İçeriğe geç
ünileniyorum
TYTÖnlisans · 2 yıl

Sulama Teknolojisi

Sulama Teknolojisi, tarım arazisine suyun ölçülü biçimde ulaştırılmasını, bu iş için kurulan şebeke ve tesislerin işletilmesini, fazla suyun uzaklaştırılmasını ve toprak ile bitki arasındaki su ilişkisinin izlenmesini konu edinen iki yıllık bir önlisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 6200 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Kısaca

Sulama Teknolojisi, tarım arazisine suyun ölçülü biçimde ulaştırılmasını, bu iş için kurulan şebeke ve tesislerin işletilmesini, fazla suyun uzaklaştırılmasını ve toprak ile bitki arasındaki su ilişkisinin izlenmesini konu edinen iki yıllık bir önlisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 6200 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Puan türü
TYT
Seviye
Önlisans
Süre
2 yıl
ÖSYM 2025 taban
234,21296,44
Üniversite
2
Genel kontenjan
60
Meslek çıktısı
8

Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.

Sulama Teknolojisi Nedir?

Sulama Teknolojisi, bir tarım arazisine suyun doğru miktarda, doğru zamanda ve kabul edilebilir bir kayıpla ulaştırılmasını teknik bir problem olarak ele alan iki yıllık bir önlisans programıdır. Alanın konusu ilk bakışta basit görünür: su vardır, tarla vardır, suyun tarlaya gitmesi gerekir. Oysa aradaki her adım ayrı bir mühendislik kararıdır. Su nereden alınacaktır, hangi eğimle taşınacaktır, hangi borudan ve hangi basınçla geçecektir, toprağın alabileceği hızın üstünde verilirse ne olur, bitkinin o hafta gerçekte ne kadar suya ihtiyacı vardır, fazlası nereye gidecektir. Bu programın bütün derslerini birbirine bağlayan soru budur.

Alanın birinci ayağı sudan önce topraktır. Toprağın su tutma kapasitesi, geçirgenliği, tuzluluğu ve bitki kökünün ulaşabildiği derinlik bilinmeden hiçbir sulama planı kurulamaz. Bu yüzden bu programın planında toprak bilgisi ve bitki besleme ile toprak, bitki ve su arasındaki ilişkiyi doğrudan konu edinen dersler vardır. Öğrenci burada suyun bir kaynak değil, üç taraflı bir dengenin ortasındaki değişken olduğunu öğrenir.

İkinci ayak iklimdir. Bitkinin ne kadar su tükettiği havanın sıcaklığına, nemine, rüzgârına ve güneşlenme süresine bağlıdır; sulama takvimi bu verilerin üzerine kurulur. Programın ilk yarıyılında bir iklim dersinin bulunması bu nedenledir. Yağış rejimini okumadan yapılan bir sulama planı ya suyu israf eder ya bitkiyi susuz bırakır.

Üçüncü ayak sistemin kendisidir. Suyun tarlaya yüzeyden mi, yoksa basınçlı bir şebeke üzerinden mi verileceği hem araziye hem ürüne hem de suyun miktarına göre değişir. Bu programın planında yüzey sulama sistemleri ile basınçlı sulama sistemleri ayrı ayrı okutulur; ikisi farklı hesap, farklı ekipman ve farklı işletme alışkanlığı gerektirir. Buna suyun taşındığı yapılar eklenir: toprak su yapıları dersi kanalı, savağı, sanat yapısını ve bunların arazideki yerleşimini konu edinir.

Dördüncü ayak fazla suyun uzaklaştırılmasıdır. Sulama yalnızca su vermek değildir; verilen suyun ve taban suyunun kökü boğmadan, tuzu yüzeyde biriktirmeden tahliye edilmesi de aynı işin parçasıdır. Programda drenaj sistemleri dersinin bulunması bu nedenledir ve alanın en çok küçümsenen, en pahalıya mal olan tarafı da genellikle burasıdır.

Beşinci ayak işletmedir. Kurulan bir şebeke kendi kendine çalışmaz: su dağıtım sırası, ölçüm, bakım, arıza, kayıt ve kullanıcılarla ilişki ayrı bir uzmanlıktır. Planda sulama işletim ve yönetimi ile tarımsal işletmecilik derslerinin yan yana durması, mezunun sahada hem teknik hem idari bir işin içinde olacağını gösterir. Buna tarımsal elektrifikasyon dersi eklenir; pompanın ve motorun enerjisi olmadan basınçlı bir sistem çalışmaz. Ölçme bilgisi, teknik resim ve sistem analizi ile tasarımı dersleri ise araziyi ölçmekten projeyi okumaya kadar uzanan ara katmanı kurar.

Bu beş ayak programı hem [tarımsal yapılar ve sulama](/bolum/tarimsal-yapilar-ve-sulama) ve [biyosistem mühendisliği](/bolum/biyosistem-muhendisligi) gibi aynı konunun lisans karşılıklarına, hem [toprak bilimi ve bitki besleme](/bolum/toprak-bilimi-ve-bitki-besleme) ve [bitkisel üretim ve teknolojileri](/bolum/bitkisel-uretim-ve-teknolojileri) gibi tarımsal üretim programlarına, hem de [inşaat teknolojisi](/bolum/insaat-teknolojisi) ve [su ve atık yönetimi teknikerliği](/bolum/su-ve-atik-yonetimi-teknikerligi) gibi su ve yapı odaklı programlara yakın kılar.

Alanın Kamusal Çerçevesi: 6200 Sayılı Kanun

Sulama, teknik bir uğraş olduğu kadar kamusal olarak düzenlenmiş bir alandır: suyun taşındığı tesis genellikle kamu eliyle kurulur, masrafı ve işletme ücreti bir hukuki düzene göre paylaşılır. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 6200 sayılı kanundur. Kanunun adı bu oturumun okumalarında sözcük düzeyinde DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNCE YÜRÜTÜLEN HİZMETLER HAKKINDA KANUN olarak üç okumada aynı çıkmıştır; ancak ad satırının basılı biçimi doğrulanmamıştır ve bunun nedeni bu başlığın sonundaki ifşa paragrafında yazılıdır.

Künye bu belgede hem değer hem satır düzeyinde üç okumada aynıdır: Kanun Numarası : 6200, Kabul Tarihi : 18/12/1953, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih: 25/12/1953 Sayı: 8592, Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt: 35 Sayfa: 94. Dış etiketin boşluklu iki nokta, iç etiketlerin boşluksuz iki nokta ile basıldığı bu asimetri üç okumada özdeş olduğu için burada satır biçimiyle birlikte aktarılmıştır; kaynaktaki yazım düzeltilmemiştir.

Belgenin romen rakamlı başlıkları da üç okumada aynı gelmiştir: I - Umumi hükümler, II – Vazife ve salahiyetle, III – Teşkilat, IV – Çalışma esasları, V - Varidat, VI – İşletmelerin kurulması, VII - Çeşitli hükümler. Bu başlıklardaki tire karışıklığı ve ikinci başlıkta kesik görünen sözcük düzeltilmemiştir; hangi maddelerin hangi başlığın altına düştüğü hiçbir okumadan istenmemiştir ve bu konuda burada hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Bu kanunun kurumsal iskeletini kuran maddeleri bu belgede mülgadır. İki okuma Madde 1 ile 23 arasındaki maddeleri ve daha ileride sayılan bir dizi maddeyi mülga olarak bildirmiştir; mülga madde gövdelerinden hiçbir alıntı yapılmamıştır. Bu nedenle bu rehber kurumun bugünkü teşkilatı, görevleri, yetkileri ya da adı hakkında hiçbir şey söylemez ve söyleyemez. Bildirilen mülga numara listesinin eksiksiz olduğu da iddia edilmemektedir.

Gövdesi duran ve doğrulanan blok Madde 24 ile Madde 30 arasındadır. Madde 24 tesisin masrafını kimin ödeyeceğini kurar: Tesislerin meydana getirilmesi için ihtiyar olunacak bilcümle masraflar 25 inci maddede yazılı esaslar dairesinde bu tesislerden istifade edebilecekler tarafından ödenir. Aynı maddeye sonradan eklenen cümleler sahadaki uygulama zincirini adıyla sayar: yatırım harcamalarının tespitinde idarece yapılan kamulaştırma, arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirme hizmet giderleri dikkate alınmaz; Sulamadan faydalanacakların arazi toplulaştırma bedelini ödemeyi kabul etmeleri halinde görevli şirketin yapacağı toplulaştırma bedeli, yatırım harcamalarının tespitinde dikkate alınır; ödenecek ücretin miktarı ve ödeme zamanı sulama birliğinin bulunmadığı yerlerde muhtarlıklarda ilan edilir; görevli şirket tarafından inşa edilecek sulama kanallarının geçeceği alanlara isabet eden taşınmazlar sözleşme süresi boyunca bedelsiz olarak görevli şirketin kullanımına bırakılır. Arazi toplulaştırması, tarla içi geliştirme, sulama kanalı ve sulama birliği bu önlisans programının gündelik sözlüğüdür; burada hukuki bir metnin içinde geçmektedir.

Aynı maddenin bentleri ödemenin düzenini kurar. Ödeme müddeti ve ödemenin başlangıç tarihi bu tesislerin hususiyetlerine, mahalli şartlara göre Cumhurbaşkanının onayı ile karara bağlanır. Fevkalade hallerin tahaddüsünde ödeme müddeti, aynı yollardan gidilmek suretiyle uzatılabilir. Faiz tarafı ise şöyledir: Tesislerdeki Ödemeler faize tabidir. Ancak temin ettikleri istifade faize mütehammil olmıyan tesislerdeki ödemeler faize tabi tutulmaz. Faiz nispetleri Cumhurbaşkanınca karara bağlanır. Cümle ortasında büyük harfle basılan Ödemeler sözcüğü ve olmıyan yazımı üç okumada da aynı görülmüştür ve düzeltilmemiştir. Sulama planlamasının en temel işlemi de bu maddede hükme bağlanmıştır: Sulanan ve kurutulan arazi sahalarıyla sulama ve kurutmadan istifade edebilecek ve edemeyecek arazi hudutları Cumhurbaşkanınca tasdik edilir ve Genel Müdürlükçe usulü dairesinde mahallinde ilan olunur. Sulama sahasının sınırının çizilmesi, bu programın proje derslerinde öğretilen ilk adımdır.

Madde 25 amortismanı düzenler ve programın çalıştığı tesis tiplerini adıyla sayar. Madde Senelik amortisman taksitleri aşağıdaki hükümlere tabidir: cümlesiyle açılır. Bentlerden biri koruma yapılarını ayırır: Taşkın sular ve sellere karşı yapılan koruyucu tesisler amortismana tabi değildir. Bir başkası doğrudan bu alanın tesislerini sayar: Genel Müdürlük tarafından gerçekleştirilen arazi toplulaştırması işlemleri için yapılan harcamalar ile baraj, gölet gibi depolama tesislerinin sulama maksadına ilişkin yatırım bedeli ve sulama tesislerinin yatırım bedeli amortismana tabi değildir. Yeraltı suyu sulama kooperatiflerinden sulama tesisinin mülkiyetinin devrinden vazgeçenlerden tesis bedeli alınmaz. Depolama tesisi, sulama tesisi ve yeraltı suyu sulaması bu programın üç çekirdek başlığıdır. Aynı maddede bir bent enerji tesisleri için bir hesap yöntemi tarif eder ve bir başka bent akar suların ıslahı ile seyrüsefere elverişli hale getirilmesi için yapılan tesisleri amortisman dışında tutar. Bu maddenin bir bendi mülgadır ve gövdesinden alıntı yapılmamıştır.

Madde 26 işletme masrafını tek cümlede bağlar: Tesislerin işletmeleri için ihtiyar olunan bilcümle masraflar, (Taşkından ve sellerden koruma ile ıslah ve seyrüsefere elverişli hale getirme tesisleri hariç) faydalananlar tarafından ödenir.

Madde 27 bu rehberin en dikkat çekici yeridir, çünkü bir sulama şebekesinin yaşam evrelerini hukuki bir sınıflandırmaya çevirir: Umum Müdürlükçe meydana getirilen sulama tesislerinin işletmeleri; kısmi, alıştırma ve tam olmak üzere üç kademeye ayrılır. Kademeler şöyle tanımlanmıştır: Ait olduğu sulama tesisinin inşaatı devam ederken vukubulan işletmeler "Kısmi"; İnşaat bittikten, azami on senelik bir süre içinde yapılacak işletmeler "Alıştırma"; Bu süreden sonraki işletmeler "Tam"; ve bunların ardından ayrı bir satır olarak İşletmedir. ibaresi basılıdır. Bu ayrı satır üç okumada da aynı yerde görülmüş ve düzeltilmemiştir. Aynı maddenin son bendi başlangıç tarihini bağlar: 24 üncü maddenin (a) fıkrası gereğince Cumhurbaşkanının onayı ile karar altına alınacak ödemenin başlangıç tarihi, tüm işletmenin de başlangıç tarihidir. Bu tarih asgari bir sene evvel tespit ve ilan olunur. Bir şebekenin devreye alınması ile tam kapasiteye geçmesi arasındaki fark, bu programın işletme derslerinde teknik olarak öğretilir; burada aynı fark hukuki bir kademe olarak yazılıdır.

Madde 28 işletme ücretlerini düzenler ve İşletme ücretleri aşağıdaki hükümlere tabidir: cümlesiyle açılır. Koruyucu tesisler burada da ayrılır: Taşkın sular ve sellere karşı koruyucu tesislerle ıslah işleri ve gemi işletme tesislerinden işletme ücreti alınmaz. Kısmi veya alıştırma sulaması işletmelerinde her yıl tatbik olunacak ücret tarifeleri, Cumhurbaşkanınca tasdik ve ilan olunur. Tam işletme için ise ölçü birimi kanunun kendi diliyle verilmiştir: Tam sulama işletmelerinde dönüm (1 000 m2) başına ortalama işletme ücreti; bir yıl önce yapılan mecmu işletme masraflarının, sulanan sahaya taksimi ile elde olunur. Bu ücret, mahsul nevilerine göre ve yekün sabit kalacak veçhile ayarlanır. Aynı bendin bir cümlesi yalnızca iki okumada aynı çıkmıştır ve o iki okumanın verdiği biçimde aktarılmaktadır: Her arazi sahibi sulayacağı araziyi yüz ölçümünün bu ücrettle hasılı zarbından elde olunan meblağı ödemekle mükelleftir. Buradaki ücrettle yazımı düzeltilmemiştir ve kaynak belgede hangi biçimin basılı olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamaktadır. Yıl sonu mahsubu da yazılıdır: Sene nihayetinde, yapılan fiili masrafa göre tesbit olunacak yılın hakiki işletme ücreti esas tutularak mükelleflerin borç veya alacakları tayin olunur ve mütaakıp senenin işletme bütçesinde nazarı itibara alınmak suretiyle mahsup muamelesi yapılır. Bataklık tarafı ayrı bir bentte durur: Bataklık tesislerinde de aynen bu maddenin (c) fıkrasındaki esaslar dahilinde işletme ücreti ve mükellefiyet miktarı tayin ve tesbit edilir. Bu maddenin bir bendi mülgadır ve gövdesinden alıntı yapılmamıştır. Parantez içindeki dönüm (1 000 m2) ifadesi kaynağın kendi yüzölçümü tanımıdır, bir para tutarı değildir; bu rehberde hiçbir para tutarı verilmemektedir. Kaynaktaki yekün, veçhile, mütaakıp, tesbit ve dahilinde yazımları düzeltilmemiştir.

Madde 29 tarifenin ilan düzenini kurar: Hesap olunacak ücret tarifeleri Cumhurbaşkanınca tasdik ve en geç o yılın Nisan ayı içinde Umum Müdürlükçe ilan olunur. Cumhurbaşkanı teklif edilen tarifelerde bir indirme yapabilir. Bu takdirde meydana gelecek farklar ertesi yıl bütçesine konacak tahsisatla karşılanır. Madde 30 ise iki kalemi birleştirir: Amortisman taksiti ve işletme ücreti ayrı ayrı hesap edilerek birlikte tahsil olunur.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir meslek yüksekokulu, program, önlisans ya da diploma hükmü yoktur. Bu programın ders planını belirlemez: Madde 27 içindeki kademelendirme bir işletme sınıflandırmasıdır, bir müfredat değildir; Madde 25 içindeki tesis sayımı da bir amortisman kuralıdır, bir ders listesi değildir. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerin muhatabı Umum Müdürlük ve Genel Müdürlük, görevli şirket, arazi sahibi, mükellef ve sulamadan istifade edenlerdir; bir meslek grubu değildir ve bu maddelerde sulama teknikerine unvan, atanma koşulu, sicil, yeterlik belgesi ya da meslek icrası şartı getirilmemektedir. Sulama, sulama tesisi, drenaj veya sulama birliği terimlerinin bu kanunda ayrıca tanımlanıp tanımlanmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır: yalnızca bu oturumda çekilen Madde 24 ile Madde 30 arasındaki kapsamda böyle bir tanım maddesinin iki okumada birebir teyit edilemediği söylenebilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, ikincil mevzuatı ve değişiklik zinciri hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni bu oturumda üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır ve tek okumada kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Bu okumalardan birinin ilk çağrısı topluca ret üretmiştir: metni karakter düzeyinde veremeyeceğini bildiren bir ret metni dönmüş, hiçbir madde gövdesi gelmemiştir. Bu ret kaynak sayılmamış, içindeki künye özeti mutabakat sayımına katılmamış, o okuma aynı okuma olarak yeniden ifadelendirilip bir kez daha çalıştırılmış ve istenen gövdeler bu ikinci çağrıda gelmiştir; yeni bir okuma açılmamış, reddeden çağrı üçüncü tanık olarak sayılmamıştır. Bir başka okuma da aynı biçimde iki çağrıda tamamlanmıştır: ilk çağrısı istenen ilk beş maddeyi mülga olarak getirdiği için okuma, gövdesi duran maddeleri isteyecek biçimde yeniden ifadelendirilmiştir. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: okumalar aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için üç okuma büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu iddia soyut değildir: rapor bu oturumda görülen on dört somut dönüşüm ve aktarım bozulması örneğini tek tek numaralandırmıştır ve bunların bir bölümü doğrudan bu kanuna aittir. Ad satırı üç okumada üç ayrı biçimde gelmiştir: bir okuma satırı üst simgeli bir dipnot işaretiyle, bir okuma işaretsiz, bir okuma düz rakam bitişik olarak vermiştir; hiçbir ikisi karakter düzeyinde aynı olmadığı için ad yalnızca sözcük düzeyinde verilmiş, satır biçimi doğrulanmamış sayılmıştır. Aynı örüntü Madde 27 kapanışında ilan olunur. ibaresinden sonra, Madde 28 içindeki bir bendin sonunda ve Madde 29 içinde yapabilir. ibaresinden sonra tekrarlamıştır; bu dipnot işaretlerinin hiçbiri alıntıya alınmamıştır. Madde 24 öneki de üç okumada üç türlü gelmiştir ve bu yüzden önek hiç taşınmamış, madde gövdesi önek olmadan aktarılmıştır. Madde 28 içindeki bir cümlede tek bir sözcük okumalar arasında ayrışmış, iki okumanın birleştiği varyant alıntılanmış, öteki varyant tek okumada bırakılmıştır. Buna karşılık üç okumanın aynı gösterdiği bazı görünümler de mutabakatla elenememiştir: ikinci romen başlığındaki kesik görünen sözcük, romen başlıklarındaki karışık tire kullanımı ve bir cümlenin ortasında büyük harfle basılan sözcük üç okumada da aynıdır ve bu yüzden bunların kaynakta böyle basılı olduğu iddia edilmemekte, yalnızca göründükleri gibi aktarılmaktadırlar. Kısacası dönüşüm hatası bu kayıtta elenmiş değildir. Mülga olduğu bildirilen maddelerin gövdelerinden hiç alıntı yapılmamış, mülga numara listesinin tam olduğu iddia edilmemiştir. Madde 31 ve sonrası ile ek ve geçici maddeler hiçbir okumada istenmemiş ve getirilmemiştir; orada ne yazdığına dair hiçbir iddia yoktur ve bu bir kapsam eksikliğidir. Dipnotların gövde metinleri hiçbir okumada gelmemiştir; kanunda dipnot bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir; aynı belgede birlikte geçen Umum Müdürlük ve Genel Müdürlük ibareleri olduğu gibi bırakılmış, hangisinin güncel olduğu yorumlanmamıştır. Engellenen ya da belge döndürmeyen hiçbir adres başka bir yolla çekilmemiştir: başka bir indirme aracı, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı alınmamıştır.

Sulama Teknolojisi ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil

Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman suyun her yerde geçen bir sözcük olmasıdır. En sık karıştığı yer aynı konunun lisans karşılıklarıdır. [Tarımsal yapılar ve sulama](/bolum/tarimsal-yapilar-ve-sulama) ile [biyosistem mühendisliği](/bolum/biyosistem-muhendisligi) aynı teknik alanı dört yıllık bir lisans yükü, daha geniş bir matematik ve tasarım temeliyle ele alır. Bu önlisans programı ise iki yılda saha uygulamasına ve sistemin işletilmesine yoğunlaşır. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz; yalnızca sürelerin ve ağırlık merkezlerinin farklı olduğunu kaydeder.

İkinci karışma noktası bitkisel üretimin kendisidir. [Tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri), [bahçe tarımı](/bolum/bahce-tarimi), [bitkisel üretim ve teknolojileri](/bolum/bitkisel-uretim-ve-teknolojileri) ve [organik tarım](/bolum/organik-tarim) ürünün yetiştirilmesini merkeze alır. Bu programın planında tarla bitkileri ve bahçe bitkileri derslerinin bulunması, programı bir yetiştiricilik programına dönüştürmez: buradaki amaç ürünü tanımak değil, ürünün su isteğini bilerek şebekeyi ona göre kurmaktır.

Üçüncü karışma noktası topraktır. [Toprak bilimi ve bitki besleme](/bolum/toprak-bilimi-ve-bitki-besleme) toprağın kendisini, verimliliğini ve besin dengesini konu edinir. Bu programda toprak bilgisi ve bitki besleme dersinin bulunması, programı bir toprak programı yapmaz; burada toprak, suyun içinden geçtiği ve tuttuğu ortam olarak okunur.

Dördüncü karışma noktası su ve çevre tarafıdır. [Çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi), [su ve atık yönetimi teknikerliği](/bolum/su-ve-atik-yonetimi-teknikerligi), [çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol) ve [çevresel ölçüm ve izleme sistemleri teknikerliği](/bolum/cevresel-olcum-ve-izleme-sistemleri-teknikerligi) suyun kalitesine, arıtılmasına ve çevresel etkiye bakar. Bu programda suyun miktarı, zamanı ve iletimi öndedir; kalite konusu ancak sulama suyunun uygunluğu ölçüsünde girer. İki taraf da suyla çalışır; ayrıldıkları yer sorunun kendisidir.

Beşinci karışma noktası yapı ve altyapıdır. [İnşaat mühendisliği](/bolum/insaat-muhendisligi), [inşaat teknolojisi](/bolum/insaat-teknolojisi) ve [yapı tesisat teknolojisi](/bolum/yapi-tesisat-teknolojisi) yapının taşıyıcı ve tesisat tarafını konu edinir. Bu programda toprak su yapıları ve teknik resim derslerinin bulunması, programı bir inşaat programına dönüştürmez: buradaki yapı, suyu taşımak için vardır ve boyutu da su hesabına göre belirlenir.

Altıncı karışma noktası ölçme ve harita tarafıdır. [Harita ve kadastro](/bolum/harita-ve-kadastro), [harita mühendisliği](/bolum/harita-muhendisligi) ve [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri) araziyi ölçmeyi ve konum verisini işlemeyi merkeze alır. Bu programda ölçme bilgisi dersinin bulunması bir harita programı olduğu anlamına gelmez; burada ölçüm, eğim ve kot bilgisi sulama projesinin girdisidir.

Yedinci karışma noktası makine ve enerjidir. [Tarım makineleri](/bolum/tarim-makineleri), [tarım makineleri ve teknolojileri mühendisliği](/bolum/tarim-makineleri-ve-teknolojileri-muhendisligi), [makine](/bolum/makine) ve [elektrik](/bolum/elektrik) programları ekipmanın ve enerjinin kendisiyle uğraşır. Bu programda tarımsal elektrifikasyon dersinin bulunması, programı bir makine ya da elektrik programı yapmaz: pompa ve motor burada şebekenin bir parçası olarak öğretilir.

Sekizinci karışma noktası örtü altı ve dijital tarımdır. [Seracılık](/bolum/seracilik), [akıllı sera teknolojileri](/bolum/akilli-sera-teknolojileri) ve [dijital tarım teknolojileri](/bolum/dijital-tarim-teknolojileri) kontrollü üretim ortamına ve veriye dayalı karar sistemlerine bakar. Sulama bu programların da içinde geçer; ancak orada bir alt başlık olan konu burada programın ekseni durumundadır.

Bir Üniversitenin Ders Planı: Harran Üniversitesi

Bu programın somut bir örneği için bir meslek yüksekokulunun kendi alan adında yayımladığı Bologna ve ders çıktıları sayfası okundu. Sayfa program adını tümü büyük harfle ve bir ekle birlikte basmaktadır: SULAMA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI (AKTİF OLMAYAN PROGRAM). Bu ek düzeltilmemiş, silinmemiş ve yorumlanmamıştır; program adı bu rehberde sayfanın bastığı hâliyle, bu ekle birlikte anılmaktadır ve programın bugünkü durumu hakkında burada hiçbir olumlu ya da olumsuz iddia kurulmamaktadır. Üniversite adı sayfada HARRAN ÜNİVERSİTESİ biçiminde, meslek yüksekokulunun adı da CEYLANPINAR TARIM MESLEK YÜKSEKOKULU biçiminde yayımlıdır; ikisi de alan adından yapılmış bir çıkarım değildir. Plan dört yarıyıl üzerine kuruludur ve ders adları Türkçe yayımlanmıştır; çevrilmemiş, kısaltmaları açılmamış, yazımları düzeltilmemiştir.

Sayfanın yarıyıl başlıklarını basış biçimi kendi içinde karışıktır ve bu karışıklık burada korunmuştur: ilk başlık Arap rakamıyla 1.YARIYIL, sonraki üçü romen rakamıyla II.YARIYIL, III.YARIYIL ve IV.YARIYIL biçiminde, noktadan sonra boşluk bırakılmadan ve tümü büyük harfle basılıdır. Bu dört başlık tek bir biçime getirilmemiştir.

Birinci yarıyılın dersleri Türk Dili I, Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi I, Yabancı Dil I, Matematik, İklim Bilgisi, Toprak Bilgisi ve Bitki Besleme, Sulama, Teknolojinin Bilimsel İlkeleri ve Temel Bilgi Teknolojileri olarak yayımlanmıştır. Matematik ile İklim Bilgisi sayfada zorunlu, son iki satır ise seçmeli etiketiyle basılıdır. Alanın adını taşıyan Sulama dersinin daha ilk yarıyılda, iklim ve toprak dersleriyle aynı dönemde durması dikkat çekicidir: öğrenci suyu, havayı ve toprağı aynı anda tanımaya başlamaktadır.

İkinci yarıyılın dersleri Türk Dili II, Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi II, Yabancı Dil II, Yüzey Sulama Sistemleri, Bahçe Bitkileri, Tarla Bitkileri, Tarımsal Elektrifikasyon, Teknik Resim ve İş Sağlığı ve Güvenliği olarak yayımlanmıştır. İkinci yarıyıldaki Atatürk İlkeleri dersinin adı okumalar arasında iki farklı yazımla gelmiştir: bir okuma Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi II biçiminde, iki okuma ise İnkılap ile Tarihi arasında boşluk bırakmayan Atatürk İlkeleri ve İnkılapTarihi II biçiminde bildirmiştir. Bu ayrışma çözülmemiş, tek biçime getirilmemiş ve her iki yazım da burada yazılmıştır; birinci yarıyıldaki karşılığında ise üç okuma da İnkilap yazımında birleşmiştir ve o yazım da düzeltilmemiştir. Bu yarıyılda yüzey sulama sistemlerinin ürün dersleriyle birlikte yürümesi, suyun veriliş biçimiyle ürünün birbirine bağlı olduğunu gösterir.

Üçüncü yarıyılın dersleri Drenaj Sistemleri, Toprak Bitki Su İlişkileri, Sulama İşletim ve Yönetimi, Toprak Su Yapıları, Basınçlı Sulama Sistemleri, Tarımsal İşletmecilik, Ölçme Bilgisi ve Sistem Analizi ve Tasarımı olarak yayımlanmıştır; son iki satır sayfada seçmeli etiketiyle basılıdır. Bu yarıyıl programın teknik omurgasıdır: suyu veren sistem, fazlasını alan sistem, suyu taşıyan yapı ve bütün bunları çalıştıran işletme mantığı aynı dönemde yan yana durmaktadır.

Dördüncü yarıyılın dersleri İşyeri Tanıtım Eğitimi ve İşyeri Uygulaması olarak yayımlanmıştır. Son dönemin tamamının işyeri temelli iki satırdan oluşması, programın son yarıyılını doğrudan sahaya bağladığını gösterir; bu düzenin her üniversitede aynı olduğu ise iddia edilmemektedir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sayfa üç ayrı okumayla okunmuştur: ilk okuma dört yarıyıl bloğunun tamamını dökmüş, ikinci okuma kendi çerçevesini zorunlu derslerle sınırlayıp ilk üç yarıyılın son ikişer satırını dökmemiş, üçüncü hedefli okuma ise bu altı satırın basılı olduğunu tek tek doğrulamış ve seçmeli etiketleriyle konumlandırmıştır. İkinci okuma reddedilmemiş, yalnızca kendi çerçevesiyle kaydedilmiştir. Dört yarıyıl başlığının dördü de okunmuştur; okunamayan yarıyıl yoktur. Sayfadan yirmi sekiz ders adı alınmıştır ve hiçbir ders adı düşürülmemiştir; sayfada doldurulmamış hiçbir seçmeli havuz başlığı bulunmadığı için sıfır yer tutucu satır düşürülmüştür ve hiçbir havuz tahminle doldurulmamıştır. Sayfa aynı ders adını iki kez basmamıştır, dolayısıyla tekilleştirme sorusu doğmamıştır. Öğretim düzeyi bu sayfada basılıdır, ancak burada bir ayrım yapılmalıdır: düzey bağımsız bir öğretim düzeyi alanı olarak değil, bir cümlenin içinde geçmektedir; okuma bu cümleyi dört yarıyıl sonunda programımızdan mezun olan öğrenciler, ön lisans diploması alarak biçiminde birebir alıntılamıştır. Bu nedenle düzey doğrulanamadı sayılmamış, çıkarım da sayılmamış, sayfada yazılı sayılmıştır; ama basılı olduğu biçim bağımsız bir alan değil, bir cümle içidir ve bu ayrım burada açıkça kaydedilmektedir. Sayfanın dört yarıyıl basması bu tespitin yalnızca destekleyicisidir; yarıyıl sayısından bir çıkarım yapılmamıştır. Üniversite adı sayfada yayımlıdır; alan adından çıkarım değildir ve yayımlayan sayfadan alınmış bir ara durum da değildir. Program adındaki ek olduğu gibi taşınmıştır. Yarıyıl başlıklarındaki karışık rakam biçimi ile noktadan sonra boşluk bulunmaması tek biçime getirilmemiş, Atatürk İlkeleri dersinin iki yarıyıldaki ayrışan yazımları birleştirilmemiştir. Yabancı Dil I ve Yabancı Dil II satırlarının hangi dile ait olduğu sayfada basılı olmadığı için doldurulmamıştır. Ders kodu ve saat ile kredi bilgisi sayfada basılıydı ve hiçbiri alınmamıştır; bu rehberde hiçbir yerde ders kodu, kredi ya da iş yükü değeri verilmemektedir. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır ve sayfa taban puan ile kontenjan da yayımlamamaktadır. Bu program için ikinci bir okunabilir ders planı kaynağı elde edilememiştir: denenen öteki adresler ya yarıyıl başlıklı bir ders listesi basmamış, ya sayfa döndürmemiş, ya da başka bir ana makineye yönlenmiştir; bu yönlendirmeler izlenmemiştir. Hiçbir kurumun bu programa ait bir planı bulunmadığı yönünde iddia kurulmamaktadır ve engellenen ya da boş dönen hiçbir adres başka bir yolla çekilmemiştir. Bu plan tek bir kurumun planıdır ve öteki kurumların planları için hiçbir şey söylemez.

Mezunlar Ne İş Yapar?

Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı sulama sistemlerinin kurulmasıdır. Arazinin eğiminin ve toprağının okunması, hangi sistemin uygun olduğunun belirlenmesi, boru ve ekipman yerleşiminin sahaya aktarılması ve montajın denetlenmesi bu işin gündelik gövdesidir. Planda yüzey sulama sistemleri, basınçlı sulama sistemleri, ölçme bilgisi ve teknik resim dersleri bu tarafa açılır.

İkinci alan işletmedir. Kurulmuş bir şebekede su dağıtım sırasının yürütülmesi, ölçümlerin tutulması, bakım ve arıza işlerinin yapılması ve kullanıcılarla ilişkinin sürdürülmesi ayrı bir uzmanlıktır. Kanun metni bu tarafta üç işletme kademesini kısmi, alıştırma ve tam olarak adlandırmakta ve sulama birliğini bir örgütlenme olarak anmaktadır; planda ise sulama işletim ve yönetimi dersi bu alana karşılık gelir.

Üçüncü alan drenajdır. Fazla suyun ve taban suyunun uzaklaştırılması, tuzlanmanın önlenmesi ve tahliye hatlarının bakımı, sulamanın sürdürülebilir kalmasının koşuludur. Kanun metninde de kurutma ve bataklık tesisleri sulamanın yanında ayrı kalemler olarak geçmekte, planda ise drenaj sistemleri dersi bu tarafa açılmaktadır.

Dördüncü alan su ve bitki ilişkisinin izlenmesidir. Bitkinin su tüketiminin hesaplanması, sulama zamanının ve miktarının belirlenmesi ve iklim verisinin takvime çevrilmesi teknik bir iştir; planda toprak bitki su ilişkileri ile iklim bilgisi dersleri bu alana hazırlar.

Beşinci alan tesis ve yapı tarafıdır. Kanal, savak, sanat yapısı ve depolama tesisi çevresinde yürüyen ölçüm, kontrol ve bakım işleri bu tarafın konusudur. Kanun metni baraj, gölet gibi depolama tesisleri ile sulama tesislerini adıyla anmakta, planda ise toprak su yapıları dersi bu alana değmektedir.

Altıncı alan enerji ve pompa istasyonlarıdır. Basınçlı bir sistemde pompanın seçimi, çalıştırılması ve enerji tüketiminin izlenmesi işin ayrılmaz parçasıdır; planda tarımsal elektrifikasyon dersi bu tarafa açılır.

Yedinci alan idari ve kayıt tarafıdır. Sulanan alanın kaydı, kullanıcı listelerinin tutulması, tarife ve ödeme düzeninin işletilmesi ve raporlama sahada teknik işin yanında yürür. Kanun metni bu düzeni tarifelerin ilanı, ücretin hesaplanması ve yıl sonu mahsubu üzerinden kurmaktadır; planda ise tarımsal işletmecilik dersi bu alana bakar.

Sekizinci alan üretim işletmelerinin kendi içidir. Büyük bir tarımsal işletmenin ya da bir seranın kendi sulama düzenini kurup yürütmesi de bu mezunun işidir; burada teknik karar ile üretim planı aynı masada birleşir.

Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Kimler Tercih Etmeli?

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: açık havada, arazide ve çamurda çalışmayı kabul ediyor musunuz? Bu alanın işi büyük ölçüde sahadadır; hendek, kanal, pompa ve tarla bu mesleğin gündelik ortamıdır. Kapalı bir ortamda çalışmayı şart koşan bir öğrenci bu işin ritmini zorlayıcı bulabilir.

İkinci soru sayısal işlemlerle kurulan ilişkidir. Bu program bir matematik programı değildir, ancak hesapsız yürümez: debi, eğim, alan, süre ve basınç sürekli birbirine çevrilir. Planın ilk yarıyılında matematik dersinin bulunması bu nedenledir. Hesaptan kaçmayı planlayan bir öğrenci sistem derslerinde zorlanır.

Üçüncü soru gözlem sabrıdır. Sulamanın sonucu çoğu zaman hemen görünmez; bir hata haftalar sonra tuzlanma, kök çürümesi ya da verim düşüşü olarak ortaya çıkar. Sonucu anında görmek isteyen bir öğrenci bu geri bildirim gecikmesini yorucu bulabilir.

Dördüncü soru elle iş yapmaya yatkınlıktır. Boru birleştirmek, vana değiştirmek, filtre temizlemek ve bir arızayı yerinde bulmak bu işin içindedir. Uygulamayı teoriden ayrı ve ikincil sayan bir öğrenci sahada eksik kalır.

Beşinci soru insanlarla çalışmaktır. Sulama neredeyse hiçbir zaman tek bir kişinin işi değildir: su bir sırayla paylaşılır, kullanıcılar arasında anlaşmazlık çıkar, kayıt tutulur ve anlatılır. Kanun metninin ilan, tarife ve mükellefiyet üzerinden kurduğu düzenin sahadaki karşılığı budur. İletişimi işin dışında sayan bir öğrenci teknik olarak güçlü olsa bile etkisi sınırlı kalır.

Altıncı soru mevsimle çalışmaya razı olmaktır. Bu işin yoğunluğu takvime değil bitkiye ve havaya göre dağılır; sulama sezonu ile sezon dışı bakım dönemi birbirinden çok farklı çalışma düzenleri getirir. Son olarak bu programın iki yıllık bir önlisans programı olduğu ve son yarıyılının okunan planda tamamen işyeri temelli iki dersten oluştuğu baştan bilinmelidir.

Tercih Öncesi Notlar

Birinci not: Bu programın adı ve içeriği üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik sulama teknolojisi, tarımsal sulama, toprak ve su ya da bitkisel üretim başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Aynı adın bir üniversitede basınçlı sistem ağırlıklı, başka bir üniversitede yapı ve ölçme ağırlıklı kurulması olağandır. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir. Bu rehberde okunan sayfanın program adını bir ekle birlikte bastığı da hatırda tutulmalı ve ilgili kurumun programının o yıl için açık olup olmadığı doğrudan kurumdan öğrenilmelidir.

İkinci not: Uygulama ve saha düzeni bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Öğrencinin bir uygulama arazisine, sulama sistemi kurulu bir parsele, pompa istasyonuna ya da laboratuvara erişip erişemediği, staj ve işyeri uygulamasının nasıl kurgulandığı ve sınıf mevcudunun uygulamaya elverip elvermediği sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda son yarıyılın tamamı işyeri temelli iki dersten oluşmaktadır; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.

Üçüncü not: Bölgenin kendisi bu programda bir değişkendir. Sulama tekniği kurak bir ovada, taban suyu yüksek bir düzlükte ve eğimli bir bahçe arazisinde aynı biçimde kurulmaz; okulun bulunduğu bölgenin egemen ürün deseni ve su kaynağı, öğrencinin göreceği uygulamaların da rengini belirler. Tercihten önce okulun çevresinde hangi tarım biçiminin yürüdüğüne bakmak yararlıdır.

Dördüncü not: Bu iki yıllık program, dikey geçiş sınavı yoluyla ilgili lisans programlarına geçiş için bir yol sunar ve bu yolun koşulları ile hangi lisans programlarını kapsadığı her yıl ilgili kılavuzdan doğrulanmalıdır. Alana daha geniş bir tarımsal mühendislik çerçevesinden bakmak isteyen öğrenci için [tarımsal yapılar ve sulama](/bolum/tarimsal-yapilar-ve-sulama), [biyosistem mühendisliği](/bolum/biyosistem-muhendisligi) ve [tarım makineleri ve teknolojileri mühendisliği](/bolum/tarim-makineleri-ve-teknolojileri-muhendisligi); toprak ve bitki tarafına ilgi duyan öğrenci için [toprak bilimi ve bitki besleme](/bolum/toprak-bilimi-ve-bitki-besleme), [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri), [bahçe tarımı](/bolum/bahce-tarimi) ve [bitkisel üretim ve teknolojileri](/bolum/bitkisel-uretim-ve-teknolojileri); örtü altı ve veri tarafına ilgi duyan öğrenci için [seracılık](/bolum/seracilik), [akıllı sera teknolojileri](/bolum/akilli-sera-teknolojileri) ve [dijital tarım teknolojileri](/bolum/dijital-tarim-teknolojileri); su ve çevre tarafına ilgi duyan öğrenci için [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi), [su ve atık yönetimi teknikerliği](/bolum/su-ve-atik-yonetimi-teknikerligi), [çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol) ve [çevresel ölçüm ve izleme sistemleri teknikerliği](/bolum/cevresel-olcum-ve-izleme-sistemleri-teknikerligi); yapı ve altyapı tarafına ilgi duyan öğrenci için [inşaat teknolojisi](/bolum/insaat-teknolojisi), [inşaat mühendisliği](/bolum/insaat-muhendisligi) ve [yapı tesisat teknolojisi](/bolum/yapi-tesisat-teknolojisi); ölçme ve konum verisi tarafına ilgi duyan öğrenci için [harita ve kadastro](/bolum/harita-ve-kadastro), [harita mühendisliği](/bolum/harita-muhendisligi) ve [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri); makine ve enerji tarafına ilgi duyan öğrenci için [tarım makineleri](/bolum/tarim-makineleri), [makine](/bolum/makine) ve [elektrik](/bolum/elektrik); üretim ekonomisi ve örgütlenme tarafına ilgi duyan öğrenci için [tarım ekonomisi](/bolum/tarim-ekonomisi) ve [kooperatifçilik](/bolum/kooperatifcilik) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.

ÖSYM 2025 Yerleştirme Sonuçları
Sulama Teknolojisi 2025 taban puanları

ÖSYM bu programı 2 üniversitede, 2 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.

296,44
en yüksek taban
234,21
en düşük taban
60
genel kontenjan
2
üniversite
Üniversite bazlı taban puanları →

ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.

Bu Bölümden Hangi Mesleklere Gidilir?
Sulama teknikeriSulama sistemleri montaj ve bakım teknikeriSulama şebekesi işletme görevlisiDrenaj sistemleri teknikeriToprak ve su kaynakları saha teknikeriSulama birliğinde teknik personelTarımsal işletmede sulama sorumlusuSulama ekipmanları satış ve uygulama danışmanı

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.