Tıbbi Görüntüleme Teknikleri

Tıbbi Görüntüleme Teknikleri, sağlık hizmetleri meslek yüksekokulları bünyesinde yürütülen iki yıllık bir ön lisans programı. ÖSYM tercih kılavuzunda TYT puan türüyle listelenir. Mezunun sahada kullanılan yaygın adı radyoloji teknikeridir.

Programın konusu görüntüleme cihazlarıyla teşhise esas görüntünün elde edilmesi: röntgen (radyografi), bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans, mamografi, anjiyografi, kemik mineral dansitometresi ve ultrason gibi yöntemlerin teknik uygulaması, hasta pozisyonlama, görüntü kalitesi ve en önemlisi radyasyondan korunma.

Sağlık ön lisans ailesinde birbirine yakın duran ama ayrı program kodları olan başlıklar var:

• ›Tıbbi Görüntüleme Teknikleri — bu rehberin konusu; teşhise yönelik görüntüleme.
• ›Radyoterapi — ayrı bir ön lisans programı; odağı teşhis değil, tedavi amaçlı

ışınlama.

• ›Nükleer Tıp Teknikleri — ayrı program; radyofarmasötik ve nükleer görüntüleme odaklı.
• ›Tıbbi Laboratuvar Teknikleri — tamamen ayrı bir alan (numune ve analiz):

`/bolum/tibbi-laboratuvar-teknikleri`.

• ›Elektronörofizyoloji, Odyometri, Diyaliz gibi programlar da ayrı kodlardır.

Bu programların hiçbiri birbirinin yerine geçmiyor; unvan ve çalışma alanı farklı. Kılavuzda program adını harfi harfine kontrol et.

Bursa Uludağ Üniversitesi'nin Tıbbi Görüntüleme Teknikleri programı bilgi paketindeki plan (toplam 121 AKTS, "5. seviye ön lisans derecesi") programın iki ayağını gösteriyor.

Birinci ayak temel tıp bilgisi: anatomi, fizyoloji, tıbbi terminoloji, temel patoloji, hastalık bilgisi. Görüntüyü doğru alabilmek için önce anatomiyi bilmek gerekiyor.

İkinci ayak cihaz ve radyasyon: radyolojik anatomi ve radyografi teknikleri, kesitsel görüntüleme yöntemleri (BT, MR), radyasyon fiziği ve radyasyondan korunma, görüntü işleme ve kayıt sistemleri.

Uygulama tarafı zorunlu: Staj I ve Staj II, toplam 30 iş günü hastane uygulaması. Bilgi paketi mezunun istihdam edileceği pozisyonu doğrudan "radyoloji teknikeri" olarak tanımlıyor.

Ders planları okullar arasında değişir. Tercih edeceğin okulun bilgi paketinde radyasyon güvenliği ve kesitsel görüntüleme derslerinin bulunup bulunmadığını ve staj yapılacak hastaneyi kontrol etmelisin.

Bu meslek, çalışma koşulları kanunla özel olarak düzenlenmiş sayılı sağlık mesleklerinden biri. İki hak bilinmeye değer.

Haftalık çalışma süresi 35 saat. 3153 sayılı Radyoloji, Radyum ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun'a 5947 sayılı Kanun'la eklenen Ek Madde 1'in ilk cümlesi şöyle: *"İyonlaştırıcı radyasyonla teşhis, tedavi veya araştırmanın yapıldığı yerler ile bu iş veya işlemlerde çalışan personelin haftalık çalışma süresi 35 saattir."* Yani bu alanda 45 saatlik genel çalışma süresi uygulanmaz.

Şua izni. Kamu personeli açısından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 103. maddesi, radyoaktif ışınlarla çalışan personele yıllık izne ek olarak bir ay izin verilmesini düzenliyor; uygulamada buna "şua izni" deniyor. Bu iznin çerçevesi 2023'te yayımlanan ilgili yönetmelikle de yeniden teyit edildi. Bu rehber özel sektörde çalışanlar için şua izni konusunda bir iddia içermiyor — düzenlemenin dayanağı 657 sayılı Kanun olduğu için kapsamı kamu personelidir; özel sektörde durumu iş sözleşmesi ve ilgili mevzuattan kontrol etmek gerekir.

Bir tarih notu: eski Radyoloji Nizamnamesi 25.06.2021 tarihli, 31522 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4144 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yürürlükten kaldırıldı. Buna rağmen hem 35 saatlik süre hem şua izni başka mevzuat metinlerinde yürürlükte kaldı. İnternette bu konuda çelişkili yazılar var; kaynak listesindeki kanun metnini kendin okumalısın.

Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik (22.05.2014 tarihli, 29007 sayılı Resmî Gazete) görev tanımını yedi bent hâlinde sayıyor. Özet değil, yönetmelik ne diyorsa o:

• ›a) Hasta ve çalışana yönelik radyasyon güvenlik önlemlerini uygular.
• ›b) Cihazı ve ortamı radyografik incelemeye hazır hâle getirir; kalibrasyonu kontrol

eder, bakım ve tamir için ilgililere bilgi verir.

• ›c) İnceleme öncesinde hastayı hazırlar ve bilgi verir.
• ›ç) Doğrudan ya da radyoopaklı radyografi, bilgisayarlı tomografi, kemik mineral

dansitometresi çekimleri ile manyetik rezonans ve anjiyografi görüntülemesi yapar.

• ›d) Film banyo/baskı işlemleri ve görüntülerin elektronik kayıt işlemlerini yapar.
• ›e) Radyoaktif atıkların muhafazasında ve imhasında görev alır.
• ›f) Uzman eşliğinde radyonüklid görüntüleme ve floroskopi yapar.
• ›g) Hekim eşliğinde radyoopak madde enjeksiyonu yapar.

Dikkat edilmesi gereken nokta son iki bent: floroskopi ve kontrast madde enjeksiyonu tekniker tarafından tek başına yapılamaz, uzman/hekim eşliğinde yapılır. Görüntüyü almak teknikerin işi; görüntüyü raporlamak ise hekimin işidir — tekniker tanı koymaz.

• ›Kamu ve özel hastanelerin radyoloji üniteleri; görüntüleme merkezleri
• ›Ağız ve diş sağlığı merkezleri (dental radyografi)
• ›Ameliyathane ve girişimsel radyoloji/anjiyografi üniteleri
• ›Tıbbi cihaz firmalarında uygulama ve teknik destek (satış sonrası uygulama eğitimi)
• ›Kamuda KPSS ile sağlık teknikeri kadroları

Bu alanda cihaz teknolojisi hızlı değişiyor; MR ve BT tarafında deneyim, mezuniyet sonrasında en çok değer gören şey. Rehber ücret ya da kadro sayısı yazmıyor.

Ön lisansı lisansa taşımak istiyorsan DGS yolu var: Dikey Geçiş Sınavı'yla lisans programına geçilebilir. Hangi ön lisans programından hangi lisans programlarına geçilebileceği her yıl DGS kılavuzunda ayrı bir tabloda yayımlanır; bu rehber o listeden tek bir hedef program adı bile yazmıyor.

• ›Cihazla çalışmayı seven, teknik detaya dikkat eden öğrenciler
• ›Radyasyonla çalışmanın gerektirdiği kural disiplinine uyabilecek olanlar; bu meslekte

koruyucu önlem tercih değil, zorunluluk

• ›Hastayla kısa ama net iletişim kurabilenler — pozisyon verme ve yönlendirme işin parçası
• ›Nöbet ve vardiya düzenine açık olanlar
• ›Anatomi öğrenmeye istekli olanlar; görüntüyü doğru almak anatomi bilgisiyle mümkün

• ›Programı doğru seç. Radyoterapi ve Nükleer Tıp Teknikleri bu program değildir.
• ›Çalışma süresi ve izin haklarını kaynaktan oku. 35 saatlik süre 3153 sayılı Kanun'un

Ek 1. maddesinde; şua izni kamu personeli için 657/103'te düzenlenmiş.

• ›Staj hastanesini sor. MR ve BT bulunan bir hastanede staj yapmak, bu bölümde okullar

arasındaki en büyük farktır.

• ›Cihaz laboratuvarını sor. Uygulama cihazı olmayan bir program teoride kalır.
• ›Radyasyon güvenliği eğitimini kontrol et. Ders planında ayrı bir radyasyondan korunma

dersi olması beklenir.

Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.