İçeriğe geç
ünileniyorum
TYTÖnlisans · 2 yıl

Tarım Makineleri ve Teknolojileri

Tarım Makineleri ve Teknolojileri, tarımsal üretimde kullanılan makine, ekipman ve teknoloji sistemlerinin seçimini, kullanımını, bakımını ve arıza çözümünü uygulamalı biçimde ele alan iki yıllık bir önlisans programıdır. Alanın içinde çalışıldığı kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 5488 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Kısaca

Tarım Makineleri ve Teknolojileri, tarımsal üretimde kullanılan makine, ekipman ve teknoloji sistemlerinin seçimini, kullanımını, bakımını ve arıza çözümünü uygulamalı biçimde ele alan iki yıllık bir önlisans programıdır. Alanın içinde çalışıldığı kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 5488 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Puan türü
TYT
Seviye
Önlisans
Süre
2 yıl
ÖSYM 2025 taban
233,73247,51
Üniversite
3
Genel kontenjan
95
Meslek çıktısı
8

Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.

Tarım Makineleri ve Teknolojileri Nedir?

Tarım Makineleri ve Teknolojileri, tarımsal üretimin her aşamasında kullanılan makinelerin, ekipmanların ve bunlara bağlı teknoloji sistemlerinin seçilmesini, çalıştırılmasını, ayarlanmasını, bakımını ve arızalarının giderilmesini iki yıllık bir önlisans öğrenimi içinde ele alan bir programdır. Programın konusu tek bir makine değildir; toprağın işlenmesinden ürünün depoya girmesine kadar uzanan bir zincirdir ve bu zincirin her halkasında farklı bir makine ailesi, farklı bir güç aktarma düzeni ve farklı bir ayar mantığı vardır. Programı bir mühendislik programından ayıran şey de burada belirir: burada ağırlık, makinenin sıfırdan tasarlanmasında değil, sahadaki makinenin doğru seçilmesinde, doğru ayarlanmasında ve çalışır durumda tutulmasındadır.

Alanın birinci ayağı güç kaynağıdır. Tarımda gücün büyük bölümü traktör ve üzerindeki motor tarafından üretilir; kuyruk mili, hidrolik sistem ve çeki demiri bu gücü iş makinesine aktaran arayüzlerdir. Bir ekipmanın doğru çalışması, çoğu zaman ekipmanın kendisinden çok bu arayüzün doğru kurulmasına bağlıdır. Programın planında traktörler ve motorlar başlıklı bir dersin bulunması bu nedenledir.

İkinci ayak toprak işleme ve ekim makineleridir. Pulluk, kültivatör, diskaro, ekim makinesi ve gübre dağıtıcısı gibi ekipmanların her biri toprağın nem, bünye ve sıkışma durumuna göre farklı davranır. Yanlış derinlik, yanlış hız ya da yanlış ayar, aynı tarlada aynı makineyle bambaşka bir sonuç üretir. Bu yüzden alan yalnızca makineyi değil, makinenin üzerinde çalıştığı ortamı da öğretmek zorundadır; toprak bilimi ve bitki besleme ile tarla bitkileri alanlarının bilgisi burada bir tasarım girdisi gibi kullanılır.

Üçüncü ayak bakım ve arıza teşhisidir. Tarım makinesi mevsimlik çalışır, tozlu ve nemli ortamda durur, kısa bir zaman aralığında yoğun yük altına girer. Bu üç özellik birlikte, planlı bakımı bu alanda bir tercih değil zorunluluk hâline getirir. Bir arızanın nerede olduğunu bulmak, çoğu zaman onu onarmaktan daha zordur; bu yüzden programda hata teşhisi ve arıza analizi ayrı bir başlık olarak yer alır.

Dördüncü ayak elektrik, elektronik ve otomasyondur. Bugünün tarım makinesi mekanik bir düzenek olmaktan çıkmış, üzerinde sensörler, kontrol üniteleri ve konum belirleme donanımı taşıyan bir sistem hâline gelmiştir. Dozaj kontrolü, otomatik dümenleme, verim haritalama ve uzaktan izleme bu katmanın ürünleridir. Programın planında tarımsal elektrik ve elektronik ile mekatronik derslerinin bulunması bu tarafı kurar; alanın bu yüzü mekatronik ve kontrol ve otomasyon teknolojisi programlarıyla komşudur.

Beşinci ayak veri ve dijital uygulamalardır. Değişken oranlı uygulama, coğrafi bilgi sistemleri, görüntü işleme ve saha verisinin çözümlenmesi artık makinenin ayrılmaz parçasıdır. Bu, alanın son yıllarda en hızlı değişen tarafıdır ve hassas tarım ve tarımsal robotlar ile dijital tarım teknolojileri gibi programların doğmasının da nedenidir.

Altıncı ayak örtü altı ve kontrollü üretim ortamlarıdır. Sera, iklimlendirme, sulama ve havalandırma donanımı kendi başına bir makine sistemidir; burada makine bitkinin çevresini üretir. Programın planında sera teknolojisi ile iklimlendirme ve soğutma derslerinin bulunması bu tarafa açılır ve alanı seracılık ile akıllı sera teknolojileri alanlarına yaklaştırır.

Yedinci ayak hasat sonrası işleme ve depolamadır. Ürünün kurutulması, temizlenmesi, sınıflandırılması, taşınması ve saklanması ayrı bir ekipman dünyasıdır ve buradaki kayıplar üretimdeki kazançları kolayca silebilir. Bu taraf alanı gıda teknolojisi ve tarımsal yapılar ve sulama ile ilişkilendirir. Sekizinci ayak ise iş güvenliği ve işletme bilincidir: tarım makinesi güçlü, ağır ve açık hareketli parçaları olan bir araçtır; iş sağlığı ve güvenliği bilgisi bu alanda bir yan başlık değil, işin kendisidir.

Alanın Kamusal Çerçevesi: 5488 Sayılı Kanun

Bir tarım makinesi satın alınır, çalıştırılır ve bakımı yapılır; ama bu makinenin içinde çalıştığı sektörün yönü, öncelikleri ve desteklenme biçimi teknik değil kamusal bir çerçevede belirlenir. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 5488 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta TARIM KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Ad satırının yanında parantezli bir dipnot işareti hiçbir okumada gelmemiştir; böyle bir işaretin bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır, yalnızca üç okumanın da böyle bir işaret getirmediği kaydedilmektedir.

Bu başlıktaki doğrulamanın yöntemi baştan yazılmalıdır: doğrulama üç okuma ile yapılmıştır, dördüncü okuma yapılmamıştır ve aynı adresin yaklaşık on beş dakika önbelleğe alınması nedeniyle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez.

Künye değerleri üç okumada özdeştir: Kanun Numarası : 5488, Kabul Tarihi : 18/4/2006, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 25/4/2006 Sayı : 26149 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 45. Bu belgede iki noktalardan önce boşluk bırakılmıştır ve bu biçim düzeltilmemiş, aynı oturumda okunan başka bir belgenin farklı noktalamasına eşitlenmemiştir. Düstur satırında Sayfa değeri hiçbir okumada gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir, o değerin yokluğu değildir. Madde öneki bu belgede MADDE 1 – biçimindedir: tümü büyük harf ve uzun tire; uzun tire kısa tireye çevrilmemiştir. Madde gövdeleri bu belgede fıkra numarası taşımadan gelmiştir ve bu durum başka bir belgenin biçimine benzetilmemiştir. Kaynaktaki plân, usûl, kanunî ve idarî gibi yazımlar düzeltilmemiştir. Belgeye ait adres ilk denemede açılmıştır; bu oturumda hiçbir adres hata vermemiştir ve başka tertip adresleri hiç denenmemiştir. Atanan yedek numaraya bu oturumda tek bir istek gönderilmemiştir ve o numara bu rehberde hiçbir biçimde anılmamaktadır.

Kanunun birinci maddesi çerçevenin amacını koyar: MADDE 1 – Bu Kanunun amacı; tarım sektörünün ve kırsal alanın, kalkınma plân ve stratejileri doğrultusunda geliştirilmesi ve desteklenmesi için gerekli politikaların tespit edilmesi ve düzenlemelerin yapılmasıdır.

İkinci madde kapsamı sayar: MADDE 2 – Bu Kanun, tarım politikalarının amaç, kapsam ve konularının belirlenmesi; tarımsal destekleme politikalarının amaç ve ilkeleriyle temel destekleme programlarının tanımlanması; bu programların yürütülmesine ilişkin piyasa düzenlemeleri, finansman ve idarî yapılanmanın tespit edilmesi; tarım sektöründe uygulanacak öncelikli araştırma ve geliştirme programlarıyla ilgili kanunî ve idarî düzenlemelerin yapılması ve tüm bunlarla ilgili uygulama usûl ve esaslarını kapsar. Bu maddedeki öncelikli araştırma ve geliştirme programları ifadesi, alanın teknoloji tarafının kapsam hükmünün lafzında yer aldığı noktadır.

Üçüncü madde bu rehberde bent düzeyinde alınmıştır: maddenin tamamı değil, giriş cümlesi ile dört tanım bendi doğrulanmış ve aktarılmıştır. Giriş cümlesi MADDE 3 – Bu Kanunda geçen; biçimindedir. Doğrulanan bentler şunlardır: ç) Çiftçi: Mal sahibi, kiracı, yarıcı veya ortakçı olarak devamlı veya en az bir üretim dönemi veya yetiştirme devresi tarımsal üretim yapan gerçek ve tüzel kişileri, ı) Tarım: Doğal kaynakları uygun girdilerle birlikte kullanarak yapılan her türlü üretim, yetiştirme, işleme ve pazarlama faaliyetlerini, i) Tarımsal işletme: Üretim faktörlerini kullanarak; bitkisel ve/veya hayvansal ve/veya su ürünlerinin üretimi için tarımsal faaliyet yapan veya söz konusu tarımsal faaliyete ilave olarak işleme, depolama, muhafaza ve pazarlamaya yönelik faaliyetlerde bulunan işletmeyi, j) Tarımsal üretim: Toprak, su ve biyolojik kaynaklar ile birlikte tarımsal girdiler kullanılarak yapılan bitkisel, hayvansal, su ürünleri, mikroorganizma ve enerji üretimini, Bu dört bendin gövdeleri üç okumada da aynıdır; buna karşılık bentlerin belgedeki sırası doğrulanmamıştır, çünkü iki okuma bentleri bir sırayla, üçüncü okuma başka bir sırayla getirmiştir. Yukarıdaki dizilim bir sunum tercihidir ve belgedeki sıraya dair iddia taşımaz. Bu bentlerin tarım makineleri açısından okunacak yeri şudur: Tarım tanımı uygun girdilerle ve işleme sözcüklerini içerir, Tarımsal işletme tanımı makinenin fiilen çalıştığı birimi adlandırır, Tarımsal üretim tanımı ise girdi kullanımını üretimin tarifine yerleştirir.

Dördüncü madde politikaların amaçlarını sayar: MADDE 4 – Tarım politikalarının amaçları; tarımsal üretimin iç ve dış talebe uygun bir şekilde geliştirilmesi, doğal ve biyolojik kaynakların korunması ve geliştirilmesi, verimliliğin artırılması, gıda güvencesi ve güvenliğinin güçlendirilmesi, üretici örgütlerinin geliştirilmesi, tarımsal piyasaların güçlendirilmesi, kırsal kalkınmanın sağlanması suretiyle tarım sektöründeki refah düzeyini yükseltmektir. Mekanizasyonun tarımdaki ölçütü olan verimliliğin artırılması ifadesi metinde bu maddede geçmektedir.

Beşinci madde ilkeleri sıralar: MADDE 5 – Tarım politikalarının ilkeleri şunlardır: a) Tarımsal üretim ve kalkınmada bütüncül yaklaşım. b) Uluslararası taahhütlere uyum. c) Piyasa mekanizmalarını bozmayacak destekleme araçlarının kullanımı. ç) Örgütlülük ve kurumsallaşma. d) Özel sektörün rolünün artırılması. e) Sürdürülebilirlik, insan sağlığı ve çevreye duyarlılık. f) Yerinden yönetim. g) Katılımcılık. ğ) Şeffaflık ve bilgilendirmek. Son bentteki Şeffaflık ve bilgilendirmek. ifadesi üç okumada da bu biçimde gelmiştir ve düzeltilmemiştir. Bu maddenin bentleri nokta ile bitmekte, üçüncü maddenin bentleri virgülle bitmektedir; bu fark eşitlenmemiştir.

Altıncı madde alanın en doğrudan dayanağıdır: MADDE 6 – Tarım politikalarının öncelikleri şunlardır: a) Tarımsal üretimde verimlilik, ürün çeşitliliği, kalite ve rekabet gücünün yükseltilmesi. b) Yeterli ve güvenilir gıda arzının sağlanması. c) Tarımsal işletmelerin altyapılarının geliştirilmesi. ç) Tarımsal faaliyetlerde bilgi ve uygun teknolojilerin kullanımının yaygınlaştırılması. d) Tarımsal girdi ve ürün piyasalarının geliştirilmesi ve üretim-pazar entegrasyonunun sağlanması. e) Tarımsal üretimin tarım-sanayi entegrasyonunu sağlayacak şekilde yönlendirilmesi. f) Tarım sektörünün kredi ve finansman ihtiyacının karşılanmasına ilişkin düzenlemeler yapılması. g) Destekleme ve yönlendirme tedbirlerinin alınması. ğ) Doğal afetler ve hayvan hastalıklarına karşı risk yönetimi mekanizmalarının geliştirilmesi. h) Kırsal hayatın sosyo-ekonomik açıdan geliştirilmesi. ı) Üretici örgütlenmesinin geliştirilmesi. i) Tarım bilgi sistemlerinin kurulması ve kullanılması. j) Toplulaştırma, arazi kullanım plânının yapılması ve ekonomik büyüklükteki tarım işletmelerinin oluşturulması. k) Toprak ve su kaynaklarının geliştirilmesi ve rasyonel kullanımı. l) Avrupa Birliğine uyum sürecindeki gelişmelerden doğacak ihtiyaçları karşılayabilecek şekilde ortak piyasa düzenlerinin öngördüğü, idarî ve hukukî düzenlemelerin yapılması. Bent harflemesi bu maddede kaynakta göründüğü sırayla bırakılmıştır ve başka bir harflemenin bulunup bulunmadığı hakkında iddia kurulmamıştır. Bu maddenin ç bendi alanın adını kanun metnine en yakın getiren yerdir: tarımsal faaliyetlerde bilgi ve uygun teknolojilerin kullanımının yaygınlaştırılması bir politika önceliği olarak sayılmıştır. Aynı maddenin i bendindeki tarım bilgi sistemleri ile k bendindeki toprak ve su kaynaklarının rasyonel kullanımı da programın dijital ve sulama tarafına değer.

Sekizinci maddeden bu rehbere yalnızca birinci cümle alınmıştır; madde cümle düzeyinde işlenmiştir. Doğrulanan cümle şudur: MADDE 8 – Bakanlık, tarım sektörünün ihtiyaç duyduğu tarımsal bilgi ve teknolojilerin yurt içinde geliştirilmesi, bu bilgi ve teknolojilerin yurt dışından transfer edilerek denenmesi ve adaptasyonu ile yayımını sağlamak için, kamu ve özel sektörün tarımsal araştırma faaliyetlerini verimli ve etkin kılacak tedbirleri alır. Bu cümlede geçen geliştirme, transfer, deneme, adaptasyon ve yayım sözcükleri, bir tarım teknolojisi uygulayıcısının işinin adlarıdır. Maddenin ikinci ve üçüncü cümleleri yalnızca tek bir okumada geldiği için alıntılanmamıştır ve içerikleri hakkında burada hiçbir iddia yoktur; bu nedenle sekizinci madde tam gövde sayımına da dâhil edilmemiştir.

Örtüşmenin sınırı aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz: bir yükseköğretim programı ihdas etmez, bir önlisans bölümü adı saymaz, bir yükseköğretim kurumunu düzenlemez, bir puan türü belirlemez ve iki yıllık bir öğrenim süresi öngörmez. Bu kanun ders planını belirlemez: doğrulanan hiçbir maddede ders adı, ders saati, müfredat ya da staj hükmü yoktur; bir dersin adı ile bir politika önceliğinin örtüşmesi o dersi kanunun belirlediği anlamına gelmez. Bu kanun mezunun meslek tanımını da düzenlemez: bir unvan, yetki alanı, mesleğe giriş koşulu ya da belgelendirme usulü doğrulanan hiçbir maddede kurulmamıştır; üçüncü maddenin tanımladığı Çiftçi bir üretici statüsüdür, bir meslek unvanı değildir ve burada başka bir işlev yüklenmemiştir. Tarım makineleri, mekanizasyon, traktör ya da ekipman gibi terimlerin bu kanunda geçip geçmediğine veya tanımlanıp tanımlanmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır; yalnızca bu oturumun okumalarında böyle bir ibarenin iki okumada birebir teyit edilemediği kaydedilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır, dolayısıyla tek okumada kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, dönüşüm hatasını elemez. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği de yazılmalıdır. Adın ve künye satırlarının dördü ile birinci, ikinci, dördüncü ve beşinci maddelerin gövdeleri ve üçüncü maddenin doğrulanan bentleri üç okumanın tamamında aynı çıkmıştır. Buna karşılık beş kenar başlığı, yani Amaç, Kapsam, Tarım politikalarının amaçları, Tarım politikalarının ilkeleri ve Tarım politikalarının öncelikleri, yalnızca iki okumadan gelmiştir: üçüncü okuma açık talebe rağmen tek bir kenar başlığı getirmemiş, bu kalemde tanık sayılmamış ve yeniden çalıştırılmamıştır; bu bir kapsam eksikliğidir, başlıkların yokluğu değildir. Altıncı maddenin gövdesi de yalnızca iki okumadan gelmiştir, çünkü o madde üçüncü okumadan hiç istenmemiştir; bu bir talep sınırıdır, bir okuma reddi değildir. Sekizinci maddenin birinci cümlesi de aynı biçimde iki tanıklıdır. Üçüncü ve sekizinci maddelerin kenar başlıkları doğrulanmamıştır: her ikisi de yalnızca tek bir okumada görülmüş ve bu rehbere alınmamıştır; hangi dizenin kaynakta basılı olduğuna dair iddia yoktur. Üçüncü maddenin kapanış ibaresi de tek okumada kalmış ve kullanılmamıştır. Bir okumadan istenen bir tanım bendi hiçbir okumada gelmemiştir; bu bir kapsam ve talep eksikliğidir, böyle bir bendin bulunup bulunmadığına dair iddia yoktur. Okuma katmanındaki iki sapma da açıkça yazılmalıdır: bir okuma çıktının başına başlık işareti taşıyan bir dize ile kendi kalın etiket satırlarını koymuş, bu biçim ve iskele eklemeleri kaynak sayılmamış ve ad tanığı olarak kullanılmamıştır; başka bir okuma ise sekizinci maddenin önüne belgede karşılığı görülmeyen kendi etiket satırını yazmış, bu satır reddedilmiş ve kenar başlığı olarak kullanılmamıştır. Her iki ret de kalem bazındadır, çıktı bazında değildir; aynı çıktıların diğer kalemleri tanık olarak geçerli sayılmıştır. Aynı okumanın istenen iki tanım yerine başka bir tanım getirmesi bir talep karşılama sapması sayılmış, getirdiği bendin gövdesi diğer okumalarla örtüştüğü için o kalemde tanıklığı korunmuştur. Bir okumanın kendi dize taramasında sonuç üretememesi bir kapsam ifadesi sayılmış, olumsuz iddiaya çevrilmemiştir. Yapısal kısım ve bölüm başlıkları hiçbir okumada gelmemiş ve açıkça istenmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir. Dipnot gövdeleri toplanmamıştır. Üçüncü maddenin istenmeyen bentleri ile yedinci, dokuzuncu ve sonraki maddeler hiçbir okumadan istenmemiştir; kanunun geri kalanı hakkında tek bir iddia yoktur ve bir okumanın gördüğü son madde numarasına ilişkin tek tanıklı bildirimi kanunun madde sayısına dair bir iddia olarak kullanılmamıştır. Bu belgede hiçbir gövde dikişli değildir; alıntılanan hiçbir yerde kaynamış dipnot rakamı, kırpılmış satır ya da bozuk karakter görülmemiştir. Doğrulanan gövdelerin hiçbirinde değişiklik, ek ya da mülga ibaresi gelmemiştir; buna dayanarak maddelerin hiç değişmediği yönünde de hiçbir iddia kurulmamıştır. Doğrulanan gövdelerin hiçbirinde lira, kuruş ya da idari para cezası miktarı geçmemiştir; bu nedenle para yasağı gerekçesiyle düşürülen madde yoktur ve destekleme miktarlarını ya da oranlarını düzenleyen maddeler hiçbir okumadan istenmemiştir. Doğrulanan gövdelerde yüzde ifadesi geçmemiş, yorum olarak yüzde üretilmemiştir. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış; yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır.

Tarım Makineleri ve Teknolojileri ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil

Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman adların birbirine çok yakın olmasıdır. En sık karıştığı yer aynı adı taşıyan mühendislik programıdır. [Tarım makineleri ve teknolojileri mühendisliği](/bolum/tarim-makineleri-ve-teknolojileri-muhendisligi) dört yıllık bir lisans programıdır ve ağırlığını makinenin tasarımına, hesabına ve geliştirilmesine verir. Buradaki iki yıllık program ise makinenin seçimi, kullanımı, ayarı, bakımı ve arıza çözümü ekseninde kurulur. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz; yalnızca kapsamların aynı olmadığını kaydeder.

İkinci karışma noktası ad benzerliğidir. Depoda [tarım makineleri](/bolum/tarim-makineleri) adıyla kayıtlı ayrı bir program vardır ve bu rehberin konusu olan program o değildir. Bu ayrım yalnızca bir ad ayrıntısı değildir: bu batch'in plan araştırmasında üç kaynak tam da bu yüzden ertelenmiştir; ayrıntı ders planı başlığında yazılıdır.

Üçüncü karışma noktası tarımın biyolojik tarafıdır. [Bitkisel üretim ve teknolojileri](/bolum/bitkisel-uretim-ve-teknolojileri), tarla bitkileri, bahçe bitkileri, bahçe tarımı ve bitki koruma bitkinin kendisini merkeze alır. Bu programda bitki yetiştirme dersinin bulunması, programı bir bitkisel üretim programına dönüştürmez; buradaki bitki bilgisi makinenin üzerinde çalışacağı nesneyi tanımak içindir.

Dördüncü karışma noktası hayvancılıktır. Hayvansal üretim ve teknolojileri, süt ve besi hayvancılığı ve kümes hayvanları yetiştiriciliği hayvanın bakımını ve verimini konu edinir. Bu programda hayvan yetiştirme dersinin bulunması, programı bir hayvancılık programı yapmaz; ahır, ağıl ve kümes donanımı burada bir makine sistemi olarak ele alınır.

Beşinci karışma noktası genel makine ve otomasyon alanlarıdır. Makine, makine resim ve konstrüksiyonu, [mekatronik](/bolum/mekatronik), kontrol ve otomasyon teknolojisi ve otomotiv teknolojisi aynı temel derslerin çoğunu okutur. Ayrım çalışma ortamındadır: burada makine tarlada, serada ve ahırda, toz, çamur, nem ve mevsimlik yoğunluk altında çalışır ve canlı bir üretim sürecinin parçasıdır.

Altıncı karışma noktası dijital tarım tarafıdır. [Hassas tarım ve tarımsal robotlar](/bolum/hassas-tarim-ve-tarimsal-robotlar), [dijital tarım teknolojileri](/bolum/dijital-tarim-teknolojileri) ve akıllı sera teknolojileri bu tarafa odaklanmış programlardır. Bu programın planında hassas tarım, dijital tarım teknolojileri ve otonom tarım makineleri gibi derslerin bulunması, programı bir yazılım ya da veri programına dönüştürmez; buradaki dijital bilgi makineye bağlıdır.

Yedinci karışma noktası tarımın işletme ve ekonomi tarafıdır. Tarım ekonomisi, tarımsal işletmecilik ve organik tarım işletmeciliği kararın maliyet ve pazar boyutunu merkeze alır. Bu programda tarımsal girişimcilik ve inovasyon dersinin bulunması, programı bir işletme programı yapmaz.

Sekizinci karışma noktası çevre, su ve gıda alanlarıdır. Çevre mühendisliği, tarımsal yapılar ve sulama, gıda teknolojisi ve organik tarım tarımın kaynak ve ürün tarafına bakar. Bu programın planında tarımsal enerji ve çevre ile ürün işleme derslerinin bulunması, bu alanların yerini almaz; yalnızca makinenin bu alanlarla nerede kesiştiğini gösterir.

Bir Üniversitenin Ders Planı: Afyon Kocatepe Üniversitesi

Bu programın somut bir örneği için öğrenci bilgi sistemi üzerinden herkese açık biçimde yayımlanan bir ders planı sayfası okundu. Sayfada basılı başlık Sandıklı Meslek Yüksekokulu / Tarım Makineleri ve Teknolojileri biçimindedir ve aranan program adı bu başlıkta birebir, aynı büyük ve küçük harf düzeniyle geçmektedir. Bu sayfa toplam dört okumayla okunmuştur: iki genel okuma ile üçüncü ve dördüncü yarıyılları, ardından birinci ve ikinci yarıyılları satır satır isteyen iki hedefli okuma. Plan dört yarıyıl üzerine kuruludur. Ders adları sayfada tümü büyük harfle yayımlanmıştır ve hiçbiri çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış, harf düzeni ve yazım düzeltilmemiştir.

Birinci yarıyılın satırları ATATÜRK İLKERİ VE İNKILAP TARİHİ I, FİZİK, MESLEKİ MATEMATİK, SERA TEKNOLOJİSİ, ÖLÇME VE KONTROL, TARIM MAKİNELERİ I, TÜRK DİLİ I, ardından sayfanın bastığı YABANCI DİL I DERS GRUBU yer tutucusu ve onu izleyen YABANCI DİL I (İNGİLİZCE I), YABANCI DİL I (ALMANCA I), YABANCI DİL I (FRANSIZCA I), sonra SEÇMELİ I-II DERS GRUBU yer tutucusu ve onu izleyen BEDEN EĞİTİMİ, GÖNÜLLÜLÜK ÇALIŞMALARI, GİRİŞİMCİLİK, GÜZEL SANATLAR, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ, KARİYER PLANLAMA, ŞEHİR VE ÜNİVERSİTE YAŞAMINA UYUM, BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ ve TARIMSAL ELEKTRİK VE ELEKTRONİK olarak yayımlanmıştır. Alanın adını taşıyan dersin ve sera teknolojisinin daha ilk yarıyılda gelmesi, öğrencinin makineyle ve örtü altı üretimle en baştan karşılaştığını gösterir. Sayfanın bastığı ATATÜRK İLKERİ VE İNKILAP TARİHİ I yazımı olduğu gibi bırakılmış, düzeltilmemiştir.

İkinci yarıyılın satırları ATATÜRK İLKERİ VE İNKILAP TARİHİ II, HASSAS TARIM, BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM, TARIM MAKİNELERİ II, PROGRAMLAMANIN TEMELLERİ, MALZEME BİLİMİ, TÜRK DİLİ II, ardından YABANCI DİL II DERS GRUBU yer tutucusu ve onu izleyen YABANCI DİL II (İNGİLİZCE II), YABANCI DİL II (ALMANCA II), YABANCI DİL II (FRANSIZCA II), sonra SEÇMELİ III DERS GRUBU yer tutucusu ve onu izleyen İMALAT İŞLEMLERİ, MAKİNE ELEMANLARI, ÜRÜN İŞLEME, BİYOLOJİK MALZEMELERİN TEKNİK ÖZELLİKLERİ, sonra SEÇMELİ IV DERS GRUBU yer tutucusu ve onu izleyen TARIM MAKİNALARI BAKIM VE ONARIM, TARIMSAL ENERJİ VE ÇEVRE, İKLİMLENDİRME VE SOĞUTMA ve MESLEKİ İNGİLİZCE olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyılda hassas tarımın, bilgisayar destekli tasarımın ve programlamanın yan yana durması, alanın dijital tarafının erken kurulduğunu gösterir. Sayfanın kendi içindeki yazım ikiliği burada görünür hâle gelmektedir: program adı Makineleri, birinci yarıyıldaki ders TARIM MAKİNELERİ I, bu yarıyıldaki ders ise TARIM MAKİNALARI BAKIM VE ONARIM biçiminde basılıdır. İki yazım tekleştirilmemiş ve düzeltilmemiştir.

Üçüncü yarıyılın satırları TRAKTÖRLER VE MOTORLAR, MEKATRONİK, DİJİTAL TARIM TEKNOLOJİLERİ, TARIMDA COĞRAFİ BİLGİ TEKNOLOJİLERİ, BİTKİ YETİŞTİRME, HAYVAN YETİŞTİRME, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME, ardından SEÇMELİ V DERS GRUBU yer tutucusu ve onu izleyen TARIM MAKİNELERİNDE HATA TEŞHİSİ VE ARIZA ANALİZİ, TARIMDA GÖRÜNTÜ İŞLEME TEKNOLOJİLERİ, MOBİL TARIM UYGULAMALARI, VERİ ANALİTİĞİ, sonra SEÇMELİ VI DERS GRUBU yer tutucusu ve onu izleyen OTONOM TARIM MAKİNELERİ, SİSTEM ANALİZİ, TARIMDA ERGONOMİ ve TARIMSAL GİRİŞİMCİLİK VE İNOVASYON olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyıl planın en yoğun bölümüdür: güç kaynağı, mekatronik, dijital teknolojiler, biyolojik üretim bilgisi ve arıza analizi aynı dönemde yürür.

Dördüncü yarıyılın satırları İŞLETMEDE MESLEKİ EĞİTİM ve STAJ olarak yayımlanmıştır. Son yarıyılın yalnızca bu iki satırdan oluşması, planın son dönemi bütünüyle iş yerindeki uygulamaya ayırdığını gösterir; bu, alanın saha ağırlığının plandaki en açık işaretidir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sayfa dört ayrı okumayla okunmuştur ve okunamayan yarıyıl yoktur; dört yarıyılın tamamı birinci okumada dökülmüş, üçüncü ve dördüncü yarıyıllar hedefli üçüncü okumayla, birinci ve ikinci yarıyıllar hedefli dördüncü okumayla ayrıca doğrulanmış ve ders adları ile sıraları birebir aynı çıkmıştır. İkinci okuma üçüncü ve dördüncü yarıyılı dökmemiş, özetlemiştir; bu eksiklik işaretlenmiş, o okuma yanlış ilan edilmemiştir. Reddedilen okuma yoktur ve hiçbir okuma bir diğeriyle çelişmemiştir. Sayfadan alınan basılı satır sayısı dört yarıyıl boyunca altmış birdir; bunların yedisi seçmeli yer tutucu satırdır ve geriye elli dört ders adı kalır; yarıyıllara dağılımı sırasıyla on dokuz, on dokuz, on beş ve ikidir. Hiçbir ders adı düşürülmemiştir. Yer tutucu sayımında okumalar arasında çözülmemiş bir ayrılık vardır ve bu ayrılık tekleştirilmemiştir: ikinci okuma sekiz adet grup başlığı bulunduğunu bildirmiş, ardından yedi kod saymıştır; diğer okumaların döktüğü satırlarda ders grubu ibaresini taşıyan yedi satır görünmektedir. Sekiz ile yedi arasında hakemlik yapılmamış, iki sayı da buraya yazılmıştır. Öğretim düzeyi bu sayfada basılı değildir ve dört yarıyıldan yapılmış bir çıkarımdır; başlıkta geçen meslek yüksekokulu ifadesi bir birim adı sayılmış, düzey ifadesi sayılmamıştır ve ön adım sayfalarının düzey bildirimi bu sayfanın kanıtı olarak kullanılmamıştır. Öğrenim süresi de sayfada basılı değildir; iki yıl bilgisi yalnızca dört yarıyıldan çıkarımdır. Üniversite adı bu sayfada yayımlanmamıştır ve alan adından çıkarımdır: sayfa yalnızca birim adını basmakta, kurumun tam adı yalnızca ön adım sayfalarında görünmektedir ve bu, yayımlayan sayfadan alınan bir ara durum olarak sunulmamıştır. Plan adresindeki program değeri bir ön adım sayfasından alınmıştır ve aynı ana makine adı üzerinde tek bir böyle deneme yapılmıştır; deneme tekrarlanmamıştır. Aynı kurumda beş ayrı ana makine adı tek tek denenmiş, dördü ders adı vermemiş, beşincisi vermiştir; ders adı vermeyen adların hiçbiri engelli ilan edilmemiştir ve kurumun planı olmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamıştır. Seçmeli yer tutucu satırlar sayfanın bastığı biçimde anılmış, hiçbir havuz doldurulmamış ve havuzdan kaç ders seçileceği yazılmamıştır. Ders kodu sütunu sayfada basılıydı ve alınmamıştır; birinci okuma ders adlarının yanındaki iş yükü değerlerini de döndürmüştür, bu değerler bilerek hiçbir yere yazılmamıştır ve bu rehberde hiçbir sayısal ders ölçüsü bulunmamaktadır. Okumaların hiçbirinde aynı ders adının sayfada iki kez basıldığına dair bir kayıt oluşmamıştır; bu nedenle tekilleştirme sorusu bu kaynakta doğmamıştır. Başlığın sonundaki bir eki yalnızca ikinci okuma alıntılamıştır; bu fark işaretlenmiş, tek biçime düzeltilmemiştir. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır ve bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır; puan türü ÖSYM program tablosuna dayanır. Sayfa taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan da yayımlamamaktadır. Bu program için ikinci bir plan kaynağı kurulamamıştır ve bunun gerekçesi ad uyuşmazlığıdır: üç aday kaynak tam plan basmış olmasına rağmen ertelenmiştir. Birincisi program adını mühendislik ekiyle basmakta ve düzeyi de lisans olarak yayımlamaktadır; diğer ikisi ise adı makinaları biçiminde yazmaktadır ve bu, aranan makineleri yazımıyla örtüşmemektedir. Üçünden de tek bir ders adı taşınmamış, listeler birleştirilmemiştir; bu kurumların planı olmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Bir başka kurumun ders içerikleri yasak bir ana makine adına havale ettiği için o bağlantı hiç izlenmemiştir. Program tablosu için kaynak listesinde anılan YÖK Atlas adresi bu plan araştırmasında arama sonuçlarında defalarca görünmüş ve hiçbir zaman ders planı kaynağı olarak açılmamıştır. Son olarak iki cümle mutlaka yazılmalıdır: buradaki plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir; sayfa puan türü yayımlamamaktadır ve bu kaydın puan türü değeri bu sayfaya değil, ÖSYM program tablosuna dayanır.

Mezunlar Ne İş Yapar?

Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı tarım makinesi kullanımı ve ayarıdır. Toprak işleme, ekim, gübreleme, ilaçlama ve hasat makinelerinin işe uygun seçilmesi, traktöre doğru bağlanması ve tarla koşuluna göre ayarlanması bu işin gövdesidir. Planda tarım makineleri dersinin iki dönem okutulması ve traktörler ve motorlar dersinin bulunması bu tarafa hazırlar.

İkinci alan bakım, onarım ve arıza teşhisidir. Periyodik bakımın planlanması, aşınan parçanın belirlenmesi, hidrolik ve aktarma organlarındaki sorunların bulunması ve onarımın yönlendirilmesi ayrı bir uzmanlıktır. Planda bakım ve onarım dersi ile hata teşhisi ve arıza analizi dersinin bulunması bu alana açılır.

Üçüncü alan tarımsal elektrik, elektronik ve mekatronik uygulamalarıdır. Sensörlerin, kontrol ünitelerinin ve elektrikli tahrik düzenlerinin kurulması ve sorunlarının çözülmesi bugün makinenin ayrılmaz parçasıdır; planda tarımsal elektrik ve elektronik ile mekatronik dersleri bu tarafı kurar.

Dördüncü alan dijital ve hassas tarım uygulamalarıdır. Konum tabanlı uygulama, coğrafi bilgi teknolojileri, görüntü işleme, mobil uygulamalar ve saha verisinin çözümlenmesi bu başlığın altındadır; planda hassas tarım, dijital tarım teknolojileri, tarımda coğrafi bilgi teknolojileri, görüntü işleme, mobil tarım uygulamaları ve veri analitiği dersleri buraya değer.

Beşinci alan örtü altı üretim ve iklimlendirme donanımıdır. Sera içindeki ısıtma, havalandırma, sulama ve soğutma sistemlerinin kurulması ve işletilmesi kendi başına bir çalışma alanıdır; planda sera teknolojisi ile iklimlendirme ve soğutma dersleri bu tarafa hazırlar.

Altıncı alan hasat sonrası işleme ve depolamadır. Ürünün temizlenmesi, sınıflandırılması, kurutulması ve saklanması için kullanılan donanımın çalıştırılması ve bakımı buraya girer; planda ürün işleme ile biyolojik malzemelerin teknik özellikleri dersleri bu alanla ilişkilidir.

Yedinci alan satış, satış sonrası hizmet ve teknik danışmanlıktır. Makine ve ekipman satan işletmelerde ürünün tanıtılması, kullanıcının eğitilmesi ve garanti kapsamındaki hizmetin yürütülmesi bu alandadır. Sekizinci alan ise üretim ve montaj tarafıdır: makine imalatı yapan işletmelerde parça üretimi, montaj ve kalite kontrolü görevleri planın imalat işlemleri, makine elemanları, malzeme bilimi ve bilgisayar destekli tasarım dersleriyle bağlantılıdır.

Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Kimler Tercih Etmeli?

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: elinizle iş yapmaktan hoşlanıyor musunuz? Bu alanın gündelik dili anahtar, ölçü aleti, yağ, toz ve gürültüdür. Makineye dokunmayı, sökmeyi ve yeniden kurmayı sıkıcı bulan bir öğrenci burada sürekli bir dirençle karşılaşır.

İkinci soru mekanik sezgidir. Bir düzeneğin nasıl hareket ettiğini, gücün nereden nereye aktarıldığını ve bir ayarın hangi sonucu değiştireceğini kafada canlandırabilmek bu alanın temel yeteneğidir. Planda makine elemanları, ölçme ve kontrol ile bilgisayar destekli tasarım derslerinin bulunması bu sezgiyi disipline etmek içindir.

Üçüncü soru sayısal derslere yaklaşımdır. Planda mesleki matematik, fizik ve malzeme bilimi vardır ve bu derslerden kaçmayı planlayan bir öğrenci aynı konuları makine derslerinde çok daha zor bir biçimde tekrar karşılar.

Dördüncü soru dijitalle barışık olmaktır. Bu alan artık yalnızca mekanik değildir; programlamanın temelleri, veri analitiği, görüntü işleme ve coğrafi bilgi teknolojileri planın içindedir. Bilgisayar ve veriyle çalışmayı istemeyen bir öğrenci alanın en hızlı büyüyen tarafını kendine kapatmış olur.

Beşinci soru sahadır ve mevsimdir. Bu işin önemli bölümü tarlada, serada ve atölyede geçer; iş yoğunluğu mevsime bağlı olarak toplanır ve hasat döneminde çalışma temposu yükselir. Planın son yarıyılının bütünüyle işletmede mesleki eğitim ile staja ayrılmış olması bu gerçeğin plandaki karşılığıdır.

Altıncı soru sorumluluk ve güvenliktir. Tarım makinesi ağır, güçlü ve açık hareketli parçaları olan bir araçtır; dikkatsizliğin bedeli yüksektir. İş güvenliği kurallarını gereksiz bir yük olarak gören bir öğrenci bu alanda kendini ve çevresini riske atar.

Yedinci soru üretimin canlı tarafına ilgi duyup duymadığınızdır. Burada makine bir canlı üretim sürecinin içinde çalışır; toprağın, bitkinin ve hayvanın davranışını hiç merak etmeyen bir öğrenci makineyi doğru ayarlamakta zorlanır. Son olarak bu programın iki yıllık bir önlisans programı olduğu ve uygulama yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir.

Tercih Öncesi Notlar

Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik farklı adlarla açılabilmekte, hatta aynı içeriğe çok benzeyen bir ad dört yıllık bir mühendislik programına ait olabilmektedir. Bu rehberin hazırlanmasında üç plan kaynağı yalnızca bu nedenle bir kenara bırakılmıştır: biri adı mühendislik ekiyle, ikisi ise makinaları yazımıyla basmaktaydı. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.

İkinci not: Uygulama altyapısı bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Öğrencinin atölyeye, traktöre, ekipman parkına, seraya ve laboratuvara fiilen erişip erişemediği, derslerin ne kadarının sahada yapıldığı ve bakım uygulamalarının gerçek makine üzerinde mi yürütüldüğü tercihten önce sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planın son yarıyılı bütünüyle işletmede mesleki eğitim ile staja ayrılmıştır; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.

Üçüncü not: Programların dijital ağırlığı belirgin biçimde ayrışmaktadır. Bu rehberde okunan planda hassas tarım, dijital tarım teknolojileri, görüntü işleme, veri analitiği ve otonom tarım makineleri gibi başlıklar yer almaktadır; başka bir üniversitenin planı ağırlığı bütünüyle mekanik tarafa vermiş olabilir. İki plan da bu programın adını taşıyabilir. Bu yüzden yarıyıl yarıyıl ders listesine bakmak, ad okumaktan daha bilgilendiricidir.

Dördüncü not: Bu bir önlisans programıdır ve mezunların bir bölümü öğrenimini lisans düzeyinde sürdürmek istemektedir. Bunun kurumsal yolu Dikey Geçiş Sınavıdır; bu rehber bu yolun kolay ya da zor olduğu yönünde hiçbir değerlendirme yapmaz ve hangi lisans programlarına geçilebileceği konusunda bir liste vermez. Bu bilgi için ÖSYM'nin ilgili kılavuzu esas alınmalıdır.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.

ÖSYM 2025 Yerleştirme Sonuçları
Tarım Makineleri ve Teknolojileri 2025 taban puanları

ÖSYM bu programı 3 üniversitede, 3 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.

247,51
en yüksek taban
233,73
en düşük taban
95
genel kontenjan
3
üniversite
Üniversite bazlı taban puanları →

ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.

Bu Bölümden Hangi Mesleklere Gidilir?
Tarım makineleri teknikeriTarım makineleri bakım ve onarım teknikeriTraktör ve tarım makineleri servis teknisyeniHassas tarım uygulama teknikeriSera ve iklimlendirme sistemleri teknikeriTarım makineleri satış ve satış sonrası hizmet uzmanıTarımsal ürün işleme ve depolama donanımı teknikeriTarım makineleri üretim ve montaj teknikeri

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.