Su ve Atık Yönetimi Teknikerliği, içme suyu ve atık su tesislerinin işletilmesi ile katı ve tehlikeli atığın yönetimini birlikte okuyan iki yıllık bir ön lisans programıdır. Su ve kanalizasyon hizmetlerinin kurumsal çerçevesini kuran metinlerden biri 2560 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 202,23–292,26
- Üniversite
- 10
- Genel kontenjan
- 323
- Meslek çıktısı
- 6
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Su ve Atık Yönetimi Teknikerliği Nedir?
Su ve Atık Yönetimi Teknikerliği, bir yerleşim yerine giren suyun ve o yerleşimden çıkan atığın yolculuğunu tek bir plan içinde ele alan iki yıllık bir ön lisans programıdır. Programın konusu doğadaki su değil, kullanılan sudur: kaynağından alınıp arıtılan, dağıtılan, kullanıldıktan sonra toplanan ve tekrar arıtılarak alıcı ortama verilen su. Aynı mantık atık için de geçerlidir; atığın nereden çıktığı, nasıl ayrıştırıldığı, nasıl taşındığı ve nerede bertaraf edildiği alanın çekirdeğidir.
Alanın birinci ayağı sudur. Suyun kimyasal ve mikrobiyolojik özellikleri, kirlilik parametreleri, arıtma kademeleri ve arıtılmış suyun kalite ölçümü bu ayağın konularıdır. Su kalitesinin bir laboratuvar sonucuyla tanımlanması, bu alanda ölçümün neden merkezde olduğunu açıklar; gözle temiz görünen su ile ölçümle temiz olan su aynı şey değildir.
İkinci ayak atıktır. Atığın türüne göre ayrılması alanın en temel ayrımıdır: evsel atık, endüstriyel atık, tehlikeli atık ve geri kazanılabilir malzeme farklı yollarla yönetilir. Tehlikeli atığın ayrı toplanması ve ayrı bertaraf edilmesi hem çevresel hem hukuki bir zorunluluktur; bu ayrımı yapamayan bir işletme yalnızca çevreye değil kendi hukuki durumuna da zarar verir.
Üçüncü ayak tesis işletmeciliğidir. Arıtma tesisi bir binadan ibaret değildir; pompalar, havalandırma üniteleri, çökeltim havuzları, çamur hattı ve ölçüm ekipmanlarından oluşan bir süreçtir. Bu sürecin günlük işletilmesi, arızanın erken fark edilmesi, bakım takvimine uyulması ve işletme kayıtlarının tutulması teknikerin işidir.
Dördüncü ayak mevzuat ve belgelendirmedir. Bu alanda ne yapılacağının büyük bölümünü mevzuat belirler: hangi parametrenin ölçüleceği, hangi kaydın tutulacağı, hangi atığın nasıl bildirileceği yazılı kurallara bağlıdır. Bu nedenle çevre mevzuatı ve standartlar planların değişmez parçasıdır. Mezunun mesleki değerinin önemli bir bölümü, bu kuralları takip edebilmesinden gelir.
Alan, [çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol) ile en yakın komşusudur; [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi) ile süreç bilgisini, [kimya teknolojisi](/bolum/kimya-teknolojisi) ile analiz tarafını, [iş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi) ile saha güvenliğini paylaşır. Paylaşmak aynı olmak değildir; üçüncü başlık bu farkları açıyor.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 2560 Sayılı Kanun
Su ve kanalizasyon hizmeti Türkiye'de serbest piyasada yürütülen bir hizmet değildir; kamu eliyle ve kanunla kurulmuş idareler tarafından yürütülür. Bu yapının kurucu metinlerinden biri 2560 sayılı kanundur. Kaynakta kanunun adı "İSTANBUL SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN" biçiminde yazılıdır. Kanun Numarası 2560, Kabul Tarihi 20/11/1981, yayımlandığı Resmî Gazete ise Tarih 23/11/1981, Sayı 17523 olarak yazılıdır.
Kanunun birinci maddesinin ilk fıkrası idarenin niçin kurulduğunu tek cümlede yazar: "İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü kurulmuştur."
Bu cümledeki "bir elden işletmek" ifadesi alanın mantığını verir: su ve kanalizasyon, birbirinden kopuk hizmetler olarak değil tek bir bütün olarak yürütülür. Bir teknikerin hem temiz su hem atık su tarafını öğrenmesinin nedeni budur.
Kanunun görev ve yetkiler maddesinin ilk bendi temiz su tarafını tarif eder: "İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,"
İkinci bent atık su tarafını tarif eder: "Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,"
Üçüncü bent ise kirlenmenin önlenmesini görev olarak yazar: "Bölge içindeki su kaynaklarının, deniz, göl, akarsu kıyılarının ve yeraltı sularının kullanılmış sularla ve endüstri artıkları ile kirletilmesini, bu kaynaklarda suların kaybına veya azalmasına yol açacak tesis kurulmasını ve bu tür faaliyetlerde bulunulmasını önlemek, bu konuda her türlü teknik, idari ve hukuki tedbiri almak,"
Bu üç bent bir öğrenci için alanın haritasını çizer. Birinci bentte kaynaktan aboneye kadar olan zincir tek tek sayılmıştır: etüt, proje, kurma, devralma, işletme, bakım, onarım ve yenileme. İkinci bentte aynı zincir ters yönde, aboneden boşaltma noktasına kadar kurulmuştur; ayrıca yağış sularının da bu zincirin parçası olduğu ve suların yeniden değerlendirilmesinin görev tanımında yer aldığı görülür. Üçüncü bentte ise koruma, cezalandırmadan önce gelen bir görev olarak yazılmıştır; "her türlü teknik, idari ve hukuki tedbiri almak" ifadesi bu işin yalnızca mühendislikle değil aynı zamanda idari süreçlerle yürüdüğünü gösterir. Kanunda idarenin organlarını düzenleyen maddenin kenar başlığı "Organlar" biçiminde yazılıdır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanunun yalnızca birinci maddesinin ilk fıkrası, görev ve yetkiler maddesinin ilk üç bendi ve organlar maddesinin kenar başlığı okundu ve aktarıldı; kanunun geri kalan maddeleri okunmadı ve onlar hakkında hiçbir iddia yok. Görev ve yetkiler maddesinin aktarılmayan diğer bentleri hakkında olumlu ya da olumsuz hiçbir iddia yapılmadı. Kanunda süre, oran, tutar ya da sayı içeren hiçbir hüküm bu sayfaya alınmadı. Kanunda geçen bir terimin tanımlı olmadığı yönünde hiçbir negatif iddia yapılmadı. Maddelerin yanında yer alan değişiklik notları sayfaya alınmadı. Bu kanun bir tek idarenin kuruluşunu düzenler; kanunun başka büyükşehirlerde nasıl uygulandığı ya da uygulanıp uygulanmadığı bu sayfada incelenmedi ve bu konuda hiçbir iddia yapılmadı. Su kirliliğine, atık yönetimine ve çevresel etki değerlendirmesine ilişkin diğer kanunlar ve yönetmelikler bu sayfada incelenmedi. İdarenin organlarına, tarifelere ve abone ilişkilerine dair hükümler okunmadığı için özetlenmedi. Mezunun bu kanun kapsamında herhangi bir yetki ya da unvan kazanacağı yönünde iddia yapılmadı.
Su ve Atık Yönetimi Teknikerliği ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
En yakın alan [çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol) programıdır. İki program da çevre teknikerliği ailesindendir. Fark odaklanmadadır: çevre koruma ve kontrol programları hava, su, toprak ve gürültü gibi başlıkların bütününü kapsayacak biçimde kurgulanır; bu program adını taşıdığı iki hatta, suya ve atığa yoğunlaşır.
[Çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi) ile ayrım düzey ve işlev ayrımıdır. O dört yıllık bir mühendislik programıdır ve arıtma tesisinin tasarımı, boyutlandırılması ve proje sorumluluğu o eğitimin konusudur. Bu program iki yıllıktır ve kurulmuş bir tesisin işletilmesinde, ölçümünde ve kayıt tutulmasında çalışacak kişiyi yetiştirir. Bir tesiste iki mezunun bilgisi kesişir; kesişmek örtüşmek değildir.
[Kimya teknolojisi](/bolum/kimya-teknolojisi) ile temas noktası laboratuvar tarafıdır. O program analiz ve kimyasal süreçleri genel olarak okur; bu programda analiz, suyun ve atığın durumunu belirlemek için kullanılan bir araçtır. [Biyoloji](/bolum/biyoloji) ve [kimya](/bolum/kimya) ile ayrım ise temel bilim ile uygulama ayrımıdır.
[İş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi) ile temas noktası saha güvenliğidir. Arıtma tesisleri, kanal hatları ve atık sahaları kapalı alan, kimyasal ve biyolojik risk barındıran ortamlardır. O program riskin kendisini merkeze alır; bu programda güvenlik, işin yapılabilmesinin koşuludur.
[İnşaat teknolojisi](/bolum/insaat-teknolojisi) ve [inşaat mühendisliği](/bolum/insaat-muhendisligi) ile temas noktası altyapı hatlarıdır; o alanlar yapının kendisini merkeze alır. [Yerel yönetimler](/bolum/yerel-yonetimler) ile temas noktası hizmetin kurumsal tarafıdır; o program idari yapıyı okur, bu program hizmetin teknik tarafını. [Sivil savunma ve itfaiyecilik](/bolum/sivil-savunma-ve-itfaiyecilik) ile temas noktası ise tehlikeli madde ve acil durum tarafıdır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: İstanbul Arel Üniversitesi
Aşağıdaki plan yalnızca tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve bütün programlar için geçerli değildir. Kaynak, İstanbul Arel Üniversitesinin ilgili program tanıtım sayfasıdır. Sayfada program adı "Su ve Atık Yönetimi Teknikerliği" olarak yazılıdır; programın düzeyi sayfanın kendisinde "2 yıllık ön lisans programı" ifadesiyle verilmiştir ve program Meslek Yüksekokulu bünyesinde yayımlanmıştır.
Bu kaynağın niteliği açıkça belirtilmelidir: sayfa bir Bologna ders kataloğu değil, aday öğrencilere yönelik bir tanıtım sayfasıdır. Bu nedenle aşağıdaki liste, bir ders kataloğunun sunduğu bütünlükte değildir ve bir öğrencinin aldığı derslerin tamamı olarak sunulmamaktadır.
Sayfada yayımlanan ders adları, sayfadaki sırayla şunlardır: Su Kirliliği ve Arıtma Teknolojileri; Atık Türleri ve Geri Dönüşüm Yöntemleri; Katı, Sıvı ve Tehlikeli Atık Yönetimi; Arıtma Tesisi İşletmeciliği; Çevre Mevzuatı ve ISO Standartları; Çevre Kimyası ve Mikrobiyoloji; Su Kalitesi Ölçüm Teknikleri; Enerji ve Kaynak Verimliliği; Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED); Mesleki İngilizce ve İş Sağlığı Güvenliği.
Bu on ad okunduğunda programın dört ayağının da karşılığı görülür. Su Kirliliği ve Arıtma Teknolojileri ile Su Kalitesi Ölçüm Teknikleri su ayağını; Atık Türleri ve Geri Dönüşüm Yöntemleri ile Katı, Sıvı ve Tehlikeli Atık Yönetimi atık ayağını; Arıtma Tesisi İşletmeciliği tesis ayağını; Çevre Mevzuatı ve ISO Standartları ile Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) ise mevzuat ayağını kurar. Çevre Kimyası ve Mikrobiyoloji dersi hem su hem atık tarafının ortak bilimsel temelidir. Enerji ve Kaynak Verimliliği dersinin listede yer alması, alanın yalnızca arıtma değil aynı zamanda tüketimin azaltılması tarafını da kapsadığını gösterir.
Listedeki bir ad iki konuyu tek derste birleştirir: Mesleki İngilizce ve İş Sağlığı Güvenliği. Bu birleşim kaynakta bu biçimde yazılıdır ve burada değiştirilmeden aktarılmıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Ders adları kaynaktaki yazımıyla, kısaltmaları açılmadan ve düzeltme yapılmadan aktarıldı; parantez içindeki kısaltma da kaynaktaki gibi bırakıldı. Sayfa dersleri yarıyıllara bölmediği için hiçbir derse yarıyıl atfı yapılmadı ve sıralamanın bir öğretim sırası olduğu iddia edilmedi. Hangi derslerin zorunlu hangilerinin seçmeli olduğu sayfada yazmadığı için bu ayrım yapılmadı. Ders kodu, kredi ve AKTS bilgisi sayfada bulunmamaktadır ve zaten bu rehberde kullanılmamaktadır. Staj ya da işletme uygulamasına ilişkin hiçbir bilgi sayfadan aktarılmadı. Sayfada kazanılan dereceyi yazan bir ifade doğrulanamadığı için bu bilgi kaynağa dayandırılarak aktarılmadı.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Alanın en doğrudan çalışma yeri arıtma tesisleridir. İçme suyu arıtma tesislerinde ve atık su arıtma tesislerinde günlük işletme takibi, numune alma, saha ölçümlerinin yapılması, kimyasal dozlamanın izlenmesi, çamur hattının takibi ve işletme kayıtlarının tutulması bu kapsamdadır.
İkinci yol atık yönetimi tarafıdır. Atık toplama ve ayrıştırma tesislerinde, geri kazanım işletmelerinde ve tehlikeli atık ara depolama alanlarında atığın sınıflandırılması, kayıtların tutulması ve sevkiyat belgelerinin izlenmesi mezunun bilgisiyle örtüşür.
Üçüncü yol sanayi işletmelerinin çevre birimleridir. Bir fabrikanın kendi arıtma ünitesinin işletilmesi, atıklarının ayrıştırılarak yetkili firmalara teslim edilmesi ve çevre kayıtlarının düzenli tutulması bu kapsamdadır. Bu işlerde mezun genellikle işletmenin çevre sorumlusuyla birlikte çalışır.
Dördüncü yol ölçüm ve laboratuvar tarafıdır. Su ve atık su numunelerinin alınması, temel analizlerin yürütülmesi ve sonuçların raporlanması mezunun yapabileceği işler arasındadır. Bu işlerde yetki ve sorumluluk, çalışılan laboratuvarın belgelendirme durumuna ve ilgili mevzuata bağlıdır; bu rehberde herhangi bir yetkinin kazanılacağı iddia edilmemektedir.
Kamu kurumlarında ve belediye idarelerinde istihdam, ilgili mevzuata ve her yıl açılan kadro ilanlarına bağlıdır; bu rehberde herhangi bir kurumda kadro bulunacağı yönünde iddia yoktur. Ön lisans mezunları için akademik süreklilik yolu dikey geçiş sınavıdır; bu sınavla geçilebilecek lisans programları her yıl ÖSYM tarafından yayımlanan kılavuzda listelenir ve bu rehberde herhangi bir program için geçiş yapılabileceği iddia edilmemektedir. Bu rehberde hiçbir pozisyon için maaş aralığı, istihdam oranı ya da iş bulma süresi verilmiyor.
Kimler Tercih Etmeli?
Program, temiz olmayanla çalışmayı kabul eden öğrenciye uygundur. Atık su ve katı atık estetik konular değildir; koku, kirlilik ve zorlu saha koşulları işin parçasıdır. Bu gerçeği baştan kabul etmeyen bir öğrenci için alan yorucu olur.
İkinci olarak alan ölçüm disiplini ister. Bir suyun uygun olup olmadığına gözle değil analizle karar verilir. Numunenin doğru alınması, doğru saklanması ve sonucun doğru kaydedilmesi mesleğin çekirdeğidir; bu adımlardan biri atlandığında sonuç anlamsızlaşır.
Üçüncü olarak alan mevzuat okumayı ister. Bu işte ne yapılacağının büyük bölümü yazılı kurallarla belirlenir ve bu kurallar değişir. Metin okumaktan ve değişiklikleri takip etmekten hoşlanmayan bir öğrenci için bu taraf ağır gelebilir.
Dördüncü olarak alan güvenlik kurallarına uymayı ister. Kapalı alanlar, kimyasallar ve biyolojik riskler bu işin gerçek riskleridir. Kişisel koruyucu donanım kullanmayı gereksiz gören bir yaklaşım bu alanda kabul edilmez.
Beşinci olarak alan süreklilik ister. Arıtma tesisi kesintisiz çalışan bir tesistir; vardiyalı çalışma ve hafta sonu nöbeti bu işin olağan parçasıdır. Sabit mesai bekleyen bir öğrenci için bu düzen şaşırtıcı olabilir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Program adı üniversiteler arasında farklı yazılabilir ve ders planları belirgin biçimde farklılaşır. Bazı planlar su tarafını, bazıları atık ve geri kazanım tarafını ağırlıklandırır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ayrı ayrı okunmalıdır.
İkinci not: Bu alanda uygulama imkânı belirleyicidir. Laboratuvar donanımı olan ve yakınındaki arıtma tesisleriyle uygulama bağlantısı kurabilen bir program ile bunlar olmayan bir program aynı eğitimi vermez. Bu bilgiler tanıtım metninden değil, mümkünse doğrudan sorularak öğrenilmelidir.
Üçüncü not: Bu sayfadaki ders listesi bir tanıtım sayfasından alınmıştır. Bir programın gerçek ders planını görmek için üniversitenin Bologna bilgi paketi ya da ders kataloğu sayfası aranmalıdır; tanıtım sayfaları çoğu zaman planın tamamını vermez.
Dördüncü not: Çevrenin bütününe ilgi duyan öğrenci için [çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol) ve [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi); laboratuvar ve analiz tarafına ilgi duyan öğrenci için [kimya teknolojisi](/bolum/kimya-teknolojisi) ve [kimya](/bolum/kimya); saha güvenliği tarafına ilgi duyan öğrenci için [iş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi) ve [sivil savunma ve itfaiyecilik](/bolum/sivil-savunma-ve-itfaiyecilik); altyapı ve yapı tarafına ilgi duyan öğrenci için [inşaat teknolojisi](/bolum/insaat-teknolojisi) ve [inşaat mühendisliği](/bolum/insaat-muhendisligi); hizmetin idari tarafına ilgi duyan öğrenci için [yerel yönetimler](/bolum/yerel-yonetimler) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 10 üniversitede, 12 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.