Tıbbi Tanıtım ve Pazarlama

Tıbbi Tanıtım ve Pazarlama iki yıllık bir sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu önlisans programıdır. Programın konusu, ilaç ve sağlık ürünlerinin hekime, eczacıya ve diğer sağlık meslek mensuplarına doğru biçimde tanıtılması ile bu ürünlerin satış ve pazarlama süreçlerinin yürütülmesidir.

Programın adı iki kelimeden kuruludur ve ikisi aynı şey değildir. Tanıtım, bir ürünün ne olduğunu, hangi durumda kullanıldığını ve hangi bilimsel veriye dayandığını karşı tarafa aktarmaktır. Pazarlama ise o ürünün pazardaki yerini, hedef kitlesini, dağıtım kanalını ve satış sürecini yönetmektir. Bu program iki işi birlikte öğretir çünkü sahada aynı kişi çoğu zaman ikisini birlikte yapar.

Alanı sıradan satıştan ayıran şey karşı taraftır. Bu meslekte ürün son tüketiciye anlatılmaz; muhatap, ürünün bilimsel içeriğini zaten bilen bir sağlık meslek mensubudur. Bu yüzden bu işte ikna yöntemi değil bilgi doğruluğu esastır. Yanlış ya da abartılı bir bilgi hem itibarı hem de mesleki ilişkiyi tek seferde bitirir.

Bu yüzden program iki tarafı birden ister. Bir yanda sağlık bilgisi vardır: anatomi ve fizyoloji, hastalıklar bilgisi, ilaçların hangi hastalık grubunda kullanıldığı. Diğer yanda ticari bilgi vardır: pazarlama ilkeleri, tüketici davranışı, satış yönetimi, ticaret hukuku ve sunum tekniği. Öğrencinin bu iki tarafın birine yabancı kalması bu alanda doğrudan bir eksiklik olur.

Alanın gündelik işi büyük ölçüde sahada ve yolda geçer. Ziyaret planı yapmak, randevu almak, kısa süre içinde doğru bilgiyi aktarmak, soruları yanıtlamak, ziyaret kaydını tutmak ve bölge raporunu hazırlamak bu işin somut adımlarıdır. Bu meslekte iş saati müşterinin uygunluğuna göre şekillenir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3. maddesi meslek yüksekokulunu "Belirli mesleklere yönelik nitelikli insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan, yılda iki veya üç dönem olmak üzere iki yıllık eğitim öğretim sürdüren, önlisans derecesi veren bir yükseköğretim kurumudur" diye tanımlar. Aynı maddede önlisans, "Ortaöğretim yeterliliklerine dayalı, en az iki yıllık bir programı kapsayan nitelikli insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan veya lisans öğretiminin ilk kademesini teşkil eden bir yükseköğretimdir" biçiminde tanımlanır.

Bu program iki yönde karıştırılır: bir yanda sağlık meslekleri, diğer yanda genel ticaret programları.

En önemli karışıklık [eczacılık](/bolum/eczacilik) ile olanıdır. Eczacılık beş yıllık bir lisans programıdır ve mezununa eczacı unvanı verir; eczane açmak, işletmek ve ecza deposunda mesul müdürlük yapmak bu unvana bağlıdır. Bu program ise iki yıllık bir önlisans programıdır ve mezunu eczacı olmaz. İlaçla çalışmak isteyip eczane sahibi olmayı hedefleyen bir öğrenci için doğru adres kesinlikle bu program değildir.

İkinci karışıklık [eczane hizmetleri](/bolum/eczane-hizmetleri) programıyladır. O program eczanenin içinde, eczacının yanında çalışacak teknik elemanı yetiştirir; işi eczane içi süreçlerdir. Bu program ise eczanenin ve hastanenin dışından gelen tarafta, üretici ya da dağıtıcı firmanın adına çalışır. İkisi aynı zincirin iki farklı noktasındadır.

[Pazarlama](/bolum/pazarlama) programı aynı ticari bilgiyi sektör ayrımı yapmadan öğretir. Bu programın ayrıldığı yer muhataptır: ürünün bilimsel içeriği ve karşı tarafın uzmanlığı bu alanda tanıtımın yöntemini değiştirir. Sağlık bilgisi olmadan bu sahada çalışmak zordur. [E-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama) programı dijital satış kanallarına, [reklamcılık](/bolum/reklamcilik) programı ise geniş kitleye yönelik ticari iletişime bakar; ilaç tanıtımı ise geniş kitleye değil sağlık meslek mensubuna yapılan bir iştir ve bu ayrım hukuken de önemlidir.

[Halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) programı kurumun itibarını yönetir; bu program bir ürünün bilimsel bilgisini aktarır. [İşletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi) ve [işletme](/bolum/isletme) rehberleri ticari tarafın genel çerçevesini verir.

Sağlık tarafındaki komşular da ayırt edilmelidir. [Sağlık kurumları işletmeciliği](/bolum/saglik-kurumlari-isletmeciligi) programı hastanenin kendi yönetim süreçleriyle ilgilenir. [Tıbbi dokümantasyon ve sekreterlik](/bolum/tibbi-dokumantasyon-ve-sekreterlik) programı sağlık kayıtlarının düzenini kurar. [Tıp](/bolum/tip) ve [hemşirelik](/bolum/hemsirelik) rehberleri ise bu programın mezununun muhatabı olan meslekleri anlatır; hastayı tedavi etmek isteyen öğrenci için doğru adresler oradadır.

Programın süresi iki yıl, yani dört yarıyıldır ve yaz stajı planın parçasıdır.

Aşağıdaki başlıklar Kırklareli Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Tıbbi Tanıtım ve Pazarlama programının yayımlanmış ders bilgi paketinden alınmıştır ve tek bir üniversitenin planıdır. Kaynak sayfa öğretim düzeyini ön lisans, öğretim dilini Türkçe olarak yazar. Aynı adı taşıyan programların ders adları ve seçmeli havuzları üniversiteden üniversiteye değişir; bu liste bir örnektir, ulusal bir zorunluluk listesi değildir. Kaynak sayfa üçüncü ve dördüncü yarıyıldaki seçmeli ders adlarını yayımlamadığı için bu rehber o havuzların içeriğini yazmıyor.

Birinci yarıyıl iki tarafı birlikte açar: Anatomi ve Fizyoloji, Genel İşletme, Ticaret Hukuku, Toplam Kalite Stratejileri, Temel Bilgi Teknolojisi Kullanımı ve ortak zorunlu dersler olarak Türk Dili-I, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-I, İngilizce-I. Anatomi ve fizyoloji dersinin daha ilk yarıyılda bulunması programın karakterini gösterir; bu meslekte ürünün ne işe yaradığını anlatmak için vücudun nasıl çalıştığını bilmek gerekir. Ticaret hukukunun aynı yarıyılda durması ise işin sözleşmeli ve kayıtlı bir ticari faaliyet olduğunu baştan söyler.

İkinci yarıyıl doğrudan mesleğe girer: Tıbbi Tanıtım Temsilciliği Yönetimi, Bütünleşik Pazarlama İletişimi, Tüketici Davranışı ve Pazarlama Stratejileri, Sunum Teknikleri, Ticari Matematik ve ortak zorunlu dersler olarak Türk Dili-II, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-II, İngilizce-II. Kaynak plan bu yarıyılda yirmi iş günü süren bir yaz stajını da listeler. Sunum tekniklerinin ayrı bir ders olması bu alanda tesadüf değildir; bu meslekte bilgi kısa sürede ve karşı tarafın diline uygun biçimde aktarılır.

Üçüncü yarıyıl hem sağlık hem ticaret tarafını derinleştirir: Pazarlama İlkeleri, Hastalıklar Bilgisi, Halkla İlişkiler ve Reklamcılık ile seçmeli dersler. Hastalıklar bilgisi bu planın ayırt edici dersidir; ürünün hangi hastalık grubunda kullanıldığını bilmeyen kişi tanıtım yapamaz.

Dördüncü yarıyıl sektöre yaklaşır: İlaç Pazarı ve Firma Değerlendirmeleri, Sağlık Kurumlarında Pazarlama, Satış Yönetimi ile seçmeli dersler. Kaynak plan bu yarıyılda da yirmi iş günü süren bir yaz stajı listeler. İlaç pazarı ve firma değerlendirmeleri dersi mezunun çalışacağı sektörün yapısını tanıtır; bu rehber o sektöre ilişkin hiçbir rakam vermiyor.

Planın bütününde iki eğilim görülür. Birincisi, sağlık dersleri ile ticaret dersleri dönem dönem dengelenmiştir; program iki dili birlikte öğretmeye çalışır. İkincisi, iki yaz stajının bulunması bu alanda sahayı görmenin ne kadar belirleyici olduğunu gösterir.

Bu alanın birinci işvereni ilaç firmalarıdır. İlaç üreten ve ithal eden şirketlerin tanıtım ve satış ekipleri, ürün yönetimi birimleri ve bölge organizasyonları bu bilgiyi doğrudan kullanır. Bu tarafta iş bölge esaslı yürür; ziyaret planı, bölge takibi ve raporlama işin sabit parçalarıdır.

İkinci alan tıbbi cihaz ve sarf malzeme firmalarıdır. Hastanelere ve kliniklere cihaz, sarf malzeme ve laboratuvar ürünü satan işletmeler teknik tanıtım, satış ve satış sonrası ilişki yönetimi için bu bilgiyi arar. Bu tarafta muhatap hekimin yanında hastanenin satın alma birimidir.

Üçüncü alan dağıtım tarafıdır. Ecza depoları ve sağlık ürünü dağıtımı yapan işletmeler satış destek, sipariş ve müşteri ilişkileri işlerinde bu bilgiye ihtiyaç duyar. Burada bir sınırı tekrar yazmak gerekir: ecza deposunda mesul müdürlük eczacılara ait bir görevdir, bu programın mezunu o görevi üstlenemez.

Dördüncü alan kozmetik, dermokozmetik, medikal beslenme ve sağlıklı yaşam ürünleri tarafıdır; bu ürünlerin tanıtımı da eczane ve klinik kanalıyla yürüdüğü için aynı beceri kümesini gerektirir.

Beşinci alan eczane ve zincir işletmelerin ticari tarafıdır; ürün yerleşimi, kampanya takibi ve satış destek işleri bu bilgiyle yürütülür.

Kamu tarafında bu programın doğrudan karşılığı olan bir kadro yapısı bu rehberde iddia edilmiyor. Kamuda önlisans mezunlarının atanma şartları merkezî sınav ve ilan şartlarına bağlıdır, şartlar yıldan yıla değişir ve tek geçerli kaynak ilgili kurumun yayımladığı atama ilanıdır. Bu sayfa hiçbir maaş, prim ve gelir rakamı vermiyor; bu alanda kazanç firmaya, bölgeye ve çalışma biçimine göre değişir.

Önlisans mezunu için lisans tamamlama yolu Dikey Geçiş Sınavı'dır. Bu rehber, bu programdan hangi lisans programlarına geçilebileceğinin listesini bilerek vermiyor: o liste her yıl ÖSYM tarafından yayımlanan Dikey Geçiş Sınavı kılavuzunda yer alır ve değişir. Doğru adres o kılavuzdur.

Bu bölüm insanla konuşmayı seven öğrenciye uygundur. Bu meslekte iş, kısa süreli görüşmelerde güven kurmakla yürür; yüz yüze iletişimden rahatsız olan biri için işin en temel kısmı yorucu olur.

Ret cevabını kaldırabilmek gerekir. Ziyaretlerin bir kısmı sonuçsuz kalır ve bu mesleğin doğal parçasıdır; her olumsuz yanıtı kişisel alan biri bu alanda hızla yorulur.

Öğrenmeye açık olmak şarttır. Ürün bilgisi sabit değildir; yeni ürün, yeni endikasyon ve yeni bilimsel veri sürekli takip edilir. Okumayı sevmeyen bir öğrenci bu alanda kısa sürede geride kalır.

Sağlık bilgisine ilgi duymak gerekir. Bu iş yalnızca satış işi değildir; hastalık ve ilaç bilgisi olmadan sağlık meslek mensubuyla aynı dilde konuşulamaz. Biyolojiden hoşlanmayan bir öğrenci için program yarım yaşanır.

Hareketli bir çalışma düzenini kabul etmek gerekir. Saha çalışması, şehir içi ve şehirler arası yolculuk ile esnek çalışma saatleri bu mesleğin tanımına dâhildir. Bazı işverenlerin ehliyet gibi şartlar araması da mümkündür; bu rehber böyle bir şartı genel kural olarak yazmıyor, ilanların kendisi okunmalıdır.

İlaçla ilgilenip ticari tarafı istemeyen öğrenci için bu program yanlış adres olur. O durumda [eczane hizmetleri](/bolum/eczane-hizmetleri) rehberi, eczacı olmak hedefleniyorsa [eczacılık](/bolum/eczacilik) rehberi okunmalıdır.

Birinci not: bu bir önlisans programıdır ve mezuna eczacı ya da sağlık meslek mensubu unvanı vermez. Mezun ticari tarafta, tanıtım ve satış işinde çalışır. Kanunun 1. maddesi eczane açmak ve işletmek ile ecza deposu mesul müdürlüğü yapmak için eczacı olmayı şart koşar.

İkinci not: bu program üniversitelerde birbirine yakın adlarla açılabiliyor ve bazı yerlerde sağlık hizmetleri meslek yüksekokuluna, bazı yerlerde başka bir birime bağlı olabiliyor. Tercih listesi yapılırken programın tam adının ÖSYM tercih kılavuzunda nasıl yazıldığına ve hangi birime bağlı olduğuna bakmak gerekir; bağlı olduğu birim planın sağlık ya da ticaret ağırlığını değiştirebilir.

Üçüncü not: yukarıdaki ders listesi tek bir üniversitenin planıdır. Bu alanda staj ve sektörle ilişki doğrudan eğitim kalitesidir; programın anlaşmalı olduğu firmalar, staj imkânı ve şehrin ilaç ve medikal sektörüne yakınlığı araştırılmalıdır.

Dördüncü not: bu bölüm TYT puanıyla, ÖSYM tercih kılavuzunun önlisans programlarını içeren tablosundan tercih edilir. Programın hangi üniversitelerde açık olduğu, öğretim türü ve kontenjanı yıldan yıla değişir; bu bilgilerin tek geçerli kaynağı ilgili yılın tercih kılavuzudur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.