Ekonomi ve Finans

Ekonomi ve Finans, adındaki iki alanı tek bir müfredatta birleştiren lisans programıdır. Ekonomi tarafı kaynakların nasıl dağıldığını, fiyatların nasıl kurulduğunu, üretim ve gelirin nasıl belirlendiğini ve kamu politikasının bu süreçlere nasıl dokunduğunu inceler. Finans tarafı ise bu ekonominin içindeki fon akışına bakar: kim hangi şartla borç verir, tasarruf hangi yolla yatırıma dönüşür, risk kimde kalır, bir varlığın bugünkü değeri nasıl hesaplanır.

Programın ayırt edici özelliği bu iki tarafın ayrı bölümler halinde değil, aynı diplomanın içinde okutulmasıdır. Birinci sınıfta ekonomi ve finans derslerinin paralel iki dizi olarak başlaması, üçüncü ve dördüncü sınıfta ekonometri ile finansal yönetimin yan yana gelmesi bu tasarımın sonucudur. Mezunun elinde iki dil olur: politika ve kuram dili ile piyasa ve bilanço dili.

Programın üçüncü ayağı ölçmedir. İstatistik, ekonometri, zaman serisi ve panel veri analizi dersleri, kuramın veriyle test edilmesini öğretir. Bu nedenle program sözel bir yorum eğitimi değildir; matematik ve veri işleme becerisi bekler. ÖSYM'nin lisans programlarını gösterdiği tabloda eşit ağırlık puan türüyle yer alır ve öğretim süresi dört yıldır.

Bu rehberde hangi üniversitede kaç kontenjan bulunduğu, taban puanın kaç olduğu ya da başarı sıralamasının nereye düştüğü yazılmıyor; bunların tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Aynı şekilde bu sayfa hiçbir yatırım tavsiyesi içermez: burada hangi varlığın alınacağına, hangi piyasanın yöneleceğine ya da hangi getirinin beklendiğine dair tek bir cümle yok. Bu rehber bir bölümü anlatır, portföy önermez.

İki program da para, kredi ve risk konularına bakar; ikisinin de mezunu banka ve finans kurumlarında çalışır. Ayrıldıkları yer eğitim düzeyi ve amacıdır.

[Bankacılık ve Sigortacılık](/bolum/bankacilik-ve-sigortacilik) ÖSYM'nin önlisans tablosunda yer alan, iki yıllık, TYT puanıyla girilen bir meslek yüksekokulu programıdır. Amacı belirli işlerin uygulamasını öğretmektir: şube işlemleri, poliçe ve hasar süreçleri, mevzuat uygulaması, müşteri işlemleri.

Ekonomi ve Finans ise dört yıllık bir lisans programıdır ve amacı kuram ile ölçmeyi birlikte vermektir. Mikro ve makro ekonomi, ekonometri, para teorisi, portföy yönetimi ve finansal risk yönetimi gibi dersler bu programın çekirdeğindedir. Uygulama bilgisi buradan da çıkar, ama modelleme ve analiz ağırlığı belirgin biçimde farklıdır.

Lisans düzeyindeki komşu programlar da birbirinden ayrılır. [Ekonomi](/bolum/ekonomi) ve [İktisat (Ekonomi)](/bolum/iktisat) kuramı ve politikayı merkeze alır; finans bu programlarda bir alt alandır. [Finans ve Bankacılık](/bolum/finans-ve-bankacilik) finansal kurumların yönetimini merkeze koyar. [İşletme](/bolum/isletme) firmanın bütün fonksiyonlarını, [Maliye](/bolum/maliye) kamu gelir ve gider düzenini, [Ekonometri](/bolum/ekonometri) ölçme ve modellemenin kendisini merkeze alır. [Muhasebe ve Finans Yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi) kayıt ve raporlama tarafına, [Uluslararası Ticaret ve Finansman](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-finansman) sınır ötesi işlem ve finansmana, [Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri](/bolum/calisma-ekonomisi-ve-endustri-iliskileri) ise emek piyasasına odaklanır.

Aşağıdaki ders adları Samsun Üniversitesi Ekonomi ve Finans Bölümü'nün yayımladığı ders içerikleri sayfasından alınmıştır. Kaynak sayfada ders adları büyük harflerle yayımlanmıştır; burada okunabilirlik için normal yazımla verilmiş, kelimeler değiştirilmemiştir. Ders kodları bu rehbere alınmamıştır. Programın lisans düzeyinde ve dört yıllık olduğu bilgisi ÖSYM'nin lisans programları tablosuna dayanır. Tek bir üniversitenin planıdır; her üniversitenin planı farklıdır.

Birinci sınıfın ilk yarıyılında Ekonomi I, Finans I, Ekonomi ve Finans Matematiği I, Hukukun Temel Kavramları, Türk Dili I ve Yabancı Dil I dersleri yer alır. İkinci yarıyılda Ekonomi II, Finans II, Ekonomi ve Finans Matematiği II, Genel İşletme, Bilimin Doğası ve Eleştirel Düşünce, Türk Dili II ve Yabancı Dil II okutulur. Programın tasarımı ilk yarıyıldan görünüyor: ekonomi ve finans iki paralel dizi olarak başlıyor ve yanlarında matematik yürüyor.

İkinci sınıfın üçüncü yarıyılında Mikro Ekonomi I, Makro Ekonomi I, Finansal Muhasebe I, İstatistik I, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I ve Akademik İngilizce I zorunlu dersler olarak yayımlanmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli havuzunda Matematiksel İktisat I, Türk İktisat Tarihi, Bankacılık ve Sigortacılık, İktisadi Metodoloji, İdare Hukuku, Sosyoloji ve Bilgisayarlı Excel dersleri bulunur.

Üçüncü sınıfın beşinci yarıyılında Ekonometri I, Para Teorisi, Uluslararası İktisat I, Finansal Yönetim I ve Akademik İngilizce III yer alır. Bu yarıyılın seçmeli havuzu geniştir: Çalışma Ekonomisi, Kamu Maliyesi, Bölgesel Ekonomi, Ekonomik ve Finansal Göstergeler, İslam Ekonomisi ve Finansı, Finansal Piyasalar ve Kurumlar, Uluslararası Bankacılık, Borçlar Hukuku ve Maliyet Muhasebesi dersleri yayımlanmıştır.

Dördüncü sınıfın yedinci yarıyılında Türkiye Ekonomisi ve Portföy Yönetimi zorunlu ders olarak yer alır; seçmeli havuzunda Maliye Politikası, Bankacılık Politikası, Oyun Teorisi, Güncel Ekonomik Konular, Finansal Tablolar Analizi, Zaman Serisi Analizi, Sermaye Piyasası, Dünya Ekonomisi, Yatırım Projeleri Analizi, Uluslararası Ticaret Hukuku ve Yapay Zekaya Giriş dersleri bulunur. Sekizinci yarıyılda Büyüme ve Kalkınma ile Finansal Risk Yönetimi zorunlu, İş Yeri Eğitimi, Panel Veri Analizi, Sermaye Piyasası Araçları, Güncel Finansal Konular, Davranışsal Finans, Ekonomik Krizler, Dijital Finans, Uluslararası Finansal Raporlama Standartları, Ekolojik Ekonomi, Alternatif Finansman Araçları ve Programlamanın Temelleri dersleri seçmeli olarak yayımlanmıştır.

Bu listede eksik bırakılan iki dönem var. Programın dördüncü ve altıncı yarıyıl ders listeleri bu rehber için Türkçe olarak alınamadı ve bu yüzden yazılmadı; o iki dönemde hangi derslerin okutulduğu konusunda bu sayfada hiçbir iddia yok. Ayrıca kaynak sayfada bölümün bağlı olduğu fakültenin adı yayımlanmadığı için fakülte adı yazılmadı. Ders adlarındaki yazım kaynakta nasıl yayımlandıysa öyle bırakıldı; kısaltılmış hiçbir ders adının açılımı tahmin edilmedi ve yayımlanmış hiçbir yazım düzeltilmedi.

Mezunun çalıştığı alanlar dört kümede toplanır. Birincisi bankacılıktır: kredi analizi, hazine ve fon yönetimi, bilanço yönetimi, iç kontrol ve risk birimleri, kurumsal ve ticari müşteri portföyleri. Kredi analizi bu kümenin en tanıdık girişidir ve finansal tablolar analizi dersinin doğrudan karşılığıdır.

İkincisi sermaye piyasasıdır: aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, yatırım fonları, araştırma birimleri, borsa ve takas ile saklama kuruluşları. Yukarıda kanunun kapsam maddesinde sayılan kurumların önemli bir kısmı bu kümede yer alır. Bu alanda çalışmak için belirli lisans ve yetki belgeleri gerekebilir; hangi görev için hangi belgenin arandığı ilgili düzenleyici kurumun kendi düzenlemesinden okunmalıdır ve bu sayfada varsayım yürütülmedi.

Üçüncüsü reel sektörün finans fonksiyonudur: şirketlerin finans ve muhasebe birimleri, bütçe ve raporlama, nakit yönetimi, yatırım projelerinin değerlendirilmesi, denetim ve danışmanlık şirketleri. Dördüncüsü kamu ve araştırma tarafıdır: düzenleyici ve denetleyici kurumlar, kalkınma ve yatırım kurumları, istatistik ve araştırma birimleri, uluslararası kuruluşların ülke ekonomisi çalışmaları. Kamu tarafında hangi kadroya hangi şartla başvurulabileceği ilgili kurumun kendi ilanında yazılıdır.

Veri tarafı da bu programın gerçek bir çıkış yolu. Ekonometri, zaman serisi, panel veri ve programlama dersleri gören bir mezun, finansal veri ve modelleme işlerinde [veri bilimci](/meslek/veri-bilimci) rollerine yakın durur. Bu geçiş kendiliğinden olmaz; programlama ve veri altyapısı tarafının öğrenci tarafından ayrıca beslenmesi gerekir.

Bu rehberde hiçbir meslek için maaş, ücret, prim, kadro ya da unvan iddiası yazılmıyor; bu bilgiler kuruma, sektöre, şehre ve yıla göre değişir. Sayfa ayrıca hiçbir yatırım tavsiyesi içermez.

Bu programı düşünen öğrencinin ilk kontrol etmesi gereken şey matematikle ilişkisidir. Müfredatta iki dönem alan matematik, iki dönem istatistik, ekonometri ve iki ileri veri analizi dersi var. Sayılarla çalışmayı sevmeyen bir öğrenci için program, adının çağrıştırdığından daha teknik gelir.

İkinci kontrol merak yönüdür. Bu alanda iyi olan öğrenciler genellikle haberi okurken "bu neden oldu ve sonucu ne olur" diye soranlardır: bir faiz kararının, bir kur hareketinin, bir bütçe açığının arkasındaki mekanizmayı çözmek isteyenler. Program bu merakı yöntemle buluşturur.

Üçüncüsü çift dilli olma isteğidir. Ekonomi ve finans literatürünün büyük kısmı İngilizcedir ve müfredatta akademik İngilizce dersleri bu yüzden vardır. Yabancı dille okumaya kapalı bir öğrenci bu alanda kendini eksik hisseder.

Buna karşılık, hızlı ve garantili bir iş tanımı arayan öğrenci için bu program tek başına yeterli olmaz; alanın rekabeti yüksektir ve staj, sertifika, veri becerileri ve dil bu rekabette ayırt edicidir. Uygulama ağırlıklı ve iki yıllık bir yol arayan aday ise önlisans programlarına bakmalıdır.

Birinci not: program adları bu alanda çok benziyor ama içerikleri farklı. "Ekonomi ve Finans", "Ekonomi", "İktisat", "Finans ve Bankacılık", "İşletme" ve "Ekonometri" ayrı programlardır ve ders planları ayrı ayrı okunmalıdır. Tercih listesi yapılırken programın tam adı ÖSYM tercih kılavuzundan kontrol edilmelidir.

İkinci not: aynı adı taşıyan programlar arasında da fark var. Bir üniversitede ekonometri ve modelleme ağırlıklı, bir başkasında finansal kurumlar ve muhasebe ağırlıklı bir plan çıkabilir. Yukarıdaki liste yalnızca bir üniversitenin yayımladığı plandır ve genelleme yapılamaz.

Üçüncü not: öğretim dili tercih öncesinde kontrol edilmeli. Bu alanda tamamen İngilizce öğretim yapan programlar da var ve bunların hazırlık sınıfı şartı bulunabilir. Program adının yanındaki öğretim dili bilgisi ÖSYM tercih kılavuzunda yer alır.

Dördüncü not: bu sayfada anlatılan hukuki çerçeve yalnızca sermaye piyasası düzenlemesinin okunan maddelerinden oluşuyor. Bankacılık, sigortacılık, ödeme sistemleri, vergi ve rekabet mevzuatı bu rehberde incelenmedi ve incelenmemiş mevzuat hakkında hiçbir iddia yazılmadı. Meslek icrası için gereken izin, yetki ve belge şartları da bu sayfada yazılmıyor; bunlar ilgili kurumun kendi düzenlemesinde yer alır.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.