Finans ve Bankacılık

Finans ve Bankacılık, paranın kurumsal dolaşımını inceleyen dört yıllık bir lisans programıdır. Programın iki gövdesi vardır ve adı bunu doğrudan söyler: finans tarafı bir işletmenin ya da bireyin kaynak bulma, yatırım yapma ve risk yönetme kararlarını; bankacılık tarafı ise bu kararların içinden geçtiği kurumu, yani mevduat toplayan ve kredi veren aracı kuruluşu inceler.

Program çoğunlukla İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ya da Uygulamalı Bilimler Fakültesi bünyesinde yürütülür. Kırklareli Üniversitesinin yayımlanmış planında program Uygulamalı Bilimler Fakültesi altında yer alıyor; bu yerleşim programın uygulamaya dönük karakterini yansıtır. Öğrenci ilk iki yılda muhasebe, iktisat, hukuk ve işletme temelini alır; üçüncü ve dördüncü yılda finansal yönetim, kredi politikası, portföy yönetimi, türev işlemler ve merkez bankacılığı gibi alana özgü derslere geçer.

Puan türü EA'dır. Bunun sebebi programın matematik ve sözel yeteneği birlikte kullanmasıdır: finansal matematik, istatistik ve ekonometri sayısal tarafı; hukuk, iktisat politikası ve kurumsal yapı dersleri sözel tarafı temsil eder.

İsim benzerliği bu iki programı en çok karıştırılan çiftlerden biri yapıyor, oysa aralarında düzey farkı var.

[Bankacılık ve Sigortacılık](/bolum/bankacilik-ve-sigortacilik) çoğu üniversitede iki yıllık bir ön lisans programıdır ve TYT puanıyla tercih edilir; mezununu şube operasyonu, müşteri ilişkileri ve sigorta aracılık işlemlerine hazırlar. Finans ve Bankacılık dört yıllık bir lisans programıdır ve EA puanıyla tercih edilir. Bu ayrım sadece süreyle ilgili değil: yukarıda anlatılan 5411 sayılı Kanun'un Madde 25'teki öğrenim şartı "en az lisans düzeyinde" öğrenim arar, dolayısıyla ön lisans diploması bu şartı tek başına karşılamaz. Ön lisans mezunu bu kapıyı dikey geçişle lisans tamamlayarak açar.

İkinci karışıklık [İşletme](/bolum/isletme) ve [İktisat](/bolum/iktisat) ile yaşanır. İşletme bir kurumun bütün fonksiyonlarını (pazarlama, üretim, insan kaynakları, finans) kapsar; finans onun bir alt dalıdır. İktisat piyasaların ve ekonominin bütününü teorik olarak inceler; bankacılık orada yalnızca bir aktördür. Finans ve Bankacılık ise bu iki geniş alandan finansal karar ve finansal kurum kesitini alıp derinleştirir. Kanunun Madde 25'te saydığı dallar arasında iktisat, işletme ve bankacılık birlikte geçtiği için, üçü de aynı kapıya götürür; fark kariyerin başındaki uzmanlık derinliğindedir.

Üçüncü ayrım [Uluslararası Ticaret ve Finansman](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-finansman) ile olandır: o program finansı dış ticaret işlemleri ekseninde ele alır, bu program yurt içi finansal kurum ve piyasa ekseninde ele alır.

Aşağıdaki plan Kırklareli Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Finans ve Bankacılık Bölümünün yayımlanmış lisans ders planından alınmıştır. Sekiz yarıyılın tamamı yayımlanmıştır. Ders adları ve seçmeli havuzları üniversiteden üniversiteye değişir; bu liste bir örnektir.

Birinci yarıyıl: Genel Muhasebe I, Türk Dili I, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Temel Bilgi Teknolojisi Kullanımı, İngilizce I, İşletmeye Giriş, İktisada Giriş I, Hukukun Temel Kavramları.

İkinci yarıyıl: İktisada Giriş II, İngilizce II, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Türk Dili II, Genel Muhasebe II, İşletme Yönetimi, Bankacılığa Giriş.

Üçüncü yarıyıl: Finansal Yönetim I, Borçlar Hukuku, Finans Matematiği, Temel Bankacılık Hizmet ve Ürünleri, seçmeli dersler.

Dördüncü yarıyıl: Kredi Politikası ve Yönetimi, Ticaret Hukuku, Finansal Yönetim II, İstatistik, seçmeli dersler.

Beşinci yarıyıl: Merkez Bankacılığı, Finansal Piyasalar ve Kurumlar, Banka ve Sigorta Pazarlaması, Ekonometri I, ortak seçmeli ders, seçmeli dersler.

Altıncı yarıyıl: Türev İşlemler, Portföy Yönetimi, Ekonometri II, Finansal Krizler ve Kriz Yönetimi, ortak seçmeli ders, seçmeli dersler.

Yedinci yarıyıl: Aktif ve Pasif Yönetimi, Bankacılık ve Finans Uygulamaları, Temel Analiz, Uluslararası Finans ve Bankacılık, seçmeli dersler.

Sekizinci yarıyıl: Bitirme Çalışması, İşletmede Mesleki Eğitim.

Bu planın iki özelliği dikkat çekiyor. Birincisi hukuk yükünün yüksekliği: Hukukun Temel Kavramları, Borçlar Hukuku ve Ticaret Hukuku zorunlu derslerdir. Bunun sebebi finansal işlemlerin sözleşmeye dayanmasıdır; kredi sözleşmesini, teminatı ve temerrüdü hukuken okuyamayan bir kredi analisti işini yapamaz. İkincisi son yarıyılın işletmede mesleki eğitime ayrılmış olması: birçok üniversite bu bölümde son dönemi tamamen iş yerinde geçirtiyor. Tercih ederken bu uygulamanın ilgilendiğiniz üniversitede var olup olmadığına bakmak faydalıdır.

"Aktif ve Pasif Yönetimi" ile "Merkez Bankacılığı" derslerinin varlığı programı [Maliye](/bolum/maliye) gibi kamu maliyesi eksenli programlardan ayırır: burada bakış açısı devletin değil finansal kurumun bilançosudur.

Birinci ve en doğrudan yol bankalardır. Mevduat bankaları, katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankaları farklı iş modelleriyle çalışır ve hepsi 5411 sayılı Kanun'a tabidir. Kariyerin klasik başlangıcı uzman yardımcılığıdır; ilerleyen yıllarda kredi analizi, hazine, risk yönetimi, iç kontrol ve iç denetim gibi uzmanlık kollarına ayrılır. Kanunun Madde 29 ile 32 arasında bu birimleri zorunlu kılması, buradaki istihdamın konjonktürel değil yapısal olduğunu gösterir.

İkinci yol sermaye piyasası kurumlarıdır: aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve yatırım kuruluşları. 6362 sayılı Kanun bu kurumları Madde 35'te sayar. Bu tarafta çalışmak genellikle Sermaye Piyasası Kurulunun düzenlediği lisanslara bağlıdır; bu rehber lisans şartlarının içeriğini yazmıyor, çünkü doğrulayamadı.

Üçüncü yol reel sektörün finans fonksiyonudur. Her orta ve büyük ölçekli şirketin bir finans birimi vardır: nakit yönetimi, bütçe, yatırım değerlendirme ve banka ilişkileri. Bu pozisyonlar bankacılık kadar görünür değildir ama sayı olarak geniştir.

Dördüncü yol denetim ve danışmanlıktır: bağımsız denetim şirketleri, finansal raporlama danışmanlığı ve değerleme işleri. Bu tarafta mesleki unvanlar ayrı bir mevzuata tabidir; 3568 sayılı Kanun'un saydığı bilim dalları ile program adı arasındaki ilişki kendi başına ayrı bir konudur ve bu rehber o konuda "olur" ya da "olmaz" cümlesi kurmuyor; değerlendirme merci ilgili meslek odasıdır.

Beşinci yol kamu ve düzenleyici kurumlardır. Merkez Bankası, düzenleyici ve denetleyici kurumlar ile kamu bankaları kendi giriş sınavlarıyla personel alır. Buradaki şartlar her ilanda yeniden belirlenir; bir bölüm sayfasında sabit bir liste vermek yanıltıcı olur.

Bu rehber hiçbir yol için maaş aralığı yazmıyor. Finans sektöründe ücretler kuruma, şehre, prim sistemine ve yıla göre değişir; internetteki sabit rakamlar çoğu zaman kaynağı belirsiz tahminlerdir.

Bu program sayılarla düşünmeyi seven ama saf matematik yapmak istemeyen öğrenciye uygundur. Finansal matematik, istatistik ve ekonometri programın omurgasındadır; ancak bu dersler kendisi için değil bir karar vermek için kullanılır. Sayıyı bir hikâyeye çevirmek fikri size çekici geliyorsa doğru yerdesiniz.

İkinci koşul belirsizlikle çalışabilmektir. Finansın konusu gelecekteki nakit akışıdır ve gelecek bilinmez. Bu yüzden alanın dili olasılık ve risk dilidir; kesin cevap arayan bir zihin bu alanda huzursuz olur.

Üçüncü koşul hukuk metni okumaya tahammüldür. Yukarıda ders planında görüldüğü gibi üç hukuk dersi zorunludur ve meslek hayatında sözleşme okumak günlük iştir. Hukuk metninden hoşlanmıyorsanız bu programın önemli bir kısmı size ağır gelecektir.

Muhasebe ve vergi tarafına daha yakın hissedenler [Muhasebe ve Vergi Uygulamaları](/bolum/muhasebe-ve-vergi-uygulamalari) programını, ekonominin bütününü teorik olarak incelemek isteyenler [İktisat](/bolum/iktisat) programını, kurumun tamamını yönetmeye ilgi duyanlar [İşletme](/bolum/isletme) programını karşılaştırmalı değerlendirebilir.

Birinci not: program adları benzer ama düzeyleri farklıdır. "Finans ve Bankacılık" lisans, "Bankacılık ve Sigortacılık" çoğunlukla ön lisanstır. Tercih listenizde hangisinin hangisi olduğunu ÖSYM kılavuzundan program kodu ve süresiyle doğrulayın.

İkinci not: bu bölüm bazı üniversitelerde İngilizce ya da kısmen İngilizce yürütülür. Finans literatürünün ana dili İngilizcedir ve staj ile işe alım süreçlerinde dil beklentisi yüksektir. Üniversitenin öğretim dili ve hazırlık sınıfı durumu tercihte belirleyici bir ayrıntıdır.

Üçüncü not: son yarıyıldaki işletmede mesleki eğitim uygulaması her üniversitede yok. Varsa, hangi kurumlarla anlaşma yapıldığı ve öğrencinin yerleştirilme biçimi sorulmaya değer bir sorudur.

Dördüncü not: mevzuat kaynağını doğrudan okuyun. Bankacılıkla ilgili şartlar için yürürlükteki metin 5411 sayılı Kanun, sermaye piyasası için 6362 sayılı Kanun'dur. İkincil kaynakların özetleri yıllar içinde eskiyor.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.