Tarım Makineleri, tarımsal üretimde kullanılan makinelerin seçilmesini, çalıştırılmasını, bakımını ve onarımını konu edinen iki yıllık bir ön lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine uzaktan değen metinlerden biri 5363 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 240,47–293,78
- Üniversite
- 8
- Genel kontenjan
- 255
- Meslek çıktısı
- 7
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Tarım Makineleri Nedir?
Tarım Makineleri, tarımsal üretimde kullanılan makinelerin seçilmesini, çalıştırılmasını, ayarlanmasını, bakımını, onarımını ve bir işletme içinde birlikte kullanılmasını konu edinen iki yıllık bir ön lisans programıdır. Bu alanın konusu tarlanın, bahçenin, seranın ve ahırın işini yapan demirdir: traktör, pulluk, mibzer, pülverizatör, biçerdöver, sulama düzeni, süt sağım tesisi ve bunların hepsini bir arada tutan bakım disiplini.
Alanın birinci ayağı makine temelleridir. Teknik resim, meslek resmi, statik, mekanik teknoloji, malzeme bilgisi ve makine elemanları bu ayağın konularıdır. Bir makinenin neden o biçimde yapıldığını anlamayan kişi, o makineyi doğru ayarlayamaz ve arızasını da yalnızca kulaktan dolma bilgiyle arar.
İkinci ayak güç kaynağıdır. Termik motorlar, traktör bilgisi ve motorun bakım-onarım düzeni bu ayağın konularıdır. Tarımda gücün büyük bölümü traktörden gelir; traktörün kuyruk mili, çeki demiri ve hidrolik düzeni bu alanın günlük dilidir.
Üçüncü ayak iş makinelerinin kendisidir. Toprak işleme makineleri, ekim, dikim ve gübreleme makineleri, bitki koruma makineleri, hasat ve harman makineleri ile ürün işleme teknikleri bu ayağın konularıdır. Her biri ayrı bir ayar mantığına sahiptir: derinlik, sıra arası, devir, basınç ve hız.
Dördüncü ayak su ve örtü altı üretimidir. Sulama makineleri ve sera mekanizasyonu bu ayağın konularıdır. Suyun ne kadar, ne zaman ve hangi basınçla verildiği bugün doğrudan bir makine ve otomasyon sorusudur.
Beşinci ayak enerji ve elektriktir. Tarımsal elektrifikasyon ile tarım, enerji ve çevre başlıklı dersler bu ayağın konularıdır. İşletmenin pompası, havalandırması, sağım ünitesi ve soğutucusu elektrikle çalışır; bu düzenin kurulması ve korunması ayrı bir bilgi ister.
Altıncı ayak işletme ve güvenliktir. Tarım makineleri ve işletme planlaması, iş güvenliği, araştırma yöntemleri ve bilgisayar destekli tasarım bu ayağın konularıdır. Mekanizasyon bir makine listesi değil, bir plandır: hangi makinenin hangi büyüklükteki işletmede kaç günde işi bitireceği hesaplanır.
Bu altı ayak alanı hem tarıma hem de makineye yakın kılar. Aynı işin mühendislik tarafına ilgi duyan öğrenci için [tarım makineleri ve teknolojileri mühendisliği](/bolum/tarim-makineleri-ve-teknolojileri-muhendisligi) ve [biyosistem mühendisliği](/bolum/biyosistem-muhendisligi), makinenin kendisine ilgi duyan öğrenci için [makine](/bolum/makine), bitkisel üretime ilgi duyan öğrenci için [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), otomasyon tarafına ilgi duyan öğrenci için [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi) bu alanın komşularıdır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki altı ayak, aşağıda aktarılan iki üniversitenin yayımlanmış ders adlarından çıkarılmış bir gruplamadır; bu gruplama hiçbir üniversitenin resmî ders kategorisi değildir ve öyle sunulmamaktadır. Programın hangi üniversitede hangi makine parkıyla yürütüldüğü, atölye ve arazi imkânının ne olduğu bu başlıkta yazılmamıştır; bunlar tek tek üniversitelerden sorulmalıdır. Alanın Türkiye'deki yaygınlığı, program sayısı ve öğrenci hareketleri konusunda hiçbir sayı verilmemiştir.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 5363 Sayılı Kanun
Bu programın işi tarımsal üretimin içinde geçer ve tarımsal üretimin kamusal çerçevesi geniş bir mevzuat kümesine dağılmıştır. Bu kümedeki metinlerden biri 5363 sayılı kanundur. Bu rehber en baştan bir sınır koyar: bu kanunun bu programla bağı zayıf ve dolaylıdır. Kanun makineyi, makinenin bakımını ya da bu programın mezununu düzenleyen bir metin değildir; üreticinin karşılaştığı üretim risklerinin sigorta yoluyla karşılanmasını düzenler. Aşağıdaki alıntılar bu nedenle "alanın hukuku" olarak değil, alanın içinde çalıştığı üretim ortamının bir yönünü gösteren kamusal bir metin olarak okunmalıdır.
Kanunun adı kaynakta "TARIM SİGORTALARI KANUNU" olarak yayımlanmıştır. Künye satırları kaynakta "Kanun Numarası : 5363", "Kabul Tarihi : 14/6/2005", "Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 21/6/2005 Sayı : 25852" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 44" biçimindedir. Kanunun ilk bölüm başlığı "BİRİNCİ BÖLÜM" ve altındaki alt başlık "Amaç, Kapsam ve Tanımlar" olarak, ikinci bölüm başlığı "İKİNCİ BÖLÜM" ve altındaki alt başlık "Kuruluş, Görev, Yetki ve Sorumluluklar" olarak yayımlanmıştır.
Kanunun birinci maddesinin kenar başlığı "Amaç" olarak yayımlanmıştır ve maddenin metni kaynakta şöyledir: "Madde 1- Bu Kanunun amacı; üreticilerin bu Kanunda belirtilen riskler nedeniyle uğrayacağı zararların tazmin edilmesini temin etmek üzere, tarım sigortaları uygulamasına ilişkin usûl ve esasların belirlenmesidir." Buradaki "usûl" yazımı kaynaktaki hâliyle bırakılmıştır; bu rehber kaynağın imlasını düzeltmez.
İkinci maddenin kenar başlığı "Kapsam" olarak yayımlanmıştır: "Madde 2- Bu Kanun; Havuzun kuruluşu, Havuz tarafından teminat altına alınacak riskler, Havuzun gelir ve giderleri, prim ve hasar fazlası desteği, sigorta sözleşmeleri, reasürans sağlanması ve sigorta şirketlerinin görev, yetki ve sorumlulukları ile katkı ve katılımlarının esas ve usûllerini kapsar."
Üçüncü maddenin kenar başlığı "Tanımlar" olarak yayımlanmıştır. Madde "Madde 3- Bu Kanunda geçen;" ibaresiyle başlar, bentler hâlinde sürer ve "İfade eder." cümlesiyle kapanır. Bentler kaynakta şu biçimde yayımlanmıştır: "Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,", "Müsteşarlık: Hazine Müsteşarlığını,", "Sigorta şirketleri: 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu çerçevesinde kurulmuş olan ve tarım sigortaları alanında ruhsatı bulunan sigorta şirketlerini,", "Üretici: Bitkisel ve hayvansal üretim ile uğraşan gerçek ve tüzel kişileri,", "Tarım sigortaları: 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 1316 ilâ 1319 uncu maddelerinde belirtilen sigortalar ile bu Kanun kapsamına alınan sigortaları,", "Havuz: Tarım Sigortaları Havuzunu,", "Şirket: Havuzun işletilmesini üstlenen şirketi,", "Kurul: Tarım Sigortaları Havuzu Yönetim Kurulunu,", "Çiftlik hayvanları: Büyükbaş hayvanlar, küçükbaş hayvanlar, kümes hayvanları ve kültür balıkçılığı ürünlerini,". Bu bentlerin kaynaktaki sıra harfleri a, b, c, d, e, f, g, h ve ı biçimindedir; kapanış sözcüğü büyük harfle "İfade eder." olarak yazılmıştır ve "ilâ" şapkalıdır. Bu rehberde hiçbiri değiştirilmemiştir. Bu programın öğrencisi bakımından dikkate değer olan nokta, kanunun "Üretici" tanımını bitkisel ve hayvansal üretimle uğraşan gerçek ve tüzel kişiler üzerinden kurmasıdır; bu programın mezunu işini çoğunlukla tam olarak bu kişilerin işletmelerinde yapar.
Dördüncü maddenin kenar başlığı "Havuz" olarak yayımlanmıştır. Maddenin gövdesinden alıntılanabilen fıkralar kaynakta şöyledir: "Havuz; kapsama alınan riskler için sigorta, reasürans ve retrosesyon yapmaya yetkilidir." ve "Sigorta şirketleri, bu Kanun kapsamında tarım sigortaları alanında elde ettikleri primin tamamını Havuza devretmekle yükümlüdür. Sigorta şirketlerine Havuza devrettikleri primler için Havuz tarafından tahsil edilen kısmı üzerinden komisyon ödenir. Sigorta şirketleri tarafından Havuza zamanında devredilmeyen primler 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir." Maddenin devamı kaynakta "Havuz, Bakanlık ve Müsteşarlıkça müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek esaslar çerçevesinde 9 uncu maddede belirtilen Şirket tarafından yönetilir." ve "Havuzun merkezi İstanbul'dur. Havuz, bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri bakımından 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tâbi değildir." biçiminde sürer.
Beşinci maddenin kenar başlığı "Kurul" olarak yayımlanmıştır. Kurulun oluşumu kaynakta şöyledir: "Madde 5- Kurul; Bakanlık ve Müsteşarlıktan ikişer, Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği, Türkiye Ziraat Odaları Birliği ve Şirketten birer üye olmak üzere toplam yedi üyeden oluşur." Toplanma ve karar düzeni kaynakta "Kurul en az beş üyenin katılımı ile toplanır, kararlarını çoğunlukla alır. Oylamalarda eşitlik halinde, Başkanın oyu iki oy sayılır." biçimindedir. Görev süresi kaynakta "Kurul üyeleri, üç yıl süre ile görev yapar. Görev süresi sona erenler yeniden göreve atanabilir. Kurula atanan üyeler temsil ettikleri kurumlardan ayrıldıkları veya kurumlarınca geri çekildikleri takdirde üyelikleri sona erer. Bu üyelerin yerine seçilen yeni üyeler kalan süreyi tamamlar." olarak, sekretarya düzeni ise "Kurulca alınan kararların uygulanması ve Kurula ilişkin sekretarya hizmetleri, Şirket tarafından yürütülür." olarak yayımlanmıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada harfi harfine aynı çıkan satırlar alıntılanmıştır. Kanunun adı, künyesi, birinci bölüm başlığı ile birinci, ikinci ve üçüncü maddelerin tamamı üç okumanın üçünde de aynı çıkmıştır; ikinci bölüm başlığı ile dördüncü ve beşinci maddelerin gövdeleri iki okumada örtüşmüştür, çünkü bir okuma üçüncü maddeden sonra ilerlememiştir. Dördüncü maddenin ilk fıkrası bu rehbere hiç alınmamıştır: o fıkranın son sözcüğüne kaynağın metne dönüştürülmüş hâlinde bir dipnot rakamı yapışmış durumdadır ve bu, cümlenin parçası olmadığı için fıkra bu hâliyle alıntılanamaz. Aynı dipnot maddenin sonradan değiştirilmiş olabileceğine işaret eder; değişikliğin kendisi okumalarda gelmediği için bu rehber dördüncü maddenin hangi tarihli metin olduğu konusunda bir iddia kurmaz. Beşinci maddenin üyelik nitelikleriyle ilgili fıkrası, gövdesi başka bir kanunun bent numaralarına yapılan atıflardan oluştuğu için buraya aktarılmamıştır. Altıncı ve sonraki maddeler, geçici maddeler, yürürlük ve yürütme maddeleri ile kanunun sonundaki değişiklik ve dipnot listesi okumalarda hiç gelmemiştir; bu rehberde bunlara ilişkin doğrulanmış hiçbir malzeme yoktur ve bu, söz konusu hükümlerin kanunda bulunmadığı anlamına gelmez. Üçüncü maddedeki "7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu" atfının bugünkü yürürlük durumu bu rehberde araştırılmamıştır. Kanunun bu programı, bu programın ders planını ya da mezununun görev tanımını düzenlediği yönünde hiçbir iddia kurulmamıştır.
Tarım Makineleri ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştığı yer aynı adı taşıyan lisans programıdır. [Tarım makineleri ve teknolojileri mühendisliği](/bolum/tarim-makineleri-ve-teknolojileri-muhendisligi) ve [biyosistem mühendisliği](/bolum/biyosistem-muhendisligi) makineyi tasarım, hesap ve sistem kurma tarafından ele alır; bu program aynı makineyi kullanma, ayarlama, bakım ve onarım tarafından ele alır. İkisi arasındaki fark konu farkı değil, işin hangi ucunda durulduğu farkıdır.
İkinci karışma noktası genel makine programlarıdır. [Makine](/bolum/makine), [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) ve [makine resim ve konstrüksiyonu](/bolum/makine-resim-ve-konstruksiyonu) makineyi tarımdan bağımsız olarak ele alır; bu programda makinenin işi toprakla, bitkiyle, hayvanla ve mevsimle sınırlıdır. Toprağın nemi, ürünün olgunluğu ve hasadın penceresi bu alanda makine ayarını belirleyen etkenlerdir.
Üçüncü karışma noktası motorlu araç programlarıdır. [Otomotiv teknolojisi](/bolum/otomotiv-teknolojisi), [otomotiv mühendisliği](/bolum/otomotiv-muhendisligi), [hibrid ve elektrikli taşıtlar teknolojisi](/bolum/hibrid-ve-elektrikli-tasitlar-teknolojisi) ve [iş makineleri operatörlüğü](/bolum/is-makineleri-operatorlugu) yolda ya da şantiyede çalışan araçlara bakar. Traktör bir taşıt değil, bir çeki ve güç makinesidir; bu programda traktör bu yüzden ayrı bir başlık olarak öğretilir.
Dördüncü karışma noktası bitkisel üretim programlarıdır. [Tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri), [bahçe tarımı](/bolum/bahce-tarimi), [organik tarım](/bolum/organik-tarim), [bitki koruma](/bolum/bitki-koruma) ve [tohumculuk teknolojisi](/bolum/tohumculuk-teknolojisi) neyin, nasıl ve hangi koşulda yetiştirileceğine bakar; bu program o işin hangi makineyle yapılacağına bakar. Bu programın planında bitki yetiştirme ve tarım üretim teknikleri gibi derslerin bulunması, programı bir yetiştiricilik programına dönüştürmez.
Beşinci karışma noktası su, sera ve dijital tarım programlarıdır. [Tarımsal yapılar ve sulama](/bolum/tarimsal-yapilar-ve-sulama), [seracılık](/bolum/seracilik), [akıllı sera teknolojileri](/bolum/akilli-sera-teknolojileri) ve [dijital tarım teknolojileri](/bolum/dijital-tarim-teknolojileri) tarımın yapı, iklim ve veri tarafını merkeze alır; bu programda sulama ve sera birer mekanizasyon başlığı olarak, yani pompa, boru, motor ve kumanda düzeni olarak görünür.
Altıncı karışma noktası hayvancılık ve gıda programlarıdır. [Zootekni](/bolum/zootekni), [süt ve besi hayvancılığı](/bolum/sut-ve-besi-hayvanciligi) ve [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi) hayvanın ve ürünün kendisine bakar; bu programda hayvancılıkta mekanizasyon ve ürün işleme tekniği başlıkları makine tarafından ele alınır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki karşılaştırmalar programların adları ve bu rehberde okunan ders planları düzeyinde kurulmuştur; hiçbir programın diğerinden daha kolay, daha değerli ya da daha iş bulduran olduğu söylenmemiştir. Karşılaştırılan programların kendi ders planları bu rehberde okunmamıştır; bağlantı verilen alanlar hakkında ayrıntı için o alanların kendi sayfalarına bakılmalıdır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Çukurova Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Çukurova Üniversitesi'nin eğitim bilgi sistemi ders planı sayfası okundu. Üniversitenin adı sayfada "Çukurova Üniversitesi" olarak yazılıdır; alan adından yapılmış bir çıkarım değildir. Programın yürütüldüğü birim sayfada "Ceyhan Meslek Yüksekokulu" olarak, program adı "Tarım Makineleri" olarak ve öğretim düzeyi "Ön Lisans Programı - Ceyhan Meslek Yüksekokulu" ibaresi içinde yayımlanmıştır. Sayfada dört yarıyılın tamamı, zorunlu ve seçmeli ayrımıyla verilmektedir; bu rehberde ders adları sayfadaki yazımıyla bırakılmıştır.
Birinci yarıyılın zorunlu dersleri Mekanik Teknoloji-I, Teknik Resim, Tarım, Enerji ve Çevre, Matematik-I, Statik, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, İngilizce I ve Türk Dili I olarak, seçmeli dersi ise Tarım Üretim Teknikleri olarak yayımlanmıştır. İlk yarıyıl makinenin dilini kuruyor: çizim, statik ve mekanik teknoloji aynı dönemde açılıyor, yanına tarımın enerji ve çevre çerçevesi konuyor.
İkinci yarıyılın zorunlu dersleri Meslek Resim, Matematik II, Termik Motor Bakım-Onarım, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, İngilizce II ve Türk Dili II olarak, seçmeli dersleri Malzeme Bilgisi, Temel Bilgisayar Bilimleri ve Mekanik Teknoloji II olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyılda motor daha birinci sınıfta bakım ve onarım tarafından açılmaktadır.
Üçüncü yarıyılın zorunlu dersleri Tarımsal Elektrifikasyon, Tarım Mak. ve İşl.Plan., İş Güvenliği, Toprak İşleme Makineleri, Makine Elemanları ve Ürün İşleme Tekniği olarak, seçmeli dersleri Araştırma Metodları ve Traktör Bakım ve Onarım olarak yayımlanmıştır. Sayfadaki "Tarım Mak. ve İşl.Plan." yazımı kısaltmalı hâliyle bırakılmıştır; bu rehber kaynaktaki kısaltmaları açmaz. Bu yarıyıl mekanizasyonu planlama düzeyine taşıyor ve iş güvenliğini ayrı bir ders olarak kuruyor.
Dördüncü yarıyılın zorunlu dersleri Sera Mekanizasyonu, Ekim Dikim Gübreleme Makineleri, Hasat Harman Makineleri, Bitki Koruma Makineleri ve Sulama Makineleri olarak, seçmeli dersleri Mezuniyet Tezi, Hayvancılıkta Mekanizasyon ve Bilgisayar Destekli Tasarım olarak yayımlanmıştır. Son yarıyıl makine ailelerini üretim takvimine göre sıralıyor: toprak hazırlığından ekime, ilaçlamadan hasada ve sulamaya kadar.
Bu programın ikinci bir örneği için Bursa Uludağ Üniversitesi'nin bilgi paketi sayfası okundu. Üniversitenin adı bu sayfada da yazılıdır: "Bursa Uludağ Üniversitesi". Birim adı sayfada "B.U.Ü. Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu" biçiminde, yani kurum adının baş harfleriyle kısaltılmış hâlde geçmektedir ve bu kısaltma burada açılmamıştır. Program adı "Tarım Makineleri", öğretim düzeyi ise "Ön Lisans" olarak yayımlanmıştır. Bu sayfada birinci yarıyıl dersleri KARİYER PLANLAMA, MESLEKİ MATEMATİK I, FİZİK, TARIMSAL MEKANİZASYON, TOPRAK İŞLEME MAKİNALARI, BİTKİ YETİŞTİRME, ÖLÇME VE KONTROL, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I, TÜRK DİLİ I ve YABANCI DİL olarak; ikinci yarıyıl dersleri MALZEME TEKNOLOJİSİ, MESLEK RESMİ, TRAKTÖR BİLGİSİ, İÇSEL TARIM MEKANİZASYONU, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II, TÜRK DİLİ II ve YABANCI DİL olarak yayımlanmıştır. Üçüncü yarıyılın zorunlu dersleri Termodinamik, Staj I, Tarımsal Savaş Makinaları, Hasat Öncesi Tarım Makineleri ve Bilgisayar Destekli Çizim I; seçmeli dersleri İŞLETME YÖNETİMİ I, İMALAT İŞLEMLERİ, TAŞIMA İLETİM TEKNİĞİ, SULAMA MAKİNALARI, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ, ÜRÜN İŞLEME TEKNİĞİ, İŞYERİ EĞİTİMİ I, KALİTE YÖNETİM SİSTEMLERİ ve SERVİSTE DAVRANIŞ VE KALİTE olarak yayımlanmıştır. Dördüncü yarıyılın zorunlu dersleri Staj II, Hasat Harman Makineleri, Termik Motorlar Bakım ve Onarımı, Tarım Makineleri Bakım ve Onarımı ve Tarımsal Enerji ve Çevre; seçmeli dersleri İŞLETME YÖNETİMİ II, SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI, İŞYERİ EĞİTİMİ II, TARIMSAL ELEKTRİFİKASYON, OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ, BİLGİSAYAR DESTEKLİ ÇİZİM-II, KALİTE GÜVENCESİ VE STANDARTLARI, ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİ, MESLEKİ YABANCI DİL ve GİRİŞİMCİLİK olarak yayımlanmıştır. İki plan yan yana konduğunda ortak gövde görünür hâle gelir: çizim, malzeme, traktör ve motor, toprak işleme, bitki koruma, hasat, sulama, elektrifikasyon ve iş güvenliği her iki planda da vardır. Ayrışma ise ikinci planın staj ve işyeri eğitimini ayrı dersler olarak kurmasında ve kalite yönetimi başlıklarını seçmeli havuzuna almasındadır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Her iki sayfa da iki ayrı okumayla okunmuş, program adı ve öğretim düzeyinin sayfanın kendi metninde birebir görünmesi koşulu her ikisinde de sağlanmıştır; üniversite adları sayfa metninden alınmıştır, hiçbiri domainden çıkarım değildir. İkinci kaynakta bir aktarım farkı vardır ve düzeltilmemiştir: sayfa ders adlarının bir bölümünü büyük harfle gösterirken, üçüncü ve dördüncü yarıyılın zorunlu ders adları okumalarda normal yazımla geldiği için o adlar burada da normal yazımla bırakılmıştır. Bu bir yazım aktarımı farkıdır, ders adlarının içeriğinde bir çelişki değildir. Aynı sayfada "MAKİNALARI" ve "Makineleri" yazımlarının bir arada bulunması da kaynaktaki hâliyle korunmuştur. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez; ikinci kaynakta seçmeli havuzundan kaç ders seçilmesi gerektiği de bilerek yazılmamıştır. Ders içerikleri, öğrenme kazanımları, haftalık teorik ve uygulama saatleri ile öğretim elemanı adları kapsam dışı bırakılmıştır. Üçüncü bir üniversitenin sayfası okundu ancak kullanılmadı: o sayfada öğretim düzeyi ibaresinin sayfa metninde bulunduğu iki okumada birlikte doğrulanamadı ve iki okuma yarıyıl gruplamasında da ayrıştı; kural gereği o kaynağın hiçbir ders adı bu rehbere alınmamıştır. Bu iki plan yalnızca iki üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez. Sayfalar bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfalara dayandırılmamıştır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en yaygın çalışma alanı tarım makineleri satış ve servis işletmeleridir. Traktör ve ekipman satan işletmelerin servis bölümlerinde arıza tespiti, periyodik bakım, garanti işlemleri ve müşteriye kullanım anlatımı bu işin gündelik gövdesidir.
İkinci alan üretim ve imalattır. Tarım makinesi üreten atölye ve fabrikalarda montaj, kalite kontrol, deneme ve teknik resim okuma işleri bu tarafa girer. Üçüncü alan büyük tarım işletmeleri ve seralardır; makine parkının bakım takviminin tutulması, arızanın sezon içinde en kısa sürede giderilmesi ve mekanizasyon planının işletilmesi bu tarafa girer.
Dördüncü alan sulama ve tesisat işleridir; pompa, boru hattı, damla ve yağmurlama düzenlerinin kurulması ve bakımı bu programın mezununa yakın bir iştir. Beşinci alan tarımsal hizmet ve kiralama işletmeleridir; başkasının tarlasında ücretle iş yapan hasat, balya ve toprak işleme hizmetlerinin teknik yürütmesi bu tarafa girer.
Altıncı alan kooperatifler, birlikler ve tarımsal örgütlerdir; makine ortak kullanımı, bakım düzeni ve yeni ekipman seçimi bu kurumlarda teknik bilgi ister. Yedinci alan kamu kurumlarının tarım ve makine birimleridir; kamuda çalışmanın kendi giriş kuralları vardır ve bu rehber o kurallar hakkında bir iddia kurmaz. Ayrıca dikey geçiş yolu vardır; bu programın mezunu ayrı bir sınavla lisans programlarına geçiş yapabilir ve bu rehber o yolun kolay ya da zor olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz.
Bu alanda bazı işlerin belirli belge, ehliyet, yeterlik ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki yedi alan, okunan iki ders planının konu başlıklarından türetilmiş bir çerçevedir; hiçbir üniversitenin yayımladığı bir istihdam listesi değildir ve öyle sunulmamaktadır. Hangi alanda ne kadar iş olduğu, hangi bölgede yoğunlaştığı ve mezunların fiilen nerelerde çalıştığı konusunda hiçbir sayı ya da oran verilmemiştir. Meslek adlarının resmî unvan karşılıkları, unvan kullanma koşulları ve varsa sınav veya belge süreçleri bu başlıkta yazılmamıştır.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: elinizle iş yapmak sizi rahatlatıyor mu, yoksa yoruyor mu? Bu alan büyük ölçüde makinenin yanında, çoğu zaman kirli ve gürültülü bir ortamda ve ayakta geçen bir iştir. Atölyeyi sevmeyen bir öğrenci bu alanda zorlanır.
İkinci soru çizimle ilgilidir. Her iki planda da teknik resim ve meslek resmi ilk iki yarıyıla yerleştirilmiştir; ikinci sınıfta bilgisayar destekli çizim ve tasarım bunun üzerine gelir. Çizim okumayı öğrenmeden makine elemanı, ayar ölçüsü ve yedek parça dünyası anlaşılmaz.
Üçüncü soru mevsimle ilgilidir. Tarımın işi takvime bağlıdır; ekim, ilaçlama ve hasat pencereleri kısadır ve o pencerelerde makinenin durması kabul edilmez. Bu nedenle bu alanda yoğun dönemler ile durgun dönemler birbirinden keskin biçimde ayrılır. Bu ritmi kabul etmeyen bir öğrenci için alan zorlayıcı olabilir.
Dördüncü soru yerle ilgilidir. Bu alanın işi tarımsal üretimin yoğun olduğu yerlerde çoğalır; yerleşkenin bulunduğu ovanın ya da bölgenin üretim deseni, öğrencinin hangi makineyi eliyle göreceğini doğrudan belirler. Sera bölgesindeki bir program ile tahıl bölgesindeki bir program aynı uygulamayı sunmaz.
Beşinci soru sayıyla ilgilidir. Matematik, statik, mukavemet ve termodinamik başlıkları bu planların içindedir; hesaptan tümüyle uzak durmak isteyen bir öğrenci için bu dersler engel olabilir. Son olarak bu programın ön lisans olduğu ve lisans tamamlama yolunun ayrı bir sınavla yürüdüğü baştan bilinmelidir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki beş soru bir yetenek ölçümü ya da bir yönlendirme testi değildir; hiçbir öğrenci profili için "uygundur" ya da "uygun değildir" yargısı verilmemiştir. Programın zorluk düzeyi, başarılı olmak için gereken hazırlık ya da hangi lise türünden gelenlerin avantajlı olduğu konusunda hiçbir iddia kurulmamıştır.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik tarımsal mekanizasyon, tarım alet ve makineleri ya da tarım teknolojisi başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden ayrışabilmektedir. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Uygulama imkânı bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Atölyenin donanımı, okulun kendi traktör ve ekipman parkı, uygulama arazisi ya da serası, sökülüp takılabilen kesit ve maket sayısı ile öğrencinin gerçek bir makineye kaç kez dokunduğu tercihten önce sorulmalıdır. Bu alanda anlatılan bilgi ile elde kalan bilgi arasındaki fark büyüktür.
Üçüncü not: Staj ve işyeri eğitimi düzeni ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan iki plandan birinde staj ayrı dersler hâlinde ikinci sınıfa yerleştirilmiştir; diğerinde staj adıyla ayrı bir ders görünmemektedir. Bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir; stajın hangi işletmelerle yürütüldüğü, kaç iş günü sürdüğü, ulaşım ve barınmanın nasıl çözüldüğü öğrenilmelidir.
Dördüncü not: Aynı işin mühendislik tarafına ilgi duyan öğrenci için [tarım makineleri ve teknolojileri mühendisliği](/bolum/tarim-makineleri-ve-teknolojileri-muhendisligi) ve [biyosistem mühendisliği](/bolum/biyosistem-muhendisligi); makinenin kendisine ilgi duyan öğrenci için [makine](/bolum/makine), [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) ve [makine resim ve konstrüksiyonu](/bolum/makine-resim-ve-konstruksiyonu); motorlu araç ve iş makinesi tarafına ilgi duyan öğrenci için [otomotiv teknolojisi](/bolum/otomotiv-teknolojisi), [otomotiv mühendisliği](/bolum/otomotiv-muhendisligi), [hibrid ve elektrikli taşıtlar teknolojisi](/bolum/hibrid-ve-elektrikli-tasitlar-teknolojisi) ve [iş makineleri operatörlüğü](/bolum/is-makineleri-operatorlugu); otomasyon ve kumanda tarafına ilgi duyan öğrenci için [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi), [mekatronik](/bolum/mekatronik) ve [mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi); imalat ve atölye tarafına ilgi duyan öğrenci için [kaynak teknolojisi](/bolum/kaynak-teknolojisi) ve [endüstriyel kalıpçılık](/bolum/endustriyel-kalipcilik); elektrik tarafına ilgi duyan öğrenci için [elektrik](/bolum/elektrik); bitkisel üretime ilgi duyan öğrenci için [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri), [bahçe tarımı](/bolum/bahce-tarimi), [organik tarım](/bolum/organik-tarim), [bitki koruma](/bolum/bitki-koruma), [tohumculuk teknolojisi](/bolum/tohumculuk-teknolojisi) ve [toprak bilimi ve bitki besleme](/bolum/toprak-bilimi-ve-bitki-besleme); su ve örtü altı üretimine ilgi duyan öğrenci için [tarımsal yapılar ve sulama](/bolum/tarimsal-yapilar-ve-sulama), [seracılık](/bolum/seracilik) ve [akıllı sera teknolojileri](/bolum/akilli-sera-teknolojileri); tarımın veri tarafına ilgi duyan öğrenci için [dijital tarım teknolojileri](/bolum/dijital-tarim-teknolojileri); hayvancılığa ilgi duyan öğrenci için [zootekni](/bolum/zootekni) ve [süt ve besi hayvancılığı](/bolum/sut-ve-besi-hayvanciligi); ürünün işlenmesine ilgi duyan öğrenci için [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi); enerji tarafına ilgi duyan öğrenci için [alternatif enerji kaynakları teknolojisi](/bolum/alternatif-enerji-kaynaklari-teknolojisi) ve [yenilenebilir enerji teknikerliği](/bolum/yenilenebilir-enerji-teknikerligi); tarımın ekonomi ve örgüt tarafına ilgi duyan öğrenci için [tarım ekonomisi](/bolum/tarim-ekonomisi), [kooperatifçilik](/bolum/kooperatifcilik) ve [sigortacılık](/bolum/sigortacilik); güvenlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [iş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 8 üniversitede, 8 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.