Uluslararası İşletme Yönetimi

Uluslararası İşletme Yönetimi, bir şirketin kendi ülkesinin sınırları dışında iş yaparken karşılaştığı soruları konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın çıkış noktası basit bir gözlemdir: bir işletmenin iç piyasada işe yarayan kararı, başka bir ülkede aynı sonucu vermeyebilir. Farklı para birimi, farklı hukuk, farklı tüketici alışkanlığı ve farklı tedarik düzeni aynı kararı bambaşka bir karara dönüştürür. Programın bütün dersleri bu farkın nasıl yönetileceği üzerine kuruludur.

Alanın birinci ayağı yönetim ve organizasyondur. Bir işletmenin nasıl kurulduğu, kararların hangi düzeyde alındığı, birden fazla ülkeye yayılmış bir yapının nasıl koordine edildiği ve kültürel farkın yönetim biçimini nasıl değiştirdiği bu ayağın konularıdır. Uluslararası yönetim dersi bu ayağın merkezindedir ve alanın adını taşır.

İkinci ayak iktisat ve finanstır. Piyasanın nasıl çalıştığı, dış ticaretin hangi kurallarla yürüdüğü, kur farkının bir şirketin hesabını nasıl etkilediği ve uluslararası finansmanın hangi araçlarla kurulduğu bu ayağın konularıdır. Sınır ötesi iş yapan şirket için kur riski gündelik bir sorundur ve bu ayak o sorunun dilini verir.

Üçüncü ayak muhasebe ve raporlamadır. Hesapların nasıl tutulduğu, finansal tabloların nasıl kurulduğu ve farklı ülkelerde faaliyet gösteren bir şirketin raporlamasının hangi güçlükleri taşıdığı bu ayağın konularıdır. Dördüncü ayak sayısal yöntemlerdir: matematik, istatistik ve yöneylem araştırması bir yönetim kararının sayı ile desteklenmesini sağlar.

Beşinci ayak pazarlama ve tüketicidir. Bir ürünün farklı ülkelerde nasıl konumlandığı, fiyatın nasıl kurulduğu, dağıtım kanallarının nasıl seçildiği ve iletişimin yerel kültüre göre nasıl değiştiği bu ayağın konularıdır. Altıncı ayak hukuktur; ticari hayatın kuralları, sözleşmelerin kurulması ve uluslararası işlemin hukuki zemini bu ayakta öğrenilir.

Yedinci ayak dildir ve bu alanda dil bir yan unsur değil, doğrudan bir çalışma aracıdır. Nitekim bu alanın programlarının önemli bir bölümü yabancı dilde öğretim yapar ve mesleki yabancı dil dersleri planın her yılında yer alır. İkinci bir yabancı dilin plana eklenmesi de bu alanda yaygındır.

Bu yedi ayak alanı hem ticaret hem yönetim tarafına yakın kılar. Sınır ötesi mal ve hizmet akışına ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ticaret ve işletmecilik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-isletmecilik) ve [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret), finans tarafına ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ticaret ve finansman](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-finansman), taşıma ve tedarik tarafına ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik), şirketin genel yönetimine ilgi duyan öğrenci için [işletme](/bolum/isletme) bu alanın komşularıdır.

Bu program birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştığı yer ticaret programlarıdır. [Uluslararası ticaret ve işletmecilik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-isletmecilik) ve [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret) malın ve hizmetin sınır ötesine geçme sürecini, gümrük ve dış ticaret işlemlerini merkeze alır; bu program ise şirketin kendisinin uluslararası ölçekte nasıl yönetileceğine bakar. İkisi arasındaki fark işlem ile yönetim farkıdır ve tercih öncesinde ilgili üniversitenin kendi ders planından okunmalıdır.

İkinci karışma noktası finans ve lojistik tarafıdır. [Uluslararası ticaret ve finansman](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-finansman) ödeme, finansman ve kur tarafını öne çıkarır; [uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik), [lojistik](/bolum/lojistik) ve [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi) malın fiziksel hareketini ve tedarik zincirini merkeze alır. Bu program her ikisinin de temel derslerini içerir ama hiçbirinin derinliğine tek başına inmez.

Üçüncü karışma noktası genel işletme tarafıdır. [İşletme](/bolum/isletme) ve [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi) şirketin bütün işlevlerini uluslararası boyuttan bağımsız olarak kurar; [iktisat](/bolum/iktisat) ve [ekonomi](/bolum/ekonomi) piyasanın kuramına bakar; [pazarlama](/bolum/pazarlama) ve [insan kaynakları yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi) tek bir işlevin derinliğine iner. Bu program bu alanların araçlarını kullanır ama sorusu farklıdır: bu karar başka bir ülkede de aynı sonucu verir mi.

Dördüncü karışma noktası siyaset tarafıdır. [Uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler) ve [siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler](/bolum/siyaset-bilimi-ve-uluslararasi-iliskiler) devletlerin birbirleriyle ilişkisine bakar; bu program şirketlerin sınır ötesindeki davranışına bakar. Dijital kanallar üzerinden yürüyen ticarete ilgi duyan öğrenci için [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama) ve [elektronik ticaret ve yönetimi](/bolum/elektronik-ticaret-ve-yonetimi), şirketin bilgi sistemlerine ilgi duyan öğrenci için [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri), hesap ve raporlama tarafına ilgi duyan öğrenci için [muhasebe ve finans yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi) karşılaştırılmaya değer alanlardır.

Bu programın mezununun ilk çalışma alanı ihracat ve ithalat birimleridir. Yurt dışı müşteriyle yazışma, teklif hazırlanması, sipariş takibi, sevkiyat belgelerinin düzenlenmesi ve ödeme sürecinin izlenmesi bu işin gündelik gövdesidir. Bu tarafta yabancı dil bir yetkinlik değil, işin kendisidir.

İkinci alan uluslararası pazarlama ve satıştır. Bir ürünün hangi ülkede hangi konumla sunulacağı, fiyatın nasıl kurulacağı, dağıtımın hangi kanalla yürüyeceği ve pazar araştırmasının nasıl yapılacağı bu tarafın işleridir. Üçüncü alan tedarik zinciri ve satın almadır; yurt dışı tedarikçilerle çalışma, maliyet karşılaştırması ve teslim sürelerinin yönetimi burada yürür.

Dördüncü alan finans birimleridir. Kur riskinin izlenmesi, dış ticaret finansmanı araçlarının kullanılması ve yurt dışı işlemlerin muhasebeleştirilmesi bu tarafa düşer. Beşinci alan insan kaynakları ve organizasyon tarafıdır; birden fazla ülkede çalışanı olan bir yapının işe alım, eğitim ve performans düzeninin kurulması burada ele alınır.

Altıncı alan danışmanlık ve dış ticaret hizmetleri veren yapılardır. Yedinci alan girişimciliktir; bu program kendi işini kurmak ve doğrudan yurt dışına satış yapmak isteyen öğrenci için gerekli temel araçları verir. Sekizinci alan akademik yoldur. Kamu kurumlarında, ihracatçı birliklerinde ve benzeri kurumlarda çalışmanın kendi giriş koşulları vardır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.

Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez. Bunlar şirketin büyüklüğüne, sektöre, hedef pazara ve kişinin kendi birikimine göre değişir; bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır.

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru dille ilgilidir. Bu alanda yabancı dil bir ders değil, çalışma aracıdır; nitekim örnek olarak okunan planda dersler İngilizce basılıdır ve mesleki yabancı dil dersi dört yarıyıl boyunca devam eder, üstelik plana bir de ikinci yabancı dil eklenmiştir. Yabancı dile yatırım yapmayı düşünmeyen bir öğrenci bu alanda baştan dezavantajlıdır.

İkinci soru farklılıkla ilgilidir. Bu alanın konusu, aynı işin başka bir ülkede neden başka türlü yürüdüğüdür. Kültürel farkı, farklı çalışma alışkanlıklarını ve farklı beklentileri bir sorun değil bir veri olarak görebilen öğrenci bu alanda rahat eder.

Üçüncü soru sayılarla ilgilidir. Program yönetim ağırlıklı görünse de matematik, istatistik, yöneylem araştırması, muhasebe ve finans dersleri planın gövdesindedir. Sayısal derslerden tümüyle kaçmak isteyen bir öğrenci bu planda beklediğinden fazla hesapla karşılaşır.

Dördüncü soru belirsizlikle ilgilidir. Uluslararası iş, kurun, mevzuatın ve pazar koşullarının aynı anda değiştiği bir zeminde yürür; bugün doğru olan bir plan altı ay sonra yeniden kurulabilir. Sabit ve öngörülebilir bir düzen arayan öğrenci bu alanın temposunu baştan bilmelidir. Son olarak bu alanın işlerinin dış ticaretin yoğun olduğu şehirlerde toplandığı da hesaba katılmalıdır; bu rehber bu konuda bir yer ya da şirket önerisi yapmaz.

Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşır ve aynı ad altındaki planlar birbirinden ayrışır. Bazı planlar yönetim ve organizasyon tarafını, bazıları dış ticaret işlemlerini, bazıları pazarlama tarafını öne çıkarır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ayrı ayrı okunmalıdır; bu rehberdeki plan yalnızca bir örnektir.

İkinci not: Programın öğretim dili tercihten önce mutlaka öğrenilmelidir. Tamamen yabancı dilde öğretim yapan, kısmen yabancı dilde öğretim yapan ve Türkçe öğretim yapan programlar aynı hazırlık ve aynı çalışma düzenini gerektirmez. Hazırlık sınıfının zorunlu olup olmadığı, hazırlık atlama sınavının nasıl yürüdüğü ve ikinci yabancı dilin plana dâhil olup olmadığı ayrıca sorulmalıdır.

Üçüncü not: Programın uluslararası bağlantıları sorulmaya değer. Değişim programlarının hangi ülkelerle yürüdüğü, çift diploma imkânının bulunup bulunmadığı, staj düzeninin yurt dışını kapsayıp kapsamadığı ve bitirme dersinin gerçek bir işletme örneği üzerinden mi yürüdüğü bu alanda doğrudan sonuca yansır.

Dördüncü not: Malın ve hizmetin sınır ötesine geçme sürecine ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ticaret ve işletmecilik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-isletmecilik) ve [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret); ödeme ve finansman tarafına ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ticaret ve finansman](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-finansman), [finans ve bankacılık](/bolum/finans-ve-bankacilik) ve [ekonomi ve finans](/bolum/ekonomi-ve-finans); taşıma ve tedarik tarafına ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik), [lojistik](/bolum/lojistik) ve [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi); şirketin bütününe ilgi duyan öğrenci için [işletme](/bolum/isletme) ve [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi); iktisadın kuramına ilgi duyan öğrenci için [iktisat](/bolum/iktisat), [ekonomi](/bolum/ekonomi) ve [ekonometri](/bolum/ekonometri); tek bir yönetim işlevinin derinliğine ilgi duyan öğrenci için [pazarlama](/bolum/pazarlama) ve [insan kaynakları yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi); dijital satış kanallarına ilgi duyan öğrenci için [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama) ve [elektronik ticaret ve yönetimi](/bolum/elektronik-ticaret-ve-yonetimi); şirketin bilgi sistemlerine ilgi duyan öğrenci için [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri); hesap ve raporlama tarafına ilgi duyan öğrenci için [muhasebe ve finans yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi); devletler arası ilişkilere ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler) ve [siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler](/bolum/siyaset-bilimi-ve-uluslararasi-iliskiler); dile ilgi duyan öğrenci için [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) ve [İngilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.