Havacılık Yönetimi

Havacılık Yönetimi, havayolu şirketlerinin, havaalanı işletmelerinin ve yer hizmeti kuruluşlarının yönetim tarafını öğreten dört yıllık bir lisans programıdır. Puan türü EA'dır. Mezun uçurmaz; uçuşun etrafındaki işletmeyi kurar ve yürütür.

Programın konusu üç katmandır. Birincisi ticari katmandır: tarife planlama, filo ve kapasite kararları, fiyatlandırma ve gelir yönetimi, havayolu ve havaalanı pazarlaması. İkincisi operasyon katmanıdır: uçuş harekât, yer hizmetleri, havaalanı faaliyetleri, slot ve kapasite yönetimi. Üçüncüsü düzenleme katmanıdır: havacılık mevzuatı, emniyet, güvenlik ve kalite yönetimi.

Programın havacılığa özgü tarafı, sektörün her kararının bir düzenleyici çerçeveye bağlı olmasıdır. Bir otel odasını fiyatlamakla bir uçuşu planlamak arasındaki fark, ikincisinin ruhsat, yeterlik belgesi, emniyet yönetim sistemi ve denetim zinciriyle çevrili olmasıdır. Bu yüzden müfredatta mevzuat ve emniyet dersleri süs değil, işin çekirdeğidir.

En sık yapılan tercih hatası bu ikisini karıştırmaktır. Pilotaj, uçuş eğitimini ve lisanslandırmayı merkeze alan ayrı bir yoldur; mesleğin icrası 2920 sayılı Kanun gereği yeterlik belgesine bağlıdır ve bu belge belirli sürelerde yenilenir. Havacılık yönetimi mezunu uçuş ekibi üyesi değildir, uçuş yeterlik belgesi almaz ve pilot kadrosuna başvuramaz. Mesleğin kendisi hakkında [Pilot](/meslek/pilot) sayfasına bakabilirsiniz.

İkinci karışıklık kabin hizmetleriyledir. Kabin memurluğu da eğitim ve sertifikaya bağlı, uçuş ekibi içinde yer alan bir görevdir; yönetim programının hedefi değildir. Karşılaştırma için [Sivil Havacılık Kabin Hizmetleri](/bolum/sivil-havacilik-kabin-hizmetleri) sayfasına bakın.

Üçüncü karışıklık, programın "havacılık" kelimesi yüzünden teknik bir mühendislik programı sanılmasıdır. Havacılık yönetimi bir işletme programıdır; uçak tasarlamaz, bakım yetkisi vermez. Bakım personeli olmak için ayrı bir eğitim ve lisans yolu vardır.

Yakın alternatifler şunlardır: genel yönetim eğitimi için [İşletme](/bolum/isletme), yük ve tedarik zinciri tarafı için [Lojistik](/bolum/lojistik) ve dış ticaretle birleşik hâli için [Uluslararası Ticaret ve Lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik).

Ders planı üniversiteye göre değişir. Eskişehir Teknik Üniversitesi'nin yayımladığı havacılık yönetimi planı burada örnek olarak veriliyor. Bir uyarı gerekiyor: kaynak sayfada sekizinci yarıyıl yayımlanmamış durumda ve bu sayfa eksik yarıyılın ders adlarını tahmin etmiyor. Aşağıdaki liste yayımlanmış yedi yarıyılı kapsar.

Birinci ve ikinci yarıyıllar hem işletmeyi hem havacılığı birlikte açar: Genel İşletme, Genel İktisat, Genel Matematik, Sivil Havacılığa Giriş, Yönetim ve Organizasyon, Uçuş Teorisi, Meteoroloji, Hava Taşımacılığı ve ortak dersler.

Üçüncü ve dördüncü yarıyıllar operasyona geçer: Yer Hizmetleri, Havacılık Mevzuatı, Uçuş Harekât, Havaalanı Faaliyetleri ve Donanımı, Harekât Performans, Havacılık Güvenliği, Pazarlama Yönetimi, İşletmelerde Finansal Yönetim, Örgütsel Davranış.

Beşinci ve altıncı yarıyıllar ticari ve emniyet tarafını ağırlaştırır: Havacılık Emniyeti, Havaalanı Yönetimi, Havayolu Yönetimi, Havayolu Pazarlaması, Havaalanı Pazarlaması, Havacılıkta İnsan Kaynakları Yönetimi, İşletme Analitiği ve iki dönem süren havacılık İngilizcesi. Yedinci yarıyıl karar tarafını kapatır: Havacılıkta Kalite Yönetimi, Ekip Kaynak Yönetimi, Nicel Yöntemler.

Bu planda üç dersin altını çizmek gerekir. Havacılık Mevzuatı, çünkü sektörün her kararı düzenlemeye bağlıdır. Havacılık Emniyeti ve Ekip Kaynak Yönetimi, çünkü emniyet kültürü bu sektörde yönetim disiplininin parçasıdır. Havacılık İngilizcesi, çünkü sektörün ortak dili tek ve standarttır. Tercihten önce hedeflediğiniz üniversitenin kendi bilgi paketindeki planı, staj zorunluluğunu ve varsa simülatör ya da havaalanı iş birliklerini doğrulayın.

Birinci alan havayolu şirketleridir: uçuş harekât ve operasyon kontrol merkezi, tarife ve ağ planlama, gelir yönetimi ve fiyatlandırma, satış ve dağıtım, yer hizmetleri koordinasyonu, emniyet ve kalite yönetim birimleri.

İkinci alan havaalanı işletmecileridir: terminal operasyonu, apron ve slot koordinasyonu, ticari alan ve kira yönetimi, yolcu deneyimi, havaalanı pazarlaması.

Üçüncü alan yer hizmeti ve ikram kuruluşları ile hava kargo şirketleridir; bu taraf lojistikle en çok kesişen yerdir ve yükün gümrük, depo ve taşıma zinciriyle birlikte yönetilmesini gerektirir.

Dördüncü alan düzenleyici ve altyapı kurumlarıdır: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının kadroları ilanla belirlenir; devlet kadrosu hedefleyenler için yol KPSS'den geçer ve şartlar her yıl kılavuzda ilan edilir.

Beşinci alan danışmanlık, havacılık teknolojisi ve veri tarafıdır: tarife ve gelir optimizasyonu yazılımları, havaalanı kapasite analizi, bakım planlama sistemleri. Burada analitik beceri diploma adından daha belirleyicidir.

Yönetici kadrolarına ilişkin gerçekçi beklenti şudur: mevzuat bu kadroları yıllarla ölçülen tecrübeye bağladığı için mezuniyet doğrudan yöneticilik getirmez. Kariyer, operasyon biriminde başlar.

Bu bölüm, kural ve prosedürle çalışmayı sıkıcı bulmayan adaylar için uygundur. Havacılıkta yaratıcılık, prosedürün dışına çıkmakla değil prosedürü daha iyi kurmakla gösterilir.

İkinci ölçüt vardiya ve kesintisiz operasyondur. Havaalanı ve harekât merkezleri yirmi dört saat çalışır; gece ve bayram vardiyası işin normalidir.

Üçüncü ölçüt İngilizcedir. Sektörün belgeleri, eğitimleri ve iletişimi büyük ölçüde tek dilde yürür; dili yetersiz bir mezunun ilerlemesi yavaşlar.

Dördüncü ölçüt sayısal rahatlıktır. Doluluk, koltuk-kilometre başına gelir, uçuş başına maliyet ve gecikme maliyeti gibi kalemler günlük işin içindedir.

Şu adaylar için uygun değildir: pilot olmak isteyip yolunu yanlış seçenler; uçak tasarımı ya da bakımı hedefleyip mühendislik yolunu düşünmeyenler; sabit mesai ve öngörülebilir tempo bekleyenler.

Birinci not: bu program EA puanıyla alan dört yıllık bir lisans programıdır. Uçuş yetkisi, bakım yetkisi ya da korunmuş bir unvan vermez.

İkinci not: sivil havacılık mevzuatı yönetici kadrolarını diploma adıyla değil tecrübe süresiyle tanımlar. Bu, diplomanın değersiz olduğu anlamına gelmez; kariyerin operasyondan başladığı anlamına gelir.

Üçüncü not: pilot olmak isteyen aday için doğru yol bu program değildir. Uçuş yeterlik belgesi ayrı bir eğitim ve lisanslandırma sürecine bağlıdır ve maliyeti ile sağlık şartları ayrıca araştırılmalıdır.

Dördüncü not: okulun konumu bu bölümde beklenenden çok önemlidir. Havaalanına yakınlık, havayolu ve yer hizmeti kuruluşlarıyla staj anlaşmaları ve varsa kendi eğitim uçuş altyapısı dört yılın karşılığını doğrudan etkiler. Bunları üniversitenin kendi sayfalarından doğrulayın.

Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.