [oyun geliştirme ve programlama](/bolum/oyun-gelistirme-ve-programlama) programları da oyun motoru, üç boyutlu varlık üretimi ve etkileşim programlama üzerinde çalışır. Bu rehberde okunan planda oyun motoru dersinin iki dönem sürmesi ve dijital oyun tasarımı başlıklı bir seçmeli satırın bulunması bu yakınlığı gösterir. Ayrım hedefte yatar: oyun programlarının çıktısı ekranda oynanan bir oyun olabilirken bu program kullanıcının içine girdiği ya da çevresine bindirilen bir sahneyi merkeze alır ve eğitim, tanıtım, bakım, sağlık ya da kültür alanındaki uygulamalar da aynı yetkinlikle üretilir. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz; yalnızca kapsamların aynı olmadığını kaydeder.
İkinci karışma noktası animasyon ve modelleme programlarıdır. [Çok boyutlu modelleme ve animasyon](/bolum/cok-boyutlu-modelleme-ve-animasyon), [bilgisayar destekli tasarım ve animasyon](/bolum/bilgisayar-destekli-tasarim-ve-animasyon) ve [çizgi film ve animasyon](/bolum/cizgi-film-ve-animasyon) programları da modelleme ve animasyonu merkeze alır. Ayrım gerçek zamanlılıktadır: animasyon programlarının çıktısı çoğu zaman önceden hesaplanıp kaydedilmiş bir görüntüdür, burada ise sahne kullanıcının hareketine göre anında yeniden hesaplanmak zorundadır. Bu kısıt modelleme kararlarını baştan değiştirir.
Üçüncü karışma noktası yazılım programlarıdır. [Bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi), [web tasarımı ve kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama), [yazılım geliştirme](/bolum/yazilim-gelistirme) ve dört yıllık düzeyde [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) ile [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) yazılımın kendisini konu edinir. Bu programda programlamaya giriş, nesneye dayalı programlama ve web tabanlı uygulama geliştirme derslerinin bulunması, programı bir genel yazılım programına dönüştürmez; buradaki kod bilgisi görsel ve uzamsal bir çıktıyı çalıştırmak içindir.
Dördüncü karışma noktası görsel tasarım programlarıdır. [Grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi), [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi) ve [endüstriyel tasarım](/bolum/endustriyel-tasarim) tasarımın kendisini merkeze alır. Planda temel sanat ve tasarım eğitimi ile karakter tasarımı satırlarının bulunması bu tarafa değer, ancak bu program çıktısını iki boyutlu bir yüzeyde değil, kullanıcının bedeniyle dolaştığı bir hacimde kurar.
Beşinci karışma noktası görüntü ve kamera alanlarıdır. [Fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik), [radyo ve televizyon teknolojisi](/bolum/radyo-ve-televizyon-teknolojisi), [sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon) ve [film tasarımı ve yönetimi](/bolum/film-tasarimi-ve-yonetimi) çekim ve kurgu tarafına odaklanır. Planda temel fotoğrafçılık, video çekim teknikleri ve sanal gerçeklikte videografi satırlarının bulunması bu tarafa açılır; ancak burada kamerayı yöneten kişi çoğu zaman izleyicinin kendisi olduğu için kadraj kararı yönetmenden kullanıcıya geçer.
Altıncı karışma noktası yapay zeka ve veri alanlarıdır. [Yapay zeka operatörlüğü](/bolum/yapay-zeka-operatorlugu), [robotik ve yapay zeka](/bolum/robotik-ve-yapay-zeka), [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ve dört yıllık düzeyde [yapay zeka mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-muhendisligi) ile [yapay zeka ve veri mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-ve-veri-muhendisligi) bu tarafa aittir. Planda yapay zeka uygulamaları dersinin bulunması ve yapay zeka ile kodlama başlıklı bir seçmeli satırın yer alması, programı bir yapay zeka programı yapmaz; buradaki kullanım bir üretim aracıdır.
Yedinci karışma noktası ağ, altyapı ve güvenlik alanlarıdır. [İnternet ve ağ teknolojileri](/bolum/internet-ve-ag-teknolojileri), [bilişim sistemleri ve teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri), [siber güvenlik](/bolum/siber-guvenlik) ve [bilgi güvenliği teknolojisi](/bolum/bilgi-guvenligi-teknolojisi) verinin taşınmasını ve korunmasını merkeze alır. Planda veri iletişimi ve ağlar ile veritabanı yönetim sistemleri derslerinin bulunması bu tarafa değer; ancak bu program bir altyapı programı değildir, altyapıyı kendi uygulamasını çalıştırmak için öğrenir.
Sekizinci karışma noktası medya ve iletişim alanlarıdır. [Medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim) ve [iletişim ve tasarımı](/bolum/iletisim-ve-tasarimi) programları içeriğin dolaşımını ve izleyiciyle ilişkisini konu edinir. Planda yeni medya adlı bir seçmeli satırın bulunması bu programı bir iletişim programına dönüştürmez; bu satır burada bir ders adıdır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için öğrenci bilgi sistemi üzerinden herkese açık biçimde yayımlanan bir ders planı sayfası okundu. Sayfada program adı Sanal ve Artırılmış Gerçeklik biçiminde, aranan adla harf ve büyük küçük harf düzeyinde birebir basılıdır. Yayımlayan birim Bucak Emin Gülmez Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu olarak anılmaktadır. Plan dört yarıyıl üzerine kuruludur. Ders adları sayfada göründüğü hâlde taşınmış, hiçbiri çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış ve yazım düzeltilmemiştir.
Birinci yarıyılın satırları Bilgisayar Teknolojilerine Giriş, Programlamaya Giriş, Teknik Resim, Temel Fotoğrafçılık, Temel Sanat ve Tasarım Eğitimi, Veritabanı Yönetim Sistemleri, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Türk Dili I ve Yabancı Dil I olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyılın kurulumu öğreticidir: alan adını taşıyan bir ders daha yoktur, ama programlama, teknik resim, fotoğraf, temel tasarım ve veritabanı aynı dönemde yürür. Yani öğrenci alana girmeden önce alanın beş ayrı diline birlikte alıştırılmaktadır.
İkinci yarıyılın zorunlu satırları Üç Boyutlu Modelleme I, Nesneye Dayalı Programlama, Sanal ve Artırılmış Gerçeklik Teknolojilerine Giriş, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Türk Dili II ve Yabancı Dil II olarak yayımlanmıştır. Programın adını taşıyan giriş dersi bu yarıyılda yer almaktadır ve üç boyutlu modellemenin birinci dönemiyle aynı yarıyılda durması, kavramsal girişin üretim becerisiyle birlikte verildiğini gösterir. Aynı yarıyılda seçmeli satır olarak Bilgisayar Destekli Tasarım I, Etkileşimli Animasyon Teknikleri, Karakter Tasarımı, Oyun Programlamaya Giriş, Video Çekim Teknikleri ve Yaratıcı Fikir Geliştirme adları yayımlanmıştır; bu altı ad yalnızca ikinci okumada görülmüştür ve bu durum aşağıda ayrıca kaydedilmiştir. Bu yarıyılda SEÇ 2 biçiminde bir yer tutucu satır bulunmaktadır ve bu yazım düzeltilmemiştir.
Üçüncü yarıyılın zorunlu satırları Üç Boyutlu Modelleme II, Animasyon Teknikleri I, Oyun Motoru I, Artırılmış Gerçeklik Laboratuvarı ve Web Tasarımı olarak yayımlanmıştır. Oyun motorunun birinci dönemi ile artırılmış gerçeklik laboratuvarının aynı yarıyılda durması, aracın öğrenilmesiyle birlikte hemen bir kurulum üzerinde denendiğini gösterir. Aynı yarıyılda seçmeli satır olarak Bilgisayar Destekli Tasarım II, Dijital Oyun Tasarımı I, Girişimcilik, Sanal Gerçeklikte Arayüz Tasarımı ve Sanal Gerçeklikte Videografi adları yayımlanmıştır; bu beş ad da yalnızca ikinci okumada görülmüştür. Bu yarıyılda Seç-1 biçiminde bir yer tutucu satır bulunmaktadır ve bu yazım da düzeltilmemiştir.
Dördüncü yarıyılın zorunlu satırları Animasyon Teknikleri II, Oyun Motoru II, Sanal Gerçeklik Laboratuvarı, Staj ve Yapay Zeka Uygulamaları olarak yayımlanmıştır. Sanal gerçeklik laboratuvarının bu yarıyılda, artırılmış gerçeklik laboratuvarının ise bir önceki yarıyılda durması, iki kurulumun ayrı ayrı çalıştırıldığını gösterir; stajın aynı yarıyılda yer alması ise programın son döneminde iş ortamına dönük bir çıkış kurduğuna işaret eder. Aynı yarıyılda seçmeli satır olarak Etik ve Yasal Standartlar, Veri İletişimi ve Ağlar, Blokzincir Teknolojileri ve Uygulamaları, Yeni Medya, İleri Katı Modelleme, Web Tabanlı Sanal Gerçeklik, Yapay Zeka ile Kodlama ve Web Tabanlı Uygulama Geliştirme adları yayımlanmıştır; bu sekiz ad yalnızca ikinci okumada görülmüştür. Etik ve yasal standartlar başlıklı satırın planda yer alması, bu rehberin kanun başlığında ele alınan çerçevenin ders düzeyinde de bir karşılığı bulunduğunu göstermektedir. Bu yarıyılda Seç -3 biçiminde bir yer tutucu satır bulunmaktadır ve bu yazım da düzeltilmemiştir. Bu üç yer tutucu satırın yazımı sayfada birbirinden farklıdır ve hiçbiri ötekiyle eşitlenmemiştir.
Bu plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve ulusal bir ortak müfredat değildir; başka üniversitelerin aynı adı taşıyan programlarının planları için hiçbir şey söylemez. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu kayıttaki puan türü ÖSYM program tablosuna dayanmaktadır, bu sayfaya dayandırılmamıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sayfa iki ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış iki ayrı istekle okunmuştur; üçüncü bir okuma yapılmamıştır. Sayfadan alınan ders adı sayısı dört yarıyıl boyunca kırk dörttür ve yarıyıllara dağılımı sırasıyla dokuz, on iki, on ve on üçtür. Bunların dışında üç yer tutucu satır düşürülmüştür: ikinci yarıyılda SEÇ 2, üçüncü yarıyılda Seç-1 ve dördüncü yarıyılda Seç -3. Bu üç yer tutucu satır yalnızca ikinci okumada bildirilmiştir; birinci okuma hiç yer tutucu satır bildirmemiştir ve bu iki gözlem arasında bir hakemlik yapılmamış, ikisi de olduğu gibi taşınmıştır. Seçmeli havuzların içeriği doldurulmamıştır ve havuzdan kaç ders seçileceği bu rehberde hiç yazılmamıştır. Öğretim düzeyi bu sayfada birebir basılı değildir: iki okuma da Önlisans ya da Lisans sözcüklerinin sayfada yer almadığında uyuşmuştur ve bu kayıttaki düzey dört yarıyıllık yapıdan yapılmış bir çıkarımdır, sayfadan alınmış bir tespit değildir; Meslek Yüksekokulu ifadesi bir düzey bildirimi sayılmamıştır. Üniversite adı da bu sayfada yayımlanmamıştır: iki okuma da adın sayfada basılı olmadığında uyuşmuştur ve bu kayıttaki üniversite adı alan adından yapılmış bir çıkarımdır; sayfada yayımlanmış olduğu ya da yayımlayan sayfadan alınmış bir ara durum olduğu bu rehberde iddia edilmemektedir. İkinci ve üçüncü ile dördüncü yarıyıldaki seçmeli ders adlarının tamamı yalnızca ikinci okumadan gelmektedir; birinci okuma bu yarıyıllarda seçmeli dersler bulunduğunu belirtmiş ama ad ve sayı vermemiştir, bu bir kapsam eksikliğidir ve bir çelişki değildir. İki okuma iki ders adının yazımında ayrışmıştır: birinci okuma bu satırları Yabancı Dil I ve Yabancı Dil II biçiminde, ikinci okuma ise Yabancı Dil I (İngilizce I) ve Yabancı Dil II (İngilizce) biçiminde bildirmiştir; bu ayrışma çözülmemiş, taraf tutulmamış ve yalnızca işaretlenmiştir. Yayımlayan birimin adında da bir ayrışma vardır: ön adım sayfasında birim Bucak Emin Gülmez Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu olarak listelenmiş, plan sayfasının ikinci okumasında ise Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu biçiminde bildirilmiştir; bu fark da çözülmemiş, yalnızca kaydedilmiştir. Program adının aranan adla birebir örtüşmesi iki okumada da teyit edilmiştir. Sayfa aynı ders adını iki kez basmamıştır; bu nedenle tekilleştirme sorusu bu kaynakta doğmamıştır. Ders kodu, kredi ve iş yükü bilgileri alınmamıştır ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Sayfa taban puan ve kontenjan da yayımlamamaktadır. Bu program için ikinci bir plan kaynağı bulunamamıştır: başka bir üniversitenin sayfasına üç ayrı sunucu adı üzerinden ulaşılmaya çalışılmış, ikisinde güvenlik doğrulama ekranıyla karşılaşılmış, birinde ise erişim engeliyle dönülmüş ve hiçbirinden ders adı alınamamıştır. Bu durum o üniversitenin yayımlanmış bir ders planı bulunmadığı anlamına gelmez ve burada böyle bir iddia kurulmamaktadır. Ders planı sayfalarını listeleyen ön adım sayfası bir okuma sayılmamıştır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı üç boyutlu içerik üretimidir. Bir sahnenin nesnelerinin modellenmesi, kaplanması, ölçeklenmesi ve gerçek zamanlı çalışacak biçimde iyileştirilmesi bu işin gövdesidir. Planda üç boyutlu modellemenin iki dönem okutulması, bilgisayar destekli tasarımın iki dönemlik seçmeli satırları ve ileri katı modelleme satırı bu alana hazırlar.
İkinci alan oyun motoru üzerinde uygulama kurmaktır. Sahnenin motora taşınması, etkileşim mantığının kurulması, kullanıcı girdisinin bağlanması ve uygulamanın hedef donanımda çalıştırılması ayrı bir uzmanlıktır. Planda oyun motoru dersinin iki dönem sürmesi ve iki ayrı laboratuvar dersinin bulunması bu tarafa açılır.
Üçüncü alan yazılım geliştirmedir. Etkileşimin kodlanması, veri katmanının bağlanması ve uygulamanın web ya da mobil bir çıkışa taşınması bu alanın işidir. Planda programlamaya giriş, nesneye dayalı programlama, web tasarımı, web tabanlı sanal gerçeklik ve web tabanlı uygulama geliştirme satırları buraya değer.
Dördüncü alan animasyon ve hareket tasarımıdır. Karakterin ya da nesnenin hareketinin kurulması, etkileşimli animasyon geçişlerinin tasarlanması ve sahnedeki hareketin kullanıcının bakışıyla uyumlu hâle getirilmesi bu tarafın konusudur; planda animasyon tekniklerinin iki dönemi ile etkileşimli animasyon teknikleri satırı bu alana hazırlar.
Beşinci alan arayüz ve deneyim tasarımıdır. Üç boyutlu bir ortamda menü, bilgi ve geri bildirimin nereye ve nasıl konulacağı iki boyutlu ekran alışkanlıklarıyla çözülemez. Planda sanal gerçeklikte arayüz tasarımı başlıklı bir satırın bulunması bu alana işaret eder.
Altıncı alan simülasyon ve eğitim içeriği üretimidir. Bakım, montaj, güvenlik, sağlık ya da kültür alanında bir işlemin sanal bir ortamda tekrar tekrar denenebilir hâle getirilmesi bu alanın çıktısıdır. Bu tür uygulamaların birçoğu kullanıcı hareketini ve başarım kaydını tuttuğu için bu rehberin kanun başlığında ele alınan çerçeveyle doğrudan temas eder.
Yedinci alan görüntü ve çekimdir. Gerçek ortamın kaydedilmesi, sanal sahneyle birleştirilecek görüntünün hazırlanması ve çevresel görüntü çekimi bu tarafın işidir; planda temel fotoğrafçılık, video çekim teknikleri ve sanal gerçeklikte videografi satırları bu alana açılır.
Sekizinci alan veri ve güvenlik destek işleridir. Kullanıcı kayıtlarının tutulması, saklama sürelerinin düzenlenmesi, bilgilendirme metinlerinin uygulamaya yerleştirilmesi ve teknik önlemlerin kurulması bu tarafın konusudur; planda veritabanı yönetim sistemleri, veri iletişimi ve ağlar ile etik ve yasal standartlar satırları buraya değer.
Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: üç boyutlu bir biçimi kafanızda çevirebiliyor musunuz? Bu alanın gündelik dili hacimler, yüzeyler, eksenler ve ölçeklerdir. Teknik resim ve üç boyutlu modelleme derslerinin planın erken dönemlerinde gelmesi bu nedenledir; uzamsal düşünmeyi zorlayıcı bulan bir öğrenci burada sürekli bir dirençle karşılaşır.
İkinci soru koddur. Planda programlamaya giriş ile nesneye dayalı programlama derslerinin ilk iki yarıyılda yer alması, bu programın görsel tarafına ilgi duyup kod yazmaktan kaçınmayı planlayan öğrenci için bir uyarıdır. Etkileşim tasarlanamaz, yazılır; oyun motoru dersleri bu yazma işini iki dönem boyunca sürdürür.
Üçüncü soru görsel duyarlılıktır. Temel sanat ve tasarım eğitimi ile temel fotoğrafçılık derslerinin birinci yarıyılda durması, alanın teknik olduğu kadar biçimsel bir alan olduğunu gösterir. Işığın, kompozisyonun ve rengin neden önemli olduğunu merak etmeyen bir öğrenci teknik olarak doğru ama inandırıcı olmayan sahneler üretir.
Dördüncü soru bedensel dayanıklılık ve rahatsızlık eşiğidir. Bu alanın ürünleri başlık takılarak sınanır ve sınama bir kez değil, yüzlerce kez yapılır. Baş dönmesi, göz yorgunluğu ya da hareketli sahnelerde rahatsızlık yaşamaya yatkın bir öğrencinin bu tarafı baştan tanıması gerekir; planda iki ayrı laboratuvar dersinin bulunması bu sınamanın öğretimin parçası olduğunu gösterir.
Beşinci soru sabır ve iyileştirmedir. Bu alanda bir sahne ilk kurulduğunda neredeyse hiçbir zaman yeterince akıcı çalışmaz. Yüzey sayısını düşürmek, kaplamaları hafifletmek, ışığı önceden hesaplamak ve aynı görüntüyü daha az kaynakla üretmek işin görünmeyen ama en uzun kısmıdır. Sonucu hemen görmek isteyen bir öğrenci bu aşamada zorlanır.
Altıncı soru ekip içinde çalışabilmektir. Bir sanal gerçeklik uygulaması aynı anda modelleme, animasyon, kod, arayüz, ses ve veri kararlarını içerir. Yalnızca kendi parçasına bakıp başkalarının kısıtlarını dinlemeyen bir öğrenci burada zorlanır.
Yedinci soru sorumluluk ve mahremiyet duyarlılığıdır. Bu alanda üretilen uygulamalar kullanıcının bedensel hareketini ve kimi kurulumlarda daha hassas ölçümlerini kaydeder. Kullanıcıya ne söylenmesi gerektiğini, hangi verinin gerçekten gerekli olduğunu ve verinin ne kadar süre tutulacağını sorması gerekmeyen bir ayrıntı sayan bir öğrenci işin yarısını yapmış olur. Son olarak bu programın iki yıllık bir önlisans programı olduğu ve uygulama yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir. Önlisans mezunları için dikey geçiş yoluyla ilgili lisans programlarına geçiş imkânı bulunmaktadır; bu rehber bu yolun kolay ya da zor olduğuna dair hiçbir değerlendirme yapmaz ve koşulları ilgili kılavuzdan öğrenilmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik sanal ve artırılmış gerçeklik, dijital oyun tasarımı, oyun geliştirme ve programlama ya da çok boyutlu modelleme ve animasyon başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Aynı adın bir üniversitede modelleme ağırlıklı, başka bir üniversitede yazılım ya da görüntü ağırlıklı kurulması olağandır. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Donanım ve laboratuvar düzeni bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Öğrencinin başlık, izleme sistemi ve yeterli işlem gücüne sahip bilgisayarlara erişip erişemediği, laboratuvarların ders saatleri dışında kullanıma açık olup olmadığı ve bir öğrenciye düşen cihaz sayısının ne olduğu tercihten önce sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda artırılmış gerçeklik ve sanal gerçeklik laboratuvarları ayrı iki ders olarak yer almaktadır; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.
Üçüncü not: Seçmeli ders havuzu ile staj düzeni ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda ikinci, üçüncü ve dördüncü yarıyıllarda seçmeli satırlar bulunmakta ve staj dördüncü yarıyılda yer almaktadır. Havuzda hangi derslerin gerçekten açıldığı, havuzun her yıl aynı kalıp kalmadığı, stajın nerede ve hangi düzenle yapıldığı ile öğretim dilinin ne olduğu tercihten önce öğrenilmelidir.
Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için doğrudan yakın önlisans programları [dijital oyun tasarımı](/bolum/dijital-oyun-tasarimi), [oyun geliştirme ve programlama](/bolum/oyun-gelistirme-ve-programlama), [çok boyutlu modelleme ve animasyon](/bolum/cok-boyutlu-modelleme-ve-animasyon), [bilgisayar destekli tasarım ve animasyon](/bolum/bilgisayar-destekli-tasarim-ve-animasyon) ve [çizgi film ve animasyon](/bolum/cizgi-film-ve-animasyon); yazılım tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi), [web tasarımı ve kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama), [yazılım geliştirme](/bolum/yazilim-gelistirme), [ön yüz yazılım geliştirme](/bolum/on-yuz-yazilim-gelistirme), [arka yüz yazılım geliştirme](/bolum/arka-yuz-yazilim-gelistirme), [mobil teknolojileri](/bolum/mobil-teknolojileri), [bilgisayar teknolojisi](/bolum/bilgisayar-teknolojisi) ve [bilişim sistemleri ve teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri); dört yıllık düzeyde aynı tarafa ilgi duyan öğrenci için [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) ve [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi); görsel tasarım tarafına ilgi duyan öğrenci için [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi), [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi), [endüstriyel tasarım](/bolum/endustriyel-tasarim), [endüstri ürünleri tasarımı](/bolum/endustri-urunleri-tasarimi) ve [iç mekan tasarımı](/bolum/ic-mekan-tasarimi); görüntü ve çekim tarafına ilgi duyan öğrenci için [fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik), [radyo ve televizyon teknolojisi](/bolum/radyo-ve-televizyon-teknolojisi), [sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon) ve [film tasarımı ve yönetimi](/bolum/film-tasarimi-ve-yonetimi); yapay zeka ve veri tarafına ilgi duyan öğrenci için [yapay zeka operatörlüğü](/bolum/yapay-zeka-operatorlugu), [robotik ve yapay zeka](/bolum/robotik-ve-yapay-zeka), [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi), [büyük veri analistliği](/bolum/buyuk-veri-analistligi), [yapay zeka mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-muhendisligi), [yapay zeka ve makine öğrenmesi](/bolum/yapay-zeka-ve-makine-ogrenmesi) ve [yapay zeka ve veri mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-ve-veri-muhendisligi); ağ, altyapı ve güvenlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [internet ve ağ teknolojileri](/bolum/internet-ve-ag-teknolojileri), [siber güvenlik](/bolum/siber-guvenlik), [bilgi güvenliği teknolojisi](/bolum/bilgi-guvenligi-teknolojisi), [siber güvenlik analistliği ve operatörlüğü](/bolum/siber-guvenlik-analistligi-ve-operatorlugu), [bulut bilişim operatörlüğü](/bolum/bulut-bilisim-operatorlugu) ve [kurumsal bilişim uzmanlığı](/bolum/kurumsal-bilisim-uzmanligi); otomasyon ve donanım tarafına ilgi duyan öğrenci için [mekatronik](/bolum/mekatronik), [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi) ve [insansız hava aracı teknolojisi ve operatörlüğü](/bolum/insansiz-hava-araci-teknolojisi-ve-operatorlugu); medya ve iletişim tarafına ilgi duyan öğrenci için [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim) ve [iletişim ve tasarımı](/bolum/iletisim-ve-tasarimi); kültür, sağlık ve yönetim uygulamalarına ilgi duyan öğrenci için [müzecilik](/bolum/muzecilik), [mimari restorasyon](/bolum/mimari-restorasyon), [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri), [sağlık bilgi sistemleri teknikerliği](/bolum/saglik-bilgi-sistemleri-teknikerligi), [dijital sağlık sistemleri teknikerliği](/bolum/dijital-saglik-sistemleri-teknikerligi), [tıbbi veri işleme teknikerliği](/bolum/tibbi-veri-isleme-teknikerligi), [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) ve [ofis teknolojileri ve veri yönetimi](/bolum/ofis-teknolojileri-ve-veri-yonetimi); alanın hukuki tarafına ilgi duyan öğrenci için [adalet](/bolum/adalet) ve [hukuk](/bolum/hukuk) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 2 üniversitede, 2 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.