Elektronik Ticaret ve Yönetimi, mal ve hizmet alışverişinin dijital kanallar üzerinden kurulmasını, yürütülmesini ve yönetilmesini konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 6493 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- EA
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 189,72–433,16
- Üniversite
- 6
- Genel kontenjan
- 1.227
- Meslek çıktısı
- 7
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Elektronik Ticaret ve Yönetimi Nedir?
Elektronik Ticaret ve Yönetimi, alışverişin dijital kanallar üzerinden nasıl kurulduğunu, nasıl yürütüldüğünü ve nasıl yönetildiğini konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Programın konusu tek bir beceri değildir: bir işletmenin temel mantığı, bir sitenin ya da uygulamanın teknik altyapısı, ürünün pazarlanması, paranın el değiştirmesi ve malın alıcıya ulaşması aynı planın içinde yan yana durur. Bu çokluk alanın karakterini belirler; mezun ne yalnız bir işletmeci ne yalnız bir yazılımcıdır, ikisinin kesiştiği yerde durur.
Alanın birinci ayağı işletme ve iktisat tabanıdır. İşletmenin temel işlevleri, yönetim ve organizasyon kavramları, muhasebenin temel mantığı, ekonominin işleyişi ve stratejik kararların nasıl kurulduğu bu ayağın konularıdır. Bu ayak alanı bir teknik beceri kursundan ayırır: burada satılan şeyin bir işletmenin bütünü içindeki yeri sorulur.
İkinci ayak dijital altyapıdır. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin temel kavramları, bir sitenin nasıl kurulduğu ve tasarlandığı, verinin nasıl saklandığı ve sorgulandığı, bir pazaryeri ile bir kendi sitesinin nasıl farklı çalıştığı bu ayağın konularıdır. Mezunun yazılımcı olması beklenmez ama yazılımcıyla aynı masada konuşabilmesi beklenir.
Üçüncü ayak pazarlama ve iletişimdir. Pazarlamanın temel ilkeleri, dijital kanalların birbirinden farkı, marka kurmanın ve sürdürmenin mantığı, reklamın planlanması ve sosyal medyanın bir satış kanalı olarak kullanılması bu ayağın konularıdır. Elektronik ticarette görünürlük kendiliğinden gelmez; bu ayak o görünürlüğün nasıl üretileceğini sorar.
Dördüncü ayak ödeme ve finans tarafıdır. Bir alışverişin parasal karşılığının nasıl aktarıldığı, ödeme araçlarının ve ödeme hizmeti sağlayıcılarının bu zincirdeki yeri, dönem sonu işlemlerinin nasıl kapandığı ve bir işin nakit akışının nasıl izlendiği bu ayağın konularıdır. Elektronik ticaretin en düzenlenmiş tarafı da burasıdır ve bir sonraki başlıkta ele alınan kanun tam bu tarafa değer.
Beşinci ayak tedarik ve dağıtımdır. Ürünün nereden geldiği, nerede beklediği, hangi hızda ve hangi maliyetle alıcıya ulaştığı, iadenin nasıl işlediği ve bu zincirin dijital olarak nasıl izlendiği bu ayağın konularıdır. Bir sipariş ekranda bitmez; bu ayak siparişin ekrandan sonraki hayatına bakar.
Altıncı ayak hukuk, veri ve ölçmedir. Ticari ilişkinin hukuki çerçevesi, tüketiciyle kurulan ilişkinin yazılı zemini, kişisel verinin ve işlem verisinin nasıl ele alındığı, kampanyanın ve kanalın başarısının hangi göstergelerle ölçüldüğü bu ayağın konularıdır. Bu ayak alanın hem sınırlarını hem de karnesini kurar.
Bu altı ayak alanı hem işletme hem bilişim tarafına yakın kılar. Aynı işin ön lisans karşılığına ilgi duyan öğrenci için [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama), işletmenin bütününe ilgi duyan öğrenci için [işletme](/bolum/isletme), pazarlamanın kendisine ilgi duyan öğrenci için [pazarlama](/bolum/pazarlama), bilişimin işletme içindeki yerine ilgi duyan öğrenci için [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) bu alanın en yakın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 6493 Sayılı Kanun
Elektronik ticaretin en çok düzenlenmiş halkası paranın el değiştirdiği halkadır. Bir alışverişin dijital olarak tamamlanabilmesi için ödemenin bir sistem üzerinden aktarılması gerekir ve bu sistemler Türkiye'de serbestçe kurulup işletilen yapılar değildir. Bu düzene değen metinlerden biri 6493 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta "ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN" olarak yayımlanmıştır. Kanunun numarası kaynakta 6493, kabul tarihi 20/6/2013 olarak yer alır; künye satırlarının yazımı iki okumada birebir aynı çıkmadığı için bu satırlar burada tırnak içinde aktarılmamıştır.
Kanunun ilk bölümü kaynakta "BİRİNCİ BÖLÜM" ve "Amaç, Kapsam ve Tanımlar" başlıklarını taşır. Birinci maddenin amaç fıkrası şöyledir: "Bu Kanunun amacı, ödeme ve menkul kıymet mutabakat sistemlerine, ödeme hizmetlerine, ödeme kuruluşlarına ve elektronik para kuruluşlarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir." İkinci maddenin kapsam fıkrası ise şöyledir: "Bu Kanun, ödeme ve menkul kıymet mutabakat sistemlerini, ödeme hizmetlerini, ödeme kuruluşları ile elektronik para kuruluşlarını kapsar." Bu iki cümle kanunun konusunu açıkça çizer: konu ticaretin kendisi değil, ödemenin ve mutabakatın kurumsal düzenidir.
Üçüncü madde kanunun kendi tanımlarını verir ve kaynakta "Bu Kanunun uygulanmasında;" cümlesiyle başlar. Bu rehber açısından anlamlı olan bentlerden birkaçı kaynağın kendi ifadesiyle şöyledir. Elektronik para, "Elektronik para ihraç eden kuruluş tarafından kabul edilen fon karşılığı ihraç edilen, elektronik olarak saklanan, bu Kanunda tanımlanan ödeme işlemlerini gerçekleştirmek için kullanılan ve elektronik para ihraç eden kuruluş dışındaki gerçek ve tüzel kişiler tarafından da ödeme aracı olarak kabul edilen parasal değeri" olarak; elektronik para kuruluşu, "Bu Kanun kapsamında elektronik para ihraç etme yetkisi verilen tüzel kişiyi" olarak; fon ise "Banknot, madeni para, kaydi para veya elektronik parayı" olarak yazılmıştır.
Alışverişin gündelik dilinde geçen kavramların bu metindeki karşılıkları da kayda değerdir. Kaynakta ödeme aracı, "Ödeme hizmeti sağlayıcısı ile kullanıcısı arasında belirlenen ve ödeme hizmeti kullanıcısı tarafından ödeme emrini vermek için kullanılan kart, cep telefonu, şifre ve benzeri kişiye özel aracı"; ödeme emri, "Ödeme hizmeti kullanıcısı tarafından ödeme işleminin gerçekleşmesi amacıyla ödeme hizmeti sağlayıcısına verilen talimatı"; ödeme hesabı, "Ödeme hizmeti kullanıcısı adına açılan ve ödeme işleminin yürütülmesinde kullanılan hesabı"; ödeme işlemi ise "Gönderen veya alıcının talimatı üzerine gerçekleştirilen fon yatırma, aktarma veya çekme faaliyetini" biçiminde yazılmıştır. Ödeme kuruluşu için kaynakta "Ödeme hizmeti sağlamak ve gerçekleştirmek için bu Kanun kapsamında yetkilendirilmiş tüzel kişiyi" ifadesi, para havalesi için ise "Gönderen veya alıcı adına herhangi bir hesap açılmaksızın gönderenin, alıcıya veya alıcı adına hareket eden ödeme hizmeti sağlayıcısına fon aktarımı gerçekleştirdiği ödeme hizmetini" ifadesi yer alır.
Kanun kendi kurumsal muhataplarını da adlandırır. Kaynakta kurul, "Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu"; kurum, "Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu"; birlik ise "Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliğini" biçiminde yazılmıştır. Sistemin işletilmesine ilişkin dördüncü madde de kaynakta şu üç fıkrayla yayımlanmıştır: "Sistem, sistem işleticisi tarafından işletilir. Banka ve bu Kanunun 5 inci maddesi uyarınca faaliyet izni alanlar dışındaki kişiler sistem işleticisi olarak faaliyette bulunamaz.", "Sistemin işleyişine ve sisteme katılıma ilişkin kural ve sözleşmeler, Bankaca çıkarılacak yönetmeliğe uygun olarak sistem işleticisi tarafından belirlenir." ve "Banka, sistemlerin sorunsuz ve kesintisiz işlemesini sağlamak üzere gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir." Bu üç cümle, bir ödeme altyapısının neden kendi başına kurulamadığını gösterir: izin, kural ve düzenleme yetkisi belirli kurumların elindedir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Tanım bentlerinin sonundaki noktalama iki okumada aynı değildir; bir okuma bentleri virgülle bağlayarak, diğeri tırnak içinde ve virgülsüz yayımlamıştır. Bu nedenle bentler yukarıda sondaki bağlayıcı noktalama olmadan, gövdeleri iki okumada harfi harfine aynı çıktığı hâliyle aktarılmıştır. Kontrol başlıklı bent iki okumada aynı çıkmamıştır; bir okuma bendin uzun metnini, diğeri kısaltılmış bir anlatımını vermiştir ve bu bent bu nedenle hiç alıntılanmamıştır. Tanımlar fıkrasını kapatan bağlayıcı ifade yalnızca bir okumada göründüğü için aktarılmamıştır; birlik bendinin başındaki değişiklik işareti de yalnızca bir okumada yer aldığı için buraya alınmamıştır. Alıcı, gönderen, katılımcı, kişisel güvenlik bilgileri, menkul kıymet mutabakat sistemi, merkezî karşı taraf, mutabakat, mutabakat hesabı, mutabakat kuruluşu, netleştirme, ödeme hizmeti, ödeme hizmeti kullanıcısı, ödeme hizmeti sağlayıcısı, ödeme sistemi, sistem, sistem işleticisi, takas, takas odası ve transfer emri bentleri kaynakta yer almakla birlikte bu rehbere yer nedeniyle alınmamıştır; burada kanunun tanımlar maddesinin tamamı verilmemektedir. Kaynakta yalnızca ilk dört madde okunmuştur; kanunun sonraki maddeleri, ekleri ve geçici hükümleri bu rehbere alınmamıştır. Kanunun bu programı, bu programın ders planını ya da mezununun görev tanımını düzenlediği yönünde hiçbir iddia kurulmamıştır. Kanunun güncel hâli ve sonraki değişiklikleri için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Elektronik Ticaret ve Yönetimi ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştığı yer aynı işin ön lisans karşılığıdır. [E-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama) iki yıllık bir ön lisans yoludur ve işin uygulama tarafına daha hızlı yaklaşır; bu program dört yıllık bir lisans programıdır ve işletme, hukuk, veri ve strateji taraflarına daha geniş yer ayırır. İkisi arasındaki fark süre farkı değil, kapsam farkıdır.
İkinci karışma noktası klasik işletme ve pazarlama tarafıdır. [İşletme](/bolum/isletme) ve [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi) bir kuruluşun bütününü, [pazarlama](/bolum/pazarlama) ve [reklamcılık](/bolum/reklamcilik) ile [halkla ilişkiler ve reklamcılık](/bolum/halkla-iliskiler-ve-reklamcilik) ise ürünün pazarla kurduğu ilişkiyi merkeze alır. Bu program bu alanların araçlarını kullanır ama sorusu farklıdır: alışverişin kendisi dijital bir kanalda kurulduğunda ne değişir.
Üçüncü karışma noktası bilişim tarafıdır. [Yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) ve [bilişim sistemleri ve teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri) bilgi sistemlerinin kurumsal tasarımına, [web tasarımı ve kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama) sitenin kendisinin yapımına, [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ve [büyük veri analistliği](/bolum/buyuk-veri-analistligi) verinin çözümlenmesine, [siber güvenlik](/bolum/siber-guvenlik) ise sistemin korunmasına bakar. Bu program bu tarafların çıktısını kullanır ama kendisi bir mühendislik programı değildir.
Dördüncü karışma noktası ticaretin ve paranın taşındığı yollardır. [Dış ticaret](/bolum/dis-ticaret), [uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik), [lojistik](/bolum/lojistik) ve [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi) malın hareketine; [bankacılık ve sigortacılık](/bolum/bankacilik-ve-sigortacilik) ve [muhasebe ve finans yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi) paranın hareketine bakar. Mağaza tarafına ilgi duyan öğrenci için [perakende satış ve mağaza yönetimi](/bolum/perakende-satis-ve-magaza-yonetimi), ekonominin bütününe ilgi duyan öğrenci için [ekonomi](/bolum/ekonomi) ve [iktisat](/bolum/iktisat), görsel üretim tarafına ilgi duyan öğrenci için [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi) ve [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi), hukuki çerçeveye ilgi duyan öğrenci için [hukuk](/bolum/hukuk) karşılaştırılmaya değer alanlardır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Kütahya Uygulamalı Bilimler Fakültesi
Bu programın somut bir örneği için Bologna kayıt sisteminde yayımlanan aynı kaydın iki sayfası okundu. Bunlardan biri programın ders planını döken sayfa, diğeri aynı kaydın tanıtım sayfasıdır. Her iki sayfa da birbirinden farklı biçimde kurulmuş ikişer istekle ikişer kez okundu ve aşağıya yalnızca iki okumada harfi harfine aynı çıkan bilgiler alındı. Tek harflik bir fark bile bu rehberde aktarma engeli sayılır; bu nedenle burada görülen her ifade, iki ayrı okumanın üst üste bindiği yerdir.
Ders planı sayfası kendi metninde birim adını "Kütahya Uygulamalı Bilimler Fakültesi", program adını ise "Elektronik Ticaret ve Yönetimi" olarak yazar; bu iki ad iki okumada büyük harf düzeni dahil aynı çıkmıştır. Sayfa dersleri yalnızca iki yarıyıl başlığı altında toplar ve bu başlıklar kaynakta "1. Yarıyıl" ile "2. Yarıyıl" biçiminde yer alır. Aynı kaydın tanıtım sayfasında da program adı "Elektronik Ticaret ve Yönetimi" olarak geçer; iki sayfanın verdiği program adı birbiriyle örtüşür ve bu örtüşme aşağıdaki aktarımın dayanağıdır.
Sayfanın "1. Yarıyıl" başlığı altında sıraladığı ders adları, kaynağın kendi sırasıyla şunlardır: İktisada Giriş I, Genel İşletme, E-Ticarete Giriş, Matematik I, Genel Muhasebe, Hukukun Temel Kavramları, Bilişim Sistemleri ve Teknolojileri I, Türk Dili I, İngilizce I, Rusça I, Fransızca I ve Almanca I. Bu adlar iki okumada da aynı yazımla ve aynı sırayla döküldüğü için buraya olduğu gibi alınmıştır; sıra değiştirilmemiş, adlar sadeleştirilmemiş, kısaltılmamış ve hiçbiri başka bir dile çevrilmemiştir.
Sayfanın "2. Yarıyıl" başlığı altında sıraladığı ders adları ise yine kaynağın kendi sırasıyla şunlardır: Kariyer Planlaması, İktisada Girişi II, İşletme Yönetimi, Pazarlama, Matematik II, Dönem Sonu Muhasebe İşlemleri, Bilişim Sistemleri ve Teknolojileri II, Türk Dili II, İngilizce II, Almanca II, Fransızca II ve Rusça II. Bu yarıyılda da adların yazımı ve sırası iki okumada birebir aynı çıkmıştır; okurun sayfada gördüğü diziliş ile burada gördüğü diziliş aynıdır.
Bu iki yarıyıl, rehberin ilk başlıkta anlattığı altı ayaktan hangilerinin en başta kurulduğunu göstermesi bakımından okunmaya değer. Görünen tablo, birinci yılın bilinçli olarak ortak bir işletme ve hukuk zemini üzerine kurulduğudur: iktisat iki yarıyıla da yayılmış, işletmenin kendisi hem genel çerçevesiyle hem yönetim tarafıyla girmiş, muhasebe girişten dönem sonu işlemlerine uzanan iki ayrı dersle yer almış, hukukun temel kavramları ve matematik ise bu zeminin iki dayanağı olarak durmuştur. Alanın kendi adını taşıyan tek ders birinci yarıyılda görünür ve kaynakta E-Ticarete Giriş olarak yazılıdır; ikinci yarıyılda ise alanın adı doğrudan bir ders başlığında geçmez, buna karşılık pazarlama ve bilişim tarafı kendi adlarıyla sürer. Bunun okur açısından anlamı şudur: ilk yıl alanın kendisini değil, alanın üzerine kurulacağı ortak tabanı verir.
Bu tablodan çıkarılabilecek ve çıkarılamayacak şeyleri ayırmak gerekir. Çıkarılabilecek olan, öğrencinin ilk yılda ağırlıkla işletme, iktisat, muhasebe, hukuk ve matematik okuyacağı ve bilişim tarafının iki yarıyıla yayılan bir dersle daha en baştan planın içinde bulunduğudur. Çıkarılamayacak olan ise programın bütünüdür: ilk yıl bir programın karakterini tek başına belirlemez ve buradaki dengenin sonraki yıllarda nasıl değiştiği bu sayfadan görülemez. Dikkat çeken ikinci nokta yabancı dil rafının olağandışı genişliğidir; her iki yarıyılda da İngilizce, Almanca, Fransızca ve Rusça dersleri yan yana görünür, yani plan dört dili aynı anda raf üzerinde tutar. Bu genişlik, dile ilgi duyan öğrenci için kayda değer bir işarettir; ancak sayfada yan yana durmaları tek başına bir öğrencinin bu dillerin hepsini alacağı anlamına gelmez ve bu rehber böyle bir iddia kurmaz.
Bir yazım ayrıntısı da açıkça söylenmelidir. İkinci yarıyıl listesindeki ders sayfada "İktisada Girişi II" biçiminde yazılmıştır ve yukarıda da tam olarak böyle aktarılmıştır. Bu rehberin kuralı, kaynağın yazımını hiçbir yerde düzeltmemektir; bir sayfa bir dersin adını nasıl yayımlamışsa burada o hâliyle görünür. Aynı ilke birinci yarıyıldaki adlar için de geçerlidir ve büyük harf düzenine, Romen rakamlarına ve tirelere de dokunulmamıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Sayfa her iki okumada da yalnızca ilk iki yarıyılı vermiştir; dört yıllık bir programın geri kalan yarıyılları bu rehberde hiç aktarılmamıştır ve o yarıyılların derslerini görmek isteyen okur kaynak listesindeki bağlantıyı açmak zorundadır. Bu rehber, görmediği yarıyılların içeriği hakkında hiçbir tahmin yürütmez. Üniversitenin kendi adı iki sayfanın hiçbirinde, hiçbir okumada basılı değildir; bu nedenle yukarıdaki başlık, sayfanın bastığı birim adını olduğu gibi taşır ve bu rehber sayfanın kendisinden doğrulayamadığı bir üniversite adını yazmaz. Öğretim düzeyi, tanıtım sayfasının iki okuması bu bilgiyi birbirinin aynısı olarak vermediği için aktarılmamıştır; rehberin başka yerinde görünen düzey bilgisi bu sayfaya dayandırılmamıştır. Hangi derslerin zorunlu, hangilerinin seçmeli olduğu da belirtilmemiştir, çünkü sayfa bunu iki okumada aynı biçimde işaretlememiştir; özellikle dört dil dersi listede yan yana durduğu için bu rehber bir öğrencinin dördünü birden aldığını iddia etmez. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde yayımlanmaz. Son olarak bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve başka üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez; güncel hâli kaynak listesindeki bağlantıdan okunmalıdır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk çalışma alanı elektronik ticaret operasyonudur. Ürünlerin sisteme girilmesi, açıklamalarının ve görsellerinin düzenlenmesi, fiyat ve stok bilgisinin güncel tutulması, siparişlerin izlenmesi ve iade süreçlerinin yürütülmesi bu işin gündelik gövdesidir. Bu iş hem bir işletmenin kendi sitesinde hem de pazaryerlerinde yürütülür.
İkinci alan dijital pazarlamadır. Kampanyaların planlanması, arama ve sosyal medya kanallarında reklamların kurulması, içerik takviminin yürütülmesi ve kanalların birbirine göre başarısının izlenmesi bu tarafın işleridir. Üçüncü alan müşteri ilişkileri tarafıdır: satış öncesi ve sonrası iletişimin kurulması, şikâyetlerin izlenmesi ve müşteriyi elde tutmaya dönük düzenlerin yürütülmesi burada mezunun katkı yaptığı yerdir.
Dördüncü alan tedarik ve dağıtım tarafıdır. Tedarikçilerle ilişkinin yürütülmesi, depo ve kargo süreçlerinin izlenmesi ve teslimat performansının takip edilmesi bu tarafa düşer. Beşinci alan analiz ve raporlamadır; satış verisinin derlenmesi, kampanya sonuçlarının değerlendirilmesi ve karar verecek kişiye özet çıkarılması bu işin özüdür. Altıncı alan kendi işini kurmaktır: bu program girişimcilik tarafına açık bir alandır ve mezunların bir bölümü kendi satış kanalını kurmayı dener. Yedinci alan ajans tarafıdır; burada iş, birden çok markanın dijital kanallarını aynı anda yürütmeye dönüşür. Kamu kurumlarında çalışmanın kendi giriş koşulları vardır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.
Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez. Bunlar işletmenin büyüklüğüne, bölgeye, sektöre ve kişinin kendi birikimine göre değişir; bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır. Bu programın mezunu için yasa ile kurulmuş bir unvan ve yetki çerçevesi de bu rehberde iddia edilmemektedir.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: teknolojiye yakın durmak sizi rahatsız ediyor mu? Bu alanın işi ekranda, panelde ve raporda geçer; yazılım geliştirmek gerekmez ama araçları öğrenmek ve sürekli değişen araçlara alışmak gerekir. Teknolojiyle arasına mesafe koymak isteyen bir öğrenci bu alanda zorlanır.
İkinci soru sayılarla ilgilidir. Elektronik ticarette hemen her karar bir veriye bakılarak verilir; hangi kanalın işe yaradığı, hangi ürünün hangi fiyatta hareket ettiği ve hangi kampanyanın karşılık bulduğu ölçülür. Tabloyla, oranla ve karşılaştırmayla çalışmayı sevmeyen bir öğrenci bu alanın çekirdeğinden uzak kalır.
Üçüncü soru yazma ve anlatma ile ilgilidir. Ürün metni, kampanya mesajı, müşteriyle kurulan yazışma ve içerik üretimi bu alanın gündelik pratiğidir. İyi ve açık yazmak burada bir süs değil, doğrudan iş çıktısıdır.
Dördüncü soru hıza ilişkindir. Bu alan kısa döngülerle çalışır; bir kampanya birkaç gün, bir sezon birkaç hafta sürer ve sonuçlar hızla görülür. Uzun ve yavaş projelerde çalışmayı tercih eden bir öğrenci bu ritmi yorucu bulabilir. Son olarak bu programın hukuk ve düzenleme tarafının hafife alınmaması gerekir; ödemenin, verinin ve tüketiciyle kurulan ilişkinin kendi kuralları vardır ve bu rehber o kurallar hakkında bir iddia kurmaz, yalnızca varlıklarını hatırlatır.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında aynı olsa da ders planları farklılaşır. Bazı planlar bilişim ve veri tarafını, bazıları pazarlama ve iletişim tarafını, bazıları işletme ve finans tarafını ağırlıklandırır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ayrı ayrı okunmalıdır; bu rehberde plan yalnızca çerçevesiyle örneklenmiştir.
İkinci not: Programın uygulama düzeni sorulmaya değer. Öğrencinin gerçek bir satış kanalı üzerinde çalıştığı, pazaryeri paneli ve reklam aracı gördüğü, veri üzerinde uygulama yaptığı bir program ile bu konuları yalnızca anlatım üzerinden geçen bir program aynı eğitimi vermez. Laboratuvar ve uygulama dersi düzeni bu alanda doğrudan sonuca yansır.
Üçüncü not: Staj düzeni ve sektörle kurulan bağ sorulmalıdır. Hangi işletmelerle çalışıldığı, stajın hangi dönemde ve ne kadar sürdüğü, mezunların hangi işlere yerleştiği ve bölümün sektör etkinliklerine öğrenciyi katıp katmadığı tercihten önce öğrenilmelidir. Bu alanda ilk iş çoğu zaman staj üzerinden kurulur.
Dördüncü not: Aynı işin ön lisans karşılığına ilgi duyan öğrenci için [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama); işletmenin bütününe ilgi duyan öğrenci için [işletme](/bolum/isletme) ve [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi); pazarlamanın ve reklamın kendisine ilgi duyan öğrenci için [pazarlama](/bolum/pazarlama), [reklamcılık](/bolum/reklamcilik) ve [halkla ilişkiler ve reklamcılık](/bolum/halkla-iliskiler-ve-reklamcilik); bilişimin kurumsal tarafına ilgi duyan öğrenci için [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) ve [bilişim sistemleri ve teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri); sitenin kendisinin yapımına ilgi duyan öğrenci için [web tasarımı ve kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama); veriye ilgi duyan öğrenci için [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ve [büyük veri analistliği](/bolum/buyuk-veri-analistligi); güvenliğe ilgi duyan öğrenci için [siber güvenlik](/bolum/siber-guvenlik); malın hareketine ilgi duyan öğrenci için [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret), [uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik), [lojistik](/bolum/lojistik) ve [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi); paranın hareketine ilgi duyan öğrenci için [bankacılık ve sigortacılık](/bolum/bankacilik-ve-sigortacilik) ve [muhasebe ve finans yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi); mağaza tarafına ilgi duyan öğrenci için [perakende satış ve mağaza yönetimi](/bolum/perakende-satis-ve-magaza-yonetimi); ekonominin bütününe ilgi duyan öğrenci için [ekonomi](/bolum/ekonomi) ve [iktisat](/bolum/iktisat); görsel üretime ilgi duyan öğrenci için [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi) ve [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi); dijital iletişimin medya tarafına ilgi duyan öğrenci için [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim); hukuki çerçeveye ilgi duyan öğrenci için [hukuk](/bolum/hukuk) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 6 üniversitede, 10 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.