Üretimde Kalite Kontrol, bir üretim hattından çıkan ürünün ve o ürünü üreten sürecin ölçülmesini, muayene edilmesini ve belgelenmesini konu edinen iki yıllık bir ön lisans programıdır. Uygunluk değerlendirme ve akreditasyon kavramlarının kamusal kurumsal çerçevesine somut bir örnek olarak bu rehberde 7060 sayılı kanuna bakılmıştır; bu kanun kalite kontrolün genel kanunu değildir. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- TYT
- Seviye
- Önlisans
- Süre
- 2 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 189,11–340,65
- Üniversite
- 5
- Genel kontenjan
- 187
- Meslek çıktısı
- 7
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Üretimde Kalite Kontrol Nedir?
Üretimde Kalite Kontrol, bir üretim hattından çıkan ürünün istenen özellikleri taşıyıp taşımadığının ölçülmesini, bu ölçümün kayda geçirilmesini ve ürünü üreten sürecin bu kayıtlar üzerinden izlenmesini konu edinen iki yıllık bir ön lisans programıdır. Programın çıkış noktası basit ama zor bir sorudur: bir parçanın "uygun" olduğu nasıl bilinir ve bu bilgi başkalarına nasıl gösterilir?
Alanın birinci ayağı ölçmedir. Ölçme ve kontrol, ölçme ve kalibrasyon, ölçme bilgisi ve teknik resim bu ayağın konularıdır. Ölçmek bir aletle bir sayı almak değildir; hangi aletle, hangi belirsizlikle, hangi referansa göre ve hangi sıcaklıkta ölçüldüğü sorularının hepsi ölçmenin içindedir. Teknik resim bu ayağın dili sayılır, çünkü bir parçanın ne olması gerektiği önce resimde ve toleransında yazılıdır.
İkinci ayak malzeme ve muayenedir. Malzeme bilgisi, malzeme muayene yöntemleri ve laboratuvar çalışması bu ayağın konularıdır. Bir ürünün yüzeyinde görünmeyen bir çatlağın, bir kaynak dikişinin içindeki bir boşluğun ya da bir alaşımın beklenenden farklı davranışının bulunması ayrı bir bilgi ve alet meselesidir.
Üçüncü ayak istatistiktir. İstatistik, istatistiksel kalite kontrol ve istatistiksel proses kontrol bu ayağın konularıdır. Bu alanın en ayırt edici fikri buradadır: her parçayı tek tek denetlemek çoğu üretimde mümkün değildir, bu nedenle numune alınır ve sürecin kendisi izlenir. Bir sürecin ne zaman "hâlâ normal" ne zaman "artık kaymış" sayılacağına karar vermek istatistik bilgisi gerektirir.
Dördüncü ayak sistem ve belgedir. Toplam kalite yönetimi, kalite yönetim sistemleri, yönetim sistemleri ve denetimi, tetkik teknikleri, süreç yönetimi ve risk yönetimi bu ayağın konularıdır. Kalite kontrol yalnızca bir masada yapılan bir muayene değildir; bir işletmenin yazılı kuralları, kayıt düzeni, iç denetimi ve düzeltici faaliyet kaydı da bu işin parçasıdır.
Beşinci ayak üretimin kendisidir. Üretim yönetimi, üretim planlama ve kontrol, imalat yöntemleri, imal usulleri, bilgisayar destekli tasarım ve dijital üretim bu ayağın konularıdır. Denetlediğiniz süreci tanımıyorsanız denetleyemezsiniz; bu nedenle plan tornadan, kaynaktan, kalıptan ve montajdan gelen bilgiyi de içerir.
Altıncı ayak işletme ve insan tarafıdır. İşletme yönetimi, kalite ekonomisi, kariyer planlama, iş sağlığı ve güvenliği, takım kurma ve iletişim becerileri bu ayağın konularıdır. Kalite kontrol raporu üretim şefine, satın almaya ve zaman zaman müşteriye karşı savunulmak zorundadır; bu nedenle iş yazışması ve ekip içi iletişim bu alanın gerçek araçlarıdır.
Bu altı ayak alanı hem makine tarafına hem de yönetim tarafına yakın kılar. Ölçme ve imalat tarafına ilgi duyan öğrenci için [makine](/bolum/makine) ve [makine resim ve konstrüksiyonu](/bolum/makine-resim-ve-konstruksiyonu), malzeme tarafına ilgi duyan öğrenci için [metalurji](/bolum/metalurji), sistem ve süreç tarafına ilgi duyan öğrenci için [imalat yürütme sistemleri operatörlüğü](/bolum/imalat-yurutme-sistemleri-operatorlugu), laboratuvar tarafına ilgi duyan öğrenci için [laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi) bu alanın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 7060 Sayılı Kanun
Bu başlıkta en baştan söylenmesi gereken bir şey vardır ve bu rehberin en kritik uyarısı budur: aşağıda bakılan kanun üretimde kalite kontrolün genel kanunu değildir. Genel bir kalite mevzuatı da değildir. Bu kanun, belirli bir alanda akreditasyon yetkisi kuran özel bir kanundur. Bu rehber kanunu bu programın çerçeve kanunu gibi sunmaz; kanuna yalnızca uygunluk değerlendirme, akreditasyon ve belgelendirme kavramlarının kamusal kurumsal çerçevesine somut bir örnek olduğu için bakar. Bu ayrım okurken akılda tutulmazsa aşağıdaki bölüm yanlış anlaşılır.
Kalite kontrol işinin arkasında bir kurumsal zincir vardır. Bir ürünün uygunluğu bir kuruluş tarafından değerlendirilir; o kuruluşun bu değerlendirmeyi yapmaya yeterli olduğu ise başka bir kurum tarafından akredite edilerek gösterilir. Bu üç kavram — uygunluk değerlendirme, akreditasyon ve belgelendirme — bu programın müfredatındaki kalite yönetim sistemleri, tetkik teknikleri ve yönetim sistemleri denetimi başlıklarının hukuki karşılığıdır. Bu zincirin kamusal olarak nasıl kurulduğunu görmek için bu rehberde tek bir örnek kanun okunmuştur.
Okunan metin 7060 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta "HELAL AKREDİTASYON KURUMU İLE İLGİLİ BAZI DÜZENLEMELER HAKKINDA KANUN" olarak yayımlanmıştır. Adın kendisi kanunun kapsamını da göstermektedir: konu, akreditasyonun belirli bir uygunluk değerlendirme alanındaki özel hâlidir. Künyede kanun numarası satırı kaynakta "Numarası : 7060" biçiminde, kabul tarihi satırı "Kabul Tarihi : 1/11/2017" biçiminde, yayım satırı "Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 18/11/2017 Sayı : 30244" biçiminde ve tertip satırı "Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 59" biçiminde yer alır.
Kanunun ilk beş maddesinin kenar başlıkları kaynakta sırasıyla "Amaç ve kapsam", "Tanımlar", "Kuruluş, görev ve yetkiler", "Organlar" ve "Yönetim Kurulu" olarak yayımlanmıştır. Bu maddelerin dördünün gövdesinde bir mülga ibaresi bulunmaktadır ve bu ibare dört maddede de aynıdır: "MADDE 1- (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/72 md.)", "MADDE 2- (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/72 md.)", "MADDE 4- (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/72 md.)" ve "MADDE 5- (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/72 md.)". Yani kanunun amaç, tanımlar, organlar ve yönetim kurulu maddelerinin metni bugün yürürlükten kaldırılmış hâldedir. Bu rehber bu maddelerin yerine hangi düzenlemenin geçtiği konusunda bir anlatı kurmaz.
Üçüncü madde ise farklıdır. Bu maddenin künye satırı kaynakta "MADDE 3- (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/72 md.) (Yeniden Düzenleme:17/1/2019-" ve devamında "7161/63 md.)" biçiminde, parantez içi göndermenin ortasından satır kırılmasıyla yayımlanmıştır. Bu satır kırılması bu rehberin bir tercihi değildir; kaynak metnin okunan hâlinde bu kırılma bulunmaktadır ve düzeltilmemiştir. Maddenin esaslı iki fıkrası vardır ve bu iki fıkra bu programın ilgisini çeken tek yerdir.
Birinci fıkra kaynakta şöyle yayımlanmıştır: "(1) Helal Akreditasyon Kurumu, Türkiye'de helal uygunluk değerlendirme kuruluşlarını akredite etmek üzere yetkili tek kurum olup, başka hiçbir tüzel ya da gerçek kişi Helal Akreditasyon Kurumunun görev alanına giren hususlarda faaliyette bulunamaz, helal uygunluk değerlendirme kuruluşlarını akredite edemez, helal akreditasyonla ilgili doğrudan veya dolaylı olarak hizmet sunumuna yönelik beyanda bulunamaz."
İkinci fıkra kaynakta şöyle yayımlanmıştır: "(2) (Ek:2/6/2022-7408/10 md.) Türkiye'de helal uygunluk değerlendirme faaliyeti gönüllülük esasına dayanır. Bununla birlikte, piyasaya arz edilecek ve Helal Akreditasyon Kurumunun akreditasyon hizmeti verdiği uygunluk değerlendirme alanlarına konu ürünlere ve hizmetlere yönelik helal uygunluk değerlendirmesi yapacak kuruluşların, Helal Akreditasyon Kurumunca veya Helal Akreditasyon Kurumunun taraf olduğu ikili veya çok taraflı karşılıklı tanıma anlaşmaları kapsamında diğer ülkelerce yetkili kılınmış kurumlarca helal akreditasyonu zorunludur. İhraç edilecek ürünlerin ve hizmetlerin alıcı ülke pazarlarının talepleri ve ilgili ülke teknik düzenlemeleri kapsamında yürütülen helal uygunluk değerlendirme faaliyetleri hakkında, helal uygunluk değerlendirmesine konu ürün ve hizmetlerin yurt içi piyasaya arz edilmemesi kaydıyla, bu fıkranın ikinci cümlesi uygulanmaz."
Bu iki fıkranın bu program için anlamı şudur ve bu anlam dikkatle sınırlandırılmalıdır. Fıkralar, belirli bir alanda akredite etme yetkisinin tek bir kurumda toplandığını, akreditasyonu bulunmayan kuruluşların o alanda faaliyet gösteremeyeceğini, uygunluk değerlendirmesinin ürünün piyasaya arzı bakımından hangi hâllerde zorunlu hâle geldiğini ve ihracatta alıcı ülkenin teknik düzenlemesi ile karşılıklı tanıma anlaşmalarının nasıl işlediğini yazılı olarak kurmaktadır. Bir kalite kontrol teknikerinin gündelik işi — numune almak, muayene ve deney sonucunu kayda geçirmek, uygunluk dosyası kurmak, akredite bir laboratuvar ya da belgelendirme kuruluşuyla çalışmak, ihracata çıkacak bir partiyi alıcı ülkenin istediği düzenlemeye göre denetlemek — işte tam olarak böyle bir kurumsal zeminin üzerinde yürür. Kavram ailesi aynıdır: uygunluk, değerlendirme, akreditasyon, belgelendirme, karşılıklı tanıma.
Örtüşmenin sınırı bir kez daha ve açıkça yazılır. Bu kanunun konusu akreditasyonun bir özel alandaki hâlidir; sınai üretimin genel kalite çerçevesi değildir. Bu kanun bu programı kurmaz, bu programın ders planını belirlemez, bu programın mezununun görev tanımını ya da yetkisini düzenlemez. Bu rehber bu yönde hiçbir iddia kurmaz. Kanuna burada bakılmasının tek gerekçesi, kalite kontrol öğrencisinin ders planında soyut olarak karşılaştığı akreditasyon ve uygunluk değerlendirme kavramlarının kamusal hayatta somut olarak nasıl bir kurum, yetki ve zorunluluk düzeni hâlinde belirdiğini bir örnek üzerinde göstermektir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan satırlar alıntılanmıştır. Kanunun adı, numara değeri, kabul tarihi, Resmî Gazete ve Düstur satırları, ilk beş maddenin kenar başlıkları ile gövdeleri ve üçüncü maddenin iki fıkrası üç okumanın üçünde de aynı çıkmıştır. Buna karşılık künye satırının tam etiketli biçimi yalnızca bir okumada geldiği için düşürülmüş, yukarıda kısa biçim alıntılanmıştır. Kanun adının sonunda bir okumada sözcüğe kaynamış görünen dipnot rakamı ve o dipnotun gövde metni doğrulanamadığı için alınmamıştır. Düstur satırında bir sayfa alanı iki okumada teyit edilemediği için yazılmamıştır; bu, kaynakta böyle bir alan bulunmadığı yönünde bir iddia değildir. Altıncı madde ve sonrası hiçbir okumada istenmemiştir; bu rehber kanunun altıncı maddesinden sonrasında ne yazdığı konusunda hiçbir iddia kurmaz. Fıkra gövdelerinin satır kırılma yerleri okumalar arasında değiştiği için satır düzeni doğrulanmış sayılmamıştır. Okuma yönteminin kendi sınırı da kaydedilmelidir: üç okuma aynı belge dönüşümü üzerinde çalışmış olabileceği için bu mutabakat okuma hatasını eler, kaynak belgenin metne dönüştürülmesi sırasında oluşabilecek bir bozulmayı elemez. Kanunda geçen kısaltmalar açılmamış, yazım ve noktalama düzeltilmemiştir. Kanunun bugünkü yürürlük hâli için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Üretimde Kalite Kontrol ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmaların çoğu adın içindeki "kalite" sözcüğünden doğar.
En sık karıştığı yer gıda tarafıdır. [Gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi) ve [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi) gıdaya özgü analiz, hijyen ve mevzuat çerçevesiyle çalışır; laboratuvar yöntemleri kimya ve mikrobiyoloji ağırlıklıdır. Bu program ise ağırlıklı olarak sınai üretimin ölçülebilir özelliklerine, toleranslara ve süreç izlemeye bakar. İki alan aynı kavramları kullanır ama aynı laboratuvarda çalışmaz.
İkinci karışma noktası laboratuvar programlarıdır. [Laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi) ve [kimya teknolojisi](/bolum/kimya-teknolojisi) analiz yönteminin kendisini merkeze alır. Bu programda laboratuvar bir araçtır; merkez, üretim hattının kendisi ve o hattın kayıt düzenidir.
Üçüncü karışma noktası makine programlarıdır. [Makine](/bolum/makine), [makine resim ve konstrüksiyonu](/bolum/makine-resim-ve-konstruksiyonu) ve [endüstriyel kalıpçılık](/bolum/endustriyel-kalipcilik) parçanın tasarlanmasını ve üretilmesini öğretir. Bu program aynı parçanın üretildikten sonra ölçülmesini, kabul veya reddedilmesini ve bu kararın belgelenmesini öğretir. Biri üretir, diğeri karar verir.
Dördüncü karışma noktası lisans düzeyindeki mühendislik programlarıdır. [Endüstri mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi) sistemin bütününü kurar ve iyileştirir, [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) tasarımın ve hesabın sorumluluğunu taşır, [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) malzemenin kendisini konu edinir. Bu program bir ön lisans programıdır; işin uygulama ve ölçme tarafında konumlanır ve lisans programlarının yerine geçmez.
Beşinci karışma noktası istatistik tarafıdır. [İstatistik](/bolum/istatistik) ile [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) yöntemin kendisini kuram düzeyinde ele alır. Bu programda istatistik bir amaç değil, kontrol grafiği okumak ve numune planı kurmak için kullanılan bir araçtır.
Altıncı karışma noktası otomasyon tarafıdır. [Mekatronik](/bolum/mekatronik) ile [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi) makinenin kendini yönetmesini konu edinir; [imalat yürütme sistemleri operatörlüğü](/bolum/imalat-yurutme-sistemleri-operatorlugu) üretim verisinin sistemler arasında akmasına bakar. Bu programda bu sistemlerden gelen veri kalite kararı üretmek için okunur.
Yedinci karışma noktası denetim ve güvenlik programlarıdır. [İş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi) insanın korunmasına, [çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol) çevresel etkiye, [yapı denetimi](/bolum/yapi-denetimi) ise yapı üretiminin denetimine bakar. Bu programın planında iş sağlığı ve güvenliği ile sıfır atık gibi derslerin bulunması, programı bu alanların yerine geçirmez.
Sekizinci karışma noktası yönetim programlarıdır. [İşletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi) ve [işletme](/bolum/isletme) yönetimin bütününü konu edinir. Bu programın planında da işletme, finans ve pazarlama dersleri bulunur; ancak bu dersler kalite kararının maliyet ve süreç bağlamını kurmak içindir, bir yönetim programının yerini almak için değildir.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Adnan Menderes Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Adnan Menderes Üniversitesi'nin ders bilgi paketi sayfaları okundu. Üniversitenin adı bu kez sayfada yayımlanmıştır ve okunan sayfadan alınmıştır; bir çıkarım değildir. Programın yürütüldüğü birimin adı sayfada Koçarlı Meslek Yüksekokulu olarak yazılıdır ve plan sayfasının birim başlığı Koçarlı Meslek Yüksekokulu - Üretimde Kalite Kontrol biçiminde yayımlanmıştır. Öğretim düzeyi de sayfada yazılıdır: sayfa düzeyi Önlisans olarak yayımlar, dolayısıyla düzey yarıyıl sayısından çıkarılmamıştır.
Sayfa ders adlarını Başlık Düzeni ile yayımlamaktadır; bu rehberde adlar sayfadaki yazımıyla bırakılmıştır. Burada önemli bir kapsam uyarısı gereklidir: bu sayfada yalnızca birinci, ikinci ve üçüncü yarıyıl yayımlanmıştır. Dördüncü yarıyıl sayfada bulunmamaktadır ve aşağıda bu nedenle yer almamaktadır.
Birinci yarıyılın zorunlu dersleri Türk Dili, İngilizce Dil Becerileri, Ölçme ve Kalibrasyon, Teknik Resim, İşletme Yönetimi ve Malzeme Muayene Yöntemleri olarak yayımlanmıştır. İlk yarıyıl alanın üç ayağını birlikte açar: ölçmenin ve kalibrasyonun kendisi, ölçülecek şeyin resimdeki tanımı ve malzemenin muayenesi. İşletme yönetiminin daha ilk dönemde bulunması, kalite kararının bir işletme bağlamı içinde verildiğini baştan göstermektedir.
Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Temel Bilgi Teknolojileri, Ölçme ve Kontrol, Acil Durum ve Afet Yönetimi, Finansal Yönetim, Yapay Zeka ve Bulut Teknolojileri, Takım Kurma ve İletişim Becerileri, Görsel Sunum Teknikleri, İnsan Kaynakları Yönetimi, İleri Ofis Uygulamaları, Teknik Resim I ve Temel Matematik olarak yayımlanmıştır. Bu havuz alanın iki yönünü gösterir: bir yanda ölçme ve matematik, öbür yanda sunum, ekip ve yönetim becerileri.
İkinci yarıyılın zorunlu dersleri Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Bilgisayar Destekli Tasarım, Toplam Kalite Yönetimi, Üretim Yönetimi, Süreç Yönetimi ve İmalat Yöntemleri olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyılda alanın sistem tarafı açılır; toplam kalite yönetimi, süreç yönetimi ve üretim yönetimi aynı dönemde yer alarak kalite kavramını tek tek parçalardan sürecin bütününe taşır.
Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Kalibrasyon Sistemleri, Staj, İşletme Finansmanı, Girişimcilik, Yapay Zeka Destekli Araştırma ve Raporlama, Pazarlama, Teknoloji ve Ar-Ge Yönetimi, Çalışma Psikolojisi, Girişimcilik II, Bilgisayar Destekli Tasarım I, Teknik Resim II, Bilgisayar Destekli Üretim ve Tetkik Teknikleri olarak yayımlanmıştır. Tetkik Teknikleri dersinin bu havuzda bulunması dikkate değerdir: iç denetim, kalite işinin masada değil sahada yapılan tarafıdır.
Üçüncü yarıyılın zorunlu dersleri Kariyer Planlama, İş Sağlığı ve Güvenliği, Dijital Üretim, Yapay Zeka Destekli Tasarım, Yönetim Sistemleri ve Denetimi, Üretim Planlama ve Kontrol, İstatistiksel Kalite Kontrol ve Risk Yönetimi olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyıl alanın çekirdeğidir: istatistiksel kalite kontrol, yönetim sistemleri denetimi ve risk yönetimi aynı dönemde yer alarak ölçmeyi karara, kararı da yazılı bir sisteme bağlar.
Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Proseslerde Yapay Zeka Kullanımı, Stratejik Planlama, İnovasyon, Tersine Mühendislik ve Kalite Kontrol, Sıfır Atık, Kalite Ekonomisi, Yatırım ve Proje Değerlendirme, Girişimcilik I, Hata Türü ve Etkileri Analizi, Kalite Yönetim Sistemleri, Bilgisayar Destekli Tasarım II, Bankacılık ile Para ve Para Yönetimi olarak yayımlanmıştır. Hata Türü ve Etkileri Analizi ile Kalite Yönetim Sistemleri derslerinin burada bulunması, programın önleyici kalite anlayışına ve belgelendirme çerçevesine değdiğini göstermektedir.
Aynı adı taşıyan bir programın ikinci bir üniversitedeki hâline de bakıldı. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi'nin ders bilgi paketi sayfalarında program adı Üretimde Kalite Kontrol olarak, birim adı Meslek Yüksekokulu olarak yayımlanmıştır ve plan sayfasının başlığı ÜRETİMDE KALİTE KONTROL ( MESLEK YÜKSEKOKULU ) biçimindedir. Bu kaynakta zorunlu dersler dört yarıyılın tamamı için yayımlanmıştır: birinci yarıyılda İstatistik, Ölçme Bilgisi, Matematik I, Toplam Kalite Yönetimi ve Teknik Resim; ikinci yarıyılda Bilgisayar Destekli Tasarım, İmal Usülleri ve İstatistiksel Proses Kontrol; üçüncü yarıyılda Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Temel Bilgi Teknolojisi Kullanımı, İngilizce I, Türk Dili I, Kalite Kontrolde Bilgisayar Uygulamaları ve Malzeme Bilgisi; dördüncü yarıyılda Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, İngilizce II, Türk Dili II ve Staj. İki üniversitenin planı karşılaştırıldığında aynı adın altında farklı bir ders dağılımı bulunduğu görülmektedir; bu, tercih listesi yapan öğrenci için doğrudan bir uyarıdır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Adnan Menderes Üniversitesi sayfası iki ayrı okumayla çekilmiş; üniversite adı, meslek yüksekokulu adı, program adı, Önlisans düzeyi ve yukarıda sayılan bütün ders adları iki okumada birebir aynı çıktığı için aktarılmıştır. Bu kaynakta üniversite adı ve öğretim düzeyi sayfada yazılıdır, çıkarım değildir. Buna karşılık plan kapsamı kısmıdır: sayfada yalnızca birinci, ikinci ve üçüncü yarıyıl yayımlanmıştır, dördüncü yarıyıl sayfada bulunmamaktadır ve bunu iki okuma bağımsız olarak teyit etmiştir; bu rehber bu üniversitenin dördüncü yarıyılında hangi derslerin okutulduğu konusunda hiçbir iddia kurmaz. Aynı sayfada ikinci ve üçüncü yarıyılda ayrıca bir Bölüm Dışı Seçmeli havuzu bulunmaktadır; bu havuzun ders adları iki okumada birebir tekrarlanmadığı için buraya hiç yazılmamıştır. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi kaynağında da eksikler vardır: plan sayfasının kendisinde öğretim düzeyi yazılı değildir ve düzey doğrulaması aynı kaydın program tanıtım sayfasından alınmıştır; o sayfada düzey Önlisans olarak ve beşinci düzey olarak yayımlanmıştır. Bu kaynakta seçmeli ders havuzlarının adları iki okumada uyuşmadığı için hiç alınmamış, yalnızca zorunlu dersler aktarılmıştır. Ders adları çevrilmez ve kaynakta hangi yazımla yer alıyorsa öyle bırakılır; bu nedenle İmal Usülleri yazımı, Girişimcilik ile Girişimcilik I ve Girişimcilik II adlarının aynı planda birlikte bulunması, Teknik Resim ile Teknik Resim I ve Teknik Resim II adlarının yan yana durması ve Ar-Ge gibi kısaltmalar düzeltilmemiş ya da açılmamıştır. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Ders içerikleri, öğretim elemanı adları ve haftalık saat çizelgeleri kapsam dışıdır. Sayfalar bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfalara dayandırılmamıştır. Bu planlar iki üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en yaygın çalışma alanı üretim yapan işletmelerin kalite kontrol birimleridir. Hattan gelen numunenin ölçülmesi, ölçüm sonucunun kayda geçirilmesi, uygun olmayan ürünün ayrılması ve kaydın raporlanması bu işin gündelik gövdesidir.
İkinci alan kalite güvence tarafıdır. Burada iş tek tek parçadan sürecin kendisine kayar: prosedürlerin yazılması ve güncellenmesi, kayıt düzeninin kurulması, düzeltici ve önleyici faaliyet dosyalarının izlenmesi ve iç tetkiklere destek verilmesi bu tarafa girer.
Üçüncü alan ölçme ve kalibrasyon birimleridir. Ölçü aletlerinin izlenmesi, kalibrasyon takviminin yürütülmesi ve dış kalibrasyon hizmetiyle iletişim bu işin ayrı bir uzmanlık çizgisidir. Dördüncü alan malzeme muayene ve deney laboratuvarlarıdır; girdi kontrolü, numune hazırlama ve deney sonuçlarının belgelenmesi bu tarafa girer.
Beşinci alan üretim planlama ve kontrol birimleridir. Kalite kaydı ile üretim programı aynı masada birleşir; hangi partinin ne zaman ve hangi koşulda üretildiğinin izlenebilirliği bu birimin işidir. Altıncı alan tedarikçi kalite tarafıdır; dışarıdan gelen parçanın kabul kriterlerine göre denetlenmesi ve tedarikçiyle teknik yazışma bu tarafa girer.
Yedinci alan yönetim sistemleri ve belgelendirme süreçleridir; işletmenin kalite yönetim sistemi dokümantasyonunun hazırlanmasına ve dış denetimlere hazırlık çalışmalarına destek verilmesi bu alanın işidir. Ayrıca dikey geçiş yolu vardır; bu programın mezunu ayrı bir sınavla lisans programlarına geçiş yapabilir ve bu rehber o yolun kolay ya da zor olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz.
Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: bir ölçüm sonucunun arkasında durabilir misiniz? Bu alanda verilen karar bir tercih değildir, bir tespittir ve bu tespit çoğu zaman üretimi yavaşlatan yönde çıkar. Kendi ölçümüne güvenmeyen ya da baskı altında kararını savunamayan bir öğrenci bu alanda zorlanır.
İkinci soru ayrıntıyla ilgilidir. Bu iş toleransla, ondalıklı bir ölçüm sonucuyla ve tekrar eden kayıtlarla yapılır. Aynı işlemi gün içinde onlarca kez ve her seferinde aynı özenle yapmak bu işin doğasıdır; ayrıntıya tahammülü olmayan bir öğrenci için alan yorucudur.
Üçüncü soru matematik ve istatistikle ilgilidir. Planda istatistik, istatistiksel kalite kontrol ve istatistiksel proses kontrol gibi dersler vardır. Bu alanda istatistik bir zorunlu ders olarak geçilip bırakılan bir konu değil, sahada kullanılan bir alettir; sayılarla çalışmaya isteksiz bir öğrenci bu alanın en güçlü aracını kullanamaz.
Dördüncü soru üretim ortamıyla ilgilidir. Bu işin yeri çoğunlukla bir fabrikadır; gürültü, vardiya düzeni, koruyucu donanım ve üretim tempolu bir ortam bu alanın olağan hâlidir. Planda iş sağlığı ve güvenliği dersinin bulunması bu gerçeğin bir yansımasıdır.
Beşinci soru yazmak ve iletişimle ilgilidir. Bu alanda yapılan iş yazıya dönmezse yapılmamış sayılır. Rapor yazmak, tutanak tutmak, bulgu bildirmek ve bu bulguyu üretim ekibine anlatmak işin yarısıdır; bu nedenle planlarda sunum ve iletişim dersleri bulunur. Son olarak bu programın ön lisans olduğu ve lisans tamamlama yolunun ayrı bir sınavla yürüdüğü baştan bilinmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik kalite yönetimi, kalite kontrol ve metroloji ya da endüstriyel kalite başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden ayrışabilmektedir. Bu rehberde okunan iki plan bunun somut kanıtıdır: aynı ad altında bir üniversitede ölçme ve kalibrasyon ile malzeme muayenesi ilk dönemde açılırken, diğerinde ilk dönem istatistik ve ölçme bilgisi üzerine kurulmuştur. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Programın yürütüldüğü yerin sanayi çevresi bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Yakınında üretim tesisi bulunan bir yerleşkedeki program ile sanayi hareketinin dışında kalan bir yerleşkedeki program aynı uygulama imkânını sunmaz. Laboratuvar donanımı, ölçme aletlerinin durumu, bilgisayar destekli tasarım ve üretim salonlarının kullanılabilirliği, işletmelerle kurulmuş iş birlikleri ve öğrencinin gerçek bir üretim hattına ne sıklıkla girdiği tercihten önce sorulmalıdır.
Üçüncü not: Staj ve işletmede eğitim düzeni ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planlardan birinde staj bir seçmeli ders olarak, diğerinde dördüncü yarıyılda zorunlu bir ders olarak yer almaktadır. Bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir; stajın kaç iş günü sürdüğü, hangi işletmelerle yürütüldüğü, işletmede mesleki eğitim modelinin uygulanıp uygulanmadığı ve ulaşım ile barınmanın nasıl çözüldüğü öğrenilmelidir.
Dördüncü not: Ölçme, imalat ve makine tarafına ilgi duyan öğrenci için [makine](/bolum/makine), [makine resim ve konstrüksiyonu](/bolum/makine-resim-ve-konstruksiyonu), [endüstriyel kalıpçılık](/bolum/endustriyel-kalipcilik), [kaynak teknolojisi](/bolum/kaynak-teknolojisi) ve [otomotiv teknolojisi](/bolum/otomotiv-teknolojisi); gövde ve yüzey işlemleri tarafına ilgi duyan öğrenci için [otomotiv gövde ve yüzey işlem teknolojileri](/bolum/otomotiv-govde-ve-yuzey-islem-teknolojileri); malzeme tarafına ilgi duyan öğrenci için [metalurji](/bolum/metalurji), [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) ve [polimer teknolojisi](/bolum/polimer-teknolojisi); laboratuvar ve analiz tarafına ilgi duyan öğrenci için [laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi), [kimya teknolojisi](/bolum/kimya-teknolojisi) ve [gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi); gıda ve tekstil üretiminin kendi kalite çerçevesine ilgi duyan öğrenci için [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi), [tekstil teknolojisi](/bolum/tekstil-teknolojisi) ve [süt ve ürünleri teknolojisi](/bolum/sut-ve-urunleri-teknolojisi); otomasyon ve üretim verisi tarafına ilgi duyan öğrenci için [mekatronik](/bolum/mekatronik), [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi), [imalat yürütme sistemleri operatörlüğü](/bolum/imalat-yurutme-sistemleri-operatorlugu), [elektronik teknolojisi](/bolum/elektronik-teknolojisi) ve [elektrik](/bolum/elektrik); veri ve yapay zeka tarafına ilgi duyan öğrenci için [yapay zeka operatörlüğü](/bolum/yapay-zeka-operatorlugu), [robotik ve yapay zeka](/bolum/robotik-ve-yapay-zeka), [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi), [büyük veri analistliği](/bolum/buyuk-veri-analistligi) ve [istatistik](/bolum/istatistik); sistemin bütününü kurmak isteyen öğrenci için [endüstri mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi), [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) ve [endüstri ürünleri tasarımı](/bolum/endustri-urunleri-tasarimi); denetim, güvenlik ve çevre tarafına ilgi duyan öğrenci için [iş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi), [çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol), [karbon yönetimi teknikerliği](/bolum/karbon-yonetimi-teknikerligi) ve [yapı denetimi](/bolum/yapi-denetimi); işletme ve tedarik tarafına ilgi duyan öğrenci için [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi), [işletme](/bolum/isletme), [lojistik](/bolum/lojistik), [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi) ve [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret); kayıt, insan ve satış tarafına ilgi duyan öğrenci için [muhasebe ve vergi uygulamaları](/bolum/muhasebe-ve-vergi-uygulamalari), [insan kaynakları yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi) ve [pazarlama](/bolum/pazarlama) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 5 üniversitede, 6 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.