Kuyumculuk ve Mücevher Tasarımı

Kuyumculuğun en belirgin yanı, çalıştığı malzemenin sıradan bir hammadde olmamasıdır. Kıymetli maden ve kıymetli taş aynı anda hem tasarım malzemesi hem de ekonomik bir değer taşıyıcısıdır; bu ikinci niteliği bu alanı en baştan bir düzenleme rejiminin içine yerleştirir. Bu rejimin çerçevesine doğrudan değen metinlerden biri 1567 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta "TÜRK PARASININ KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA KANUN" olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır.

Belgeye nasıl ulaşıldığı ayrıca kaydedilmelidir. Bu numaranın beşinci tertip adresi denendiğinde belge gelmemiş, dönen içerik mevzuat portalının hata sayfası olmuştur; ardından üçüncü tertip adresi denenmiş ve belge oradan gelmiştir. Bu durum bir ölü adrestir, ölü numara değildir: aynı numara başka bir tertip adresinden tam metin olarak açılmıştır. Bu kanunun bulunmadığı ya da yürürlükten kalktığı bu rehberde hiçbir biçimde iddia edilmemektedir. Dördüncü tertip adresi hiç denenmemiştir, çünkü belge zaten gelmiştir.

Künye değerleri üç okumada birebir aynı çıktığı için değer olarak aktarılabilmektedir: kanun numarası "1567", kabul tarihi "20/2/1930", Resmî Gazete bilgisi "Tarih: 25/2/1930 Sayı: 1433" ve Düstur bilgisi "Tertip: 3 Cilt: 11 Sayfa: 68". Bu değerlerin basılı satır biçimi doğrulanmamıştır: iki okuma künye satırlarını kendi eklediği kalınlaştırma işaretleriyle yeniden biçimlendirmiş, boşluklu iki nokta biçimini yalnızca bir okuma vermiştir; bu nedenle burada satırlar değil değerler anılmaktadır. Düstur değerinin tertip bilgisi, belgenin geldiği adresle tutarlıdır.

Kanunun birinci maddesi bu alanın maddi konusunu tek cümlede sayar. Maddenin başındaki değişiklik ibaresi ve gövdesi kaynakta şöyledir: "(Değişik: 15/2/1954- 6258/1 md.)" ve "(Değişik birinci fıkra:20/7/2025-7555/1 md.) Kambiyo, nukut, esham ve tahvilat alım satımı ve kıymetli madenler ve kıymetli taşlarla bunlardan mamul veya bunları muhtevi her nevi eşya ve kıymetlerin alım satımı, kıymetli madenlerin rafinajı ile tüm bu eşya ve kıymetlerin, ticari senetlerin ve tediyeyi temine yarayan her türlü vasıta ve vesikaların memleketten ihracı veya memlekete ithalinin tanzim ve tahdidine ve Türk Parasının kıymetinin korunması zımnında kararlar ittihazına Cumhurbaşkanı salahiyetlidir." Bu tek cümle bu rehberin kanunla kurduğu bağın çekirdeğidir. Kuyum ürününün hukuki tarifi burada geçmektedir: kıymetli madenden mamul eşya, yani işlenmiş takı; ve kıymetli taş muhtevi eşya, yani taş oturtulmuş mücevher. Aynı cümle mesleğin hammadde zincirinin bir halkasını da adlandırır: kıymetli madenlerin rafinajı. Yine aynı cümle bu eşya ve kıymetlerin memleketten ihracı veya memlekete ithalini bir düzenleme konusu yapar. Şapkalı harfli ve eski yazımlı biçimler kaynakta göründüğü hâlde bırakılmış, düzeltilmemiştir; kısaltmalar açılmamıştır. Parantez içi ibarelerdeki boşluk düzensizlikleri de kaynakta göründüğü hâldedir ve düzeltilmemiştir.

İkinci maddenin yerinde iki okumada yalnızca şu ibare görülmüştür: "(Değişik: 16/12/1942- 4328/1 md.) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 17/6/2025 tarihli ve E.:2024/193, K.:2025/136 sayılı Kararı ile.)" Bu maddenin gövdesinden bu rehberde hiçbir alıntı yapılmamış, içeriğine dair hiçbir iddia kurulmamıştır.

Dördüncü madde alanın kurumsal altyapısını izne bağlar ve kuyumculuğa en doğrudan değen maddedir. Maddenin başındaki ibareler, birinci fıkrası ve bentleri kaynakta şöyledir: "(Mülga:24/12/2008-5827/2 md.) (Yeniden Düzenleme:18/7/2021-7333/3 md.) (Değişik:20/7/2025-7555/3 md.)", "Aşağıda yazılı olan faaliyetlerde bulunmak için Hazine ve Maliye Bakanlığından izin alınması zorunludur:", "a) Ticari amaçla döviz alım satımında bulunmak.", "b) Borsa İstanbul Anonim Şirketi Kıymetli Madenler Piyasasında üye olarak faaliyette bulunmak.", "c) Kıymetli maden rafinaj faaliyetlerinde bulunmak." ve "ç) 21/2/2005 tarihli ve 2005/8518 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile katılınması kararlaştırılan Kimberley Süreci Sertifika Sistemi kapsamında faaliyette bulunmak." Bu bentlerden ikisi kuyum sektörünün gündelik gerçeğini birebir yazar: kıymetli madenlerin alınıp satıldığı örgütlü piyasada üyelikle faaliyet göstermek ve rafinaj yapmak izne bağlanmıştır. Dördüncü bent ise mücevher tasarımı öğrencisinin taş tedarikinde karşılaştığı uluslararası rejimi adıyla anar.

Beşinci madde bu izinli faaliyetleri yürüten şirketlerin hukuki niteliğini belirler. Maddenin başındaki ibare ve gövdesi kaynakta şöyledir: "(Mülga:24/12/2008-5827/2 md.; Yeniden düzenleme:16/5/2018-7144/2 md.)" ve "Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan mevzuat kapsamında faaliyet izni ve/veya yetki verilen anonim şirketler, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 330 uncu maddesi kapsamında özel kanuna tabi anonim şirket olarak değerlendirilir. Bu kapsamda, söz konusu anonim şirketler, sadece bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan karar, yönetmelik ve tebliğlerde belirtilen ekonomik amaç ve konular kapsamında kurulabilir ve faaliyet gösterebilir." Atölyeden şirketleşmeye geçen bir kuyumcunun içine gireceği yapı bu maddede yazılıdır. Dördüncü maddedeki büyük harfli "Yeniden Düzenleme" ibaresi ile beşinci maddedeki küçük harfli "Yeniden düzenleme" ibaresi arasındaki fark kaynakta göründüğü hâlde bırakılmış, tek biçime getirilmemiştir.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir. Bu programın ders planını belirlemez: doğrulanan maddelerde hiçbir eğitim, müfredat, ders, atölye, staj ya da yükseköğretim kurumu hükmü geçmemektedir. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerde kuyumcuya ya da mücevher tasarımcısına bir unvan, diploma şartı, sicil, yeterlik belgesi veya meslek icrası koşulu getirilmemektedir; dördüncü maddedeki izin rejimi kişinin mesleğine değil, orada sayılan faaliyetlere ve şirketlere bağlanmıştır. Tasarımın kendisini de düzenlemez: doğrulanan maddelerde tasarım, özgün eser, model ya da telif boyutuna ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Kuyumculuk, mücevher, takı ya da tasarım terimlerinin bu kanunda ayrıca tanımlanıp tanımlanmadığına dair burada hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır: yalnızca bu oturumda çekilen ilk beş madde kapsamında böyle bir tanımın iki okumada birebir teyit edilemediği söylenebilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu ve değişiklik zinciri hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır, dolayısıyla tek okumada kalan öğeler ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği ayrıca yazılmalıdır: kanunun adı, künye değerleri ve birinci maddenin gövdesi üç okumada da aynı çıkmıştır; buna karşılık ikinci maddenin iptal ibaresi ile dördüncü ve beşinci maddelerin gövdeleri yalnızca iki okumanın kesişiminden gelmektedir. Üçüncü tanığın eksik olmasının nedeni açıktır ve gizlenmemektedir: birinci okuma bu belgede yalnızca kanunun adını, künyesini ve birinci maddeyi getirmiş, ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci maddelerin gövdelerini hiç vermemiş, onların yerine kendi ürettiği özet ve açıklama cümlelerini koymuştur; bu cümleler kaynak sayılmamış ve reddedilmiştir. Yani dördüncü ve beşinci maddeler için üçüncü bir tanık yoktur. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı bir süre önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu belgede bunun somut kanıtları görülmüştür: birinci maddedeki değişiklik ibaresinde tire öncesinde boşluk yokken sonrasında boşluk bulunması, aynı maddedeki iki nokta sonrası boşluğun hiç bulunmaması ve dördüncü ile beşinci maddeler arasındaki büyük harf tutarsızlığı iki ya da üç okumada birebir aynı görünmüş, yani mutabakatla elenememiştir; bunların kaynakta böyle basılı olduğu iddia edilmemektedir. Künye satırlarının basılı biçimi doğrulanmamıştır ve bu nedenle satır olarak değil değer olarak aktarılmıştır. Üçüncü maddeye ilişkin hiçbir malzeme bu rehbere alınmamıştır: o maddenin doğrulanan tek cümlesi de dâhil olmak üzere bütün fıkraları dışarıda bırakılmıştır, gerekçe para tutarı ve ceza yasağıdır. Aynı gerekçeyle dördüncü maddenin tarife içeren sonraki fıkraları hiç alınmamış, kanuna ekli tarifeler hiç istenmemiştir. Bu, doğrulanmış madde gövdesi sayısının daha yüksek olmamasının başlıca nedenidir ve bu tercih pazarlığa açık değildir. Altıncı ve yedinci maddelerin gövdeleri tek okumada kaldığı için alıntılanmamıştır; altıncı maddede görülen süre ibaresinden yürürlük hakkında hiçbir sonuç çıkarılmamıştır. Ek maddeler ve geçici maddeler hiçbir okumada istenmemiş ve getirilmemiştir; içerikleri hakkında hiçbir iddia yoktur. Madde kenar başlıkları hiçbir okumada gelmemiştir; bu kanunun maddelerinde kenar başlık bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamıştır. Dipnot gövdeleri ve dipnot işaretleri hiçbir okumada istenmemiş ve alınmamıştır; dipnot bulunup bulunmadığına dair de olumsuz bir iddia yazılmamıştır. Bu program için bir yedek kanun numarası belirlenmiş, ancak asıl numara üçüncü tertip adresinde açıldığı ve konu örtüşmesi doğrulanmış madde metninde tuttuğu için o yedek hiç çekilmemiştir; o numaranın adı, künyesi, içeriği ve erişilebilir olup olmadığı hakkında burada hiçbir bilgi ve hiçbir iddia yoktur. Üçüncü bir kanun numarası aranmamıştır. Aynı oturumda okunan öteki kanun belgelerinde dönüşüm çıktısı belgenin yalnızca baş kısmını getirmiştir; bu bir erişim ve kapsam eksikliğidir, o hükümlerin yokluğu değildir ve o belgeler hakkında bu rehberde hiçbir malzeme yoktur. Denenmemiş adreslerin ölü olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Kanunun yürürlük durumu, metinde anılan kurum ve karar adlarının bugünkü karşılıkları ve değişiklik zinciri araştırılmamıştır; kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı ve hiçbir ceza tutarı alınmamıştır; doğrulanan madde gövdelerinin bu rehbere alınan kısımlarında bir oran ifadesi geçmemiş ve yorum olarak da üretilmemiştir.

Bu programın somut örnekleri için iki üniversitenin yayımladığı ders planı sayfaları okundu. Birinci kaynak Mardin Artuklu Üniversitesi'nin sayfasıdır; programı yürüten birim sayfada Midyat Sanat ve Tasarım Fakültesi olarak basılıdır ve sayfanın bastığı program adı "Kuyumculuk ve Mücevher Tasarımı Pr."dir. Bu kısaltma açılmamıştır. İkinci kaynak İstanbul Altınbaş Üniversitesi'nin sayfasıdır ve sayfanın bastığı ad "KUYUMCULUK VE MÜCEVHER TASARIMI PROGRAMI (Türkçe)" biçimindedir; "PROGRAMI" sözcüğü ve parantezli ek çıkarılmamıştır. Her iki plan da sekiz yarıyıl üzerine kuruludur. Ders adları her iki sayfada da Türkçe yayımlanmıştır ve burada sayfalardaki yazımıyla bırakılmıştır.

Mardin Artuklu Üniversitesi planında birinci yarıyılın dersleri ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ-I, İNSAN TOPLUM VE MEDENİYET-I, TEMEL TASARIM-I, DESEN-I, SANAT TARİHİ-I, KUYUMCULUK VE TAKI TARİHİ-I, TÜRK DİLİ-I ve YABANCI DİL(İNGİLİZCE)-I olarak yayımlanmıştır. İkinci yarıyılın dersleri ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ-II, İNSAN TOPLUM VE MEDENİYET-II, TEMEL TASARIM-II, DESEN-II, SANAT TARİHİ-II, KUYUMCULUK VE TAKI TARİHİ-II, TÜRK DİLİ-II ve YABANCI DİL(İNGİLİZCE)-II olarak yayımlanmıştır. İlk yıl alanı atölyeden değil, temel tasarım, desen ve tarih derslerinden açar; öğrenci malzemeye geçmeden önce biçim ve gelenek üzerine çalışır.

Aynı planda üçüncü yarıyılın dersleri MODELAJ-I, SANAT TARİHİ-III, BİLGİSAYAR TEKNOLOJİSİ ve KUYUMCULUK TEMEL TEKNİKLER olarak yayımlanmıştır; bu yarıyılda ayrıca sayfada bir seçmeli ders başlığı satırı basılıdır ve onun altında SEÇMELİ(SANAT SOSYOLOJİSİ) ile SEÇMELİ(FOTOGRAF) satırları yer alır. Dördüncü yarıyılın dersleri MODELAJ-II, TAKI ATÖLYESİ-I ve TAKI ÇİZİM TEKNİKLERİ-I olarak yayımlanmıştır; seçmeli başlığının altında SEÇMELİ(GELENEKSEL TÜRK EL SANATLARI) ve SEÇMELİ(SANATLAR ARASI ETKİLEŞİM) satırları basılıdır. İkinci yıl planın kırılma noktasıdır: kuyumculuğun temel teknikleri ile takı atölyesi burada başlar.

Beşinci yarıyılın dersleri BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM-I, TAKI ATÖLYESİ-II ve TAKI ÇİZİM TEKNİKLERİ-II olarak yayımlanmıştır; seçmeli başlığının altında SEÇMELİ(ESTETİK VE SANAT FELSEFESİ), SEÇMELİ(TEKNİK YABANCI DİL) ve SEÇMELİ(GÖRSEL ALGI) satırları basılıdır. Altıncı yarıyılın dersleri BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM-II, TAKI ATÖLYESİ-III ve TÜRK SÜSLEME MOTİFLERİ olarak yayımlanmıştır; seçmeli başlığının altında SEÇMELİ(MİTOLOJİ VE İKONOGRAFİ), SEÇMELİ(MÜZELER VE KÜLTÜREL MİRAS) ve SEÇMELİ(ETKİLİ İLETİŞİM) satırları basılıdır. Yedinci yarıyılın dersleri TAKI ATÖLYESİ-IV, BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ-I ve STAJ olarak yayımlanmıştır. Sekizinci yarıyılın dersleri TAKI ATÖLYESİ-V, BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ-II, PORTFOLYO ve MEZUNİYET PROJESİ olarak yayımlanmıştır; seçmeli başlığının altında SEÇMELİ(ALTERNATİF MALZEMELERLE TAKI ÜRETİMİ) ve SEÇMELİ(GELENEKSEL TELKARİ YAPIM TEKNİKLERİ) satırları basılıdır. Takı atölyesinin beş yarıyıla yayılması bu planın en belirgin özelliğidir.

İstanbul Altınbaş Üniversitesi planında birinci yarıyılın dersleri SOSYAL BİLİMLERE GİRİŞ, İNGİLİZCE I, DESEN I, TEMEL SANAT EĞİTİMİ I, METAL UYGULAMALARI I ve SANAT TARİHİ I olarak yayımlanmıştır. İkinci yarıyılın dersleri İNGİLİZCE II, DESEN II, TEMEL SANAT EĞİTİMİ II, METAL UYGULAMALARI II, TÜRKİYE CUMHURİYETİ TARİHİ, SOSYAL SORUMLULUK PROJESİ VE KARİYER PLANLAMA ve SANAT TARİHİ II olarak yayımlanmıştır. Bu planda metal uygulamaları daha ilk yarıyılda başlamaktadır; iki plan arasındaki en görünür fark budur.

Aynı planda üçüncü yarıyılın dersleri PROJE I, METAL UYGULAMALARI III, TÜRK DİLİ VE TÜRKÇE İLETİŞİM, PIRLANTA VE MÜCEVHER TAŞLARI ve MÜCEVHER TASARIMI I olarak yayımlanmıştır; bu yarıyılda sayfada ayrıca iki bölüm seçmeli ders grubu satırı basılıdır. Sayfanın bastığı "PIRLANTA" yazımı düzeltilmemiştir. Dördüncü yarıyılın dersleri YAZ STAJI, PROJE II, GEMOLOJİ, MÜCEVHERDE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ ve MÜCEVHER TASARIMI II olarak yayımlanmıştır; bu yarıyılda bir bölüm seçmeli ders grubu satırı basılıdır. Taş bilgisinin iki ayrı derste, üst üste iki yarıyılda ele alınması bu planın ayırt edici yanıdır.

Beşinci yarıyılın dersleri PROJE III, BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM I, MÜCEVHERDE YÖNETİM VE ORGANİZASYON, ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ VE BİLİMSEL ETİK ve MÜCEVHER TASARIMI III olarak yayımlanmıştır. Altıncı yarıyılın dersleri TASARIM ETİĞİ, MÜCEVHERDE ÜRÜN SEÇİMİ VE MAĞAZACILIK, PROJE IV, MÜCEVHER TASARIMI IV ve BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM II olarak yayımlanmıştır. Yedinci yarıyılın dersleri PORTFOLYO TASARIMI, BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM III ve MEZUNİYET TEZİ olarak yayımlanmıştır. Sekizinci yarıyılın dersleri MEZUNİYET PROJESİ, MÜCEVHERDE LÜKS MARKA YÖNETİMİ ve BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM IV olarak yayımlanmıştır. Beşinciden sekizinciye kadar olan yarıyılların her birinde sayfada ikişer bölüm seçmeli ders grubu satırı basılıdır. Bu planda bilgisayar destekli tasarımın dört yarıyıla yayılması ve son yılın tez, proje ve marka yönetimi ile kapanması dikkat çekicidir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Her iki sayfa da ikişer ayrı okumayla, farklı ifadeyle yazılmış iki ayrı istekle okunmuştur; yani toplam dört okuma yapılmıştır ve üçüncü bir okuma hiçbir sayfada yapılmamıştır. Mardin Artuklu sayfasından kırk sekiz, İstanbul Altınbaş sayfasından otuz dokuz ders adı alınmıştır. Hiçbir ders adı düşürülmemiştir; ders adı olarak sayılmayan şey yalnızca sayfaların bastığı seçmeli grup başlığı satırlarıdır ve bunlar Mardin Artuklu sayfasında beş, İstanbul Altınbaş sayfasında on bir tanedir. Öğretim düzeyi iki kaynakta farklı durumdadır ve bu fark gizlenmemektedir: İstanbul Altınbaş kaynağında düzey sayfada birebir basılıdır ve ikinci okuma bunu "DÜZEYİ: Lisans" biçiminde alıntılamıştır, yani bu kaynakta düzey çıkarım değildir; buna karşılık Mardin Artuklu kaynağının ders planı sayfasında düzey yazılı değildir ve orada düzey yalnızca sekiz yarıyıl bloğunun varlığından çıkarılmıştır. Mardin Artuklu için birinci okumanın kullandığı "Lisans" ifadesi o okumanın kendi çıkarımıdır, sayfadan bir alıntı değildir ve burada alıntı gibi kullanılmamıştır; kurumun ayrı bir sayfasında "LİSANS PROGRAMI" ibaresinin basılı olması ayrıca not edilmiştir, ancak bu ders planı sayfasının bastığı bir şey olarak sunulmamaktadır. Üniversite adları da açıkça işaretlenmelidir: her iki ders planı sayfasının görünen gövde metninde de üniversite adı basılı değildir. Adlar alan adından çıkarılmamıştır; her iki ad da kurumların kendi yayımladığı ayrı sayfalardan alınmıştır. İstanbul Altınbaş sayfasında ad ayrıca başlık ve üstveri alanlarında basılıdır ve orada "Altinbas University" ile "ALTINBAS" biçimleri görülmüştür; kurumun ayrı sayfası ise "İstanbul Altınbaş Üniversitesi" biçimini basmaktadır. Mardin Artuklu için ad kurumun ayrı sayfasından alınmıştır ve orada "T.C. MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ" ile "Mardin Artuklu Üniversitesi" biçimleri basılıdır. Yayımlanmış biçimler arasındaki bu farklar işaretlenmiş, tek biçime getirilmemiştir. Yarıyıl gruplaması bu iki kaynakta yapılan tek yapısal çıkarımdır ve açıkça yazılmalıdır: her iki sayfada da ikinci okumalar satırları blok ayırmadan tek bir liste hâlinde vermiş, yarıyıl başlıkları birinci okumaların gruplamasından alınmıştır; ikinci okumalar sekiz blok bulunduğunu ve satır sırasının aynı olduğunu doğrulamıştır. Mardin Artuklu kaynağında iki okumanın ayrıştığı satırlar da işaretlenmiş, düzeltilmemiştir: birinci okuma ders adlarını başlık biçiminde, ikinci okuma tamamı büyük harfle vermiştir ve yukarıdaki liste büyük harfli dökümdür; birinci okuma "İnsan Toplum ve Medeniyeti" biçimini, ikinci okuma "İNSAN TOPLUM VE MEDENİYET" biçimini bildirmiştir; yabancı dil dersinde parantez öncesi boşluk birinci okumada var, ikincisinde yoktur; birinci okuma "Fotoğraf", ikinci okuma "FOTOGRAF" bildirmiştir; birinci okuma seçmeli grup başlığı satırlarını hiç göstermemiş, seçmelileri farklı bir biçimde yazmıştır. Bu ayrışmaların hiçbirinde taraf tutulmamıştır. İstanbul Altınbaş kaynağında iki okumanın satır dizisi ve satır sayısı birebir aynı çıkmıştır ve işaretlenecek satır düzeyi farkı bulunmamıştır. Bölüm seçmeli ders gruplarının içindeki tek tek ders adları İstanbul Altınbaş sayfasında basılmadığı için yazılmamıştır; hiçbir havuz tahminle doldurulmamış, havuzdan kaç ders seçileceği ve ders yükü yazılmamıştır. Mardin Artuklu sayfasında seçmeli başlığı satırlarının altında basılı olan tekil satırlar sayfanın bastığı hâliyle aktarılmıştır. Ders adları çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış, imla ve büyük harf kullanımı düzeltilmemiştir. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri toplanmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir; her iki sayfada bu sütunların basılı olduğu görülmüş, sütunlar alınmamıştır. Sayfaların hiçbiri bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfalara dayandırılmamıştır. Bu program için aday olarak görülen başka bazı adresler açılmış ama yarıyıl başlıklı ders listesi vermemiştir; bir kurumun planının bulunmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Devralınan kısıt listeleri gereği bazı alan adlarına hiç istek gönderilmemiştir ve bu adresler hakkında hiçbir gözlem kaydedilmemiştir. Bu iki plan yalnızca iki üniversitenin planıdır ve öteki üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.