Süt ve Ürünleri Teknolojisi, çiğ sütün işlenmesini ve peynir, yoğurt, tereyağı ile dondurma gibi ürünlere dönüştürülmesini merkeze alan iki yıllık bir ön lisans programıdır. Süt kimyası, süt mikrobiyolojisi, hijyen ve analiz dersleri planın çekirdeğindedir. Alanın kamusal çerçevesini kuran metin 5996 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 234,12–270,08
- Üniversite
- 12
- Genel kontenjan
- 435
- Meslek çıktısı
- 6
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Süt ve Ürünleri Teknolojisi Nedir?
Süt ve Ürünleri Teknolojisi, hayvandan alınan çiğ sütün bir gıda ürününe dönüşene kadar geçirdiği bütün aşamalarda çalışacak teknik personeli yetiştiren bir ön lisans programıdır. Alanın konusu tek bir hammaddedir; ancak bu hammadde son derece hassastır. Süt, mikrobiyolojik olarak hızla değişen, kimyasal bileşimi hayvana ve mevsime göre oynayan ve soğuk zincir dışında kısa sürede bozulan bir üründür. Programın karakterini belirleyen şey de budur: alan, bozulmaya en yatkın gıda grubuyla çalışmayı öğretir.
Birinci eksen sütün kendisini tanımaktır. Süt suyun içinde yağ, protein, laktoz, mineral ve vitaminlerin belirli bir düzen içinde bulunduğu bir sistemdir ve bu bileşenlerin her biri ürüne dönüşme sürecinde farklı davranır. Yağın ayrılması tereyağını, proteinin pıhtılaşması peyniri, laktozun fermantasyonu yoğurdu mümkün kılar. Ders planında süt kimyası dersinin birinci yarıyılda bulunması bu temelin en başta kurulduğunu gösterir.
İkinci eksen mikrobiyolojidir ve alanın en belirleyici ekseni budur. Süt işlemede mikroorganizmalar hem düşman hem araçtır: bozulmaya ve hastalığa yol açanlar uzaklaştırılırken, fermantasyonu yürütenler bilinçli olarak kullanılır. Yoğurdun, peynirin ve fermente içeceklerin varlığı bu ikinci gruba dayanır. Programda genel mikrobiyoloji dersinin ardından süt mikrobiyolojisi dersinin gelmesi bu ekseninin kademeli öğretildiğini gösterir.
Üçüncü eksen hijyen ve sanitasyondur. Süt işletmesinde temizlik bir düzen meselesi değil, üretimin teknik bir parçasıdır: tank, boru hattı, pastörizatör ve dolum hattı belirli bir düzenle temizlenip dezenfekte edilmezse hiçbir ürün güvenli olamaz. Planda hijyen ve sanitasyon dersinin birinci yarıyılda yer alması bu ekseninin temel kabul edildiğini gösterir.
Dördüncü eksen ürün teknolojileridir ve program bu tarafta ürün ürün ilerler. İçme sütü ve konsantre süt ürünleri, fermente süt ürünleri, peynir, tereyağı, dondurma ve süt yan ürünleri ayrı dersler hâlinde planda durur. Bu ayrışma tesadüf değildir: her ürün grubunun kendi ısıl işlem düzeni, kendi kültür seçimi, kendi olgunlaştırma ve kendi ambalajlama mantığı vardır.
Beşinci eksen analiz ve kontroldür. Sütün ve ürünün ölçülmesi olmadan üretim yönetilemez: yağ oranı, kuru madde, asitlik, yoğunluk ve mikrobiyolojik yük rutin olarak ölçülür. Programda laboratuvar tekniği, çiğ süt analizleri ve süt ürünleri analizleri derslerinin bulunması alanın ölçmeye dayalı yapısını gösterir. Bir süt teknikerinin işi büyük ölçüde laboratuvar ile üretim hattı arasında kurulur.
Alan, [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi) ile aynı temel dili paylaşır, [gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi) ile ölçme tarafını paylaşır, [zootekni](/bolum/zootekni) ile sütün kaynağı olan hayvancılık tarafına komşudur, [beslenme ve diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik) ile ürünün beslenmedeki yerini paylaşır. Paylaşmak aynı olmak değildir; ayrım başlığı bu farkı açar.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu
Süt işlemede hiçbir teknik karar hukuki çerçeveden ayrı düşünülemez, çünkü gıda üretimi baştan sona kamusal denetim altındadır. Bu çerçeveyi kuran metin 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'dur. Kanunun Kabul Tarihi 11/6/2010, yayımlandığı Resmî Gazete ise RG 13/6/2010, 27610'dur.
Kanunun birinci maddesinin kenar başlığı "Amaç" olarak yazılıdır ve maddenin tek fıkrası şöyledir: "MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı, gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahını, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamaktır."
Bu cümle alanın neden bu kadar sıkı denetlendiğini açıklar: gıda güvenilirliği doğrudan halk sağlığı ile birlikte yazılmıştır. Süt gibi hızla bozulan bir ürünle çalışan bir teknikerin gündelik işi bu amaç cümlesinin içinde durur.
İkinci maddenin kenar başlığı "Kapsam" olarak yazılıdır ve iki fıkradan oluşur. Birinci fıkra şöyledir: "(1) Bu Kanun, gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ile yemlerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını, bitki koruma ürünü ve veteriner tıbbî ürün kalıntıları ile diğer kalıntılar ve bulaşanların kontrollerini, salgın veya bulaşıcı hayvan hastalıkları, bitki ve bitkisel ürünlerdeki zararlı organizmalar ile mücadeleyi, çiftlik ve deney hayvanları ile ev ve süs hayvanlarının refahını, zootekni konularını, veteriner sağlık ve bitki koruma ürünlerini, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerini, canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye giriş ve çıkış işlemlerini ve bu konulara ilişkin resmî kontrolleri ve yaptırımları kapsar."
İkinci fıkra ise kapsamın dışında kalanı yazar: "(2) Kişisel tüketim amaçlı birincil üretim ile kişisel tüketim amacıyla hazırlanan gıdalar bu Kanunun kapsamı dışındadır."
Bu iki fıkra birlikte okunduğunda alan açısından iki sonuç çıkar. Birincisi, kanun üretimin tek bir aşamasını değil "üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını" kapsar; yani süt sağıldığı andan tüketiciye ulaştığı ana kadar aynı hukuki çerçevenin içindedir. İkincisi, kapsamın dışında bırakılan alan kişisel tüketimle sınırlıdır; ticari amaçla yapılan her işlem kanunun içindedir. Bir işletmede peynir üretmek ile evde kendi tüketimi için peynir yapmak bu nedenle hukuki olarak aynı kategoride değildir.
Kanunun üçüncü maddesi tanımlar maddesidir ve alanın kavram düzenini kurar. Kaynakta doğrulanmış biçimde okunan tanımlar aşağıda aktarılmaktadır. Bu tanımların kanundaki bent numaraları iki ayrı okumada aynı biçimde doğrulanamadığı için bent numarası yazılmadı; tanımlar yalnızca terim adıyla anılmaktadır.
Gıda şöyle tanımlanmıştır: "Doğrudan insan tüketimine sunulmayan canlı hayvanlar, yem, hasat edilmemiş bitkiler, tedavi amaçlı kullanılan tıbbî ürünler, kozmetikler, tütün ve tütün mamulleri, narkotik veya psikotropik maddeler ile kalıntı ve bulaşanlar hariç, insanlar tarafından yenilen, içilen veya yenilmesi, içilmesi beklenen işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş her türlü madde veya ürün, içki, sakız ile gıdanın üretimi, hazırlanması veya muameleye tâbi tutulması sırasında kullanılan su veya herhangi bir maddeyi"
Bu tanımın süt işleme açısından iki yönü vardır. Bir yandan işlenmiş, kısmen işlenmiş ve işlenmemiş ürünlerin hepsi gıda kavramının içindedir. Öte yandan tanım, üretim sırasında kullanılan suyu da açıkça gıda kavramının içine alır. Bir süt işletmesinde kullanılan suyun neden ayrı bir kontrol konusu olduğu bu tanımla hukuki karşılığını bulur.
Gıda işletmecisi şöyle tanımlanmıştır: "Kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından gıdanın üretimi, işlenmesi ve dağıtımının herhangi bir aşamasında kontrolü altında yürütülen faaliyetlerin, mevzuat hükümlerine uygunluğundan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi"
Bu tanım sorumluluğun nerede durduğunu gösterir: mevzuata uygunluktan sorumlu olan işletmecidir. Bir teknikerin işi bu sorumluluğun teknik olarak yerine getirilmesini sağlamaktır; bu rehberde teknikerin hukuki olarak hangi sıfatı taşıdığına dair hiçbir iddia yapılmıyor.
Hijyen şöyle tanımlanmıştır: "Tehlikenin kontrol altına alınması ve gıda ve yemlerin kullanım amacı dikkate alınarak, insan ve hayvan tüketimine uygunluğunun sağlanması için gerekli her türlü önlem ve koşulu" Bu tanım, ders planındaki hijyen ve sanitasyon dersinin neden bir yardımcı ders değil temel ders olduğunu açıklar: kanun hijyeni bir temizlik alışkanlığı olarak değil, tehlikenin kontrol altına alınması olarak tanımlar.
İzlenebilirlik şöyle tanımlanmıştır: "Üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamaları boyunca bitkisel ürünlerin, gıda ve yemin, gıdanın elde edildiği hayvanın veya bitkinin gıda ve yemde bulunması amaçlanan veya beklenen bir maddenin izinin sürülebilmesi ve takip edilebilmesini" Bu kavram süt işletmesinde çok somut bir iş yükü doğurur: hangi çiftlikten gelen sütün hangi tanka alındığı, hangi partiye girdiği ve hangi ürüne dönüştüğü kayıt altında olmak zorundadır. Kayıt tutmak bu nedenle bürokratik bir yük değil, kanunun tanımladığı bir kavramın uygulanmasıdır.
Birincil üretim şöyle tanımlanmıştır: "Kesimine kadar çiftlik hayvanlarının üretilmesi, sağımı, bitkisel ürünlerin hasadı da dâhil olmak üzere birincil ürünlerin üretilmesi, yetiştirilmesi, avlanma, balıkçılık ve yabanî ürünlerin toplanmasını" Bu tanımda sağım açıkça birincil üretimin içinde sayılmıştır. Süt zincirinin işletme kapısından önceki halkası da bu nedenle kanunun kavram düzeninin içindedir.
Yem şöyle tanımlanmıştır: "Hayvanların ağız yoluyla beslenmesi amacıyla kullanılan işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş, yem katkı maddeleri dâhil her tür madde veya ürünü" Bu tanımın süt açısından bağlantısı doğrudandır: hayvanın yediği, sütün bileşimini ve güvenliğini etkiler.
Resmî kontrol şöyle tanımlanmıştır: "Bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerin bu Kanun hükümlerine uygunluğunun doğrulanması için, kontrol görevlilerinin, verilen yetki çerçevesinde gerçekleştirdikleri izleme, gözetim, denetim, muayene, karantina, numune alma, analiz ve benzeri kontrolleri" Bu tanım denetimin tek bir biçimi olmadığını gösterir: numune alma da, izleme de, analiz de aynı hukuki kategorinin içindedir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanunun yalnızca birinci ve ikinci maddeleri ile üçüncü maddenin yukarıda alıntılanan tanımları okundu; kanunun geri kalan hükümleri okunmadı ve onlar hakkında hiçbir iddia yok. Üçüncü maddede yukarıda alıntılanmayan tanımlar doğrulanmış biçimde elde edilemediği için hiç aktarılmadı; bu terimlerin kanunda nasıl tanımlandığına dair hiçbir iddia yapılmadı ve herhangi bir terimin kanunda tanımlı olmadığı yönünde negatif bir iddia da yapılmadı. Tanımların bent numaraları tek bir okumada göründüğü için hiç yazılmadı. Kayıt ve onay işlemleri, işletme onayı, etiketleme, ithalat ve ihracat, hayvan hastalıklarıyla mücadele, veteriner tıbbî ürünler ile idari yaptırım ve para tutarı içeren hükümler hiç okunmadı. Kanunda süre, oran, tutar ya da sayı içeren hiçbir hüküm bu sayfaya alınmadı. Kanunda geçen bakanlık ve kurum adlarına ilişkin hiçbir iddia yapılmadı; bugün hangi kurumun yetkili olduğu bu sayfada yazılmadı. Çiğ süt, ısıl işlem ve süt ürünlerine ilişkin ayrı yönetmelik ve tebliğler ile Türk Gıda Kodeksi düzenlemeleri bu sayfada incelenmedi.
Süt ve Ürünleri Teknolojisi ile Gıda Mühendisliği Aynı Şey Değil
[Gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi) dört yıllık bir lisans programıdır ve gıdanın bütün gruplarını kapsayan bir süreç mühendisliği eğitimidir: ısı ve kütle transferi, proses tasarımı, tesis planlaması ve ürün geliştirme mühendisliğin işidir. Süt ve ürünleri teknolojisi iki yıllık bir ön lisans programıdır ve tek bir hammadde grubuna odaklanarak tasarlanmış prosesin yürütülmesini, ürünün üretilmesini ve analizin yapılmasını merkeze alır. Bu programdan mezun olmak mühendislik unvanı ya da mühendislik yetkisi vermez.
[Gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi) ile ayrım kapsam ayrımıdır ve bu ayrım en sık karıştırılan noktadır. Gıda teknolojisi programı gıdanın bütün gruplarını genel olarak ele alır; süt ve ürünleri teknolojisi ise tek bir hammadde zincirinde derinleşir. İki program mikrobiyoloji, hijyen ve analiz derslerinde ortak zemine sahiptir; ancak biri genişliği, diğeri derinliği seçer. Planda peynir, tereyağı, dondurma ve yöresel peynir teknolojisi gibi ürün bazlı derslerin ayrı ayrı bulunması bu derinleşmenin karşılığıdır.
[Gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi) ile ayrım işin yönündedir. O program ölçmeyi ve kalite sisteminin kendisini merkeze alır; süt ve ürünleri teknolojisi ise üretimi merkeze alır ve ölçmeyi üretimin bir aracı olarak kullanır. Planda çiğ süt analizleri ve süt ürünleri analizleri derslerinin bulunması bu aracın kazandırılması içindir.
[Zootekni](/bolum/zootekni) ile ayrım zincirin hangi halkasında durulduğuyla ilgilidir. Zootekni hayvanın yetiştirilmesi, beslenmesi ve ıslahıyla uğraşır; süt ve ürünleri teknolojisi ise o hayvandan alınan sütün işlenmesiyle uğraşır. İki alan birbirinin devamıdır, aynısı değildir. Benzer biçimde [laborant ve veteriner sağlık](/bolum/laborant-ve-veteriner-saglik) ile temas noktası hayvan sağlığı ve laboratuvar tarafıdır; süt işleme ise ürün tarafında durur.
[Beslenme ve diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik) ile ayrım sorunun türündedir: beslenme ve diyetetik insanın ne yemesi gerektiğiyle, süt ve ürünleri teknolojisi ise ürünün nasıl üretildiğiyle ilgilenir. Planda beslenme ilkeleri dersinin bulunması bu komşuluğun tanınması içindir; programı bir beslenme programı yapmaz.
[Aşçılık](/bolum/ascilik) ve [gastronomi ve mutfak sanatları](/bolum/gastronomi-ve-mutfak-sanatlari) ile ayrım ölçek ve amaç ayrımıdır: mutfak tarafı hazırlanan yemeği ve sunumu merkeze alır, süt işleme ise endüstriyel ölçekte standart bir ürün üretmeyi merkeze alır. [Laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi) ve [kimya teknolojisi](/bolum/kimya-teknolojisi) ile temas noktası analiz yöntemleri ve kimyasal süreçlerdir; ancak bu programların hammaddesi süt değildir.
Son bir karışma noktası ad benzerliğidir: süt ve ürünleri teknolojisi adı bazı üniversitelerde ve bazı kaynaklarda farklı biçimlerde yazılabilir. Bu rehberde yalnızca aşağıda kaynağı verilen tek bir programın adı ve düzeyi esas alınmıştır.
Eğitim ve Dersler
Aşağıdaki bilgiler Bursa Uludağ Üniversitesi'nin Süt ve Ürünleri Teknolojisi programı için yayımladığı program bilgi paketi sayfasından alındı. Kaynakta programın adı "Süt ve Ürünleri Teknolojisi Programı" biçiminde yazılıdır; birim adı Karacabey Meslek Yüksekokulu olarak yazılıdır. Sayfada derecenin düzeyi satırı bulunur ve karşısında "Ön Lisans" yazılıdır. Kaynak ayrıca verilen dereceye ilişkin cümlede programın "2 yıllık ön lisans sistemine tabidir" ifadesini kullanır. Program kimliğine ilişkin iddialar bu satırlara dayandırılmıştır. Aynı cümlede yazılı olan toplam AKTS değeri bu sayfaya bilerek alınmadı.
Aşağıdaki listeler kaynağın yarıyıl bazında yayımladığı derslerdir. Kaynak sayfa seçmeli dersleri ayrı bir bağlantı arkasında yayımlar ve bu bağlantının etiketi dışında ders adı vermez; bu havuzlar açılmadığı için aşağıdaki liste bir öğrencinin aldığı derslerin tamamı olarak sunulmuyor.
Birinci yarıyılda şu dersler yazılıdır: TEMEL MATEMATİK, GENEL MİKROBİYOLOJİ, HİJYEN VE SANİTASYON, LABORATUVAR TEKNİĞİ I, KARİYER PLANLAMA, SÜT KİMYASI, SÜT İŞLETMELERİNDE TEMEL İŞLEMLER, ÇİĞ SÜT ANALİZLERİ, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I, TÜRK DİLİ I, YABANCI DİL I (İNGİLİZCE).
İkinci yarıyılda şu dersler yazılıdır: İÇME SÜTÜ VE KONSANTRE SÜT ÜRÜNLERİ, BESLENME İLKELERİ, FERMENTE SÜT ÜRÜNLERİ I, SÜT MİKROBİYOLOJİSİ, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II, TÜRK DİLİ II, YABANCI DİL II (İNGİLİZCE).
Üçüncü yarıyılda şu dersler yazılıdır: PEYNİR TEKNOLOJİSİ, GIDA KATKI MADDELERİ, TEREYAĞ TEKNOLOJİSİ, STAJ I, FERMENTE SÜT ÜRÜNLERİ II.
Dördüncü yarıyılda şu dersler yazılıdır: DONDURMA TEKNOLOJİSİ, STAJ II, SÜT ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ, SÜT YAN ÜRÜNLERİ, YÖRESEL PEYNİR TEKNOLOJİSİ.
Bu listelerle ilgili sınırlar açıkça yazılmalıdır. Ders adları kaynaktaki büyük harfli yazımıyla bırakıldı ve küçük harfe çevrilmedi. Kaynakta bölüm ve program adının birlikte yazıldığı yerde kısa çizgi ve boşluk düzeni kaynakta olduğu gibi bırakıldı ve düzeltilmedi; TEREYAĞ yazımı da kaynakta bulunduğu biçimde korundu. Roma rakamlarıyla yazılan ders adları kaynaktaki biçimiyle aktarıldı. Seçmeli dersler kaynakta yalnızca bir bağlantı etiketiyle yayımlandığı için hiçbir seçmeli ders adı yazılmadı ve seçmeli havuzların nasıl işlediğine dair hiçbir iddia yapılmadı. Ders kodu, kredi ve AKTS değerleri bilerek aktarılmadı. Planda staj dersleri yazılıdır; ancak staj süresine ilişkin hiçbir bilgi bu sayfaya alınmadı. Bu listeler tek bir üniversitenin ders planıdır ve her üniversitenin planı farklıdır.
Listelerin akışı programın mantığını gösterir: birinci yarıyıl süt kimyası, genel mikrobiyoloji, hijyen, laboratuvar tekniği ve çiğ süt analizleri ile hammaddeyi tanıma ve ölçme zemini; ikinci yarıyıl içme sütü, fermente ürünler ve süt mikrobiyolojisi ile ilk ürün gruplarına geçiş; üçüncü yarıyıl peynir ve tereyağı ile ürün teknolojilerinin derinleşmesi; dördüncü yarıyıl dondurma, süt yan ürünleri, yöresel peynir ve ürün analizleri ile hem ürün yelpazesinin genişlemesi hem kalite tarafının kapanışı.
Planda süt yan ürünleri dersinin bulunması ayrıca kayda değerdir. Süt işlemede peynir altı suyu gibi yan akımlar hem bir atık sorunu hem bir ürün fırsatıdır; bu dersin varlığı alanın yalnızca ana ürüne bakmadığını gösterir. Yöresel peynir teknolojisi dersinin varlığı ise alanın standart endüstriyel ürünlerin yanında geleneksel üretim biçimlerini de konu ettiğini gösterir.
Kariyer Olanakları
Programın hedeflediği işler, süt toplama ve işleme zincirinin her halkasında bulunan ara kademe teknik pozisyonlardır. Süt işletmelerinde üretim teknikerliği, peynir ve fermente ürün hatlarında hat sorumlusu yardımcılığı, kalite kontrol laboratuvarlarında analiz personeli, süt toplama merkezlerinde çiğ süt kabul ve analiz görevlisi, hijyen ve sanitasyon uygulamalarında sorumlu personel bu pozisyonların yaygın örnekleridir.
Mezunların çalıştığı ortamlar arasında süt ve süt ürünleri fabrikaları, peynir üretim işletmeleri, dondurma üretim tesisleri, süt toplama ve soğutma merkezleri, gıda analiz laboratuvarları, süt ürünleri dağıtım ve depolama birimleri ile süt hayvancılığı yapan büyük işletmelerin süt işleme üniteleri yer alır.
Alanın belirgin bir özelliği zaman baskısıdır. Çiğ süt beklemeyi kaldırmaz; toplanması, soğutulması ve işlenmesi belirli bir düzen içinde yürümek zorundadır. Bu nedenle süt işletmelerinde vardiya düzeni yaygındır ve erken saatlerde başlayan çalışma alışılmıştır. Bu koşullar alanın hem zorluğu hem de belirleyici tercihi olarak açıkça bilinmelidir.
İkinci özellik kayıt ve izlenebilirlik disiplinidir. Yukarıdaki kanun başlığında görüldüğü gibi izlenebilirlik kanunun tanımladığı bir kavramdır; sahada bu kavram parti kaydı, sıcaklık kaydı ve analiz kaydı olarak görünür. Kaydı savsaklamak, ürünün geri toplanması gerektiğinde hangi partinin etkilendiğini bilinemez hâle getirir.
Ön lisans mezunları için sürekliliğin ana yolu dikey geçiştir. ÖSYM'nin Dikey Geçiş Sınavı ile lisans programlarına geçiş için başvuru yapılabilir. Hangi ön lisans programından hangi lisans programlarına geçiş yapılabileceği listesi yıllara göre değiştiği için bu sayfada hedef program listesi verilmiyor; ÖSYM dikey geçiş kılavuzu esas alınmalıdır.
Bu rehberde hiçbir pozisyon için maaş aralığı, istihdam oranı ya da iş bulma süresi verilmiyor. Bu rakamlar yıla, şehre ve kuruma göre değişir ve doğrulanmış kaynak olmadan yazılması yanlış bilgi üretmek olur.
Kimler Tercih Etmeli?
Program, üretim ortamında çalışmayı kabul eden öğrenciye uygundur. Süt işletmesi ıslak, soğuk, gürültülü ve koku bakımından belirgin bir ortamdır; işin bir kısmı ayakta ve hat üzerinde yürür. Bu koşulların hiçbiri sürpriz değildir ve tercih öncesinde açıkça düşünülmelidir.
İkinci olarak alan temizlik ve düzen konusunda titizlik ister. Yukarıdaki kanun başlığında görüldüğü gibi hijyen, tehlikenin kontrol altına alınması olarak tanımlanmıştır. Temizliği bir formalite olarak gören bir yaklaşım bu meslekte kabul görmez.
Üçüncü olarak alan laboratuvar çalışmasına isteklilik ister. Süt teknikerliği ölçüm yapmadan yürümez: analiz alışkanlığı, tartım hassasiyeti ve sonucu yorumlama becerisi işin merkezindedir. Laboratuvarı sıkıcı bulan bir öğrenci alandan verim alamaz.
Dördüncü olarak alan biyoloji ve kimyaya ilgi ister. Fermantasyonun neden çalıştığını, pıhtılaşmanın nasıl gerçekleştiğini ve ısıl işlemin neyi hedeflediğini anlamak temel bilim merakı gerektirir. Bu merak olmadan ürün teknolojileri bir ezber listesine dönüşür.
Son olarak alan sorumluluk duygusu ister. Süt ürünleri geniş bir tüketici kesimine ve özellikle çocuklara ulaşır; üretimde yapılan bir ihmalin sonucu doğrudan halk sağlığıdır. Kanunun amaç maddesinde halk sağlığının başa yazılmış olması bu sorumluluğun hukuki karşılığıdır.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Program adı üniversiteler arasında farklı yazılabilir ve ders planları belirgin biçimde farklılaşır. Bazı programlar peynir teknolojisini, bazıları fermente ürünleri, bazıları ise kalite kontrol ve analiz tarafını ağırlıklandırır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ayrı ayrı okunmalıdır.
İkinci not: Programın bulunduğu bölgenin süt hayvancılığı ve süt sanayii dokusu staj ve iş bağlantısı açısından belirleyici olabilir. Bu bir kural değildir; ancak tercih listesi kurulurken düşünülmeye değer bir ölçüttür.
Üçüncü not: Aynı aile içindeki [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi) ve [gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi) programlarıyla karşılaştırma yapılması yerinde olur. Genel bir gıda eğitimi arayan öğrenci için gıda teknolojisi, ölçme ve kalite sistemine odaklanmak isteyen öğrenci için gıda kalite kontrolü ve analizi daha uygun olabilir. Bu program ise tek bir hammadde zincirinde derinleşmeyi seçer.
Dördüncü not: Lisans düzeyinde karşılık arayan öğrenci için [gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi), [zootekni](/bolum/zootekni) ve [biyosistem mühendisliği](/bolum/biyosistem-muhendisligi) sayısal puan türüyle öğrenci alır; bu program ise TYT puanıyla öğrenci alır. Bu ayrım tercih stratejisini doğrudan etkiler.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 12 üniversitede, 14 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.