Gümrük İşletme, eşyanın ülke sınırından geçerken tabi olduğu işlemleri, bu işlemlerin hukuki ve mali çerçevesini ve eşyanın taşınmasını yöneten işletme düzenini konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 5607 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- EA
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 223,97–294,08
- Üniversite
- 6
- Genel kontenjan
- 301
- Meslek çıktısı
- 7
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Gümrük İşletme Nedir?
Gümrük İşletme, bir eşyanın bir ülkeden çıkıp başka bir ülkeye girerken önünde bulduğu eşiği konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Bu eşik yalnızca fiziksel bir kapı değildir: eşyanın ne olduğunun tanımlanması, hangi tarife satırına girdiğinin belirlenmesi, kıymetinin tespit edilmesi, doğacak mali yükümlülüklerin hesaplanması, beyanın yapılması, belgelerin düzenlenmesi ve bütün bunlar olurken eşyanın fiilen taşınması, depolanması ve teslim edilmesi aynı sürecin parçalarıdır. Program bu sürecin hem hukuki hem işletme yanını aynı anda öğretir.
Alanın birinci ayağı işletme ve muhasebe temelidir. Genel işletme, genel muhasebe, yönetim muhasebesi ve işletme matematiği bu ayağın konularıdır. Gümrük işi sonuçta bir işletme faaliyetidir; kaydı tutulur, maliyeti hesaplanır ve bir mali tabloya yansır. Bu ayak olmadan alanın geri kalanı havada kalır.
İkinci ayak hukuktur. Hukuka giriş, anayasa hukuku ve ticaret hukuku bu ayağın konularıdır. Bu alanda çalışan kişinin gündelik işi büyük ölçüde bir mevzuat metnini okumak, o metnin somut bir eşyaya nasıl uygulandığını çözmek ve bu çözümü bir belgeye dökmektir. Hukuk okuma alışkanlığı bu alanda bir yan beceri değil, işin kendisidir.
Üçüncü ayak iktisattır. İktisada giriş ve mikro iktisat bu ayağın konularıdır. Dış ticaretin neden yapıldığı, fiyatın nasıl kurulduğu ve bir ülkenin dış ticaret politikasının hangi araçlarla yürüdüğü bu ayakta öğrenilir. Gümrük bir ülkenin dış ticaret politikasının uygulandığı yerdir; bu nedenle alanın iktisat tarafı yalnızca bir kültür dersi değildir.
Dördüncü ayak alanın kendi çekirdeğidir. Gümrük işletmeciliğine giriş, gümrük mevzuatı ve gümrük vergi tarife cetveli bu ayağın konularıdır. Bir eşyanın tarife cetvelinde hangi satıra girdiği, o satırın hangi yükümlülükleri doğurduğu ve beyanın hangi usulle yapılacağı bu ayakta öğrenilir. Bu ayak alanın kimliğidir ve onu bir genel işletme programından ayıran şeydir.
Beşinci ayak taşıma ve lojistiktir. Lojistik ve nakliye mevzuatı bu ayağın konularıdır. Eşya beyan edilirken bir yerde durur, sonra bir araca yüklenir, bir güzergâhtan geçer ve bir alıcıya teslim edilir. Gümrük işlemi bu zincirin ortasında yer alır ve zincirin geri kalanından bağımsız düşünülemez.
Altıncı ayak iletişim ve dildir. Ticari iletişim, yabancı dil, dijital okuryazarlık ve kariyer planlama bu ayağın konularıdır. Bu işin karşı tarafında çoğu zaman yabancı bir satıcı, yabancı bir taşıyıcı ya da yabancı dilde düzenlenmiş bir belge bulunur; yazışmanın ve belgenin dili işin doğrudan aracıdır.
Bu altı ayak alanı hem ticaret hem hukuk tarafına yakın kılar. Ticaretin uluslararası tarafına ilgi duyan öğrenci için [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret) ve [uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik), taşıma zincirinin bütününe ilgi duyan öğrenci için [lojistik](/bolum/lojistik) ve [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi), işletmenin genel çerçevesine ilgi duyan öğrenci için [işletme](/bolum/isletme), mevzuat tarafına ilgi duyan öğrenci için [hukuk](/bolum/hukuk) bu alanın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 5607 Sayılı Kanun
Bu alanın bütün işi, eşyanın gümrük işlemlerine tabi tutularak ülkeye girmesi ve ülkeden çıkması üzerine kuruludur. Bu düzenin dışına çıkan hareketlerin ne olduğu ve nasıl karşılandığı ise ayrı bir kanunun konusudur. Bu çerçeveye değen metinlerden biri 5607 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta "KAÇAKÇILIKLA MÜCADELE KANUNU" olarak yayımlanmıştır. Künyede "Kanun Numarası : 5607" ve "Kabul Tarihi : 21/3/2007" satırları ile "Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 31/3/2007 Sayı : 26479" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 46" satırları yer alır. Bu dört künye satırı üç ayrı okumanın üçünde de harfi harfine aynı çıkmıştır.
Kanunun ilk bölümünün başlığı kaynakta "Amaç ve Tanımlar", ikinci bölümünün başlığı ise "Kaçakçılık Fiilleri" olarak yayımlanmıştır. Birinci maddenin kenar başlığı "Amaç" olarak yayımlanmıştır ve metni şöyledir: "(1) Bu Kanunun amacı, kaçakçılık fiilleri ve yaptırımları ile kaçakçılığı önleme, izleme, araştırma usûl ve esaslarını belirlemektir." Bu cümle üç okumanın üçünde de aynı çıkmıştır ve alan bakımından şu noktayı gösterir: kanunun konusu fiilin kendisi, yaptırımı ve bu fiillerin önlenmesine ilişkin usuldür.
İkinci maddenin kenar başlığı "Tanımlar" olarak yayımlanmıştır. Maddenin giriş cümlesi kaynakta "(1) Bu Kanunda yer alan;" biçimindedir ve bu cümle de üç okumanın üçünde aynı çıkmıştır. Maddenin bentleri iki okumada birebir örtüşmüştür. Birinci bent şöyledir: "a) Gümrük vergileri: Gümrük idaresi veya başka idarelerce, eşyanın ithali veya ihracına bağlı olarak uygulanan vergiler ile diğer malî yükümlülükleri,". İkinci bent şöyledir: "b) Gümrüklenmiş değer: Uluslararası kıymet sözleşmesine göre belirlenecek; ithal eşyası için eşyanın CIF kıymeti ile gümrük vergileri toplamını, ihraç eşyası için FOB kıymeti ile gümrük vergileri toplamını,". Üçüncü bent şöyledir: "c) (Ek: 28/3/2013-6455/53 md.) Akaryakıt: Benzin, gaz yağı, jet yakıtı, motorin, fueloil, sıvılaştırılmış petrol gazları, doğal gaz gibi akaryakıt ürünleri ile akaryakıt yerine kullanılan petrol türevleri ve bunların karışımları ile akaryakıt yerine kullanılan diğer ürünleri,". Maddenin yüklemi kaynakta "ifade eder." olarak yayımlanmıştır. Bu bentlerdeki kısaltmalar kaynakta hangi biçimde yer alıyorsa öyle bırakılmış, hiçbiri açılmamıştır.
Bu tanımlar bu program açısından doğrudan anlamlıdır. Gümrük vergileri ve gümrüklenmiş değer, alanın ders planındaki tarife ve kıymet konularının kanundaki karşılıklarıdır; öğrencinin sınıfta öğrendiği hesap ile kanunun kullandığı ölçü aynı kavram ailesine aittir.
Üçüncü maddenin kenar başlığı kaynakta kaçakçılık suçlarına ilişkindir ve maddenin başında "(Değişik: 28/3/2013-6455/54 md.)" şerhi bulunur. Bu şerh üç okumada da aynı çıkmıştır. Maddenin birinci fıkrasının ilk cümlesi şöyledir: "(1) Eşyayı, gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır." Aynı fıkranın ikinci cümlesi iki okumada aynı çıkmıştır: "Eşyanın, gümrük kapıları dışından ülkeye sokulması halinde, verilecek ceza üçte birinden yarısına kadar artırılır." İkinci fıkra üç okumada aynı çıkmıştır: "(2) Eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır." Üçüncü fıkra iki okumada aynı çıkmıştır: "(3) Transit rejimi çerçevesinde taşınan serbest dolaşımda bulunmayan eşyayı, rejim hükümlerine aykırı olarak gümrük bölgesinde bırakan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır."
Buradan çıkarılması gereken sonuç şudur: bu programın öğrettiği işlemler bir usul bilgisi olmanın ötesinde, ihmal edildiğinde ya da aldatıcı biçimde yürütüldüğünde ayrı bir kanunun kapsamına giren bir alanda yürür. Beyanın doğruluğu, tarifenin doğru uygulanması ve rejim hükümlerine uyulması bu nedenle alanın hem teknik hem de sorumluluk boyutudur. Ancak bu, kanunun bu programı, bu programın ders planını ya da mezununun görev tanımını düzenlediği anlamına gelmez.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanunun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada harfi harfine aynı çıkan satırlar alıntılanmıştır. Künye satırları, bölüm başlıkları, birinci maddenin metni, ikinci maddenin giriş cümlesi, üçüncü maddenin değişiklik şerhi ile birinci fıkrasının ilk cümlesi ve ikinci fıkrası üç okumanın üçünde de aynı çıkmıştır. Buna karşılık ikinci maddenin üç bendi ile "ifade eder." yüklemi, üçüncü maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ve üçüncü fıkrası yalnızca iki okumada doğrulanmıştır; İngilizce sorulan okuma bu satırların bir bölümünü kesmiş, bir bölümünü hiç aktarmamış ve bent sonu virgüllerini düşürmüştür. Bu nedenle söz konusu satırlar için üçlü teyit bulunmamaktadır ve bu durum burada açıkça belirtilmektedir. Üçüncü maddenin dördüncü ve sonraki fıkraları hiçbir okumada çekilmediği için bu rehbere alınmamıştır. Kanunun diğer maddeleri, ekleri, geçici hükümleri ve dipnotları okunmamıştır; bu rehber bu maddelerde ne yazdığı konusunda hiçbir iddia kurmaz. Kanunda başka tanımların bulunup bulunmadığı konusunda da bir iddia kurulmamıştır. Kanunun güncel hâli için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Gümrük İşletme ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştığı yer ticaret programlarıdır. [Uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik), [uluslararası ticaret ve işletmecilik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-isletmecilik) ve [uluslararası ticaret ve finansman](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-finansman) ticaretin bütününe, yani pazar bulmadan ödemeye kadar uzanan zincire bakar. Bu program aynı zincirin belirli bir halkasında, eşyanın sınırdan geçtiği noktada yoğunlaşır ve bu noktanın mevzuatını merkeze alır. İki yıllık bir yoldan aynı işe girmek isteyen öğrenci için [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret) ayrı bir seçenektir.
İkinci karışma noktası lojistik programlarıdır. [Lojistik](/bolum/lojistik) ve [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi) eşyanın hareketini, depolanmasını ve dağıtımını planlama tarafından ele alır. Bu programda taşıma bilgisi vardır ama merkez taşıma değil, taşınan eşyanın hukuki ve mali statüsüdür. Bir konteynerin nasıl en ucuza taşınacağı ile o konteynerin hangi tarife satırına girdiği farklı sorulardır.
Üçüncü karışma noktası işletme ve iktisat programlarıdır. [İşletme](/bolum/isletme), [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi), [iktisat](/bolum/iktisat) ve [ekonomi](/bolum/ekonomi) genel çerçeveyi kurar; bu program o çerçevenin içinden tek bir uygulama alanını seçer. [Maliye](/bolum/maliye) kamu gelirlerinin bütününe bakar; bu programda ise ilgi alanı eşyanın ithal ve ihracına bağlı yükümlülüklerle sınırlıdır. [Muhasebe ve vergi uygulamaları](/bolum/muhasebe-ve-vergi-uygulamalari) kaydın ve vergi ödevinin tekniğine bakar.
Dördüncü karışma noktası hukuk tarafıdır. [Hukuk](/bolum/hukuk) hukukun bütün dallarını ve yargı mesleklerine giden yolu konu edinir; bu program hukukun yalnızca ticaret ve gümrük mevzuatına değen bölümünü, üstelik uygulamacı gözüyle okur. [Adalet](/bolum/adalet) ve [mahkeme büro hizmetleri](/bolum/mahkeme-buro-hizmetleri) yargı örgütünün büro tarafına yöneliktir. [Kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi) ve [siyaset bilimi ve kamu yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi) idarenin bütününe bakar.
Beşinci karışma noktası taşıma kipine göre uzmanlaşan programlardır. [Deniz ve liman işletmeciliği](/bolum/deniz-ve-liman-isletmeciligi) ve [denizcilik işletmeleri yönetimi](/bolum/denizcilik-isletmeleri-yonetimi) limanı ve deniz taşımacılığını, [hava lojistiği](/bolum/hava-lojistigi) ve [sivil hava ulaştırma işletmeciliği](/bolum/sivil-hava-ulastirma-isletmeciligi) hava tarafını, [ulaştırma ve trafik hizmetleri](/bolum/ulastirma-ve-trafik-hizmetleri) kara tarafını merkeze alır. Bu program taşıma kipinden bağımsız olarak, hangi kiple gelirse gelsin eşyanın gümrük işlemine bakar.
Altıncı karışma noktası finans programlarıdır. [Bankacılık ve sigortacılık](/bolum/bankacilik-ve-sigortacilik), [finans ve bankacılık](/bolum/finans-ve-bankacilik), [sigortacılık](/bolum/sigortacilik) ve [sermaye piyasası](/bolum/sermaye-piyasasi) paranın ve riskin tarafındadır. Dış ticarette ödeme ve teminat işlemleri bu alanlarla kesişir, ancak bu programın merkezinde eşya ve beyan durur.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Iğdır Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Iğdır Üniversitesi'nin ders bilgi paketi sayfası okundu. Bu programda üniversitenin adı sayfanın kendi metninde yayımlanmaktadır; buradaki üniversite adı bir çıkarım değil, sayfanın kendi bilgisidir. Sayfada programın yürütüldüğü birim "Uygulamalı Bilimler Fakültesi" olarak, program adı "Gümrük İşletme" olarak yayımlanmıştır. Sayfa öğretim düzeyini de açıkça yayımlar: program "Lisans Programları - Uygulamalı Bilimler Fakültesi - Gümrük İşletme" başlığı altında yer alır ve sayfada "Gümrük İşletme alanında Lisans Diploması" ibaresi bulunur. Ders planı sekiz dönem üzerinden kurulmuştur.
Sayfa ders adlarını büyük harflerle yayımlamaktadır; bu rehberde adlar sayfadaki yazımıyla bırakılmıştır. Birinci dönemin zorunlu dersleri ATATÜRK İLKELERİ VE İNKİLAP TARİHİ -I, GENEL İŞLETME, GENEL MUHASEBE -I, HUKUKA GİRİŞ, İKTİSADA GİRİŞ, İŞLETME MATEMATİĞİ -I, KARİYER PLANLAMA, TİCARİ İLETİŞİM, TÜRK DİLİ - I ve YABANCI DİL -I olarak yayımlanmıştır. İlk dönem alanın üç temel ayağını aynı anda açar: işletme ve muhasebe, hukuk ve iktisat. Ticari iletişim dersinin daha ilk dönemde plana girmesi, bu işin yazışma ve belge tarafının baştan itibaren öğretildiğini gösterir.
Beşinci dönemin zorunlu dersleri GÜMRÜK MEVZUATI -I, GÜMRÜK VERGİ TARİFE CETVELİ -I, LOJİSTİK VE NAKLİYE MEVZUATI -I, TİCARET HUKUKU ve YÖNETİM MUHASEBESİ olarak yayımlanmıştır. Üçüncü yılın ilk dönemi, programın adını taşıyan çekirdeği bir arada getirir: mevzuat, tarife cetveli ve taşıma mevzuatı aynı dönemde yürür, yanlarına ticaret hukuku ile yönetim muhasebesi eklenir. Bu üç dersin adında yer alan "-I" işaretleri, planın bu konuları birden fazla döneme yaydığını göstermektedir; ancak izleyen dönemlerin ders listeleri bu rehberde okunan doğrulanmış malzemeye dâhil değildir ve bu nedenle burada sayılmamıştır.
Planın bu iki dönemi bir arada okunduğunda alanın kurgusu görünür hâle gelir. İlk yıl genel bir işletme ve hukuk temeli kurar; alanın kendi mevzuat dersleri ise daha sonraki yıllarda gelir. Bu, öğrencinin gümrük mevzuatını boşlukta değil, işletme ve hukuk kavramlarını öğrendikten sonra okuması anlamına gelir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Üniversite adı, birim adı, program adı, öğretim düzeyi ve yukarıda sayılan on beş ders adı sayfanın iki ayrı okumasında büyük harf düzeni ve yazım dâhil harfi harfine aynı çıktığı için aktarılmıştır. Ders adları kaynakta hangi yazımla yer alıyorsa öyle bırakılmıştır; bu nedenle birinci dönemdeki "ATATÜRK İLKELERİ VE İNKİLAP TARİHİ -I" yazımı ile aynı dersin başka bir dönemde "İNKILAP" biçiminde yazılması arasındaki fark düzeltilmemiş, tire işaretlerinin önündeki ve arkasındaki boşluk düzeni de değiştirilmemiştir. Raporda ayrıca ikinci dönemin ders listesinin de iki okumada aynı çıktığı kayıtlıdır; bu rehberde plan örneği bilerek birinci ve beşinci dönemle sınırlı tutulmuş, o liste buraya alınmamıştır. Üçüncü, dördüncü, altıncı, yedinci ve sekizinci dönemlerin ders listeleri okunmamıştır; bu rehber o dönemlerde hangi derslerin bulunduğu konusunda hiçbir iddia kurmaz. Seçmeli derslerin listesi ve hangi derslerin zorunlu hangilerinin seçmeli olduğu ayrımı bu okumalarda ayırt edilebilir biçimde yayımlanmadığı için yalnızca zorunlu ders başlığı altında verilenler aktarılmıştır. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en görünür çalışma alanı gümrük müşavirliği bürolarıdır. Beyannamenin hazırlanması, eşyanın tarife sınıflandırmasının yapılması, kıymetinin ve doğacak yükümlülüklerin hesaplanması, belge setinin tamamlanması ve işlemin takip edilmesi bu büroların gündelik işidir. Bu alanda belirli unvanların ve yetkilerin ayrı şartlara bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi unvanın hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir.
İkinci alan lojistik ve taşıma şirketleridir. Uluslararası taşıma organizasyonu yapan firmalarda operasyon, dosya takibi, taşıma belgelerinin düzenlenmesi ve gümrük süreçleriyle taşıma süreçlerinin birbirine bağlanması bu tarafın işidir. Üçüncü alan üretici ve ihracatçı şirketlerin dış ticaret birimleridir; sipariş, sözleşme, ödeme biçimi, sevkiyat ve ithalat izinleri bu birimlerde bir arada yürür.
Dördüncü alan antrepo, depo ve serbest bölge işletmeleridir; eşyanın hangi statüde, ne kadar süreyle ve hangi kayıt düzeniyle tutulduğu bu tarafın konusudur. Beşinci alan liman, terminal ve akaryakıt gibi özel eşya gruplarıyla çalışan işletmelerdir; bu işletmelerde eşyanın hareketiyle mevzuatın takibi iç içe geçer.
Altıncı alan bankaların ve finans kuruluşlarının dış ticaret birimleridir; akreditif, vesaik mukabili ödeme ve teminat işlemleri bu birimlerde yürür ve bu işlemlerin arka planında gümrük belgeleri bulunur. Yedinci alan danışmanlık ve eğitim tarafıdır; şirketlerin dış ticaret süreçlerinin kurulması ve mevzuat değişikliklerinin izlenmesi bu tarafa girer. Sekizinci alan kamu tarafıdır; kamu kurumlarında çalışmanın kendi giriş sınavları ve kendi koşulları vardır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.
Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez. Bunlar şirketin büyüklüğüne, bölgeye, çalışılan eşya grubuna ve kişinin kendi birikimine göre değişir; bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: bir mevzuat metnini okumak sizi yoruyor mu? Bu alanın gündelik işi büyük ölçüde metin okumak, o metnin somut bir olaya nasıl uygulandığını çözmek ve bu çözümü bir belgeye dökmektir. Kural okumaktan hoşlanmayan bir öğrenci bu alanın çekirdeğinde zorlanır.
İkinci soru ayrıntıyla ilgilidir. Bu işte bir rakamın, bir kodun ya da bir belgedeki bir ibarenin yanlış olması işlemin tamamını etkiler. Ayrıntıya tahammülü olmayan, işini hızlı bitirip geçmeyi seven bir öğrenci için bu alan yorucu olabilir. Buna karşılık düzenli çalışmayı ve kontrol listesiyle ilerlemeyi seven bir öğrenci bu alanda rahat eder.
Üçüncü soru sayısal derslerle ilgilidir. Planın ilk yılında işletme matematiği, genel muhasebe ve iktisat dersleri vardır ve alanın kendi hesapları da bu temele dayanır. Kıymet, oran ve yükümlülük hesabı bu işin günlük parçasıdır; sayıdan kaçan bir öğrenci bunu baştan bilmelidir.
Dördüncü soru yabancı dille ilgilidir. Bu alanın karşı tarafı çoğu zaman yabancıdır; sözleşme, fatura, taşıma belgesi ve yazışma yabancı dilde yürür. Yabancı dile isteksiz bir öğrenci bu alanın en görünür avantajını kullanamaz.
Beşinci soru çalışma ritmiyle ilgilidir. Bu işin ritmi eşyanın ritmine bağlıdır: bir gemi limana geldiğinde ya da bir tır sınır kapısında beklediğinde iş o saatte yapılır. Sınır kapısı, liman ve havalimanı çevresinde yoğunlaşan bir sektörde çalışma ihtimali ve bu yerlerin coğrafyası da tercihten önce düşünülmelidir. Son olarak bu alanın hukukla, işletmeyle ve lojistikle aynı anda temas ettiği, dolayısıyla tek bir konuya gömülmek isteyen bir öğrenci için fazla dağınık gelebileceği de hesaba katılmalıdır.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşmaktadır. Yakın bir içerik gümrük işletme, gümrük işletmeciliği ya da uluslararası ticaret ve gümrük başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden ayrışabilmektedir. Bazı üniversitelerde aynı iş uygulamalı bilimler fakültesi, bazılarında iktisadi ve idari bilimler fakültesi çatısı altında yürütülür. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Programın mevzuat ağırlığı sorulmaya değer. Bazı planlar gümrük mevzuatı ve tarife cetvelini birden fazla döneme yayar, bazıları alanı daha genel bir dış ticaret programı gibi kurar. Bu iki yönelim aynı mezun profilini üretmez. Mevzuat derslerinin kaç dönem sürdüğü, uygulamalı olarak yürütülüp yürütülmediği ve beyan sistemleriyle çalışma imkânı bulunup bulunmadığı tercihten önce sorulmalıdır.
Üçüncü not: Staj ve uygulama düzeni ayrıca sorulmalıdır. Bu alanda gerçek bir gümrük müşavirliği bürosunda, bir antrepoda ya da bir lojistik firmasında geçirilen süre, sınıfta öğrenilen mevzuatın karşılığını görmenin tek yoludur. Yerleşkenin bir sınır kapısına, limana ya da lojistik merkezine yakınlığı, üniversitenin sektörle kurduğu iş birlikleri ve stajın kaç iş günü sürdüğü öğrenilmelidir.
Dördüncü not: Ticaretin uluslararası tarafına ilgi duyan öğrenci için [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret), [uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik), [uluslararası ticaret ve işletmecilik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-isletmecilik), [uluslararası ticaret ve finansman](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-finansman) ve [uluslararası işletme yönetimi](/bolum/uluslararasi-isletme-yonetimi); taşıma ve depolama tarafına ilgi duyan öğrenci için [lojistik](/bolum/lojistik), [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi) ve [ulaştırma ve trafik hizmetleri](/bolum/ulastirma-ve-trafik-hizmetleri); taşımanın deniz ve hava kiplerine ilgi duyan öğrenci için [deniz ve liman işletmeciliği](/bolum/deniz-ve-liman-isletmeciligi), [denizcilik işletmeleri yönetimi](/bolum/denizcilik-isletmeleri-yonetimi), [hava lojistiği](/bolum/hava-lojistigi) ve [sivil hava ulaştırma işletmeciliği](/bolum/sivil-hava-ulastirma-isletmeciligi); işletmenin genel çerçevesine ilgi duyan öğrenci için [işletme](/bolum/isletme), [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi); iktisat ve maliye tarafına ilgi duyan öğrenci için [iktisat](/bolum/iktisat), [ekonomi](/bolum/ekonomi), [ekonomi ve finans](/bolum/ekonomi-ve-finans) ve [maliye](/bolum/maliye); muhasebe tarafına ilgi duyan öğrenci için [muhasebe ve vergi uygulamaları](/bolum/muhasebe-ve-vergi-uygulamalari) ve [muhasebe ve finans yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi); finans ve ödeme tarafına ilgi duyan öğrenci için [bankacılık ve sigortacılık](/bolum/bankacilik-ve-sigortacilik), [finans ve bankacılık](/bolum/finans-ve-bankacilik), [sigortacılık](/bolum/sigortacilik) ve [sermaye piyasası](/bolum/sermaye-piyasasi); hukuk ve kamu tarafına ilgi duyan öğrenci için [hukuk](/bolum/hukuk), [adalet](/bolum/adalet), [kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi), [siyaset bilimi ve kamu yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi) ve [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler); satış ve pazar tarafına ilgi duyan öğrenci için [pazarlama](/bolum/pazarlama), [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama) ve [elektronik ticaret ve yönetimi](/bolum/elektronik-ticaret-ve-yonetimi); veri ve sistem tarafına ilgi duyan öğrenci için [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) ve [istatistik](/bolum/istatistik); büro ve belge düzenine ilgi duyan öğrenci için [büro yönetimi ve yönetici asistanlığı](/bolum/buro-yonetimi-ve-yonetici-asistanligi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 6 üniversitede, 7 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.