İçeriğe geç
ünileniyorum
TYTÖnlisans · 2 yıl

Tarımsal İşletmecilik

Tarımsal İşletmecilik, bitkisel ve hayvansal üretimi yapan bir tarım işletmesinin planlanmasını, kayıt düzenini, maliyet hesabını ve ürünün pazara ulaşmasını birlikte ele alan iki yıllık bir önlisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 5488 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Kısaca

Tarımsal İşletmecilik, bitkisel ve hayvansal üretimi yapan bir tarım işletmesinin planlanmasını, kayıt düzenini, maliyet hesabını ve ürünün pazara ulaşmasını birlikte ele alan iki yıllık bir önlisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 5488 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Puan türü
TYT
Seviye
Önlisans
Süre
2 yıl
ÖSYM 2025 taban
238,61291,74
Üniversite
3
Genel kontenjan
80
Meslek çıktısı
8

Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.

Tarımsal İşletmecilik Nedir?

Tarımsal İşletmecilik, tarımı bir üretim tekniği olarak öğretmekle yetinmeyip aynı zamanda bir işletme problemi olarak ele alan iki yıllık bir önlisans programıdır. Programın çıkış noktası basit ama belirleyici bir gözlemdir: bir tarla iyi sürülmüş, iyi gübrelenmiş ve iyi sulanmış olabilir; buna rağmen o tarlada yapılan üretim, girdi maliyeti ile ürünün satış koşulu arasındaki ilişki hesaplanmadığında işletmeyi zarara sokabilir. Bu programın öğrencisi bu nedenle iki dili birden öğrenir. Birinci dil toprağın, bitkinin ve hayvanın dilidir; ikinci dil kaydın, maliyetin, planın ve pazarın dilidir. İki dilden yalnızca birini bilen kişi tarımsal işletmeciliği yapmaz; birincisini bilirse üretici, ikincisini bilirse büro elemanı olur.

Alanın birinci ayağı üretimin kendisidir. Bu rehberde okunan planda birinci yarıyılda Tarla Tarımı ve Toprak Bilgisi, ikinci yarıyılda Bahçe Tarımı, Bitki Besleme ve Gübreleme, Çayır Mera ve Yem Bitkileri derslerinin bulunması bu ayağı kurar. Bir işletmenin hangi ürünü hangi toprakta ve hangi girdiyle yetiştirebileceğini bilmeyen kişi, o işletmenin planını da yapamaz. Bu dersler bir ziraat eğitiminin küçültülmüş hâli değildir; işletme kararının teknik sınırını çizmek içindir. Bu tarafa ilgi duyan öğrenci için [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri), [bahçe tarımı](/bolum/bahce-tarimi) ve [toprak bilimi ve bitki besleme](/bolum/toprak-bilimi-ve-bitki-besleme) komşu adreslerdir.

İkinci ayak hayvansal üretimdir. Planda üçüncü yarıyılda Hayvan Yetiştirme, dördüncü yarıyılda Hayvan Besleme derslerinin bulunması, bu programın yalnızca bitkisel üretim üzerine kurulmadığını gösterir. Türkiye'de tarım işletmelerinin önemli bir bölümü bitkisel ve hayvansal üretimi aynı çatı altında yürütür; işletmenin gelir dengesi çoğu zaman bu iki kolun birbirini beslemesine dayanır. Bu tarafın ayrı programları için [zootekni](/bolum/zootekni), [hayvansal üretim ve teknolojileri](/bolum/hayvansal-uretim-ve-teknolojileri), [süt ve besi hayvancılığı](/bolum/sut-ve-besi-hayvanciligi) ve [kümes hayvanları yetiştiriciliği](/bolum/kumes-hayvanlari-yetistiriciligi) sayfalarına bakılabilir.

Üçüncü ayak işletme iktisadı ve muhasebedir. Planda birinci yarıyılda Genel Ekonomi ve Genel Matematik, ikinci yarıyılda Tarım Ekono. ve İşletmeciliği, üçüncü yarıyılda Genel Muhasebe ve Üretim Yönetimi derslerinin yer alması bu ayağı kurar. Bu derslerde öğrenilen şey, bir defterin nasıl tutulacağından ibaret değildir: bir üretim döneminin maliyetini o dönemin gelirine karşı okuyabilmek, sabit ve değişken gideri ayırabilmek, işletmenin hangi kolunun kârı taşıdığını görebilmektir. Bu çerçevenin geniş hâli için [işletme](/bolum/isletme), [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi) ve [muhasebe ve vergi uygulamaları](/bolum/muhasebe-ve-vergi-uygulamalari) sayfaları okunabilir.

Dördüncü ayak planlama ve analizdir ve bu, programın adını en çok hak eden yerdir. Planda üçüncü yarıyılda basılı olan Tarımsal İşletmelerin Analiz ve Planlanması ile dördüncü yarıyılda basılı olan Tarımsal Proje Hazırlama Tekniği dersleri, öğrenciyi mevcut bir işletmeyi çözümlemekten yeni bir yatırımı kurgulamaya geçirir. Aynı eksende dördüncü yarıyıldaki Tarla ve Bahçe Ürünleri İşletmeciliği ile Tarıma Dayalı Sanayi İşletmeciliği dersleri, işletmenin ölçeğini ve ürünün işlenerek değer kazandığı halkayı konu edinir.

Beşinci ayak finansman ve destektir. Planda dördüncü yarıyılda Tarımsal Kredi ve Finansman dersinin bulunması rastlantı değildir: tarımsal üretim, girdisi bugün ödenip geliri aylar sonra alınan bir faaliyettir ve bu zaman farkı finansmanı zorunlu kılar. Buna bağlı olarak üçüncü yarıyıldaki Tarımsal Kooperatifçilik dersi, tek başına küçük kalan işletmenin örgütlenerek nasıl güçlendiğini anlatır. Bu tarafın ayrı bir programı olarak [kooperatifçilik](/bolum/kooperatifcilik) sayfası ilgili öğrenciye açıktır.

Altıncı ayak pazarlama ve ticarettir. Planda üçüncü yarıyılda Tarımsal Pazarlama, dördüncü yarıyılda Uluslararası Tarım Ticareti derslerinin bulunması, ürünün tarladan çıktıktan sonraki yolculuğunu programın kapsamına alır. Tarımda pazarlama, mevsimsellik, bozulabilirlik ve fiyat dalgalanması yüzünden başka sektörlerden ayrılır. Bu tarafa ilgi duyan öğrenci için [pazarlama](/bolum/pazarlama), [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret), [uluslararası ticaret](/bolum/uluslararasi-ticaret) ve [lojistik](/bolum/lojistik) karşılaştırılmaya değer alanlardır.

Yedinci ayak mevzuat, kayıt ve kurumsal çerçevedir. Planda ikinci yarıyılda Dünya ve Türk Tarımı ile Tarımsal Kuruluşlar ve Organizasyonlar, üçüncü yarıyılda Tarım Hukuku ve Toplam Kalite Yönetimi, dördüncü yarıyılda Tarımsal Yayım ve Haberleşme derslerinin bulunması bu ayağı kurar. Tarımsal işletmecinin işi yalnızca üretmek değil, üretimini kayıt altına almak, başvurusunu yapmak ve denetime hazır bulunmaktır. Alanın kamusal çerçevesi bu rehberin bir sonraki başlığında ele alınmaktadır. Programın araç ve teknoloji tarafı da ihmal edilmemiştir: ikinci yarıyıldaki Tarım Alet ve Makineleri ile Tarımsal Yapılar ve Sulama, üçüncü yarıyıldaki Genel Seracılık ve Organik Tarım, dördüncü yarıyıldaki Bitki Koruma ve İklim Bilgisi dersleri bu tarafı taşır; bu başlıkların ayrı programları için [tarım makineleri](/bolum/tarim-makineleri), [tarımsal yapılar ve sulama](/bolum/tarimsal-yapilar-ve-sulama), [sulama teknolojisi](/bolum/sulama-teknolojisi), [seracılık](/bolum/seracilik), [organik tarım](/bolum/organik-tarim) ve [bitki koruma](/bolum/bitki-koruma) sayfaları okunabilir.

Alanın Kamusal Çerçevesi: 5488 Sayılı Kanun

Bir tarım işletmesi kendi tarlasında kendi kararını verir; ama o kararın verildiği çerçeveyi tek başına kurmaz. Desteklemenin hangi ilkeyle dağıtıldığı, üretimin hangi kayıt sistemine bağlandığı, hangi birimin tarımsal işletme sayıldığı ve tarım politikasının hangi amaçları güttüğü kamusal olarak düzenlenir. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 5488 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta TARIM KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Hiçbir okuma ad satırına bitişik bir dipnot işareti getirmemiştir; ad satırında böyle bir işaret bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır, yalnızca üç okumanın da böyle bir işaret getirmediği kaydedilmektedir.

Doğrulama üç okuma ile yapılmıştır ve dördüncü okuma yapılmamıştır; okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığından üç okuma büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır. Bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu belge, bu doğrulama oturumunun mutabakatı en güçlü metnidir: üç okuma arasında tek bir sözcük düzeyi ayrışması bile çıkmamış, ayrışma yalnızca satır kırılımı ve bölüm başlığı kapsamı düzeyinde kalmıştır. Aşağıda alıntılanan her künye satırı ve her madde gövdesi bu nedenle üç okumanın tamamının tanıklığıyla gelmektedir; yani hiçbir kalem yalnızca iki okumaya dayanmamaktadır. Buna rağmen bu geniş mutabakat dönüşüm doğruluğunun kanıtı sayılmamıştır ve bunun somut nedeni aşağıda gösterilmektedir.

Künye satırları üç okumada özdeştir: Kanun Numarası : 5488, Kabul Tarihi : 18/4/2006, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 25/4/2006 Sayı : 26149 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 45. Künye değerlerinin taşıdığı Tertip : 5 bilgisi, belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır; bu, adresin doğru tertipten açıldığının belge içi teyididir. Düstur satırında bir Sayfa değeri hiçbir okumada gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir ve satırın basılı biçiminin bundan ibaret olduğu iddia edilmemektedir. Kabul tarihi ile Resmî Gazete tarihi arasındaki sıralama tutarlıdır. Madde önekleri MADDE 1 – biçiminde, tümü büyük harf, boşluk, uzun tire ve yeniden boşlukla üç okumada aynı gelmiştir; bu biçim kısa tireye çevrilmemiştir. Bölüm başlığı hiçbir okumada gelmemiştir: iki okuma künyeden doğrudan Amaç kenar başlığına geçmiş, bir okuma ise açıkça bulunmadığını bildirmiştir. Bu da bir kapsam eksikliğidir; bu kanunda bölüm başlığı bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır ve özellikle bu kanunda bölüm başlığı yoktur denmemektedir. Beş maddenin kenar başlıkları üç okumada aynıdır: Amaç, Kapsam, Tanımlar, Tarım politikalarının amaçları, Tarım politikalarının ilkeleri.

Birinci madde kanunun amacını yazar: MADDE 1 – Bu Kanunun amacı; tarım sektörünün ve kırsal alanın, kalkınma plân ve stratejileri doğrultusunda geliştirilmesi ve desteklenmesi için gerekli politikaların tespit edilmesi ve düzenlemelerin yapılmasıdır. Kaynaktaki şapkalı plân yazımı düzeltilmemiştir.

İkinci madde kapsamı sayar: MADDE 2 – Bu Kanun, tarım politikalarının amaç, kapsam ve konularının belirlenmesi; tarımsal destekleme politikalarının amaç ve ilkeleriyle temel destekleme programlarının tanımlanması; bu programların yürütülmesine ilişkin piyasa düzenlemeleri, finansman ve idarî yapılanmanın tespit edilmesi; tarım sektöründe uygulanacak öncelikli araştırma ve geliştirme programlarıyla ilgili kanunî ve idarî düzenlemelerin yapılması ve tüm bunlarla ilgili uygulama usûl ve esaslarını kapsar. Buradaki idarî, kanunî ve usûl yazımları kaynakta göründüğü hâlde bırakılmıştır.

Üçüncü madde bu rehberin en can alıcı yeridir, çünkü programın adını bir tanım maddesi olarak taşır. Madde MADDE 3 – Bu Kanunda geçen; cümlesiyle açılır ve şu bentleri sıralar: a) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını, b) Müsteşarlık: Hazine Müsteşarlığını, c) Kurul: Tarımsal Destekleme ve Yönlendirme Kurulunu, ç) Çiftçi: Mal sahibi, kiracı, yarıcı veya ortakçı olarak devamlı veya en az bir üretim dönemi veya yetiştirme devresi tarımsal üretim yapan gerçek ve tüzel kişileri, d) Çiftçi kayıt sistemi: Bakanlık tarafından oluşturulan çiftçilerin kayıt altına alındığı tarımsal veri tabanını, e) Çiftlik muhasebe veri ağı: Tarımsal işletmelerin gelirlerine ve faaliyetlerine ilişkin muhasebe verilerinin toplanması ve veri ağı kurulmasını, f) Doğrudan gelir desteği: Ürün ve girdi fiyatlarını doğrudan etkilemeden, üreticilere yapılan gelir transferlerini, g) Entegre idare ve kontrol sistemi: Arazi parsel tanımlama, çiftçi kayıt, hayvan kimlik, kontrol ve veri tabanından oluşan, tarıma verilen desteklerin kontrol edilmesini ve kayıt altına alınmasını sağlayan sistemi, ğ) Özel sektör: Tarımsal alanda faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşları dışındaki gerçek ve tüzel kişileri, h) Sözleşmeli üretim: Üretici ve yetiştiriciler ile diğer gerçek ve tüzel kişilerin karşılıklı menfaat esaslarına dayalı yazılı akitlerle yürütülen tarımsal üretim şeklini, ı) Tarım: Doğal kaynakları uygun girdilerle birlikte kullanarak yapılan her türlü üretim, yetiştirme, işleme ve pazarlama faaliyetlerini, i) Tarımsal işletme: Üretim faktörlerini kullanarak; bitkisel ve/veya hayvansal ve/veya su ürünlerinin üretimi için tarımsal faaliyet yapan veya söz konusu tarımsal faaliyete ilave olarak işleme, depolama, muhafaza ve pazarlamaya yönelik faaliyetlerde bulunan işletmeyi, j) Tarımsal üretim: Toprak, su ve biyolojik kaynaklar ile birlikte tarımsal girdiler kullanılarak yapılan bitkisel, hayvansal, su ürünleri, mikroorganizma ve enerji üretimini, k) Ürün: Bitkisel, hayvansal ve su ürünleri alanında elde edilen her türlü işlenmemiş ham ürünler ile bunların birinci derece işlenmesi ile elde edilmiş ürünleri, l) Sivil toplum örgütleri: Tarımsal alanda faaliyet gösteren kooperatif, birlik, dernek ve vakıflar ile gönüllü kuruluşları, m) Tarım havzaları: Tarımsal faaliyet için, bir veya birkaç il sınırı veya bölge sınırları içinde aynı ekolojik şartları taşıyan ve birbirinin devamı niteliğindeki tarım alanlarını, Madde ifade eder. cümlesiyle kapanır. Bu bent dizisinde harflerin sıralanışı ve kapanıştaki küçük harfli i yazımı kaynakta göründüğü hâlde bırakılmıştır.

Bu maddenin bu program açısından okunması gereken yeri i bendidir. Tarımsal işletme burada üretim faktörlerini kullanarak üreten ve buna ilave olarak işleme, depolama, muhafaza ve pazarlama yapan birim olarak tanımlanmaktadır; yani programın adındaki işletme sözcüğü bu kanunda hukuken adlandırılmış bir birime karşılık gelmektedir. ç bendindeki mal sahibi, kiracı, yarıcı veya ortakçı ayrımı, işletmenin arazi kullanım biçimlerinin hukuki karşılığıdır. e bendindeki çiftlik muhasebe veri ağı tanımı, tarımsal işletme muhasebesinin bir sistem adı olarak metne girdiği yerdir; d bendindeki çiftçi kayıt sistemi ile g bendindeki entegre idare ve kontrol sistemi ise kaydın kurumsal altyapısını yazar. h bendindeki sözleşmeli üretim, işletmenin pazara sözleşmeyle bağlandığı biçimi tanımlar; ı bendi tarımın kendisini üretim, yetiştirme, işleme ve pazarlama olarak sayar; k bendi ürünü birinci derece işlenmiş hâlini de kapsayacak biçimde tanımlar; l bendi ise işletmenin içinde yer alabileceği örgütlenmeleri sayar.

Dördüncü madde politikanın amaçlarını yazar: MADDE 4 – Tarım politikalarının amaçları; tarımsal üretimin iç ve dış talebe uygun bir şekilde geliştirilmesi, doğal ve biyolojik kaynakların korunması ve geliştirilmesi, verimliliğin artırılması, gıda güvencesi ve güvenliğinin güçlendirilmesi, üretici örgütlerinin geliştirilmesi, tarımsal piyasaların güçlendirilmesi, kırsal kalkınmanın sağlanması suretiyle tarım sektöründeki refah düzeyini yükseltmektir.

Beşinci madde ilkeleri sayar: MADDE 5 – Tarım politikalarının ilkeleri şunlardır: a) Tarımsal üretim ve kalkınmada bütüncül yaklaşım. b) Uluslararası taahhütlere uyum. c) Piyasa mekanizmalarını bozmayacak destekleme araçlarının kullanımı. ç) Örgütlülük ve kurumsallaşma. d) Özel sektörün rolünün artırılması. e) Sürdürülebilirlik, insan sağlığı ve çevreye duyarlılık. f) Yerinden yönetim. g) Katılımcılık. ğ) Şeffaflık ve bilgilendirmek. Son bendin ötekiler gibi ad öbeğiyle değil mastarla bitmesi üç okumada da aynı gelmiştir; bu biçim düzeltilmemiştir ve kaynakta böyle basılı olduğu iddia edilmemektedir. Bu dize tam da mutabakatın eleyemediği türden bir anomalidir ve yukarıda söylenen uyarının somut kanıtıdır: üç okumanın birebir uyuşması, dönüşüm katmanında oluşmuş bir bozulmayı elemez.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir önlisans, meslek yüksekokulu, bölüm, program ya da diploma hükmü yoktur. Bu programın ders planını belirlemez: üçüncü maddenin i bendindeki fonksiyon listesi bir tanım unsurudur, bir müfredat değildir ve ikinci maddede geçen araştırma ve geliştirme programları ibaresi tarım sektörüne ilişkindir, bir öğretim programına değil. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerde tarımsal işletmecilik mezununa unvan, atanma koşulu, yeterlik belgesi, sicil ya da meslek icrası şartı getirilmemektedir; çiftçi tanımı bir öğrenim koşulu değil, bir üretim ve tasarruf ilişkisi tanımıdır ve mezunun çiftçi sayılıp sayılmayacağı doğrulanan maddelerde düzenlenmemektedir. Tarımsal işletmecilik, tekniker ya da ziraat teknikeri gibi terimlerin bu kanunda ayrıca tanımlanıp tanımlanmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır: söylenebilecek tek şey, bu oturumda çekilen birinci ile beşinci maddeler kapsamında böyle bir tanımın iki okumada birebir teyit edilemediğidir. Kanunun bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; güncel hâl için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Dördüncü okuma yapılmamıştır; yöntem bunu yasaklamaktadır ve bu nedenle hiçbir kalem ek bir çekimle sınanmamıştır. Önbellek yüzünden metne dönüştürme hatası elenememiştir: üç okuma yaklaşık on beş dakikalık önbellek penceresi içinde, büyük olasılıkla tek bir dönüşüm çıktısı üzerinde yapılmıştır ve bu belgede üç okumada birebir aynı gelen en az üç anomali bu yüzden elenememiştir; bunlar son bendin mastarla bitmesi, madde önekindeki uzun tireli biçim ile bent alfabesinin dizilişi ve kapanıştaki küçük harfli yazımdır. Bunların kaynakta böyle basılı olduğu iddia edilmemektedir. Altıncı madde ve sonrası hiçbir okumada istenmemiş ve getirilmemiştir; okumalar bilinçli olarak birinci ile beşinci madde kapsamıyla sınırlandırılmıştır ve o maddelerin varlığı, içeriği ya da numaralandırması hakkında hiçbir iddia yoktur. Bölüm başlıkları ve Düstur satırındaki sayfa değeri alınamamıştır; her ikisi de kapsam eksikliğidir ve olumsuz iddiaya çevrilmemiştir. Dipnot işaretleri ve gövdeleri hiçbir okumada görünmemiştir; kanunda dipnot bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamıştır. Değişiklik zinciri araştırılmamıştır; doğrulanan gövdelerde değişiklik ya da ek ibaresi görünmemiştir ve belgede böyle ibarelerin bulunup bulunmadığı hakkında iddia kurulmamıştır. Bir okumanın sert satır sonlarını koruyan biçimi yalnızca o okumada kaldığı için satır kırılım biçimi alıntılanmamıştır; bir başka okumanın eklediği numaralandırma ile bulunmayan öğe için yazdığı etiket okuyucu eklemesi sayılmış, kaynak metin sayılmamıştır. Bu belgede hiçbir okuma reddedilmemiştir: hiçbiri çeviri ya da parafraz üretmemiş, kısaltma açmamış, gövde kırpmamış ve belgede olmayan bir madde aralığı uydurmamıştır. Bu numaranın yedeği hiç denenmemiştir, çünkü birincil numara ilk denemede açılmış ve konu örtüşmesi tutmuştur; o yedek numara hakkında bu rehberde hiçbir künye, ad ya da madde iddiası yoktur ve varlığı da doğrulanmamıştır. Denenmemiş tertip adreslerinin ölü olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamıştır; ölü adres ile ölü numara ayrımı korunmuştur ve bu oturumda hiçbir adres belgesiz dönmemiştir. Aynı doğrulama oturumunda başka bir program için ikinci bir kanun numarası daha okunmuştur; o numarada bir madde tek okumada kaldığı için adıyla dışarıda bırakılmış, ceza maddeleri ise idari para cezası tutarı taşıma ihtimali nedeniyle hiç istenmemiştir. Bu rehber o numaradan tek bir cümle taşımamaktadır ve o numaranın içeriği hakkında burada hiçbir iddia kurulmamaktadır. Son olarak kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiş, taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış ve hiçbir para tutarı alınmamıştır.

Tarımsal İşletmecilik ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil

Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman adların benzerliğidir. En sık karıştığı yer tarımın iktisadi tarafının lisans düzeyindeki karşılığıdır. [Tarım ekonomisi](/bolum/tarim-ekonomisi) tarımı sektör ölçeğinde, politika ve piyasa çözümlemesiyle ele alan bir lisans alanıdır; buradaki program ise dört yarıyıllık bir önlisans programıdır ve ağırlığını işletme ölçeğindeki uygulamaya verir. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz; yalnızca düzeylerin ve kapsamların aynı olmadığını kaydeder.

İkinci karışma noktası genel işletme programlarıdır. [İşletme](/bolum/isletme), [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi) ve [muhasebe ve vergi uygulamaları](/bolum/muhasebe-ve-vergi-uygulamalari) yönetim, muhasebe ve finans araçlarını sektörden bağımsız öğretir. Bu programda aynı araçlar öğretilir, ama üzerinde çalışıldıkları nesne baştan bellidir: canlı bir üretim süreci, mevsime bağlı bir takvim ve bozulabilir bir ürün. Bir maliyet tablosunun hazırlanışı aynıdır; o tabloya giren kalemlerin davranışı aynı değildir.

Üçüncü karışma noktası saf üretim programlarıdır. [Tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), [bahçe tarımı](/bolum/bahce-tarimi), [bitkisel üretim ve teknolojileri](/bolum/bitkisel-uretim-ve-teknolojileri), [seracılık](/bolum/seracilik) ve [organik tarım](/bolum/organik-tarim) üretim tekniğini merkeze alır. Bu programda üretim dersleri bulunması, programı bir üretim programına dönüştürmez; buradaki teknik bilgi, işletme kararının girdisidir. Aynı ayrım hayvansal tarafta da geçerlidir: [zootekni](/bolum/zootekni) ve [hayvansal üretim ve teknolojileri](/bolum/hayvansal-uretim-ve-teknolojileri) yetiştiriciliğin kendisine odaklanır.

Dördüncü karışma noktası tarımın makine ve altyapı tarafıdır. [Tarım makineleri](/bolum/tarim-makineleri), [tarım makineleri ve teknolojileri mühendisliği](/bolum/tarim-makineleri-ve-teknolojileri-muhendisligi), [tarımsal yapılar ve sulama](/bolum/tarimsal-yapilar-ve-sulama) ve [sulama teknolojisi](/bolum/sulama-teknolojisi) donanımı ve tesisi konu edinir. Bu planda Tarım Alet ve Makineleri ile Tarımsal Yapılar ve Sulama derslerinin bulunması, programı bir makine ya da altyapı programı yapmaz.

Beşinci karışma noktası gıda tarafıdır. [Gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi), [gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi), [süt teknolojisi](/bolum/sut-teknolojisi), [et ve ürünleri teknolojisi](/bolum/et-ve-urunleri-teknolojisi) ve [meyve ve sebze işleme teknolojisi](/bolum/meyve-ve-sebze-isleme-teknolojisi) ürünün işlenmesini konu edinir. Bu planda Tarıma Dayalı Sanayi İşletmeciliği dersinin bulunması, işleme sanayisine işletmecilik gözüyle bakıldığı anlamına gelir; ürünün teknolojik dönüşümünün kendisi bu programın konusu değildir.

Altıncı karışma noktası ticaret ve dağıtımdır. [Dış ticaret](/bolum/dis-ticaret), [uluslararası ticaret](/bolum/uluslararasi-ticaret), [uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik) ve [lojistik](/bolum/lojistik) yükün ve ticaretin kendisini merkeze alır. Bu planda Uluslararası Tarım Ticareti dersinin bulunması, programı bir dış ticaret programına dönüştürmez.

Yedinci karışma noktası tarımın dijitalleşen yüzüdür. [Dijital tarım teknolojileri](/bolum/dijital-tarim-teknolojileri), [akıllı sera teknolojileri](/bolum/akilli-sera-teknolojileri) ve [hassas tarım ve tarımsal robotlar](/bolum/hassas-tarim-ve-tarimsal-robotlar) sensör, veri ve otomasyon eksenlidir. Bu programın kayıt ve veri ile ilgilenmesi, onu bir teknoloji programı yapmaz; buradaki kayıt işletmenin muhasebe ve planlama kaydıdır.

Sekizinci karışma noktası örgütlenme ve finansmandır. [Kooperatifçilik](/bolum/kooperatifcilik), [bankacılık ve sigortacılık](/bolum/bankacilik-ve-sigortacilik) ve [sigortacılık](/bolum/sigortacilik) kendi başlarına birer alandır. Bu planda Tarımsal Kooperatifçilik ile Tarımsal Kredi ve Finansman derslerinin bulunması, bu alanların tarım işletmesine bakan yüzünü öğretmek içindir.

Bir Üniversitenin Ders Planı: Harran Üniversitesi Ceylanpınar Meslek Yüksekokulu

Bu programın somut bir örneği için bir meslek yüksekokulunun kendi üniversitesinin alan adında herkese açık biçimde yayımladığı Bologna ders çıktıları sayfası okundu. Sayfanın bastığı program adı TARIMSAL İŞLETMECİLİK PROGRAMI biçimindedir ve aranan program adı bu başlıkta birebir geçmektedir. Sayfa Tarım Ekonomisi ya da Tarım İşletmeciliği adını program adı olarak basmamaktadır; sayfada geçen Tarım Ekono. ve İşletmeciliği ikinci yarıyılda basılı bir ders adıdır, program adı değildir ve program adı olarak kullanılmamıştır. Aynı biçimde üçüncü yarıyılda basılı olan Organik Tarım da bir ders adıdır. Öğretim düzeyi bu sayfada yazılıdır, ancak yalın bir başlık olarak değil bir cümlenin içinde: sayfa dört yarıyıl sonunda programdan mezun olan öğrencilerin ön lisans diploması alacağını yazmaktadır. Bu ayrım burada açıkça işaretlenmektedir; düzey yalnızca yarıyıl sayısından çıkarılmış değildir, sayfanın bastığı dört yarıyıllık yapı bu ifadeyi yalnızca desteklemektedir. Üniversite adı sayfada yayımlanmıştır. Plan dört yarıyıl üzerine kuruludur ve ders adları bütünüyle Türkçe yayımlanmıştır; hiçbiri çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış, sayfadaki yazım düzeltilmemiştir.

Birinci yarıyılın satırları Tarla Tarımı, Toprak Bilgisi, Genel Ekonomi, Genel Matematik, Türk Dili-I, Yabancı Dil-I, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi-I, İstatistik, Çevre Ekoloji, Beden Eğitimi-I, Bilgisayar Kullanımı ve Davranış Bilimleri ve Halkla İlişkiler olarak yayımlanmıştır. Programın daha ilk yarıyılda tarlayı ve toprağı genel ekonomi ve genel matematikle yan yana koyması, bu rehberin başında anlatılan iki dilliliğin plandaki karşılığıdır. Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi-I satırındaki şapkalı yazım sayfada bu biçimdedir ve düzeltilmemiştir.

İkinci yarıyılın satırları Bahçe Tarımı, Tarımsal Yapılar ve Sulama, Bitki Besleme ve Gübreleme, Tarım Alet ve Makineleri, Türk Dili-II, Yabancı Dil-II, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi-II, Tarım Ekono. ve İşletmeciliği, Beden Eğitimi-II, Çayır Mera ve Yem Bitkileri, Dünya ve Türk Tarımı, Tarımsal Kuruluşlar ve Organizasyonlar ve İş Sağlığı ve Güvenliği olarak yayımlanmıştır. Tarım Ekono. ve İşletmeciliği satırındaki kısaltma sayfada bu biçimde basılıdır ve açılmamıştır. Bu yarıyılda üretim, altyapı, makine ve iktisat derslerinin birlikte yürümesi, işletme kararının hangi teknik kısıtlar altında verildiğini gösterir.

Üçüncü yarıyılın satırları Temel Bilgi Teknolojileri, Üretim Yönetimi, Tarımsal İşletmelerin Analiz ve Planlanması, Hayvan Yetiştirme, Tarımsal Pazarlama, Toplam Kalite Yönetimi, Tarım Hukuku, Bitirme Ödevi, Genel Muhasebe, Tarımsal Kooperatifçilik, Organik Tarım, Mesleki Yabancı Dil I ve Genel Seracılık olarak yayımlanmıştır. Programın adını en doğrudan taşıyan ders olan Tarımsal İşletmelerin Analiz ve Planlanması bu yarıyılda, genel muhasebe ve üretim yönetimiyle aynı dönemde durmaktadır; bu sıralama, çözümlemenin kayıt ve süreç bilgisiyle birlikte öğretildiğini gösterir.

Dördüncü yarıyılın satırları Hayvan Besleme, Tarla ve Bahçe Ürünleri İşletmeciliği, Tarımsal Kredi ve Finansman, Tarımsal Proje Hazırlama Tekniği, Bitirme Ödevi, İklim Bilgisi, Tarıma Dayalı Sanayi İşletmeciliği, Uluslararası Tarım Ticareti, Tarımsal Yayım ve Haberleşme, Mesleki Yabancı Dil- II, Ofis Yazılımları ve Bitki Koruma olarak yayımlanmıştır. Son yarıyılın proje hazırlama, finansman ve ticaret dersleriyle kurulması, öğrencinin mezuniyete doğru işletmeyi dışarıya bağlayan kararlara yönlendirildiğini gösterir. Bitirme Ödevi adı sayfada hem üçüncü hem dördüncü yarıyılda basılıdır ve tekilleştirilmemiştir; iki kez basıldığı olduğu gibi yazılmaktadır. Mesleki Yabancı Dil I ile Mesleki Yabancı Dil- II arasındaki ayırıcı ve boşluk farkı sayfada bu biçimdedir ve düzeltilmemiştir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Buradaki plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir; başka kurumların planları bundan farklı olabilir ve bu rehber onlar hakkında hiçbir şey söylemez. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu kaydın puan türü değeri ÖSYM program tablosuna dayanmaktadır, bu sayfaya değil, ve sayfa taban puan ile kontenjan da yayımlamamaktadır. Bu sayfa iki ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış iki ayrı istekle okunmuştur; üçüncü bir okuma yapılmamıştır. Sayfadan alınan ders adı sayısı dört yarıyıl boyunca ellidir ve hiçbir yer tutucu satır düşürülmemiştir: iki okuma da bu sayfada seçmeli ya da yer tutucu satır bildirmemiştir, dolayısıyla düşürülen satır sayısı sıfırdır ve doldurulmamış bir seçmeli havuz da bu kaynakta bulunmamaktadır. Sayfanın seçmeli ders basıp basmadığı hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır; havuz doldurma sorusu bu kaynakta doğmamıştır. Ders listesinin kapsamı bakımından zorunlu bir ifşa vardır: dört yarıyılın tam dökümü yalnızca ikinci okumadan gelmektedir. Birinci okuma dört yarıyıl başlığının varlığını doğrulamış ve sekiz ders adını örnek olarak vermiş, bu sekiz adın hepsi ikinci okumanın dökümünde aynı yarıyılda ve aynı yazımla yer almıştır; ancak birinci okuma tam döküm yapmadığı için kalan kırk iki ders adı tek okumayla kayıtlıdır. Bu eksiklik bilinçlidir ve giderilmemiştir. Öğretim düzeyi sayfada yazılıdır ama yalın bir önlisans başlığı olarak değil, ön lisans diploması ifadesiyle bir cümle içinde; bu ayrım yukarıda da işaretlenmiştir ve düzey ne doğrulanamamış ne de saf çıkarımdır. Üniversite adı sayfada yayımlanmıştır, alan adından çıkarım değildir; yalnızca birinci okuma adı sayfanın iletişim bloğunda gördüğünü bildirmiştir ve bu ayrıntı olduğu gibi kaydedilmektedir. Yüksekokulun adında çözülmemiş bir ayrışma vardır: iki okumanın sayfadan bildirdiği ad Ceylanpınar Meslek Yüksekokulu iken, arama sonucu başlığı ve ana makine adı bağlamında görülen biçim Ceylanpınar Tarım Meslek Yüksekokulu olmuştur. Bu fark çözülmemiş, tek biçime getirilmemiş ve hangisinin geçerli olduğu iddia edilmemiştir; bu başlıkta sayfadan okunan biçim kullanılmıştır. Program adının yazımında da bir ayrışma vardır: birinci okuma adı TARIMSAL İŞLETMECİLİK PROGRAMI olarak, ikinci okuma aynı başlığı sonuna eklenmiş bir etkinlik ibaresiyle birlikte alıntılamıştır; bu fark da işaretlenmiş, tek biçime getirilmemiştir. Aynı ana makine adındaki bir tanıtım adresi denenmiş ve robots kaynaklı bir hatayla açılamamıştır; buna karşılık aynı ana makine adındaki bu Bologna adresi iki okumada da açılmış ve içerik vermiştir, bu nedenle alan adı engelli ilan edilmemiştir ve bu ayrım burada bilerek korunmaktadır. Açılamayan o adresin içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Hiçbir okuma reddedilmemiştir. Ders kodu, kredi ve iş yükü sütunları sayfada basılıydı, alınmamıştır ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Bu program için ikinci bir plan kaynağı aranmış ama bulunamamıştır: yapılan aramalarda çıkan öteki sonuçlar ya yasak ve engelli alan adlarına ya da program rehberi niteliğindeki ticari sitelere aitti. Bu, başka hiçbir kurumun bu programı ya da yayımlanmış bir planı olmadığı anlamına gelmez ve böyle bir iddia kurulmamıştır. Son olarak bir dersin bu programda bulunmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamış, sayfanın yayımlamadığı hiçbir bilgi buraya taşınmamıştır.

Mezunlar Ne İş Yapar?

Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı tarım işletmesinin kendisidir. Kendi işletmesini ya da aile işletmesini yürüten mezun için ürün deseninin seçilmesi, üretim takviminin kurulması, girdi alımının planlanması ve dönem sonunda hesabın çıkarılması işin gövdesidir. Planda Tarımsal İşletmelerin Analiz ve Planlanması, Üretim Yönetimi ve Genel Muhasebe derslerinin bulunması doğrudan bu alana bakar.

İkinci alan tarım işletmelerinde ve tarıma dayalı sanayide ara kademe görevlerdir. Üretim kaydının tutulması, girdi ve ürün stokunun izlenmesi, tedarikçi ve alıcı ilişkisinin yürütülmesi ve kalite düzeninin işletilmesi bu tarafın işidir; planda Toplam Kalite Yönetimi ile Tarıma Dayalı Sanayi İşletmeciliği dersleri buraya açılır.

Üçüncü alan üretici örgütlenmesidir. Kooperatifler, birlikler ve üretici örgütleri kendi üyeleri adına alım, satım, kayıt ve başvuru işlerini yürütür; planda Tarımsal Kooperatifçilik ile Tarımsal Kuruluşlar ve Organizasyonlar derslerinin bulunması bu alana hazırlar. Kanun metninde sivil toplum örgütleri tanımının kooperatif, birlik, dernek ve vakıflar ile gönüllü kuruluşları sayması, bu örgütlenmenin kamusal metindeki karşılığıdır.

Dördüncü alan kayıt, başvuru ve destekleme süreçleridir. Kanun metninde çiftçi kayıt sistemi ile entegre idare ve kontrol sisteminin tanımlanmış olması, tarımsal üretimin kayıt üzerinden yürüdüğünü gösterir. Bu kayıtların doğru tutulması, başvuru dosyalarının hazırlanması ve belge düzeninin korunması mezunun sık karşılaştığı işlerdendir.

Beşinci alan tarımsal girdi ve ürün ticaretidir. Tohum, gübre, yem, ilaç ve makine satan işletmeler ile ürün alım satımı yapan kuruluşlar hem teknik hem ticari bilgi ister; planda Tarımsal Pazarlama ve Uluslararası Tarım Ticareti dersleri bu tarafa açılır.

Altıncı alan finansman ve destek hizmetleridir. Tarımsal kredi başvurularının hazırlanması, yatırım projelerinin belgelendirilmesi ve dönemsel nakit akışının planlanması ayrı bir uzmanlıktır; planda Tarımsal Kredi ve Finansman ile Tarımsal Proje Hazırlama Tekniği dersleri buraya hazırlar.

Yedinci alan yayım ve danışmanlıktır. Üreticiye bilgi taşımak, uygulamayı yerinde göstermek ve kurumla üretici arasındaki iletişimi kurmak planda Tarımsal Yayım ve Haberleşme dersiyle karşılanır.

Sekizinci alan hayvancılık işletmeleridir. Süt ve besi işletmelerinde sürü kaydının tutulması, yem planının maliyetle birlikte kurulması ve üretim veriminin izlenmesi bu tarafın işidir; planda Hayvan Yetiştirme ve Hayvan Besleme dersleri bu alana açılır.

Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Kimler Tercih Etmeli?

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: tarımı bir yaşam biçimi olarak mı, yoksa bir işletme olarak mı merak ediyorsunuz? İkisi de meşru bir ilgidir, ama bu program ikincisine göre kurulmuştur. Üretmekten hoşlanıp hesaptan, kayıttan ve plandan kaçan bir öğrenci, programın ikinci yarısında kendini yabancı hissedebilir.

İkinci soru sayılarla çalışabilmektir. Planda Genel Matematik, İstatistik, Genel Muhasebe, Üretim Yönetimi ile analiz ve planlama dersleri vardır. Bu derslerin hiçbiri ileri matematik istemez; ama düzenli hesap tutmayı, tabloyu okumayı ve bir sonucu rakamla savunmayı ister. Bunu sıkıcı bulan bir öğrenci alanın çekirdeğinden uzaklaşmış olur.

Üçüncü soru sahadır. Bu alanın öğrenimi yalnızca sınıfta geçmez; tarla, sera, ahır ve işletme ortamı işin parçasıdır. Planda Tarla Tarımı, Bahçe Tarımı, Genel Seracılık ve hayvan yetiştirme derslerinin bulunması bu tarafa işaret eder. Açık havada, çamurlu ve fiziksel bir çalışma ortamını baştan reddeden bir öğrenci alanın bir bölümünü kendine kapatmış olur.

Dördüncü soru belirsizliğe tahammüldür. Tarımsal üretimde hava, hastalık ve fiyat aynı anda değişir; en iyi plan bile bozulabilir. Kanun metninin tarım politikalarının ilkeleri arasında sürdürülebilirliği ve piyasa mekanizmalarını bozmayacak destekleme araçlarının kullanımını sayması, bu belirsizliğin kamusal düzeydeki karşılığıdır. Her şeyin öngörülebilir olmasını isteyen bir öğrenci burada zorlanır.

Beşinci soru insan ilişkisidir. Bu meslek üreticiyle, tedarikçiyle, alıcıyla ve kurumla konuşmayı gerektirir. Planda Davranış Bilimleri ve Halkla İlişkiler ile Tarımsal Yayım ve Haberleşme derslerinin bulunması bu tarafa açılır. Yalnız çalışmayı tercih eden bir öğrenci mesleğin önemli bir bölümünü zorlayıcı bulabilir.

Altıncı soru kayıt disiplinidir. Destekleme, kredi ve denetim süreçlerinin tamamı belgeye dayanır; belgesi eksik olan doğru üretim bile karşılığını bulamaz. Kâğıt işini gereksiz gören bir öğrenci teknik olarak güçlü olsa bile işin yarısını yapmış olur.

Yedinci soru düzey ve süredir. Bu iki yıllık bir önlisans programıdır ve uygulama yükü ders dışı çalışmayı da gerektirir. Öğrenimini lisans düzeyinde sürdürmek isteyen mezunlar için dikey geçiş bir yoldur; bu rehber bu yolun kolaylığı ya da zorluğu hakkında hiçbir değerlendirme yapmaz ve güncel koşullar için kaynak listesindeki resmi adreslerin esas alınması gerekir.

Tercih Öncesi Notlar

Birinci not: Bu programın adı ile yakın adlar birbirine karıştırılmamalıdır. Tarımsal İşletmecilik adıyla açılan bu önlisans programı ile lisans düzeyindeki tarım ekonomisi ve tarım işletmeciliği başlıklı programlar aynı düzeyde değildir; bu rehberde okunan sayfa da bu iki adı program adı olarak basmamaktadır. Aynı biçimde, adında tarım geçen her önlisans programı aynı içeriği taşımaz. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.

İkinci not: Program içerikleri kurumdan kuruma belirgin biçimde ayrışabilir. Bu rehberde okunan plan dört yarıyıl üzerine kuruludur ve bitkisel üretim, hayvansal üretim, muhasebe, planlama, pazarlama ve mevzuat derslerini bir arada taşımaktadır; başka bir kurumun aynı adlı programı bu dengeyi başka türlü kurabilir. Hangi derslerin zorunlu, hangilerinin seçmeli olduğu ve seçmeli havuzun neler içerdiği tercihten önce ilgili kurumdan öğrenilmelidir; bu rehberde okunan sayfada seçmeli ya da yer tutucu satır bildirilmemiştir ve sayfanın seçmeli ders basıp basmadığı hakkında bir iddia kurulmamaktadır.

Üçüncü not: Uygulama altyapısı bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Öğrencinin uygulama arazisine, seraya, hayvan barınağına ya da işletme laboratuvarına erişip erişemediği, staj düzeninin nasıl kurulduğu ve stajın gerçek bir işletmede mi yoksa yalnızca kurum içinde mi yapıldığı sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda üçüncü ve dördüncü yarıyılda birer Bitirme Ödevi satırı basılıdır; bu düzenin her kurumda aynı olmadığı bilinmelidir.

Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için üretim tarafına ilgi duyanlara [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri), [bahçe tarımı](/bolum/bahce-tarimi), [bitkisel üretim ve teknolojileri](/bolum/bitkisel-uretim-ve-teknolojileri), [seracılık](/bolum/seracilik), [organik tarım](/bolum/organik-tarim), [tıbbi ve aromatik bitkiler](/bolum/tibbi-ve-aromatik-bitkiler), [fidan yetiştiriciliği](/bolum/fidan-yetistiriciligi), [mantarcılık](/bolum/mantarcilik) ve [zeytincilik ve zeytin işleme teknolojisi](/bolum/zeytincilik-ve-zeytin-isleme-teknolojisi); hayvansal üretime ilgi duyanlara [zootekni](/bolum/zootekni), [hayvansal üretim ve teknolojileri](/bolum/hayvansal-uretim-ve-teknolojileri), [süt ve besi hayvancılığı](/bolum/sut-ve-besi-hayvanciligi), [kümes hayvanları yetiştiriciliği](/bolum/kumes-hayvanlari-yetistiriciligi), [arıcılık](/bolum/aricilik) ve [laborant ve veteriner sağlık](/bolum/laborant-ve-veteriner-saglik); toprak, su ve makine tarafına ilgi duyanlara [toprak bilimi ve bitki besleme](/bolum/toprak-bilimi-ve-bitki-besleme), [tarımsal yapılar ve sulama](/bolum/tarimsal-yapilar-ve-sulama), [sulama teknolojisi](/bolum/sulama-teknolojisi), [tarım makineleri](/bolum/tarim-makineleri) ve [biyosistem mühendisliği](/bolum/biyosistem-muhendisligi); işletme ve muhasebe tarafına ilgi duyanlara [işletme](/bolum/isletme), [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi), [muhasebe ve vergi uygulamaları](/bolum/muhasebe-ve-vergi-uygulamalari), [muhasebe ve finans yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi), [insan kaynakları yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi) ve [kooperatifçilik](/bolum/kooperatifcilik); ticaret ve pazarlama tarafına ilgi duyanlara [pazarlama](/bolum/pazarlama), [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret), [uluslararası ticaret](/bolum/uluslararasi-ticaret), [uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik), [lojistik](/bolum/lojistik) ve [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama); gıda ve işleme tarafına ilgi duyanlara [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi), [gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi), [süt ve ürünleri teknolojisi](/bolum/sut-ve-urunleri-teknolojisi), [et ve ürünleri teknolojisi](/bolum/et-ve-urunleri-teknolojisi) ve [meyve ve sebze işleme teknolojisi](/bolum/meyve-ve-sebze-isleme-teknolojisi); tarımın iktisadi ve akademik çerçevesine ilgi duyanlara [tarım ekonomisi](/bolum/tarim-ekonomisi), [iktisat](/bolum/iktisat) ve [ekonomi](/bolum/ekonomi); tarımın dijitalleşen yüzüne ilgi duyanlara [dijital tarım teknolojileri](/bolum/dijital-tarim-teknolojileri), [akıllı sera teknolojileri](/bolum/akilli-sera-teknolojileri) ve [hassas tarım ve tarımsal robotlar](/bolum/hassas-tarim-ve-tarimsal-robotlar); çevre ve doğa tarafına ilgi duyanlara [çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol) ve [doğa koruma ve biyoçeşitlilik yönetimi](/bolum/doga-koruma-ve-biyocesitlilik-yonetimi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.

ÖSYM 2025 Yerleştirme Sonuçları
Tarımsal İşletmecilik 2025 taban puanları

ÖSYM bu programı 3 üniversitede, 3 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.

291,74
en yüksek taban
238,61
en düşük taban
80
genel kontenjan
3
üniversite
Üniversite bazlı taban puanları →

ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.

Bu Bölümden Hangi Mesleklere Gidilir?
Tarımsal işletme yöneticisiTarım teknikeriTarımsal işletme muhasebe ve kayıt görevlisiTarım ürünleri pazarlama elemanıTarımsal kooperatif ve üretici birliği görevlisiTarımsal kredi ve proje hazırlama elemanıTarıma dayalı sanayi işletmesi tedarik görevlisiTarımsal yayım ve danışmanlık destek elemanı

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.