İçeriğe geç
ünileniyorum
EALisans · 4 yıl

Organik Tarım İşletmeciliği

Organik Tarım İşletmeciliği, organik yöntemle üretim yapan bir tarım işletmesinin hem üretim tekniğini hem yönetimini, kontrol ve sertifikasyon düzeniyle birlikte ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine doğrudan değen metinlerden biri 5262 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Kısaca

Organik Tarım İşletmeciliği, organik yöntemle üretim yapan bir tarım işletmesinin hem üretim tekniğini hem yönetimini, kontrol ve sertifikasyon düzeniyle birlikte ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine doğrudan değen metinlerden biri 5262 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Puan türü
EA
Seviye
Lisans
Süre
4 yıl
ÖSYM 2025 taban
213,24227,86
Üniversite
3
Genel kontenjan
115
Meslek çıktısı
8

Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.

Organik Tarım İşletmeciliği Nedir?

Organik Tarım İşletmeciliği, organik yöntemle üretim yapan bir tarım işletmesini iki ayrı gözle birden okumayı öğreten dört yıllık bir lisans programıdır. Birinci göz üretim tekniğidir: toprağın, bitkinin, hayvanın ve iklimin nasıl çalıştığını bilmeden organik bir üretim planı kurulamaz. İkinci göz işletmeciliktir; aynı üretim aynı zamanda maliyeti, muhasebesi, iş gücü ve pazarı olan bir ekonomik birimdir. Programı yalnızca bir ziraat programından da yalnızca bir işletme programından da ayıran şey, bu iki gözün tek bir karar süreci içinde birleşmek zorunda olmasıdır: organik bir işletmede bir girdiyi değiştirme kararı aynı anda bir agronomi kararı, bir maliyet kararı ve bir belgelendirme kararıdır.

Bu üçüncü boyut, yani belgelendirme, alanın kendine özgü omurgasıdır. Organik üretimi konvansiyonel üretimden ayıran şey yalnızca kullanılan girdi değildir; ürünün organik olduğunun bir dış denetim zinciriyle gösterilebilir olmasıdır. Bu nedenle kayıt tutmak burada idari bir ayrıntı değil, üretimin kendisi kadar merkezi bir iştir. Hangi parselde hangi tohumun kullanıldığı, gübrenin nereden alındığı, hasadın ne zaman yapıldığı, ürünün hangi depoda ne kadar beklediği ve hangi ambalajla kime gittiği kayıt altına alınmadığında ürün fiilen organik yetiştirilmiş olsa bile organik olarak satılamaz. Bu düzenin hukuki çerçevesi bir sonraki başlıkta ayrıca ele alınmaktadır.

Programın üretim ayağını, bu rehberde okunan ders planındaki botanik, bahçe bitkileri, tarla bitkileri, toprak bilgisi ve bitki besleme, bitki fizyolojisi, tarımsal ekoloji, bitki ıslahı, organik tohum ve tohumculuk ile bitki koruma ve biyolojik mücadele dersleri kurar. Bitki korumanın doğrudan biyolojik mücadeleyle birlikte anılması rastlantı değildir: sentetik girdinin kısıtlandığı bir sistemde zararlıyla mücadele, kimyasal bir müdahale sorusundan önce bir ekosistem tasarımı sorusudur. Aynı planda zooloji ve organik hayvan yetiştirme derslerinin bulunması, organik işletmenin çoğu zaman yalnızca bitkisel olmadığını, hayvanın hem bir üretim kolu hem bir gübre kaynağı sayıldığını gösterir.

İşletme ayağını ise iki dönem hâlinde okutulan işletme bilimine giriş, genel ekonomi, genel muhasebe, iki dönemlik istatistik, yönetim ve organizasyon, insan kaynakları yönetimi, tarım işletmelerinde üretim yönetimi ve yeni yönetim teknikleri dersleri taşır. Buradaki soru bir dönümden ne kadar ürün alındığı değil, o ürünün hangi maliyetle alındığı ve hangi üretim kolunun işletmeyi taşıdığıdır. Bunun devamı pazarlama araştırması, marka yönetimi, ambalajlama teknolojisi ve tarımsal kooperatifçilik dersleridir; organik ürün tüketiciye çoğu zaman bir etiket ve bir anlatı üzerinden ulaşır, ambalaj bu alanda estetik bir tercih değil hukuki sonuç doğuran bir bilgi taşıyıcısıdır.

Planın üçüncü kümesi teknoloji, işleme ve mevzuattır: tarımsal mekanizasyon, tarım ürünleri teknolojisi, meyve ve sebze işleme teknolojisi, Türk tarım mevzuatı, araştırma yöntem ve teknikleri, staj ve iki dönem hâlinde yürüyen mezuniyet çalışması. Ham ürünü işleyerek satan bir işletme ile hamken satan bir işletme aynı üretimden çok farklı sonuçlar elde eder; mevzuat okumak da bu alanda isteğe bağlı bir ilgi değil, bir işletmenin ne satabileceğini ve hangi belgeyi taşımak zorunda olduğunu belirleyen çerçevedir.

Bu yapı programı hem [organik tarım](/bolum/organik-tarim), [tarım ekonomisi](/bolum/tarim-ekonomisi) ve [tarımsal biyoteknoloji](/bolum/tarimsal-biyoteknoloji) gibi doğrudan komşu alanlara, hem [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri), [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), [bitki koruma](/bolum/bitki-koruma), [toprak bilimi ve bitki besleme](/bolum/toprak-bilimi-ve-bitki-besleme) ve [zootekni](/bolum/zootekni) gibi üretim tekniği alanlarına, hem de [işletme](/bolum/isletme), [pazarlama](/bolum/pazarlama) ve [uluslararası ticaret](/bolum/uluslararasi-ticaret) gibi yönetim ve ticaret alanlarına yakın kılar.

Alanın Kamusal Çerçevesi: 5262 Sayılı Kanun

Organik bir ürün tarlada yetişir, ama organik adını bir belgeyle kazanır. Bu ikinci halka teknik değil hukukidir. Alanın kamusal çerçevesine doğrudan değen metinlerden biri 5262 sayılı kanundur; adı kaynakta ORGANİK TARIM KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Bu başlıktaki bütün malzemenin doğrulaması üç okuma ile yapılmıştır, dördüncü okuma yapılmamıştır ve aynı adresin yaklaşık on beş dakika önbelleğe alınması nedeniyle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez.

Künye satırlarının dördü de üç okumada aynıdır: Kanun Numarası : 5262, Kabul Tarihi : 1/12/2004, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 3/12/2004 Sayı :25659 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 44. Resmî Gazete satırındaki iki nokta kullanımı asimetriktir; bu asimetri üç okumada da aynı geldiği için mutabakatla elenememiş ve düzeltilmemiştir, kaynakta böyle basılı olduğu da iddia edilmemektedir. Düstur satırında bir sayfa değeri hiçbir okumada gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir.

Belgenin birinci bölüm başlığı BİRİNCİ BÖLÜM, alt başlığı Amaç, Kapsam ve Tanımlar olarak üç okumada aynı görülmüştür. İKİNCİ BÖLÜM başlığı da üç okumada aynıdır; buna karşılık bu bölümün alt başlığı olan Komiteler, Yetkilendirilmiş Kuruluşlar ve Müteşebbis yalnızca birinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla doğrulanmıştır, çünkü ikinci okuma bölüm başlığı talebine karşılık bölüm başlıklarıyla madde kenar başlıklarını ayrımsız tek bir düz liste hâlinde vermiş ve bu alt başlığı o listeye koymamıştır. Madde kenar başlıkları Amaç, Kapsam, Tanımlar, Komitelerin oluşumu, yetki, görev ve sorumlulukları ile Yetkilendirilmiş kuruluşlar biçiminde üç okumada aynı gelmiştir; madde önekleri de Madde 1- , Madde 2- biçiminde üç okumada aynıdır ve düzeltilmemiştir.

Kanunun amacı ve kapsamı ilk iki maddede yazılıdır. Madde 1- Bu Kanunun amacı; tüketiciye güvenilir, kaliteli ürünler sunmak üzere organik ürün ve girdilerin üretiminin geliştirilmesini sağlamak için gerekli tedbirlerin alınmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir. Madde 2- Bu Kanun, organik tarım faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin kontrol ve sertifikasyon hizmetlerinin yerine getirilmesi ve Bakanlığın denetim usul ve esasları ile yetki, görev ve sorumluluklara dair hususları kapsar. İkisi birlikte okunduğunda hukuki eksen görünür: kanunun konusu ürünün kendisi değil, ürünün güvenilirliğini kuran kontrol, sertifikasyon ve denetim düzenidir.

Üçüncü madde bu rehberin en can alıcı yeridir, çünkü programın adındaki iki sözcüğü de tanımlar. Organik tarım faaliyetleri bendi, işletmecinin yönetmek zorunda olduğu zinciri neredeyse bir ders planı sırasıyla sayar: b) Organik tarım faaliyetleri: Toprak, su, bitki, hayvan ve doğal kaynaklar kullanılarak organik ürün veya girdi üretilmesi ya da yetiştirilmesi, doğal alan ve kaynaklardan ürün toplanması, hasat, kesim, işleme, tasnif, ambalajlama, etiketleme, muhafaza, depolama, taşıma, pazarlama, ithalat, ihracat ile ürün veya girdinin tüketiciye ulaşıncaya kadar olan diğer işlemlerini, İşletmenin kendisi ise şöyle tanımlanır: k) İşletme: Yetkilendirilmiş kuruluşun kontrolü altında, söz konusu kuruluşlarla sözleşme yapılmak suretiyle organik ürün üretilen, işlenen, depolanan ve pazarlanan yerleri, Bu tanımın okunması gereken yeri şudur: organik bir işletme burada yalnızca bir üretim yeri olarak değil, bir kontrol ilişkisi ve bir sözleşme üzerinden tanımlanmıştır. Onu yürüten kişi de tanımlıdır: l) Müteşebbis: Organik tarım faaliyeti yapan gerçek veya tüzel kişiyi,

Aynı madde denetim düzeninin öznelerini de ayrı ayrı adlandırır: kontrol ve sertifikasyon kuruluşu, kontrol kuruluşu, sertifikasyon kuruluşu ile bunları kapsayan yetkilendirilmiş kuruluş dört ayrı bentle tanımlanmıştır ve dördünde de yetkinin Bakanlık tarafından verildiği yazılıdır. Bu bentlerin ayrı ayrı yazılmış olması, alanın terminolojisinde kontrol ile sertifikasyonun aynı şey sayılmadığını gösterir. Kontrol bendinde geçen düzenli kayıtların tutulması ve sonuçların rapor edilmesi ifadeleri ise bu alanda kayıt tutmanın neden bir hukuki unsur olduğunu tek başına açıklar. Alanda çalışan iki kişi de adıyla tanımlıdır; bunlardan kontrolör bendi üç okumada aynı gelmiştir, sertifiker bendi ise yalnızca ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla doğrulanmıştır ve birinci okuma bu bentte tanık sayılmamıştır, çünkü aynı sözcüğü sonundaki harfi ikilenmiş bir biçimde vermiştir; hangi biçimin kaynakta basılı olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamaktadır. İkinci ve üçüncü okumanın uyuştuğu biçim şudur: ı) Sertifiker: Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu adına veya sertifikasyon kuruluşu adına, kontrolü tamamlanmış ürünün veya girdinin organik olduğunu onaylamak üzere Bakanlık tarafından yetki verilmiş gerçek kişiyi,

Maddenin geri kalan bentleri belgelendirme ve etiket tarafını yazar; sertifikasyon, sertifika, çalışma izni, organik ürün, organik girdi, organik ürün etiketi, organik ürün logosu ve akreditasyon ayrı ayrı tanımlanmıştır. Organik ürün bendinin ham, yarı mamul veya mamul haldeki sertifikalı ürünü demesi ile organik ürün etiketi bendinin kelimeden sembole, dokümandan tabelaya uzanan kapsayıcı bir liste sayması birlikte okunduğunda, ambalaj tasarımının bu alanda neden hukuki bir konu olduğu görülür. Maddenin son bendi ise terimin kendisini yerine oturtur: v) Organik: Bu Kanunda geçen organik kelimesi ekolojik ve biyolojik kelimeleriyle eşdeğer anlamı, Madde İfade eder. cümlesiyle kapanır. Bent dizisinde bazı harfler görünmemektedir; dizi üç okumada da aynı gelmiş ve düzeltilmemiştir, bu harflerin belgede bulunup bulunmadığına dair hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Dördüncü madde alanın kurumsal yönlendirme organlarını kurar ve dört paragrafı da üç okumada aynı gelmiştir: Bakanlık bünyesinde Organik Tarım Komitesi kurulur, Bakanlık dışı kurum ve kuruluşlarla koordinasyon için Organik Tarım Ulusal Yönlendirme Komitesi kurulur, bu komitelere bağlı alt komiteler oluşturulabilir ve komitelerin oluşumu ile çalışma şekli Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. İkinci komitenin bileşimi maddede sayılmıştır: ilgili kamu kurum ve kuruluşları, meslek kuruluşları, sivil toplum örgütleri, üniversiteler ve özel sektör temsilcileri.

Beşinci madde işletmecinin gündelik kararlarını doğrudan bağlar. Kontrol ve sertifikalandırma işlemlerinin Bakanlıkça veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş kuruluşlarca yapılacağı, yetkilendirilmiş kuruluşların yeterli ve tecrübeli personel ile teknik alt yapıya sahip olmak zorunda olduğu, çalışma izni alınması gerektiği ve verilen çalışma izninin devredilemeyeceği bu maddede yazılıdır; kontrol ve sertifikasyon kuruluşunun iki ayrı birimden oluşacağı ve bir birimde görev yapanın öteki birimde görev yapamayacağı da aynı maddede hükme bağlanmıştır. Pazarlama kararını en doğrudan bağlayan iki cümle şunlardır: Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu veya sertifikasyon kuruluşu tarafından sertifikalandırılmamış ürünler, organik ürün veya organik girdi adı altında satılamaz. ve Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu veya sertifikasyon kuruluşu organik olmayan tarımsal ürün ve girdilere, organik ürün veya organik girdi sertifikası veremez. Maddenin son paragrafı yalnızca ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla doğrulanmıştır; birinci okuma burada da aynı sözcüğü bir harfi değişmiş biçimde verdiği için tanık sayılmamıştır ve hangi biçimin basılı olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamaktadır. İkinci ve üçüncü okumanın uyuştuğu biçim şudur: Yetkilendirilmiş kuruluşlar ile kontrolör ve sertifikerlerin; çalışma izni, izin süresi, süre uzatımı, izinlerinin iptali, görev ve yetkileri, yetki kullanımı, kontrol ve sertifikasyon sistemi ile kontrolör ve sertifiker çalıştırmaya ilişkin usul ve esaslar, Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir üniversite, fakülte, yüksekokul, bölüm, program veya diploma hükmü yoktur. Üniversiteler sözcüğü doğrulanan gövdelerde yalnızca dördüncü maddede, bir komitenin temsilci kaynağı olarak geçmektedir. Bu kanun bu programın ders planını da belirlemez: üçüncü maddedeki süreç dizisi bir faaliyet tanımıdır, bir müfredat değildir ve bir dersin adı ile bir tanım bendinin örtüşmesi o dersi kanunun belirlediği anlamına gelmez. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: kontrolör ve sertifiker bentleri bu kişileri Bakanlık tarafından yetki verilmiş gerçek kişi olarak tanımlar, ancak doğrulanan maddelerde bu yetkinin hangi öğrenim koşuluna bağlandığı yazmaz; beşinci maddenin son paragrafı bu konuları Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmeliklere bırakır. Bu bir yokluk tespiti değildir: söylenebilecek tek şey, bu oturumda çekilen birinci ile beşinci maddeler kapsamında bir öğrenim koşulunun iki okumada birebir teyit edilemediğidir. Organik tarım işletmeciliği, ziraat mühendisi ya da tekniker gibi terimlerin bu kanunda ayrıca tanımlanıp tanımlanmadığına dair de hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen bakanlık adının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiştir: biri Türkçe istemle, biri İngilizce yazılmış ama metni çevirmeden birebir isteyen bir istemle, biri farklı ifadeyle yazılmış ve düz metin isteyen bir Türkçe istemle. Yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır, dördüncü okuma yapılmamıştır ve tek okumada kalan hiçbir öğe ek denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Üç öğe üç okumaya değil iki okumaya dayanmaktadır ve hangi iki okuma olduğu yukarıda ayrıca yazılmıştır: sertifiker bendi ile beşinci maddenin son paragrafı ikinci ve üçüncü okumadan, ikinci bölümün alt başlığı ise birinci ve üçüncü okumadan gelmektedir. Yöntemin kendi sınırı da eksik sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır, dolayısıyla mutabakat dönüşüm hatasını elemez; Resmî Gazete satırındaki asimetrinin üç okumada da aynı gelmesi ve aynı sözcüğün iki ayrı yerde yalnızca aynı okumada bozulması bunun somut göstergeleridir. Altıncı madde adıyla dışarıda bırakılmıştır: gövdesini yalnızca üçüncü okuma getirmiş, ikinci tanık bulunamamış ve dördüncü okuma yapılmamıştır; gövdesi hiçbir biçimde alıntılanmamış ve içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Yedinci madde ve sonrası hiçbir okumada istenmemiştir; o maddelerin varlığı, içeriği veya numaralandırması hakkında hiçbir iddia yoktur. Ceza maddeleri kasten hiç çekilmemiştir, çünkü idari para cezası tutarı taşımaları hâlinde yöntem gereği zaten alınamayacaklardı; düşürme yerine hiç istememe tercih edilmiştir. Yalnızca ikinci okumanın düz listesinde görünen üçüncü, dördüncü ve beşinci bölüm başlıkları ile o listedeki kenar başlığı dizeleri tek okumada kaldıkları için alıntılanmamıştır ve varlıkları hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Okumaların kendi eklediği başlık satırları, kalınlaştırma işaretleri ve numaralandırmalar biçimsel ekleme sayılmış ve atılmıştır. Düstur satırındaki sayfa değeri hiçbir okumada gelmemiştir; malzeme yoktur, olumsuz iddia da yoktur. Dipnot işaretleri ve dipnot gövdeleri hiçbir okumada görünmemiştir; kanunda dipnot bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamıştır. Doğrulanan gövdelerin hiçbiri mülga, değişiklik ya da ek ibaresi taşımamaktadır; belgede böyle ibarelerin bulunup bulunmadığına dair de iddia yoktur. Adres ilk denemede açıldığı için başka tertip adresleri hiç denenmemiştir ve denenmemiş adreslerin ölü olduğuna dair hiçbir iddia yoktur. Bu program için atanmış yedek kanun numarası olan 5996 hiç çekilmemiştir, çünkü birincil numara açılmış ve konu örtüşmesi tutmuştur; o numara hakkında bu kayıtta hiçbir künye, ad ya da madde iddiası yoktur. Üçüncü bir kanun numarası aranmamıştır. Hiçbir adres için ayrı bir indirme aracı, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Hiçbir olumsuz tanım iddiası kurulmamıştır. Taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı alınmamıştır.

Organik Tarım İşletmeciliği ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil

Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman adların benzerliğidir. En sık karıştığı yer önlisans düzeyindeki [organik tarım](/bolum/organik-tarim) programıdır. İki ad aynı sözcükle başlar, ancak bunlar bu rehberde ayrı programlar sayılmıştır: buradaki program dört yıllık bir lisans programıdır ve adının ikinci yarısı işletmeciliktir. Okunan planda işletme bilimine girişin iki dönem okutulması, genel muhasebe, yönetim ve organizasyon, insan kaynakları yönetimi, pazarlama araştırması ve marka yönetimi derslerinin bulunması bu ikinci yarının ağırlığını gösterir. Hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapılmamaktadır; yalnızca kapsamların aynı olmadığı kaydedilmektedir.

İkinci karışma noktası tarımın iktisat tarafı ile genel yönetim programlarıdır. [Tarım ekonomisi](/bolum/tarim-ekonomisi) tarımsal üretimin fiyat, piyasa, politika ve işletme iktisadı boyutunu merkeze alır; [işletme](/bolum/isletme), [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi), [pazarlama](/bolum/pazarlama), [muhasebe ve finans yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi) ve [insan kaynakları yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi) ise yönetim bilgisini sektörden bağımsız kurar. Bu programda aynı bilginin bir bölümü okutulur, ama eksen belirli bir üretim biçiminin işletmesidir ve uygulandığı yer canlı bir üretim sistemidir; sertifikasyon, etiket ve kontrol düzeni bu programın ayrılmaz parçasıdır.

Üçüncü karışma noktası üretim tekniği programlarıdır. [Bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri), [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), [bitkisel üretim ve teknolojileri](/bolum/bitkisel-uretim-ve-teknolojileri), [bitki koruma](/bolum/bitki-koruma), [toprak bilimi ve bitki besleme](/bolum/toprak-bilimi-ve-bitki-besleme), [tohumculuk teknolojisi](/bolum/tohumculuk-teknolojisi) ve [seracılık](/bolum/seracilik) bitkisel üretimin derinliğine iner; [zootekni](/bolum/zootekni), [hayvansal üretim ve teknolojileri](/bolum/hayvansal-uretim-ve-teknolojileri) ve [süt ve besi hayvancılığı](/bolum/sut-ve-besi-hayvanciligi) hayvanı merkeze alır. Bu planda bu başlıkların bir bölümü okutulur, ancak amaç uzmanlaşmış bir agronomi ya da hayvancılık eğitimi değil, işletme kararını verecek kişinin üretimi anlamasıdır.

Dördüncü karışma noktası gıda ve teknoloji taraflarıdır. [Gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi), [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi), [gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi) ve [meyve ve sebze işleme teknolojisi](/bolum/meyve-ve-sebze-isleme-teknolojisi) ürünün işlenmesini ve güvenliğini konu edinir; [tarım makineleri](/bolum/tarim-makineleri), [tarımsal yapılar ve sulama](/bolum/tarimsal-yapilar-ve-sulama), [biyosistem mühendisliği](/bolum/biyosistem-muhendisligi), [dijital tarım teknolojileri](/bolum/dijital-tarim-teknolojileri) ve [hassas tarım ve tarımsal robotlar](/bolum/hassas-tarim-ve-tarimsal-robotlar) donanım ve veri tarafına odaklanır. Planda tarım ürünleri teknolojisi, ambalajlama teknolojisi ve tarımsal mekanizasyon derslerinin bulunması bu taraflara birer kapı açar, ama programın merkezi değildir.

Beşinci karışma noktası ticaret, örgütlenme ve çevre taraflarıdır. [Uluslararası ticaret](/bolum/uluslararasi-ticaret), [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret), [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama), [uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik) ve [kooperatifçilik](/bolum/kooperatifcilik) ürünün yolculuğunu ve örgütlenmesini merkeze alır; [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi), [doğa koruma ve biyoçeşitlilik yönetimi](/bolum/doga-koruma-ve-biyocesitlilik-yonetimi) ve [tarımsal biyoteknoloji](/bolum/tarimsal-biyoteknoloji) ekolojik ve biyolojik soruları kendi yöntemleriyle sorar. Planda tarımsal kooperatifçilik, tarımsal ekoloji ve bitki ıslahı derslerinin bulunması ve kanun metninin ithalat ile ihracatı organik tarım faaliyetleri arasında sayması bu bağları gerçek kılar, ancak program bunlardan hiçbiriyle aynı değildir.

Bir Üniversitenin Ders Planı: Iğdır Üniversitesi

Bu programın somut bir örneği için bir üniversitenin kendi eğitim bilgi paketi alan adında herkese açık biçimde yayımlanan derece programı sayfası okundu. Sayfa Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu bünyesindeki programa aittir ve aranan program adını birebir basmaktadır: Organik Tarım İşletmeciliği. Öğretim düzeyi bu sayfada yazılıdır, yarıyıl sayısından yapılmış bir çıkarım değildir; sayfa hem lisans programı ibaresini hem de kazanılan derece bölümünde Organik Tarım İşletmeciliği alanında Lisans Diploması ifadesini basmaktadır. İki okumanın bu ifadeyi bir yerde noktasız, bir yerde noktalı biçimde bildirmesi arasındaki fark işaretlenmiş, tek biçime getirilmemiştir. Üniversite adı da sayfada yayımlanmıştır; alan adından çıkarım değildir ve yayımlayan sayfadan alınan bir ara durum da değildir, basılı yazımdaki noktasız harf düzeltilmemiştir. Önemli bir ayrım burada ayrıca kaydedilmelidir: önlisans düzeyindeki Organik Tarım programı bu programla aynı sayılmamıştır; bu sayfada o ad bir program adı olarak geçmemekte, yalnızca ders adlarının içinde görünmektedir.

Plan sekiz dönem üzerine kuruludur ve ders adlarının tamamı Türkçe yayımlanmıştır. Hiçbiri çevrilmemiş, hiçbir kısaltma açılmamış, sayfadaki yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile ayırıcı biçimleri düzeltilmemiştir.

Birinci dönemin satırları KİMYA, İŞLETME BİLİMİNE GİRİŞ I, MATEMATİK, BOTANİK, ZOOLOJİ, ORGANİK TARIMA GİRİŞ, TÜRK DİLİ -I ve KARİYER PLANLAMA; ikinci dönemin satırları GENEL EKONOMİ, ORGANİK KİMYA, BAHÇE BİTKİLERİ, TARLA BİTKİLERİ, İKLİM BİLGİSİ, İŞLETME BİLİMİNE GİRİŞ II, DİJİTAL OKURYAZARLIK ve TÜRK DİLİ -II olarak yayımlanmıştır. Alanın adını taşıyan giriş dersinin daha ilk dönemde, işletme bilimine girişin birinci bölümüyle aynı dönemde durması dikkat çekicidir: öğrenci alanın iki yarısıyla aynı anda karşılaşmaktadır.

Üçüncü dönemin satırları GİRİŞİMCİLİK, GENEL MUHASEBE, İSTATİSTİK I, YÖNETİM VE ORGANİZASYON, TOPRAK BİLGİSİ VE BİTKİ BESLEME, TARIMSAL MEKANİZASYON ve YABANCI DİL -I; dördüncü dönemin satırları GENETİK VE STOGENETİK, MİKROBİYOLOJİ, TARIMSAL EKOLOJİ, BİTKİ FİZYOLOJİSİ, İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ, İSTATİSTİK II ve YABANCI DİL - II olarak yayımlanmıştır. Muhasebe ile toprak bilgisinin aynı dönemde okutulması bu programın karakterini tek başına anlatır; dördüncü dönemin ilk dersinin adındaki yazım sayfada göründüğü gibi bırakılmış, düzeltilmemiştir.

Beşinci dönemin satırları TARIM İŞLETMELERİNDE ÜRETİM YÖNETİMİ, ORGANİK TARIM UYGULAMALARI -I, TIBBİ VE AROMATİK BİTKİLER ve ATATÜRK İLKELERİ VE İNKİLAP TARİHİ -I; altıncı dönemin satırları AMBALAJLAMA TEKNOLOJİSİ, ORGANİK TARIM UYGULAMALARI - II, PAZARLAMA ARAŞTIRMASI ve ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ - II olarak yayımlanmıştır. Bu iki dönemde sayfanın bastığı dört yer tutucu satır daha vardır: SEÇMELİ DERSLER GRUBU-1, MESLEKİ SEÇMELİ DERSLER-1, SEÇMELİ DERSLER GRUBU-2 ve MESLEKİ SEÇMELİ DERSLER-2. Bu satırlar ders adı sayılmamış, sayfanın bastığı biçimde taşınmış ve havuzlar doldurulmamıştır. Atatürk ilkeleri derslerinin adlarında sayfanın kendi içinde bir yazım farkı bulunmaktadır ve bu fark düzeltilmemiştir; uygulama derslerinin adındaki ayırıcı ve boşluk farkı da olduğu gibi bırakılmıştır.

Yedinci dönemin satırları ORGANİK TOHUM VE TOHUMCULUK, ZOOTEKNİ, TARIM ÜRÜNLERİ TEKNOLOJİSİ, TARIMSAL KOOPERATİFÇİLİK, YENİ YÖNETİM TEKNİKLERİ, TÜRK TARIM MEVZUATI, STAJ ve MEZUNİYET ÇALIŞMASI- I; sekizinci dönemin satırları MARKA YÖNETİMİ, ORGANİK HAYVAN YETİŞTİRME, BİTKİ KORUMA VE BİYOLOJİK MÜCADELE, ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİ, MEYVE VE SEBZE İŞLEME TEKNOLOJİSİ, BİTKİ ISLAHI ve MEZUNİYET ÇALIŞMASI- II olarak yayımlanmıştır. Bu iki dönemde birer yer tutucu satır daha basılıdır: MESLEKİ SEÇMELİ DERSLER-3 ve MESLEKİ SEÇMELİ DERSLER-4. Mevzuat dersinin staj ve mezuniyet çalışmasıyla aynı dönemde durması, alanın hukuki çerçevesinin bir teori dersi değil bir uygulama girdisi olarak konumlandığını gösterir; marka yönetimi ile bitki ıslahının aynı dönemde yürümesi ise programın son yılda bile iki yarısını birlikte tuttuğunu gösterir.

Buradaki plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir. Sayfa puan türü yayımlamamaktadır; bu kaydın puan türü değeri ÖSYM program tablosuna dayanır, bu sayfaya değil.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sayfa iki ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış iki ayrı istekle okunmuştur; üçüncü bir okuma yapılmamıştır. Sayfanın bastığı elli dokuz satırın altısı seçmeli yer tutucu satırdır ve geriye elli üç ders adı kalmaktadır; düşürülen yer tutucu satırların dönemlere dağılımı beşinci dönemde iki, altıncı dönemde iki, yedinci dönemde bir, sekizinci dönemde birdir ve hiçbir ders adı düşürülmemiştir. Kapsam bakımından en önemli eksik şudur: birinci ve ikinci dönem iki okumada da tam dökülmüş, aynı sırayla ve aynı ders sayısıyla örtüşmüştür; buna karşılık üçüncüden sekizinciye kadar olan altı dönemin tam dökümü yalnızca ikinci okumadan gelmektedir, çünkü birinci okuma bu dönemleri özetleyerek kısaltmış ve satır düzeyinde karşılaştırma yapılamamıştır. Bu eksiklik bilinçlidir ve giderilmemiştir. İki okumanın ayrıştığı noktalar çözülmemiş, yalnızca işaretlenmiştir: birinci okuma ders adlarını başlık düzeninde, ikinci okuma tümü büyük harfle bildirmiştir; Türk dili derslerinin adındaki ayırıcı ve boşluk kullanımı iki okumada farklı bildirilmiştir; istatistik dersinin adı birinci okumanın kısaltılmış özetinde numarasız, ikinci okumanın tam dökümünde numaralı görünmüştür; girişimcilik dersinin adı birinci okumada bozuk bir dizge olarak gelmiştir ve o dizge kaynak sayılmamıştır. Yukarıdaki listede ikinci okumanın, yani tam döküm yapan okumanın yazımı korunmuştur ve birinci okumanın hiçbir varyantı doğru ilan edilmemiştir. Öğretim düzeyi sayfada yazılıdır, yarıyıl sayısından çıkarım değildir ve doğrulanamadı durumu yoktur; üniversite adı da sayfada yayımlanmıştır, alan adından çıkarım değildir. Seçmeli havuzların içerikleri doldurulmamıştır; hangi derslerin havuzda olduğu ve havuzdan kaç ders seçileceği bu rehberden öğrenilemez. Sayfa aynı ders adını iki kez basmamıştır, bu nedenle tekilleştirme sorusu bu kaynakta doğmamıştır. Ders kodu, kredi ve iş yükü sütunları sayfada basılıydı, alınmamıştır ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Sayfa puan türü, taban puan ve kontenjan yayımlamamaktadır ve bu kaydın puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır. Bu program için ikinci bir plan kaynağı bulunamamıştır ve bu eksik açıkça yazılmalıdır: adı hedefle birebir örtüşen bir aday yasak alan adı listesinde olduğu için hiç açılmamış, bir başka aday adresin ana makine adı çözülemediği için okunamamış, açılan bir başka aday sayfanın bastığı programın düzeyi ise yüksek lisans olduğu için hedefle uyuşmamış ve o sayfadan hiçbir ders adı alınmamıştır. Bu üç durumun hiçbiri ilgili kurumların bu programı ya da planı yayımlamadığı iddiasına çevrilmemiştir; başka bir üniversitenin bu programa ait yayımlanmış bir planının bulunmadığı yönünde de hiçbir iddia kurulmamaktadır. Bu plan tek bir kurumun planıdır ve öteki kurumların planları için hiçbir şey söylemez.

Mezunlar Ne İş Yapar?

Mezunun ilk ve en belirgin çalışma alanı organik üretim yapan bir tarım işletmesinin yönetimidir: üretim deseninin belirlenmesi, rotasyonun kurulması, girdi tedarikinin planlanması, iş gücünün örgütlenmesi ve maliyetin izlenmesi bu işin gövdesidir. Kanun metninde işletmenin bir kontrol ilişkisi ve bir sözleşme üzerinden tanımlanmış olması, bu yönetimin baştan belgeli bir düzen içinde yürüdüğünü gösterir.

İkinci alan kontrol ve sertifikasyon tarafıdır. Kanun metni kontrol kuruluşu, sertifikasyon kuruluşu ile kontrol ve sertifikasyon kuruluşunu ayrı ayrı tanımlamakta, bu kuruluşlarda çalışan kontrolör ve sertifikeri de ayrı bentlerle adlandırmaktadır; bu, alanın etrafında oluşmuş bir çalışma alanına işaret eder. Bu görevlerin hangi koşullara bağlı olduğu doğrulanan maddelerde yazılı değildir ve bu rehber bu konuda hiçbir iddia kurmamaktadır. Buna bitişik üçüncü alan kayıt, izlenebilirlik ve belge yönetimidir: parsel, girdi, hasat, depo ve sevkiyat kayıtlarının düzenli tutulması ve denetime hazır olması ayrı bir uzmanlıktır ve kanun metninin kontrol tanımı içinde düzenli kayıtların tutulması ile sonuçların rapor edilmesi ifadelerinin bulunması bunun teknik değil hukuki bir zorunluluk olduğunu gösterir.

Dördüncü alan pazarlama, marka, ambalaj ve dış ticarettir. Planda pazarlama araştırması, marka yönetimi ve ambalajlama teknolojisi derslerinin bulunması bu tarafa açılır; kanun metninin organik ürün etiketini çok geniş bir liste hâlinde tanımlaması, ambalaj ve etiket üzerindeki her ifadenin hukuki sonuç doğurabileceğini gösterir. Aynı metnin organik tarım faaliyetleri arasında taşıma, pazarlama, ithalat ve ihracatı da sayması, ürünün toplanmasından yurt dışı alıcının istediği belge düzeninin karşılanmasına kadar uzanan tedarik zinciri işlerini alanın içine alır.

Beşinci alan ürün işleme ve katma değerdir: planda tarım ürünleri teknolojisi ile meyve ve sebze işleme teknolojisi derslerinin bulunması, ham ürünü işleyerek satmayı seçen işletmelerin ihtiyaç duyduğu bilgiyi kurar ve kanun metninin organik ürünü ham, yarı mamul veya mamul hâldeki sertifikalı ürün olarak tanımlaması bu yolu hukuken de görünür kılar. Altıncı alan örgütlenme ve kooperatifçilik, yedinci alan ise danışmanlık, yayım ve eğitimdir; küçük ölçekli üreticilerin birlikte toplama, işleme ve pazarlama yapması ile konvansiyonel üretimden organik üretime geçmek isteyen bir işletmenin süreç boyunca yönlendirilmesi ayrı işlerdir ve planda tarımsal kooperatifçilik, Türk tarım mevzuatı, araştırma yöntem ve teknikleri ile iki dönemlik mezuniyet çalışmasının bulunması bu taraflara hazırlar.

Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu kanun metninden görülmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Kimler Tercih Etmeli?

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: iki farklı dili aynı anda konuşmaya istekli misiniz? Burada bir yanda toprak, bitki ve hayvan, öte yanda maliyet, muhasebe ve pazar vardır. Yalnızca birine ilgi duyup ötekini yük sayan bir öğrenci bu planın yarısında kendini yabancı hisseder.

İkinci soru sayısal yüktür. Planda matematik, istatistiğin iki dönemi, genel muhasebe ve genel ekonomi derslerinin bulunması, sayı ile çalışmanın bu alanda kaçınılmaz olduğunu gösterir; bu yükten kaçmayı planlayan bir öğrenci üretim yönetimi ve pazarlama araştırması derslerinde aynı konuları daha zor bir biçimde tekrar karşılar. Üçüncü soru kayıt disiplinidir: organik üretimde yapılan işin kaydedilmemesi, yapılmamış sayılmasına yol açabilir ve kanun metninin kontrol tanımının içine düzenli kayıt tutmayı ve raporlamayı koyması bunun hukuki karşılığıdır.

Dördüncü soru sahadır. Bu alanın öğrenimi yalnızca sınıfta geçmez; tarla, bahçe, sera, depo ve işletme ortamı işin parçasıdır. Planda organik tarım uygulamalarının iki dönem hâlinde yer alması ve yedinci dönemde stajın bulunması bu tarafa işaret eder. Beşinci soru sabırdır: tarımsal üretimde bir kararın sonucu çoğu zaman bir üretim sezonu sonra görülür ve hava koşulu gibi denetlenemeyen değişkenler devreye girer, hızlı geri bildirim bekleyen bir öğrenci bu ritmi zorlayıcı bulabilir.

Altıncı soru mevzuat okuma isteğidir. Bu alanda bir ürünün hangi adla satılabileceği bir pazarlama tercihi değil, bir belgelendirme sonucudur; kanun metninin sertifikalandırılmamış ürünlerin organik ürün adı altında satılamayacağını açıkça yazması bunun en yalın örneğidir. Yedinci soru iletişimdir: bu alanda mezun aynı hafta içinde üreticiyle, kontrolörle, alıcıyla ve kamu görevlisiyle konuşur ve bu taraflar arasında çeviri yapabilmek tek başına teknik bilgiden daha belirleyici olabilir. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve uygulama yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir.

Tercih Öncesi Notlar

Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir ve adı benzeyen programlar aynı kapsamda olmayabilir. Özellikle önlisans düzeyindeki organik tarım programı ile bu lisans programı bu rehberde ayrı tutulmuştur; tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının ve programın düzeyinin okunması gerekir. Aynı adın bir üniversitede üretim tekniği ağırlıklı, başka bir üniversitede işletmecilik ağırlıklı kurulması olağandır.

İkinci not: Bu rehberde okunan plan tek bir üniversitenin planıdır ve ikinci bir kaynakla karşılaştırılamamıştır. Başka üniversitelerin planlarında hangi derslerin bulunduğu, seçmeli havuzların neleri içerdiği ve uygulama derslerinin kaç dönem sürdüğü ayrıca sorulmalıdır; okunan planın seçmeli havuzları doldurulmamıştır ve havuz içeriği buradan öğrenilemez.

Üçüncü not: Uygulama altyapısı bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Öğrencinin uygulama arazisine, seraya, laboratuvara ya da üniversitenin kendi işletmesine erişip erişemediği, organik sertifikalı bir üretim alanında çalışma imkânı olup olmadığı, staj düzeninin nasıl kurulduğu ve işletme ziyaretlerinin düzenli yapılıp yapılmadığı tercihten önce öğrenilmelidir.

Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için doğrudan yakın programlar [organik tarım](/bolum/organik-tarim), [tarım ekonomisi](/bolum/tarim-ekonomisi) ve [tarımsal biyoteknoloji](/bolum/tarimsal-biyoteknoloji); üretim tekniğine ilgi duyan öğrenci için [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri), [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), [bitki koruma](/bolum/bitki-koruma), [toprak bilimi ve bitki besleme](/bolum/toprak-bilimi-ve-bitki-besleme), [tohumculuk teknolojisi](/bolum/tohumculuk-teknolojisi), [seracılık](/bolum/seracilik), [tıbbi ve aromatik bitkiler](/bolum/tibbi-ve-aromatik-bitkiler), [zootekni](/bolum/zootekni) ve [arıcılık](/bolum/aricilik); ürünün işlenmesine ilgi duyan öğrenci için [gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi), [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi), [meyve ve sebze işleme teknolojisi](/bolum/meyve-ve-sebze-isleme-teknolojisi) ve [zeytincilik ve zeytin işleme teknolojisi](/bolum/zeytincilik-ve-zeytin-isleme-teknolojisi); yönetim, iktisat ve ticaret tarafına ilgi duyan öğrenci için [işletme](/bolum/isletme), [iktisat](/bolum/iktisat), [muhasebe ve finans yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi), [pazarlama](/bolum/pazarlama), [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret), [uluslararası ticaret](/bolum/uluslararasi-ticaret) ve [kooperatifçilik](/bolum/kooperatifcilik); tarımın teknoloji ve çevre taraflarına ilgi duyan öğrenci için [tarım makineleri](/bolum/tarim-makineleri), [tarımsal yapılar ve sulama](/bolum/tarimsal-yapilar-ve-sulama), [biyosistem mühendisliği](/bolum/biyosistem-muhendisligi), [dijital tarım teknolojileri](/bolum/dijital-tarim-teknolojileri), [hassas tarım ve tarımsal robotlar](/bolum/hassas-tarim-ve-tarimsal-robotlar), [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi) ve [doğa koruma ve biyoçeşitlilik yönetimi](/bolum/doga-koruma-ve-biyocesitlilik-yonetimi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.

ÖSYM 2025 Yerleştirme Sonuçları
Organik Tarım İşletmeciliği 2025 taban puanları

ÖSYM bu programı 3 üniversitede, 3 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.

227,86
en yüksek taban
213,24
en düşük taban
115
genel kontenjan
3
üniversite
Üniversite bazlı taban puanları →

ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.

Bu Bölümden Hangi Mesleklere Gidilir?
Organik tarım işletmecisiOrganik üretim planlama sorumlusuKontrol ve sertifikasyon kuruluşu çalışanıTarımsal işletme kayıt ve izlenebilirlik sorumlusuOrganik ürün pazarlama ve marka uzmanıTarımsal tedarik zinciri ve dış ticaret uzmanıTarımsal kooperatif yöneticisiOrganik tarıma geçiş danışmanı

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.