Sermaye Piyasası, finansal piyasaların işleyişini, sermaye piyasası araçlarını, yatırım analizini ve bu alanın düzenleme çerçevesini birlikte okutan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 6361 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- EA
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 198,00–334,77
- Üniversite
- 6
- Genel kontenjan
- 254
- Meslek çıktısı
- 6
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Sermaye Piyasası Nedir?
Sermaye Piyasası, tasarrufun yatırıma dönüştüğü mekanizmayı bir uzmanlık alanı olarak ele alan bir lisans programıdır. Programın konusu "borsada işlem yapmak" değildir; menkul kıymetin nasıl ihraç edildiğini, hangi kurumun hangi yetkiyle aracılık ettiğini, fiyatın hangi bilgiye göre oluştuğunu, riskin nasıl ölçüldüğünü ve bütün bu işleyişin hangi düzenleme çerçevesi içinde yürüdüğünü anlamaktır. Alan, iktisat ile muhasebenin kesiştiği yerde durur ve her iki tarafın diline birden hâkim olmayı gerektirir.
Alanın birinci ayağı iktisat ve muhasebe temelidir. Bir şirketin finansal tablosunu okuyamayan kişi o şirketin menkul kıymetini değerleyemez; para politikasının nasıl işlediğini bilmeyen kişi faiz ile varlık fiyatı arasındaki bağı kuramaz. Programlar bu nedenle ilk yıllarda genel muhasebe, ekonominin esasları ve para teorisi gibi dersleri arka arkaya yerleştirir.
İkinci ayak, piyasa mimarisidir: finansal piyasalar ve kurumlar. Birincil piyasa ile ikincil piyasa arasındaki fark, aracı kurumların işlevi, takas ve saklama düzeni, düzenleyici otoritenin konumu bu ayakta öğrenilir. Bu bilgi olmadan araç bilgisi havada kalır; çünkü aynı aracın anlamı içinde işlem gördüğü piyasa yapısına göre değişir.
Üçüncü ayak sermaye piyasası araçlarının kendisidir. Pay senedi, borçlanma aracı, yatırım fonu payı ve türev ürünler ayrı ayrı çalışılır; her birinin nakit akışı, riski ve fiyatlama mantığı farklıdır. Türev piyasaları bu ayağın en teknik parçasıdır ve genellikle programın üçüncü yılına konur.
Dördüncü ayak nicel yöntemdir. Sosyal bilimler için matematik ve istatistik, ardından ekonometri, finansal ekonometri, kantitatif teknikler ve modelleme dersleri bu ayağı oluşturur. Portföy kurmak, riski ölçmek, getiriyi bir modele bağlamak nicel araçlar olmadan yapılamaz; bu ayağın zayıf kaldığı bir mezuniyet, alanın en iyi ücretli işlerinin dışında kalmak anlamına gelir.
Beşinci ayak hukuk ve düzenlemedir. Sermaye piyasası, dünyanın her yerinde ağır biçimde düzenlenmiş bir alandır: kimin hangi faaliyeti hangi izinle yürütebileceği, hangi bilginin kamuya nasıl açıklanacağı, hangi davranışın yasak olduğu mevzuatla belirlenir. Hukukun temelleri, şirketler hukuku ve sermaye piyasasında düzenlemeler gibi dersler bu ayağı kurar; aşağıdaki kamusal çerçeve başlığı da bu ayağın neye benzediğini bir kanun metni üzerinden gösterir.
Altıncı ayak uygulamadır: staj, araştırma projesi, bitirme çalışması ve son yıllarda müfredata giren teknoloji dersleri (blok zincir, yapay zekâ ve veri yönetimi gibi). Bu ayak, önceki beş ayağın bir arada kullanılmasını zorunlu kılar ve mezuniyet sonrası ilk işte istenen "vaka üzerinde çalışabilme" alışkanlığını kurar.
Bu program, kurum tarafıyla [Bankacılık ve Sigortacılık](/bolum/bankacilik-ve-sigortacilik) ve [Finans ve Bankacılık](/bolum/finans-ve-bankacilik) ile, kuram tarafıyla [İktisat](/bolum/iktisat) ile, ölçüm tarafıyla [Ekonometri](/bolum/ekonometri) ile komşudur. Bu komşuluklar aynı şey demek değildir; farkları aşağıda ayrı bir başlıkta ele alınmıştır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 6361 Sayılı Kanun
Bu başlık, mesleğin ne olduğunu anlatmaz; finansal kuruluşların hangi izinle kurulduğunu ve neyi yapamayacağını düzenleyen bir metne, kendi sözleriyle bakar. Aşağıdaki alıntılar 6361 sayılı kanunun Resmî Gazete metninden, yayımlandığı biçimiyle aktarılmıştır. Bu kanun bir yükseköğretim programını düzenlemez; bu programın mezunlarının çalıştığı finansal kuruluşlar evreninin bir bölümünü düzenler ve sermaye piyasası mevzuatına açıkça atıf yapar.
Kanunun bugün yayımlanan adı şudur:
"FİNANSAL KİRALAMA, FAKTORİNG, FİNANSMAN VE TASARRUF FİNANSMAN ŞİRKETLERİ KANUNU"
Bu ad sonradan değiştirilmiştir; kaynakta bu değişiklik bir dipnotla kayda geçirilmiştir ve dipnotun metni şudur:
4/3/2021 tarihli ve 7292 sayılı Kanunun 20 nci maddesiyle, bu Kanunun Adı "Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu" iken metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Metnin künyesi kaynakta şöyle yayımlanmıştır:
Kanun Numarası: 6361
Kabul Tarihi: 21/11/2012
Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 13/12/2012 Sayı: 28496
Yayımlandığı Düstur: Tertip: 5 Cilt: 53
Kanunun amacı ilk maddede şöyle tanımlanmıştır:
"MADDE 1 – (1) Bu Kanunun amacı; finansal kuruluş olarak faaliyet gösteren finansal kiralama, faktoring, finansman ve tasarruf finansman şirketlerinin kuruluş ve çalışma esasları ile finansal kiralama, faktoring, finansman ve tasarruf finansman sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."
Kapsam maddesinin ilk üç fıkrası ve son fıkrası kaynakta şöyledir:
"(1) Türkiye'de kurulu finansal kiralama, faktoring, finansman ve tasarruf finansman şirketleri bu Kanun hükümlerine tabidir."
"(2) Bankalarca yapılan faktoring işlemleri ile katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarınca yapılan finansal kiralama işlemleri bu Kanun hükümlerine tabidir."
"(3) Finansal kiralama şirketlerince yapılan faaliyet kiralaması işlemleri hakkında bu Kanunun finansal kiralama işlemlerine ilişkin hükümleri uygulanmaz."
"(6) Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde genel hükümler uygulanır."
Kanunun tanımlar maddesi, alanın sözlüğünü kurar. Kaynakta madde "MADDE 3 – Tanımlar" başlığıyla ve "(1) Bu Kanunun uygulanmasında;" cümlesiyle başlar; bentler şöyledir:
"a) Birlik: Finansal Kurumlar Birliğini,"
"b) Faaliyet kiralaması: Finansal kiralama dışında kalan kiralamayı,"
"c) Fatura: 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre düzenlenen fatura ve fatura yerine geçen belgeleri,"
"ç) Finansal kiralama: Bir finansal kiralama sözleşmesine dayalı olmak koşuluyla, bu Kanun veya ilgili mevzuatı uyarınca yetkilendirilen kiralayan tarafından finansman sağlamaya yönelik olarak bir malın mülkiyetinin kira süresi sonunda kiracıya devredilmesi; kiracıya kira süresi sonunda malın rayiç bedelinden düşük bir bedelle satın alma hakkı tanınması; kiralama süresinin malın ekonomik ömrünün yüzde sekseninden daha büyük bir bölümünü kapsaması veya finansal kiralama sözleşmesine göre yapılacak kira ödemelerinin bugünkü değerlerinin toplamının malın rayiç bedelinin yüzde doksanından daha büyük bir değeri oluşturması hâllerinden herhangi birini sağlayan kiralama işlemini,"
"d) Kiralayan: Katılım bankaları, kalkınma ve yatırım bankaları ile finansal kiralama şirketlerini,"
"e) Kiracı: Finansal kiralamayı kabul edeni,"
"g) Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu,"
"ğ) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,"
"h) Özkaynak: Ödenmiş sermaye, sermaye yedekleri, kâr yedekleri, dönem net kârı, geçmiş yıllar kârı ve Kurulca belirlenecek diğer kalemler toplamından varsa dönem net zararı, geçmiş yıllar zararı ve Kurulca belirlenecek diğer kalemlerin düşülmesi suretiyle elde edilen bakiye ile nitelikleri Kurul tarafından belirlenecek sermaye benzeri borçları,"
"ı) Şirket: Türkiye'de kurulu finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri, finansman şirketleri ve tasarruf finansman şirketlerini,"
"i) Şube: Şirketin bağımlı bir parçasını oluşturan ve faaliyetlerinin tamamını veya bir kısmını kendi başına yapan her türlü iş yerini,"
"k) Tahsisat: Tasarruf finansman sözleşmesi uyarınca, tahsisata hak kazanılmasına ilişkin koşulların yerine gelmesi şartı ile müşterinin tasarruf birikimlerinin ve sözleşme kapsamında taahhüt edilen finansman tutarının müşterinin, mirasçısının veya vekilinin konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinmesi amacıyla satıcı konumundaki üçüncü kişilere hesaben ödenmesini,"
"l) Tasarruf finansman faaliyeti: Bir sözleşme kapsamında önceden belirlenmiş koşulların gerçekleşmesi şartıyla konut, çatılı iş yeri veya taşıtın edinimi için faizsiz finansman esaslarına göre belirli bir süre tasarruf edilmesi, müşterilere finansman kullandırılması ve toplanan tasarrufların yönetimini,"
"m) Tasarruf fon havuzu: Belirli bir dönemde tasarruf finansman şirketi nezdindeki birikmiş tasarruflar ve finansman geri ödemelerinden oluşan tutarlar toplamından, tahsisat olarak verilmiş tutarlar ile tasarruf geri ödemelerinin düşülmesinden sonra kalan tutarı,"
Bent dizisi kaynakta "ifade eder." cümlesiyle kapanır.
Kuruluşun bir izne bağlı olduğu ayrı bir maddede düzenlenmiştir:
"MADDE 4 – Kuruluş izni"
"(1) Türkiye'de bir şirketin kurulmasına bu Kanunda öngörülen şartların yerine getirilmesi kaydıyla Kurulun en az beş üyesinin aynı yöndeki oyuyla alınacak kararla izin verilir."
"(2) İzin için yapılacak başvurulara ve iznin verilmesine ilişkin usul ve esaslar Kurulca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir."
Bu programın adını taşıyan alanla en doğrudan temas eden yer, şirketin yapamayacağı işleri sayan maddedir. Kaynakta madde "MADDE 9 – Şirketin yapamayacağı iş ve işlemler" başlığını taşır ve "(1) Şirket;" cümlesiyle başlar. İlk bent şudur:
"a) Ana faaliyet konuları dışında faaliyette bulunamaz."
Kaynak metnin sermaye piyasası mevzuatına açık atıf yaptığı bent ise şöyle başlar:
"ç) 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre menkul kıymet ihracı, uluslararası piyasalardan ödünç para alınması, genel esaslar dâhilinde ortak ve ortaklıklarından, bankalardan, para piyasalarından ve organize piyasalardan fon sağlanması dışında mevduat veya her ne ad altında olursa olsun bir ivaz karşılığı para toplayamaz."
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun adının sonunda kaynakta basılı olan dipnot rakamı yukarıya taşınmamıştır. Tanımlar maddesinin f) ve j) bentleri, aktarılan diğer bentlerle aynı doğrulama düzeyinde olmalarına rağmen, bu başlığın uzunluğunu dengelemek için buraya alınmamıştır; varlıkları ve harfleri gizlenmemektedir, yalnızca metinleri yazılmamıştır. Sonradan eklenen bentlerin başında kaynakta yer alan ekleme işaretleri tek okumada göründüğü için yazılmamıştır. Kapsam maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları uzunluk nedeniyle alınmamıştır. Madde 9'un b) ve c) bentleri ile ikinci ve sonraki fıkraları tek okumada elde edildiği için aktarılmamıştır; aynı maddenin ç) bendinin sonundaki ek cümle de bu nedenle yazılmamıştır. Madde 5'in gövdesi hiçbir okumada tam olarak elde edilemediği için bu başlıkta hiç yer almamaktadır. Kanunda oran, tutar veya parasal büyüklük içeren hükümler bulunmaktadır; bu rehber sayısal büyüklükleri hiçbir başlıkta aktarmaz ve yukarıdaki alıntılarda geçen yazıyla yazılmış oranlar yalnızca kaynak cümlenin bütünlüğü bozulmasın diye korunmuştur. Bu rehber, bu kanunun Sermaye Piyasası programını düzenlediğini ya da mezunlarına doğrudan bir yetki verdiğini söylemez; yalnızca kaynakta yayımlanmış metnin kendisini aktarır.
Sermaye Piyasası ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Birinci karışma noktası, [İktisat](/bolum/iktisat) ve [Ekonomi](/bolum/ekonomi) ile arasındadır. İktisat programları kaynak dağılımını, büyümeyi, enflasyonu ve refahı kuramsal olarak inceler; finansal piyasa bu çerçevenin bir alt başlığıdır. Sermaye Piyasası programında ise piyasa çerçevenin kendisidir ve müfredat araç, kurum ve düzenleme üzerine kurulur. İkisinin ortak dersleri vardır; ağırlık merkezleri farklıdır.
İkinci karışma noktası bankacılık tarafıyladır. [Bankacılık ve Sigortacılık](/bolum/bankacilik-ve-sigortacilik) ve [Finans ve Bankacılık](/bolum/finans-ve-bankacilik) programlarının merkezinde mevduat toplayan ve kredi veren kurumun bilançosu vardır. Sermaye piyasasının merkezinde ise ihraç edilen menkul kıymet ve onun ikincil piyasadaki fiyatı vardır. Yukarıdaki kanun metni bu ayrımı somutlaştırır: bir finansal kuruluşun fon sağlamak için menkul kıymet ihraç etmesi, sermaye piyasası mevzuatının konusudur.
Üçüncü karışma noktası muhasebe tarafıyladır. [Muhasebe ve Finans Yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi) ve [Muhasebe ve Vergi Uygulamaları](/bolum/muhasebe-ve-vergi-uygulamalari) programları kaydın doğruluğuna, raporlamaya ve vergiye odaklanır. Sermaye Piyasası programında finansal tablo bir çıktı değil bir girdidir: tablo okunur, analiz edilir ve bir değerleme kararına dönüştürülür. Aynı belge, iki programda farklı sorularla ele alınır.
Dördüncü karışma noktası nicel taraftadır. [İstatistik](/bolum/istatistik), [Ekonometri](/bolum/ekonometri), [Aktüerya Bilimleri](/bolum/aktuerya-bilimleri) ve [Matematik](/bolum/matematik) programları yöntemi kendi başına bir konu olarak inceler ve daha derin bir teknik altyapı verir. Sermaye Piyasası programı bu yöntemleri kullanır ama yöntemin kendisini kuramsal derinlikte işlemez. Nicel finansa yönelmek isteyen bir aday bu farkı baştan bilmelidir.
Beşinci karışma noktası hukuk tarafıyladır. [Hukuk](/bolum/hukuk) ve [Adalet](/bolum/adalet) programları mevzuatı bir bütün olarak ve yargı pratiğiyle birlikte öğretir. Sermaye Piyasası programında hukuk, alanın işleyişini anlamak için gereken kadar ve alana özgü başlıklarla verilir; şirketler hukuku ve düzenleme dersleri bu amaçla konur. Mezuniyet, hukuk mesleklerine giriş anlamına gelmez.
Altıncı karışma noktası, "yatırım yapmak" ile "yatırım alanında çalışmak" arasındadır. Bu programın amacı öğrenciye kişisel portföy kazandırmak değildir; kurumsal düzeyde analiz, değerleme, risk ölçümü ve mevzuata uygun işlem yürütme yetkinliği kazandırmaktır. Bu ayrımı görmeden gelen adaylar, müfredatın büyük bölümünü beklentilerine uzak bulur. Kurumsal yön için [İşletme](/bolum/isletme) ve [Yönetim Bilişim Sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) tarafları da incelenebilir.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Beykent Üniversitesi
Bu başlık, tek bir üniversitenin yayımladığı iki program sayfasından okunmuştur ve bir genelleme değildir. Sayfalarda kurum adı "Beykent Üniversitesi" olarak, program adı "SERMAYE PİYASASI (TR)" olarak, program bilgileri sayfasının başlığı ise "SERMAYE PİYASASI (TR) - Programı Bilgileri" olarak yayımlanmıştır. Ders planı sayfasının başlığında programın bağlı olduğu birim "İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi / SERMAYE PİYASASI (TR)" biçiminde yer alır.
Program bilgileri sayfasında yayımlanan alanlardan bazıları şunlardır: "Dili" alanının değeri "Türkçe", "Süresi (Yıl)" alanının değeri "4", "Azami Süresi (Yıl)" alanının değeri "7", "Staj Durumu" alanının değeri "Var", "ÖSYM Tipi" alanının değeri "EA". Aynı sayfada "Kazanılan Derece" alanı şu cümleyle yayımlanmıştır: "Bölümü tamamlayan mezunlar Sermaye Piyasası Uzmanı ünvanı ile Lisans Diploması Derecesini almaya hak kazanır." Bu cümledeki "ünvanı" yazımı kaynakta bu biçimde basılıdır ve düzeltilmemiştir; öğretim düzeyi de bu cümlenin içindeki "Lisans Diploması Derecesi" ibaresinden okunur.
Ders planı sayfası dersleri sekiz yarıyıla ayırır ve yarıyıl başlıkları kaynakta "1.Yarıyıl Ders Planı" biçiminde, nokta ile sayı arasında boşluk bırakılmadan basılmıştır; aynı kalıp sekizinci yarıyıla kadar sürer.
"1.Yarıyıl Ders Planı" başlığı altında şu dersler yayımlanmıştır: Üniversiteyi Anlamak ve Eleştirel Düşünce, İngilizcede Eleştirel Okuma ve Yazma, Sosyal Bilimlere Giriş, Kariyer Planlama ve Sermaye Piyasasına Giriş, Genel Muhasebe I, Hukukun Temelleri, Sosyal Bilimler İçin Matematik.
"2.Yarıyıl Ders Planı" başlığı altında şu dersler yayımlanmıştır: Türkçe Eleştirel Okuma ve Yazma, Modern Dünyanın Oluşumu, Siyaset Bilimine Giriş, Ekonominin Esasları, Genel Muhasebe II, Genel İletişim, Çevre Okuryazarlığı. Bu yarıyılda listenin altıncı sırasında bir ders daha bulunmaktadır; adının yazımı okumalar arasında ayrıştığı için o dersin adı buraya alınmamıştır.
"3.Yarıyıl Ders Planı" başlığı altında şu dersler yayımlanmıştır: İş İngilizcesi, Finansal Yönetim, Aracı Kurum İşlemleri, Sermaye Piyasasında Düzenlemeler, Sosyal Bilimler İçin İstatistik. Bu yarıyılda listenin ikinci sırasında bir ders daha bulunmaktadır; adının yazımı okumalar arasında ayrıştığı için o dersin adı buraya alınmamıştır.
"4.Yarıyıl Ders Planı" başlığı altında şu dersler yayımlanmıştır: Küreselleşme, Sosyal Bilimler İçin Araştırma Yöntemleri, Para Teorisi ve Politikası, Finansal Piyasalar ve Kurumlar, Sermaye Piyasası Araçları, Bağımlılıkla Mücadele Çalışmaları, Göç ve Şehir Sosyolojisi, Bilgi Teknolojileri Kullanımı, Mesleki Dijital Yeterlik.
"5.Yarıyıl Ders Planı" başlığı altında şu dersler yayımlanmıştır: Temel Ekonometri, Yatırım Analizi ve Portföy Yönetimi, Kurumsal Finans, Türev Piyasaları ve Ürünleri, Karar Verme Teknikleri, Bilim İletişimi Okuryazarlığı, Sivil Toplum Kuruluşları, Blok Zincir Teknolojileri ve Sanal Para, Yapay Zeka ve Veri Yönetimi, Gönüllülük Çalışmaları.
"6.Yarıyıl Ders Planı" başlığı altında şu dersler yayımlanmıştır: Staj, Ekonomik Küreselleşme ve Dünya Ekonomisi, Finansal Ekonometri, Finansal Tablolar Analizi, Finansta Kantitatif Teknikler, Girişimcilik.
"7.Yarıyıl Ders Planı" başlığı altında şu dersler yayımlanmıştır: Temel Analiz, Sermaye Piyasası Araştırma Projesi, Düşünce ve Medeniyet Bilinci, Hayat Boyu Öğrenme, Yeni Nesil Liderlik ve Dönüşüm, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Hukuku, Kurumsal Finansta Vakalar, Finansal Piyasalarda Modelleme, Şirketler Hukuku, Risk Yönetimi ve Sigorta, Yenilik Yönetimi, Uluslararası Finans, Davranışsal Finans.
"8.Yarıyıl Ders Planı" başlığı altında şu dersler yayımlanmıştır: Teknik Analiz, Sermaye Piyasası Bitirme Çalışması, Fon Yönetimi, Sermaye Piyasalarında Bağımsız Denetim, Proje Yönetimi, Tüketim Toplumu ve Sürdürülebilirlik, Bilgi ve Veri Okuryazarlığı, Demokrasi Mücadeleleri Tarihi, İnsan Hakları ve Kamu Özgürlükleri, Sürdürülebilirlik ve İklim Değişikliği.
Bu liste, yukarıda anlatılan altı ayakla şöyle örtüşür. İktisat ve muhasebe temeli Genel Muhasebe I-II, Ekonominin Esasları, Para Teorisi ve Politikası ve Finansal Tablolar Analizi derslerinde kurulur. Piyasa mimarisi ayağı Finansal Piyasalar ve Kurumlar ile Aracı Kurum İşlemleri derslerinde görünür. Araç ayağı Sermaye Piyasası Araçları, Türev Piyasaları ve Ürünleri, Yatırım Analizi ve Portföy Yönetimi ile Fon Yönetimi derslerinde somutlaşır. Nicel ayak Sosyal Bilimler İçin Matematik, Sosyal Bilimler İçin İstatistik, Temel Ekonometri, Finansal Ekonometri, Finansta Kantitatif Teknikler ve Finansal Piyasalarda Modelleme zincirinde ilerler. Hukuk ve düzenleme ayağı Hukukun Temelleri, Sermaye Piyasasında Düzenlemeler, Şirketler Hukuku, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Hukuku ve Sermaye Piyasalarında Bağımsız Denetim derslerinde toplanır. Uygulama ve teknoloji ayağı ise Staj, Sermaye Piyasası Araştırma Projesi, Sermaye Piyasası Bitirme Çalışması, Proje Yönetimi, Bilgi Teknolojileri Kullanımı, Blok Zincir Teknolojileri ve Sanal Para ile Yapay Zeka ve Veri Yönetimi derslerinden oluşur.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. İkinci ve üçüncü yarıyılda birer dersin adı, iki okuma arasında noktalama farkı bulunduğu için yazılmamıştır; bu iki dersin var olduğu ve listedeki sırası gizlenmemiş, yalnızca adları aktarılmamıştır. Ders planı sayfasında ayrıca kredi ve AKTS sütunları bulunmaktadır; bu rehber hiçbir programda ders kodu, kredi veya AKTS değeri vermez. Program bilgileri sayfasında kontenjana ilişkin bir alan bulunmaktadır; bu rehber kontenjan bilgisi yayımlamaz ve o alanın değeri buraya alınmamıştır. Sayfada bölüm başkanına ilişkin bilgi ile lisansüstü geçişe değinen bir cümle de yer almaktadır; ikisi de tek okumada elde edildiği için aktarılmamıştır. Ders planı sayfasının başlık dizesinin sonunda bir okumada görünen ek ibare, diğer okumada bulunmadığı için yazılmamıştır. Bu liste yalnızca adı geçen üniversitenin yayımladığı hâldir; aynı adı taşıyan başka programlar farklı ders dizileri yayımlar.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Birinci alan aracı kurumlar ve portföy yönetimi şirketleridir. Yatırım danışmanlığı destek birimleri, işlem masaları, operasyon ve takas birimleri, fon muhasebesi ve raporlama birimleri bu evrenin parçasıdır. Bu alanda çalışmak, mevzuata uygunluk kültürünün en yoğun hissedildiği yerdir.
İkinci alan araştırma ve analizdir. Şirket analizi, sektör analizi, makro araştırma ve strateji notları üreten birimler; hem aracı kurumlarda hem bağımsız araştırma şirketlerinde bulunur. Bu alan, yazma becerisini nicel beceri kadar önemli hâle getirir; iyi bir analiz raporu, iyi bir modelin yanında iyi bir metindir.
Üçüncü alan kurumsal finanstır. Halka arz, birleşme ve devralma, borçlanma aracı ihracı ve sermaye yapısı danışmanlığı bu başlığa girer. Programın Kurumsal Finans ve Kurumsal Finansta Vakalar gibi dersleri bu yöne bakar.
Dördüncü alan risk yönetimi, iç kontrol ve uyum birimleridir. Bankalarda, aracı kurumlarda ve diğer finansal kuruluşlarda risk ölçümü, limit takibi, iç kontrol ve mevzuata uyum işleri yürütülür. Yukarıda alıntılanan türden kanun metinlerini okuyup kurum içi sürece çevirebilmek bu alanın temel becerisidir.
Beşinci alan reel sektörün finans birimleridir. Üretim ve hizmet şirketlerinin hazine, finansman ve yatırımcı ilişkileri birimleri; nakit yönetimi, kur ve faiz riskinin yönetimi ve finansman kaynaklarının seçimi gibi işleri yürütür. Bu alan, sermaye piyasasını kurum dışından değil kurum içinden görme imkânı verir.
Altıncı alan veri ve teknoloji tarafıdır. Finansal veri sağlayıcıları, finansal teknoloji şirketleri ve kurumların veri analitiği birimleri, hem piyasa bilgisine hem programlama ve veri işleme becerisine sahip mezunları arar. Bu yön, [Veri Bilimi ve Analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ve [Yazılım Mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) alanlarıyla kesişen bir yetkinlik seti gerektirir.
Bu başlıkta hiçbir maaş, ücret, istihdam oranı veya işe yerleşme yüzdesi verilmemiştir. Ayrıca finansal sektörde çalışmak için gereken belge ve lisans düzenleri ayrı bir mevzuat alanına tabidir; bu rehber hangi görevin hangi belgeyi gerektirdiğine dair bir iddiada bulunmaz.
Kimler Tercih Etmeli?
Birinci soru sayılarla ilişkinizle ilgilidir. Bu alan, sayıyı bir sonuç olarak değil bir kanıt olarak kullanır. Bir tabloya bakıp "burada ne olmuş" diye sorabilen, oranı ve değişimi kendiliğinden hesaplamak isteyen adaylar programın nicel derslerinde zorlanmaz.
İkinci soru okuma dayanıklılığıyla ilgilidir. Mevzuat metni, faaliyet raporu, izahname ve analiz notu uzun ve kuru metinlerdir. Bu tür metinleri sonuna kadar okuyup içinden karar çıkarabilmek, alanın günlük işidir; okumaktan çabuk sıkılan bir aday bu işi yorucu bulur.
Üçüncü soru belirsizlikle ilgilidir. Finansal piyasada doğru cevap çoğu zaman sonradan belli olur ve karar eksik bilgiyle verilir. Kesinlik arayan, tek doğrulu problemleri seven bir aday bu alanda rahatsız olur; olasılıkla düşünebilen adaylar ise alanı ilgi çekici bulur.
Dördüncü soru kurallarla ilgilidir. Sermaye piyasası yoğun biçimde düzenlenmiş bir alandır; yaratıcılığın sınırı mevzuattır. Kurala uymayı bir engel değil işin tanımı olarak görebilen adaylar bu alanda uzun soluklu ilerler.
Beşinci soru güncel takiple ilgilidir. Bu alanda bilgi hızla eskir: ürünler, düzenlemeler ve piyasa yapısı değişir. Mezuniyetten sonra da düzenli olarak okumaya, yeni araçları öğrenmeye ve gerekirse ek sertifikalara zaman ayırmayı göze alamayan bir aday, alanın gerisinde kalır.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: bu program eşit ağırlık puan türüyle öğrenci alan bir lisans programıdır; yukarıda aktarılan program bilgileri sayfasında da "ÖSYM Tipi" alanının değeri "EA" olarak yayımlanmıştır. Bu rehber hiçbir yerde taban puan, başarı sıralaması veya kontenjan bilgisi vermez; bu bilgiler yalnızca yetkili kurumların yayımladığı güncel kılavuzlardan okunmalıdır.
İkinci not: bu adı taşıyan lisans programı Türkiye'de az sayıda üniversitede bulunur ve ders planları kurumdan kuruma belirgin biçimde farklılaşır. Bazı kurumlarda program daha çok muhasebe ve finansal raporlama yönüne, bazılarında ise nicel analiz ve türev ürünler yönüne ağırlık verir. Tercih öncesinde her üniversitenin kendi bilgi paketindeki ders planı ayrı ayrı okunmalıdır.
Üçüncü not: staj bu programda çoğu kurumda müfredatın parçasıdır ve yukarıdaki örnekte hem "Staj Durumu" alanında hem de altıncı yarıyıl listesinde ayrı bir ders olarak görünür. Stajın hangi kurumlarda yapılabildiği, süresi ve zorunluluk düzeyi kurumun kendi yönergesine bağlıdır; bu rehber bu konuda genelleme yapmaz.
Dördüncü not: karar vermeden önce komşu alanlara da bakmakta yarar vardır. Kurum tarafı için [Bankacılık ve Sigortacılık](/bolum/bankacilik-ve-sigortacilik) ve [Finans ve Bankacılık](/bolum/finans-ve-bankacilik); kuram tarafı için [İktisat](/bolum/iktisat) ve [Ekonomi](/bolum/ekonomi); ölçüm tarafı için [Ekonometri](/bolum/ekonometri), [İstatistik](/bolum/istatistik), [Aktüerya Bilimleri](/bolum/aktuerya-bilimleri) ve [Matematik](/bolum/matematik); muhasebe ve vergi tarafı için [Muhasebe ve Finans Yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi), [Muhasebe ve Vergi Uygulamaları](/bolum/muhasebe-ve-vergi-uygulamalari) ve [Maliye](/bolum/maliye); genel yönetim tarafı için [İşletme](/bolum/isletme), [Pazarlama](/bolum/pazarlama) ve [İnsan Kaynakları Yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi); dış ticaret tarafı için [Uluslararası Ticaret ve Finansman](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-finansman), [Uluslararası Ticaret ve Lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik) ve [Lojistik](/bolum/lojistik); hukuk ve kamu tarafı için [Hukuk](/bolum/hukuk), [Adalet](/bolum/adalet), [Kamu Yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi), [Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi) ve [Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri](/bolum/calisma-ekonomisi-ve-endustri-iliskileri); teknoloji ve veri tarafı için [Yönetim Bilişim Sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri), [Bilişim Sistemleri ve Teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri), [Veri Bilimi ve Analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi), [Bilgisayar Mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) ve [Yazılım Mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi); varlık ve yatırım tarafı için [Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi](/bolum/gayrimenkul-gelistirme-ve-yonetimi), üretim ve süreç tarafı için [Endüstri Mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi) ve uluslararası çerçeve için [Uluslararası İlişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler) sayfalarına bakılabilir.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 6 üniversitede, 9 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.